Ultrasonografik ölçümler ile elde edilen tahmini fetal ağırlığın doğruluğunu etkileyen faktörler

Amaç: Fetusun ultrasonografi ile değerlendirilerek tahmini fetal ağırlığın belirlenmesi, obstetri pratiğinin bir rutini olmuştur. Fetal büyümenin değerlendirilmesinde ve doğum yönetiminin kararlaştırılmasında önemli temel klinik değerlendirmelerden biri haline gelmiştir. Bununla birlikte fetal ağırlığın tahmin edilmesi amacı ile klinik olarak fundus-pubis ölçümü de kullanılmaktadır. Fundus- pubis ölçümü ile fetal ağırlık tahmini hem ucuz hem kolay ulaşılabilir ve uygulanabilir bir metod olmakla birlikte gerçek doğum ağırlığının tahmininde % 60-75 arasında doğruluk oranı bildirilmiştir. Makrozominin ve intrauterin gelişme geriliğinin önceden tahmin edilmesi ve fetal büyümenin takibi açısından tahmini fetal ağırlık oldukça büyük bir öneme sahiptir. Bu çalışmanın amacı gebeliğin son trimesterinde ultrasonografik ve fundus-pubis ölçümleri ile elde edilen tahmini fetal ağırlığın doğum ağırlığı ile karşılaştırılması ve doğruluk paylarının ortaya konmasıdır, Ayrıca tahmini fetal ağırlığı etkileyen faktörler açısından bir değerlendirme yapmaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışma prospektif ve kesitsel olarak dizayn edildi. Çalışmaya Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniğine doğum için yatırılan 06/02/2019-06/12/2019 tarihleri arasında 34 hafta ve üstü 500 gebe kadın dahil edildi. İntrauterin ölüm, konjenital anomali varlığı, amniotik membran rüptürü, çoğul gebelik varlığı olan gebeler çalışma dışı bırakıldı. Son trimestrda olan gebelik komplikasyonu olmayan ve kliniğe yattıktan sonraki bir hafta içinde doğum yapan gebe kadınlar çalışmaya dahil edildi. Sonrasında uterin fundus yüksekliği ve LOGİQ 3 cihazı kullanılarak ultrasonografik fetal karın çevresi (AC), biparyetal çap (BPD) ve femur uzunluğu (FL) ölçülerek cihazda kayıtlı hadlock formülü ile otomatik olarak tahmini fetal kilo hesaplandı. Fundus-pubis ölçümü ile elde edilen verilerle Johnson formülüne göre fetal ağırlık tahmini yapıldı. Doğum sonrası fetusun gerçek ağırlığı kayıt edildi. Tüm veriler Statistical Package for Social Sciences versiyon 20 programı ile analiz edildi. Veriler analiz edilirken istatistik anlamlılık p<0.05 olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya toplamda 517 hasta dahil edildi. Johnson formülüne ve USG'ye göre hesaplanan doğum kilosu değerleri sırasıyla 3317.06±602.17 ve 3179.32±465.62 idi. Johnson formülüne göre hesaplanan tahmini doğum ağırlıklarına bakıldığında toplam 232 değerin (%44.9) doğum kilosuna göre ±%10 sapma gösterdiği saptandı. Aynı şekilde, USG'ye göre hesaplanan tahmini doğum ağırlıklarına bakıldığında toplam 378 değerin (%73.1) doğum kilosuna göre ±%10 sapma gösterdiği belirlendi. 2500 gramın altında doğan bebek sayısı 38, 2500-4000 gram arasında doğan bebek sayısı 452, 4000 gramın üzerinde doğan bebek sayısı ise 27 olarak bulundu. Makrozomik doğan bebekler açısından doğum öncesi USG ile ölçülen karın çevresi 351 mm sınır değeri için sensitivite %85.2; spesifisite %80.2; pozitif prediktif değer %19.1 ve negatif prediktif değer ise %98.9 olarak saptandı. Ayrıca, makrozomik doğan bebekler açısından doğum öncesi fundus pubis mesafesi 38 cm sınır değeri için sensitivite %62.9; spesifisite %87.3; pozitif prediktif değer %21.5 ve negatif prediktif değer ise %99.5 olarak bulundu. Tahmin edilenin altında doğum kilosuna (TAD) sahip fetüslarda ortalama amnion sıvı indeksi, 3.73 sapma ile 12.08 bulunmuş olup, tahmin edilenin üstünde doğum kilosuna (TÜD) sahip fetüslarda ise 3.7 sapma ile 10.85 bulunmuştur. Fetus presentasyonu açısından bakıldığında baş geliş oranı TAD'de %90.2, TÜD'de ise %96.2 tespit edilmiştir. Plasenta yerleşimine bakıldığında anterior yerleşime sahip fetuslar TAD'de %31.1, diğer plasenta lokalizasyonları %68.9, TÜD'e sahip fetuslarda ise anterior plasenta yerleşimi %38, diğer lokalizasyonlar % 62 bulunmuştur. Fetal cinsiyete göre yapılan değerlendirmede kız fetusların %60.7'si, erkek fetusların %39.3'ü tahmin edilen kilonun altında bulunmuştur. Kız fetusların % 34.2'si, erkek fetusların % 65.8'i tahmin edilen kilonun üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Jhonsan formülü ve ultrasonografinin makrozomiyi tespit etmede doğruluk oranları sırasıyla %63, %29.6 Jhonsan formülü ve ultrasonografinin 2500-4000gr arasındaki fetal kiloyu tahmin etmede doğruluk oranları sırası ile %77, %95.6 olarak hesaplanmıştır. Fundus pubis mesafesi gibi, ultrasonografi dışı geleneksel parametrelerin ultrasonografi verileriyle bir arada kullanılmasının korelasyonu olumlu yönde etkilediği ortaya çıkmıştır. Çalışmaya dahil edilen fetuslarda plesanta yerleşimi, fetusun prezentasyonu ve amnion sıvı indeksi açısından istatiksel olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır. Fetal cinsiyete göre yapılan değerlendirmede kız fetusların %60.7'si, erkek fetusların %39.3'ü tahmin edilen kilonun altında bulunmuştur. Kız fetusların % 34.2'si, erkek fetusların % 65.8'i tahmin edilen kilonun üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Johnson formülünün fetal ağırlık tahminlerinde etkili bir yöntem olduğu görülmüştür. Özellikle ultrasonografi gibi maliyeti yüksek bir cihazın olmadığı merkezlerde Johnson formülü ile de fetal ağırlık tahmininde bulunulabileceği ve hekime avantaj sağlayacağını düşünüyoruz. Bu konuda daha geniş serilerde çalışmalara ihtiyaç olduğu kanaatindeyiz. Anahtar sözcükler: Tahmini fetal ağırlık, gebelik, ultrasonografi, makrozomi, intrauterin gelişme geriliği