Taşınır satımında ayıplı mal nedeniyle tüketicinin sözleşmeden dönmesi

Tüketici satışlarında satıcının ayıptan sorumluluğu, tüketicinin korunması konusunda en önemli hukuki kurumlardan biridir. Tüketici, ayıplı mal teslimi durumunda, değiştirme, onarım, bedel indirimi ve dönme hakkı şeklindeki seçimlik haklara ve bu haklarla birlikte veya tek başına tazminat isteme hakkına sahiptir. Tüketici, Kanunda öngörülen sınırlamalar çerçevesinde bu haklardan dilediğini seçebilir.Ayıplı ifa durumunda tüketiciye tanınan seçimlik hakların amacı, ayıplı mal teslimi sebebiyle bozulan denklik ilişkisinin yeniden sağlanmasıdır. Çünkü satış sözleşmesinde kararlaştırılan bedel, ayıpsız bir mal için belirlenmiştir. Dönme hakkı da bu amaca hizmet eden haklardan biridir. Ancak dönme hakkı, gerek hukuki niteliği gerekse sonuçları bakımından özel bir öneme sahiptir. Dönme hakkının amacı, sözleşme öncesi durumun yeniden sağlanmasıdır. Dolayısıyla dönme hakkı kullanıldığında sözleşme ilişkisi ifa ile sona ermez. Sözleşmeden dönme, ayıp sebebiyle ortaya çıkan problemi, satım sözleşmesinin amacını tamamen ortadan kaldırarak bertaraf ettiği için, sözleşme hukuku açısından istenen bir çözüm değildir. Çünkü sözleşmeden dönme, alıcının ayıpsız mal beklentisi ile belirli miktardaki bedeli satıcıya ödeme amacına ters düşmekte, satım sözleşmesiyle hedeflenen amacın gerçekleşmesini engellemektedir. Bu sebeple dönme hakkının kullanılması, çeşitli yöntemlerle sınırlandırılmaktadır.Taşınır satımında tüketicinin, garanti belgesi çerçevesinde sahip olduğu hakların ayıptan doğan haklarla ilişkisi de özellik arz eden konulardan biridir. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunda, tüketicinin öncelikle onarım hakkını seçtiği durumlarda, diğer haklarını ve bu arada dönme hakkını kullanabilmesi bazı koşulların gerçekleşmesine bağlıdır.Dönme hakkı taraflar arasındaki sözleşme ilişkisi üzerinde etkili olduğundan yalnızca sözleşmenin karşı tarafı olan kişiye karşı kullanılabilir.Dönme hakkının kullanılması ile taraflar arasındaki sözleşme ilişkisi tasfiye ilişkisine dönüşür. Bu ilişki çerçevesinde taraflar daha önceden ifa ettikleri edimleri geri vermekle yükümlü oldukları gibi, henüz ifa edilmemiş edimlerin ifası borcundan da kurtulurlar. Ancak bu tasfiye ilişkisine uygulanacak hükümler, tüketici tarafından mala yapılan masrafların tazmini, ayıplı mal teslimi sebebiyle tüketicinin uğradığı zararların tazmini, Borçlar Hukukunun en tartışmalı konuları arasındadır.