Spinal anestezinin indüklediği hipotansiyonun tahmininde kaval aorta indeksinin rolü

Amaç: Bu prospektif çalışmada; spinal anestezi yapılan hastalarda, operasyon öncesi kaval aorta indeksin (CAI) ultrason eşliğinde ölçülmesi ile, hipotansiyon riskini ön görme ve hipotansiyon gelişmeden önlem alma amaçlandı. Materyal ve metod: Bu çalışma, Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Girişimsel Olmayan Çalışmalar Etik Kurulundan izin alındıktan sonra gerçekleştirilmiştir. Dicle Üniversitesi Hastanesi ameliyathanesinde, 01.07.2024-31.09.2024 tarihleri arasında, elektif ve acil şartlarda cerrahi planlanan, 18-65 yaş arası, 32 hasta çalışmaya dâhil edildi. Çalışmaya dahil edilme kriterleri olarak; hastaların çalışmaya katılmayı kabul etmesi, 18-65 yaş aralığında olması, American Society of Anesthesiologists (ASA) sınıflandırmalarının (I, II) olması ve elektif veya acil operasyona alınan hastalar olarak belirlendi. Çalışmadan dışlanma kriterleri olarak; çalışmaya katılmak istemeyen, ASA sınıflandırması (III, IV) olan, bilinen karotis darlığı olan, IVC ve/veya abdominal aortu görüntülenemeyen, gebe olan, 18 yaş altı ve 65 yaş üstü olan, hipertansiyonu olan, karın içi basıncı yüksek olan, vücut kitle indeksi (VKİ) 30 kg/m2'nin üzerinde olan, tek taraflı spinal anestezi uygulanan, spinal anestezi uygulaması sonrası elde edilen anestezi seviyesi T5'in üzerinde olan hastalar olarak belirlendi. Tüm hastalar standart protokole göre (katılar için 6-8 saat, berrak sıvılar için 2 saat) aç bırakıldı. Hastalar, çalışma öncesinde, çalışma ile ilgili tüm detaylar hakkında hem sözel hem de yazılı olarak bilgilendirildi ve tüm katılımcılar için aydınlatılmış onam belgesi düzenlendi. Tüm hastalar, ameliyathanenin premedikasyon bölümüne alındı ve elektrokardiyogram (EKG), nabız, non-invaziv arteryel kan basıncı (NIBP), periferik oksijen satürasyonu (SpO2) ve vücut sıcaklığı yönünden monitörize edildi. Tüm hastalara, 20 Gauge anjiyoket ile intravenöz (IV) damar yolu açıldı. Hastalar premedikasyon ve cerrahi süresince rutin uygulamalara tabii tutuldu, herhangi ek bir uygulamada bulunulmadı. Hastalar sırt üstü yatar pozisyonda ultrasonografi (USG) kullanılarak tarandı, abdominal aorta (Aa) ve inferior vena kava (IVC) belirlendi. İnternal antero-posterior Ao çapı, IVC'nin sol tarafında veya çölyak gövdesinin sefaline doğru yaklaşık 10 mm uzunlamasına eksene sahip M modu kullanılarak ölçüldü. Kaval aorta indeks (CAI) aşağıdaki formüle göre hesaplandı; CAI = maksimum inferior vena kava çapı (dIVC max) / maksimum abdominal aorta çapı (dAa max). Spinal anestezi öncesi alınan değer bazal değer kabul edildi. Hastaların anestezi uygulanmadan önceki tansiyonu ölçüldü. Hastalara 10 mg - 15 mg arasında bupivakain %0.5 ile spinal anestezi uygulandı, spinal anestezi sonrasında her 5 dakikada bir tansiyon ölçümü yapıldı. Anestezi indüksiyonunu takiben hipotansiyon; ortalama arter basıncında (OAB) 65 mmHg'nin altına bir düşüş ve/veya OAB'de başlangıca göre %30'un üzerinde bir düşüş olarak tanımlandı. Önemli hipotansiyon (OAB 55 mmHg'den az veya OAB'de >%40 düşüş) veya uzun süreli hipotansiyon (süre 2 dakikadan fazla veya eşit) intravenöz (IV) efedrin bolusları (3 mg) ile tedavi edildi. Belirgin bradikardi (Kalp atım hızı (KAH) <40 atım/dakika) IV atropin (0.3 mg) ile tedavi edildi. Ölçüm sonrası hastalar, hipotansiyon gelişen (grup 1, n=15) ve gelişmeyen (grup 2, n=17) olarak, ikiye ayrılarak değerlendirildi. Bulgular: Çalışmamıza 32 hasta alındı. Hastaların ortalama; yaşı 34.0 ± 11.6 yıl, vücut ağırlığı 68.0 ± 12.2 kg, boyu 169 ± 8.35 cm idi. Hastalarımızın %56,25 (n=18)'i erkek %43,75 (n=14)'i kadın cinsiyetteydi. Hastaların %46,9'u (n=15) Grup 1'de, %53,1'i (n=17) ise Grup 2'de yer aldı. Grup 1'deki hastaların ortalama Kaval Aorta İndeksi 0.83 ± 0.14, Grup 2'de ise 1.09 ± 0.12 olarak hesaplanmış olup, aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.001). Sonuç: Bu çalışmada, spinal anestezi sonrası gelişen hipotansiyonu öngörmede kaval aorta indeksinin (CAI) etkinliği incelenmiştir. Bulgular, CAI'nin, özellikle düşük olduğu durumlarda hipotansiyon gelişme riskini anlamlı derecede artırdığını ve hemodinamik stabiliteyi sağlamada etkili bir parametre olduğunu göstermektedir. CAI'nin non-invaziv bir yöntem olarak preoperatif dönemde kullanılması, perioperatif dönemde sıvı yönetimi ve hasta güvenliğini iyileştirerek komplikasyon riskini azaltabilir. Ayrıca, geniş hasta gruplarında CAI'nin doğrulanması ve farklı klinik senaryolarda uygulanabilirliği için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Cerrahi işlem öncesi CAI hesaplanması, bireysel hasta risk faktörlerine göre kişiselleştirilmiş tedavi planlarının oluşturulmasına katkı sağlayabilir. Anahtar Kelimeler: İnferior vena cava, Aorta, Hipotansiyon, Anestezi, Ultrasonografi