Sürdürülebilirlik raporlaması ve finansal performans ilişkisi: BİST imalat sanayi sektöründe bir uygulama

Ortak Geleceğimiz adlı rapor sürdürülebilirlik kavramının temellerini atmış ve "Bugünün gereksinimlerini, gelecek kuşakların gereksinimlerini karşılama yeteneğinden ödün vermeden karşılayan kalkınma" olarak ifade etmiştir. Sürdürülebilirlik geleceği düşünmek ve geleceği düşünerek hareket ederek yaşamaktır. Sürdürülebilirlik kavramı ekonomik, çevresel ve sosyal boyutlarıyla birlikte ele alınan çok yönlü bir kavramdır. Sosyal sürdürülebilirlik bireylere eşitlik ve saygı çerçevesinde yaklaşımı esas almaktadır. Bu çalışmada, Küresel Raporlama Girişimi (Global Reporting Initiative – GRI) tarafından yayınlanan standartlar kullanılmıştır. GRI Standartları evrensel, konuya özgü ve sektör standartları olarak üç ana kategoriye ayrılmaktadır. Konuya Özgü Standartların alt başlıklarından biriside GRI 400 Sosyal Konular Standart Serisidir. GRI 400 Sosyal Standart Serisi 17 ana başlık ve 36 alt başlıktan oluşmaktadır. Bu çalışmada, 2019-2023 yılları arasında BİST imalat sanayi sektöründe faaliyet gösteren ve aynı zamanda BİST Sürdürülebilirlik endeksinde yer alan 31 işletme ile sürdürülebilirlik endeksinde yer almayan 31 işletmenin finansal performansları karşılaştırılmıştır. İşletmelerin sürdürebilirlik endeksinde yer alıyor olmaları bağımsız değişken cari oran, nakit oranı, finansal kaldıraç oranı, aktif devir hızı, stok devir hızı, alacak devir hızı, aktif karlılığı, öz sermaye karlılığı, brüt kâr marjı, net kâr marjı, piyasa değeri/defter değeri ve genel finansal performans ise bağımlı değişken olarak kabul edilmiştir. Bu kapsamda 12 adet hipotez geliştirilmiş ve hipotezlerin geçerliliklerinin testlerinde Bağımsız Örneklem T Testi ve Mann Whitney U Testi kullanılmıştır. Ayrıca işletmelerin GRI 400 Sosyal Konular Standart Serisi kapsamındaki açıklamaları içerik analizi yöntemi ile incelenmiştir. Ulaşılan sonuçlara göre işletmeler tarafından sosyal sürdürülebilirlik raporlarında en çok sırası ile GRI 404 Eğitim ve Öğretim Standardı, GRI 403 İş Sağlığı ve Güvenliği Standardı, GRI 405 Çeşitlilik ve Fırsat Eşitliği Standardı, GRI 401 İstihdam Standardı ve GRI 406 Ayrımcılığın Önlenmesi Standardı kapsamında açıklamalara yer verildiği görülmüştür. İşletmelerin sürdürülebilirlik endeksinde yer alma durumları ile cari oranları, aktif devir hızları, brüt kar marjları ve piyasa değeri / defter değeri oranları arasında anlamlı farklılık saptanamamıştır. Diğer taraftan sürdürülebilirlik endeksinde yer alma durumları ile nakit oranları, finansal kaldıraç oranları, stok devir hızları, alacak devir hızları, aktif karlılık oranları, öz sermaye karlılık oranları, net kar marjları ve genel finansal performansları arasında istatistiki açıdan anlamlı farklılıklar olduğu sonucuna ulaşılmıştır.