Türkiye' de ulusal televizyonlarda yayınlanan evlilikle ilgili programların, halk üzerindeki sosyo-kültürel etkileri (Elazığ İli kırsal alan örneğiyle)

Çalışmamızın ana konusu olan ?Türkiye'de yayınlanan evlilik yarışmaprogramlarının Elazığ kırsalı üzerindeki etkileri? ekseninde genel anlamdatelevizyonun, özellikle kırsal kesim insanı üzerinde, ne gibi etkiler yarattığıanlaşılmaya çalışılmıştır.Bu tip evlilik programları ilk olarak yabancı ülkelerde yayınlanmış çeşitliyapımcı firmalar tarafından telif hakları satın alınarak ve ülkemiz şartlarıdoğrultusunda düzenlenerek yayına koyulmuştur. Bu programlar eğlence, yarışmaformatlı yayınlardır. Farklı televizyon kanallarında farklı formatlarda yayınlanmış veyüksek izlenme seviyelerine (reyting) ulaşmışlardır. Yayınlandığı tüm sezonlardahalkı ekran başına taşımış, gündem oluşturmuş ve hatta ana haber programlarınabile konu olmuştur.Araştırmamızda halkı bu denli etkileyen ve peşinden sürükleyen evlilikprogramlarının Elazığ kırsalı üzerindeki etkileri ortaya konmaya çalışılmıştır. Bubağlamda şu soruya yanıt aranmıştır; ?Televizyonlarda özellikle en çok izlenmeoranının olduğu saatte (prime-time) yayınlanan evlilik yarışmalarının toplum üzerindeetkisi var mıdır?? Yaptığımız alan araştırması sonunda elde edilen verilerle Elazığ'ınkırsal bölgelerinde yaşayan halkın nasıl etkilendiğinin belirlenmesi amaçlanmıştır.Araştırmanın evreni Elazığ'ın merkeze bağlı ilçesinin köy, mezra vemahallelerinde yaşayan farklı yaş, cinsiyet, eğitim grubuna mensuptur. Anket (saha)çalışması Elazığ merkez ilçesine bağlı yerleşim birimlerinde yaşayan 1008 kişiyeuygulanmıştır. Bu yerleşim birimleri; Hankendi, Yazıkonak, Akçakiraz, Yurtbaşı, Mollakendi beldeleriile Pirinçci, Hıdırbaba, Hal, Koruk, Muratçık, Altınkuşak, Alpagut, Cip, Kaplıkaya, Gümüşbağlar,Gözebaşı, Kuyulu, Yenice, Sedeftepe, Hoş, Kıraç, Güzelyalı, Karşıbağ, Çağlar, Karasaz, Elmapınar,Koçkale köyleri ile Harput mahallesi, Toraman ve Ebil mezralarıdır.Toplam 5 belde 22 köy 1 mahalle 2mezra olmak üzere 30 adet yerleşim birimidir.Genel olarak tarım ve hayvancılıkla uğraşan grup içerisinde farklımesleklerden denekler de bulunmaktadır. Çalışmanın temelini oluşturan anket 1008kişiye, 1 Mayıs-15 Haziran 2005 tarihleri arasında basit rasgele örneklemeyöntemiyle uygulanmıştır. Alan çalışması; yaklaşık 8 anketörden oluşan bir gruptarafından 45 gün süre boyunca hedeflenen kişi sayısına ulaşana deksürdürülmüştür. Evler, kahvehaneler dolaşılmış ve her deneğe tüm sorular anketörlertarafından yüz yüze sorulmuş ve verilen cevaplar doğrultusunda anketlerdeğerlendirilmiştir Araştırma kapsamında; konu kapsamındaki tanımlar ve kavramlar(kitle iletişimi, televizyon, iletişim modelleri, evlilik yarışmaları….) akademik normlardaliteratür ve kaynak araştırmalarıyla elde edilmiş ve düzenlenmiştir. Uygulanan anket57 sorudan oluşmaktadır. Anketteki ilk sorular deneğin demografik verilerini içerensorular geri kalanlar ise kişilerin televizyon ile ilgili alışkanlıklarını ve evlilikyarışmalarıyla ilintili sorulardır. Ankette 13 adet açık uçlu soru bulunmaktadır.Anketin değerlendirilmesinde ve sonuçların analizinde SPSS (SPSS 11,0versiyonu) istatistik amaçlı bilgisayar programından faydalanılmıştır. Belirtilenistatistik programında ölçmeye alınan 57 anket soru tek tek başlık halindetanımlanarak her tanımlanan sorunun cevap şıkları sayısal (nümerik) olarakkodlanmıştır. Tüm soru formlarının programa girilmesinden sonra her sorunun sayısalve yüzde olarak tablo dökümleri alınmıştır. Araştırmanın önemi açısından ankette yeralan bazı sorular birbiriyle çapraz karşılaştırma yapılarak değerlendirilmeye alınmışve sonuçlar yorumlanmıştır.Sonuç olarak Elazığ kırsalında yapmış olduğumuz evlilik programlarına ilişkinanket sonuçları yörenin ve soruların özelliklerine göre gruplar halinde değerlendirilmişve ileri sürdüğümüz hipotezler bu sonuçlar ile kıyaslanarak değerlendirilmiştir. Ortayaçıkan sonuç ve değerlendirmelerin tezimizin kuramsal bölümü ile de tutarlılıkgösterdiği teyit edilmiştir. Yapılan tüm bu yorumlar haricinde sonuçlar topluca elealındığında temel hipotezimiz olan (Bknz. S:279) ?Televizyonda yayınlanan evlilikleilgili yarışma programları Elazığ kırsalındaki halkı etkilemektedir?i doğruladığı açıkçagörülmüştür.Anahtar Kelimeler: Kültür, Aile, Evlilik, İletişim, Televizyon.