Taşköprîzâde Kemâleddin'in "Hâşiye alâ Tefsir-i Ebissuûd li Sûreti'l-Kehf" isimli eserinin tahkik ve tahlili

Tahkik ve tahlil çalışması olarak ele aldığımız Taşköprîzâde Kemâleddin'in,EbüssuûdEfendi'nin İrşâdü'l-Akli's-Selîm ilâ Mezâya'l-Kitâbi'l-Kerîm isimli tefsiri üzerine Hâşiye alâ Tefsîr-i Ebissuûd li Sûreti'l-Kehf adlı hâşiyesi, hicrî 1020'de dirâyet tefsir yöntemiyle yapılmış bir çalışmadır ve Kehf sûresini ihtiva etmektedir. Çalışmada ağırlıklı olarak dirâyet tefsir metodu kullanılmakla birlikte, rivâyet tefsir yöntemlerinden de istifade edilmiştir. Ulaşabildiğimiz kadarıyla eserin kütüphane kayıtlarında dört nüshası bulunmaktadır. Tahkik ve tahlil çalışmalarının en önemli adımı; asıl metnin oluşturulmasına mesnet teşkil edecek nüshanın seçilmesidir. Dört nüshadan birini seçmek üzere yaptığımız ön araştırma neticesinde 110 varaktan oluşan İstanbul Süleymaniye Kütüphanesi Reîsülküttap Bölümü 67 numarada kayıtlı nüshayı asıl yapmayı uygun gördük. Taşköprîzâde, Hâşiye alâ Tefsîr-i Ebissuûd li Sûreti'l-Kehf adlı hâşiyesini telif ederken istifade ettiği kaynakları zikretmiş ve hocası Ebüssuûd'un metodunu takip ettiğini beyan etmiştir. Taşköprîzâde hâşiyesinde diğer ilimlerin yanı sıra bilhassa kıraat, nahiv ve belâgat ilimlerine de özel bir ihtimam göstermiştir. Araştırma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; Taşköprîzâde'nin, ismi nesebi, ailesi hocaları, görevleri, eserleri, vefatı, yaşadığı dönem, bazı fetvaları, hakında söylenenler ve hakkında yapılan çalışmalara yer verilmiştir. İkinci bölümde ilk olarak hâşiye kelimesinin anlamına yer verilmiştir. Ardından, Ebüssuûd Efendi'nin tefsiri kısaca tanıtılmış ve üzerine yazılan hâşiyelere dair bilgi verilmiştir. Taşköprîzâde hâşiyesinin nüshaları, özellikleri, muhtevası, kaynağı, yazılış sebebi ve zamanı, içeriği, yöntemi ve metodu hakkında bilgi verilmiştir. Yine Taşköprîzâde'nin hâşiyesi rivâyet, dirâyet ve Kur'ân ilimleri bakımından incelenmiştir. Son bölümde ise Hâşiyenin tahkik ve tahlili yapılmıştır. Ayrıca Taşköprîzâde'nin hayatı hakkında Arapça-Türkçe bilgi verilmiştir. Çalışmada başvurulan kaynaklar bölümün sonunda Arapça ve Türkçe olarak verilmiştir.