Tarihi yapıların hasarsız veya yarı hasarsız metotlarla fiziksel özelliklerinden mekanik özelliklerinin belirlenmesi

Mardin yöresinden getirilmiş, Midyat taşı (Ayn kef) olarak bilinen kireç taşı üzerinde ultrasonik dalga hızı testleri yapılmıştır. Kireç taşı ısıtılarak gözenek ve geçirgenliği azaltılmış, dayanımı arttırılmıştır. Ultrasonik test cihazı ile yapılan ölçümlerde ses dalgasının hızı ve ne kadar sürede yol aldığı ölçülmüştür. Kireç taşı numunelerine boyuna dalga testi yapılmış ve dalga hızının miktarı ve yol aldığı süre gözlemleri yapılmıştır. Bu yapılırken kireç taşına yapılan ısıtma işlemi sabit bir kütle kazandırılarak elde edilmiştir. Kireç taşının sertlik, görülebilirlik, gerilme özellikleri farklı sıcaklıklarda gözlemlenmiştir. Sıcaklığın artmasıyla nem, su geçirgenliği ve gözenek sayısı azalmış, sertlik, rijitlik ve por büyüklüğü artmıştır. Ultrasonik dalga hızı numunenin kütle, özkütle ve por açıklığına bağlı olarak değişiklik göstermiştir. Kireç taşının ısıtılma sırasında kütlesi azalmış, bu durum ultrasonik hızın artmasına neden olmuştur. Kireç taşı uzun bir süre dinlenmeye bırakıldığında ultrasonik hızında artış olmuştur. Bu da kireç taşının dayanımının arttığını gösterir. Bu çalışmada kireç taşını daha verimli kıyaslamak için farklı dayanımlı beton çeşitlerinden yararlanılmıştır. Beton numunelerin ultrasonik dalga hızı ve bu dalga hızının ne kadar sürede yol aldığı test edilmiştir. Bu teste göre farklı dayanıma sahip betonların ultrasonik dalga hızlarının farklılığı hemen hemen önemli bir şekilde gözlemlenmiştir. Betonun ultrasonik hız verileri, kireç taşının ultrasonik hız verilerinden daha büyük çıkmıştır. Bu durum beton ve kireç taşının dayanımı hakkında bir bilgiye ulaşmamıza yardımcı olmuştur. Betonun ultrasonik hızının kireç taşından yüksek olması, betonun dayanımının kireç taşından yüksek olduğunu göstermiştir. Günümüzde tarihi yapılar yeteri kadar korunamamakta ve çeşitli dış etkilere açık olduğu için bu çalışma yapılmıştır. Hasar tespit ve muayene yöntemlerinden, hasarsız metotlarla dayanım tespiti çalışmalarının tatmin edici düzeyde olmaması nedeniyle farklı metotların geliştirilmesi zaruri bir hal almıştır. Bu doğrultuda katkı sunacağını düşündüğümüz yeni düşünülen serbest düşme ile darbe ses şiddeti metodu ile dayanımın tahmin edilmesine çalışılmıştır. Darbe ses şiddeti, ultrasonik test hızı ve sertlik ölçümünde malzemenin mukavemeti yani dayanımı hakkında bilgi sahibi olmaya gayret edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Ultrasonik test cihazı, Kireç taşı, Darbe ses frekansı, Sertlik, Dayanım