Türkiye'de ağalık sisteminin sinemada temsili: Şener Şen filmleri örneği

Ağalık tarihsel süreç içinde Türkiye'nin önemli sosyal meselelerinden bir tanesi olmuştur. Sinemada 1960 yılı sonrasında temsilleri görülmeye başlanan ağalık sisteminin, güldürü ve melodram türleri içerisinde sıklıkla yer aldığı görülmektedir. Ağalık sistemine ve beraberindeki geleneksel yapıya büyük ölçüde olumsuz yaklaştığı tespit edilen sinemanın, ortaya koyduğu filmler üzerinden ağalık sistemi hakkında izleyicisine çeşitli mesajlar verdiği görülmektedir. Tez kapsamında ağalık sisteminin tarihsel arka planından ve otorite ile ilişkisinden bahsedilerek, ağalık yapısının zaman içerisinde geçirdiği değişimler ortaya konmuştur. Türk sinemasında 1960 yılı ve sonrasında toplumsal konulara temas edilmesi açısından önemli gelişmelerin yaşanmasından ve ağalık ile ilgili temsillerin de bu dönemden sonra görülmeye başlanmasından dolayı tezde sinemanın tarihsel süreci bu dönem baz alınarak ele alınmıştır. Türk sinemasında ağalık temsilinin ele alındığı çok sayıda film bulunmaktadır. Ancak bunların tamamını incelemek mümkün değildir. O nedenle toplum tarafından bilinen ve daha çok izleyiciye ulaştığı düşünülen Şener Şen'in, ağalık rolünde olduğu filmler tez kapsamında örneklem olarak seçilmiştir. İlgili filmler Türk sinemasında yer alan ağalık temsillerinin incelenmesi için yeterli örneklemi ve tezin sınırlılıklarını oluşturmaktadır. Tez kapsamında örneklem filmlerin çözümlenmesinde kullanılan yöntem betimseldir. Bunun yanında karşılaştırmalı analiz yapılarak çalışmanın evrenini oluşturan örneklem filmler kronolojik sırayla incelenmiş ve birbirleriyle karşılaştırılmıştır. Böylece filmlerde yer alan ağalık temsillerinin dönüşümü üzerinden çıkarımlarda bulunulmuştur. Bu sayede ağalık sisteminin Türk sinemasında temsil edilme biçimlerinin ortaya konulması ve bu temsiller üzerinden ağalık sistemi ile ilgili izleyicilere verilmek istenen çeşitli toplumsal mesajların çözümlenmesi amaçlanmıştır. Ağalık meselesi Türkiye'de toplumun, siyasetin ve ekonominin en önemli meselelerinden olmuştur. Bu nedenle ağalık üzerine tarih, siyaset ve sosyoloji gibi alanlarda oldukça fazla araştırma yapılmıştır. Ancak iletişim ve özelinde sinema alanlarında ağalık meselesinin filmlere yansıması hakkında yapılan çalışma sayısı oldukça sınırlı kalmıştır. Tezin önemini ve yapılma nedenini bu durum ortaya koymaktadır. Yeni araştırmalara kaynak olabileceği düşünülen bu tez ile filmlerde değişen ağalık rolleri üzerinden toplumsal dönüşümleri okumak mümkündür. Tezin sonu da bu vurguyu yapmaktadır.