Türkiye'de CDS risk primini etkileyen makroekonomik ve finansal dinamikler: Yapısal kırılmalar ve eş bütünleşme yaklaşımı

Bu çalışmada Türkiye'nin Kredi Risk Primi (CDS) ile makroekonomik (dış borç, cari açık, TUFE, merkez bankası rezervleri) ve finansal değişkenlerin (BIST100 endeksi, 2 yıllık gösterge faizi, USD kuru) arasındaki ilişkiler 2007:Q1-2022 ve 2005:Q3-2022 dönemleri için analiz edilmiştir. Analizlerde yapısal kırılmalı birim kök testleri, Arai- Kurozumi eş bütünleşme testi, FMOLS ve DOLS eş bütünleşme tahmincileri ile Hatemi-J asimetrik nedensellik testi yöntemleri kullanılarak hem kısa hem de uzun vadeli etkiler incelenmiştir. Sonuçlara göre, dış borç, TUFE ve cari açık artışlarının CDS primini artırdığı; merkez bankası rezervlerindeki artışın ise CDS primini azalttığı bulunmuştur. Dış borç değişkenindeki %1'lik artış CDS primini %1,7 oranında artırırken, benzer şekilde TUFE'deki 1 birimlik artış %1,7 oranında ve cari açıktaki artış %0,042 oranında arttırmaktadır. Merkez bankası rezervlerindeki %1'lik artış ise CDS primini %0,98 oranında azaltmaktadır. BIST100 endeksinin uzun vadede CDS üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi bulunmazken, kısa dönemde meydana gelen negatif şoklar CDS primini olumsuz etkilemektedir. Faiz ve döviz kurundaki %1'lik artışlar ise CDS primini sırasıyla %0,3 ve %0,4 oranında artırmaktadır. Bu bulgular, özellikle dış borç ve TUFE gibi makroekonomik göstergelerin Türkiye'deki CDS risk primi üzerindeki belirleyici etkisini ortaya koymaktadır. Merkez bankası rezervlerinin artışı ise ülke risk algısını düşüren önemli bir faktör olarak öne çıkmaktadır. Dolayısıyla, politika yapıcıların düşük finansman maliyeti sağlamak amacıyla tasarruf oranlarını artırmayı hedefleyen politikalar geliştirmesi, enflasyonu kontrol altına almak için uygun para politikaları uygulaması ve merkez bankası rezervlerini güçlendirmesi önem arz etmektedir. Bu şekilde, Türkiye'nin uluslararası borçlanma maliyetlerinin ve risk priminin düşürülmesi mümkün olabilecektir. Enflasyon hedeflemesi için uygulanan faiz ve kur politikaları birlikte CDS risk primini etkilemekte, dolayısıyla doğru para politikası uygulamaları ile ülke risk algısını azaltmak mümkün görünmektedir. Bu çalışma, Türkiye'nin risk primini etkileyen makroekonomik ve finansal faktörlerin dinamik ilişkilerini analiz ederek, doğru politika uygulamaları için yol göstermeyi amaçlamaktadır.