Türkçe dersinde çoklu uyarıcılarla gerçekleştirilen kelime öğretimi uygulamalarının etkililiği üzerine bir araştırma

Kelimeler, kavramlar ve düşünceler arasında anlamlı bir ilişki vardır. Kelimeler söylendiğinde, onların ifade ettiği kavramlar zihinde canlanmakta, düşünceler harekete geçmektedir. Başka bir ifadeyle kavramların zihinde tasviri ve düşüncelerin ortaya çıkışı kelimeler sayesinde gerçekleşmektedir. Dolayısıyla, kişinin kelime hazinesindeki kelimeler arttıkça, anlamlandırdığı kavramlar artmakta, ufku genişlemekte, düşünceleri çeşitlenmektedir. Kelime hazinesinin zenginliğinin bu önemli işlevi, onu kelime öğretimi alanında yapılan araştırmaların merkezine oturtmuştur. Kelime öğretimi öğrencinin okuma, yazma ve anlama becerilerini geliştirmektedir. Öğrencilerin temel dil becerilerinin gelişmesi ile kelime hazineleri arasında doğrudan bir bağ bulunmaktadır. Bu kapsamda ana dil öğretimlerinin yapıldığı Türkçe derslerinde kelime hazinesini geliştirici etkinliklerin yapılması, öğrencilerin hem diğer derslerine katkıda bulunacak, hem de dilsel becerilerini geliştirecektir. Kelime öğretiminin bu önemi, bu araştırmanın önemini de ortaya koymaktadır. Çoklu uyarıcılarla gerçekleştirilen kelime öğretiminin etkililiğinin saptanması, bu çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Kelime öğretimine ilişkin öneriler sunulması ile çoklu uyarıcılar ile kelime öğretiminin uygulanabilirliği açıklanacak, böylelikle alanyazına da katkıda bulunulacaktır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden yarı deneysel bir yöntem olan ön test-son test kontrol gruplu araştırma deseni kullanılmış; çalışma deney ve kontrol grubu üzerinde yürütülmüştür. Araştırmada ilk olarak Milli Eğitim Bakanlığı 5. sınıf Türkçe ders kitabından 200 kelime belirlenmiştir. Bu kelimelerin araştırmaya uygunluğuna ilişkin üç uzmandan onay alınmıştır. Araştırmada tabakalı amaçsal örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma 2018-2019 Eğitim Öğretim Yılında 5. sınıfta eğitimine devam eden öğrencilerden oluşan deney grubu ve kontrol grubu şeklinde iki araştırma grubu üzerinden yürütülmüştür. Uygulama öncesinde öğrencilere öncelikle demografik verilerin toplanması için "Kişisel Bilgiler Formu, ardından Ön Test, Okumaya Yönelik Tutum Ölçeği, Yazmaya Yönelik Tutum Ölçeği, Okuma Becerisi Öz Yeterlik Ölçeği ve Yazılı Anlatım Öz Yeterlik Ölçeği" uygulanmıştır. Daha sonra deney grubuna çoklu uyarıcılar ile kelime öğretimi uygulaması yapılmıştır. Kontrol grubunda ise kitapta yer alan yöntemler ile kelime öğretimine devam edilmiştir. Kelime öğretimi sürecinden sonra öğrencilere "Son Test Okumaya Yönelik Tutum Ölçeği, Yazmaya Yönelik Tutum Ölçeği, Okuma Becerisi Öz Yeterlik Ölçeği ve Yazılı Anlatım Öz Yeterlik Ölçeği" tekrar uygulanmıştır. Etkililiğin kalıcılığını öğrenmek için de yaz tatili sonrasında iki gruba da tekrar aynı ölçekler ve " İzleme Testi" uygulanmıştır. Veriler SPSS istatistik programı kullanılarak analiz edilmiştir. Ölçeklerin geçerliğini tespit edebilmek ve ölçekleri anlamlı faktörlere ayırabilme amacıyla doğrulayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Araştırmanın problemlerini test edebilmek amacıyla bağımsız örneklem t-testi uygulanmıştır. Bu test ile deney grubu ile kontrol grubunun ölçülen değişkenler açısından istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. Araştırma sonucunda çoklu uyarıcılarla yapılan kelime öğretiminin aktif ve pasif kelime öğrenmede önemli bir artış sağladığı, okumaya ve yazmaya yönelik tutumu olumlu etkilediği, okuma ve yazma öz yeterlik becerisini artırdığı ve uzun vadede de kalıcılık konusunda etkili olduğu tespit edilmiştir. Araştırma, 5.sınıf öğrencilerine kelime öğretimi esnasında kullanılan klasik yöntemlerin yetersiz kaldığı ve çoklu uyarıcılarla kelime öğretimi yöntemlerine geçilmesi gerektiğini vurgulaması bakımından önemlidir. Çoklu uyarıcılarla kelime öğretimi uygulamasına geçilmesiyle daha kısa bir süre içerisinde öğrencilerin kelime hazinelerinin zenginleşeceğini ortaya çıkartması bakımından dikkat çekicidir. Anahtar Sözcükler: Kelime, Kelime Öğretimi, Çoklu Uyarıcılar