Stratejik planlama yaklaşımının düzenleyici plan sistemine entegre edilmesi: Fikirtepe kentsel dönüşüm alanındaki planlama çalışmaları

Gelişmiş dünya ülkeleri, arazi kullanım düzenlemesini esas alan geleneksel düzenleyici planlama sistemlerinin değişime karşı yetersiz olduğu eleştirilerine karşı stratejik planlama sistemlerini kullanmaktadır. Stratejik planlama, esnek yapısı, yerindenlik, stratejik rol gibi avantaj sağlayan özellikleri ile gelişen yeni olguların ve sorunların değerlendirilebilmesinde ön plana çıkmaktadır. Bununla birlikte bazı ülkeler, bu iki sistemin özelliklerini entegre ederek yeni bir planlama modeli olan 'hibrit planlama yaklaşımını' uygulamaktadırlar. Hibrit planlama sistemleri, düzenleyici planlama sistemleri ile stratejik planlama sistemlerinin olumlu özelliklerinin birlikte kullanılmasından doğmaktadır. Bu sistem, denemeleri devam etse de ideal formuna henüz ulaşamamış bir planlama yaklaşımıdır. Türkiye'de mevcut planlama sistemi, özellikleri açısından değerlendirildiğinde, 'düzenleyici planlama yaklaşımı' yönü ağır basmaktadır. Mevcut planlama sistemi, yasal sistem içinde ve buna bağlı olarak hazırlandığından esnek bir yapıya sahip değildir. Bu yönüyle, kentlerde hızla değişen koşulların ortaya çıkardığı yeni sorunlara çözüm üretmekte zorlanmakta ve özellikle kentsel dönüşüm konusunda başarılı çözümler üretememektedir. Türkiye'de mevcut düzenleyici planlama altyapısı kentsel dönüşümü başarılı bir şekilde sağlayamamakta ve kentsel dönüşümü işler hale getirebilmek için Türkiye'de kentsel aktörler farklı yöntemler denemektedirler. Bu yöntemlerle mevcut planlama sistemi esnetilmeye çalışılarak yasal altyapı zorlanmaktadır. İçerik açısından, söz konusu bu yöntemler, geleneksel planlama yaklaşımından çok stratejik planlama yaklaşımı özellikleri barındırmaktadır. Düzenleyici planlama sistemi içinde geliştirilen bu stratejik planlama yöntemleri denemeleri Türk plan sisteminde hibrit planlamanın izlerini taşımaktadır. Türkiye'de geliştirilen kentsel dönüşüm örneklerinden Fikirtepe planı da, bu entegrasyon denemelerinin yapıldığı ilginç örneklerden biridir. 'Hibrit planlama sistemi'nin, Türkiye'deki planlama sistemindeki yerinin araştırıldığı bu tez çalışmasında örnek alan olarak seçilen Fikirtepe bölgesindeki planlama çalışmaları hibrit planlama sistemi açısından değerlendirilmiştir.