Üstbilişsel beceri odaklı süreç temelli yazma çalışmalarıyla üstün yetenekli ilkokul öğrencisinin yazma becerisinin geliştirilmesi

Yazılı anlatım, bireyin kendini doğru ve amacına uygun olarak ifade etmesinde ve iletişim kurmasında en etkili araçlardan biridir. Bir metin yazma; planlama yaparak planlananların yazılı olarak ifade edilmesini, düzeltilmesini, gözden geçirilmesini, bu süreç esnasında gösterilen performansın izlenmesini içeren çeşitli düzeyde bilişsel ve üstbilişsel becerilerin birlikte kullanıldığı karmaşık bir bilişsel aktivitedir. Bu nedenle yenilenen Türkçe öğretimi programı da yazma becerisini kazandırmada ürün odaklı değil süreç odaklı bir yaklaşım benimsemektedir. Süreç temelli yazma becerilerinin geliştirilmesinde üstbilişsel becerilerin de temel oluşturduğu anlaşılmaktadır. Yazıyı üretmek için kullanılan düşünme yöntemi yazmanın bilişsel boyutunu oluştururken; yazılı ürünü ortaya çıkarmada kullanılan kontrol yöntemi yazmanın üstbilişsel boyutunu oluşturmaktadır. Üstbiliş öğrencinin hangi stratejileri kullanacağından öte, kullanacağı stratejinin öncelikle yerindeliği ve uygunluğu sonrasında ise etkililiği ve verimliliği ile ilgilenmesidir. Eğer öğrenciler bilişsel bilgilerini ve bilişsel düzenleme becerilerini geliştirmişlerse, onlar üstbilişlerini kullanıyor demektir ve akademik olarak üstünler demektir. Üstün yetenekli öğrenciler; çok daha geniş bir bilgi tabanına sahiptirler ve sahip oldukları bilgiyi kendi yararlarına kullanmada daha başarılıdırlar, daha karmaşık ve zorlayıcı çevreleri tercih ederler, problem çözmede daha hızlıdırlar fakat çözümü planlama sürecinde daha fazla zaman harcarlar ve problemleri daha etkin şekilde tanımlandırırlar. Araştırmada üstün yetenekli bir öğrencinin üstbilişsel beceri odaklı süreç temelli yazma çalışmaları ile yazma becerisinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda çalışma eylem araştırması şeklinde modellenmiştir. Araştırmanın çalışma grubu amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırmaya 2018-2019 Eğitim Öğretim yılında Muğla ili Marmaris ilçesine bağlı ve BİLSEM'e kayıtlı bir ilkokul üçüncü sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Verilerin elde edilmesinde İzdeş (2011) tarafından geliştirilen Hikâye Yazma Değerlendirme Formu; araştırmacı tarafından geliştirilen Temel Yazma Becerisi Değerlendirme Formu ve Akıcı Yazma Becerisi Değerlendirme Formu kullanılmıştır. Bunlara ek olarak öğrencinin yazdığı metinler ve araştırmacı gözlemleri de veri toplama için kullanılmıştır. Araştırma 18 hafta boyunca sürdürülmüştür. Yazma öncesi çalışma 1 saat, yazma işlemi 1 saat devam etmiştir, toplamda 36 saat boyunca uygulama ve çalışmalar yapılmıştır. Veri toplama sürecinde araştırmacı günlüklerinden faydalanılmıştır. Veriler içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Öğrencinin yazma çalışmaları, uygulamanın başlangıcında (1. hafta), uygulamanın ortasında (8. hafta) ve uygulamanın sonunda (18. hafta) ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Öğrencinin uygulama başlangıcındaki yazma çalışmaları değerlendirildiğinde: Temel yazma becerisinde öğrencinin kâğıt ve sayfa düzeni oluşturmada sıkıntı yaşadığı ve hatalı kelimelerinin bulunduğu, akıcı yazma becerileri açısından değerlendirildiğinde yazıya uygun giriş yapmadığı ve cümlelerin başı ile sonu arasında uyum olmadığı, özgün yazma becerisinde olayların anlaşılmasını sağlayacak ayrıntıların eksik olduğu ve metnin paragraf düzeninin yeterli olmadığı bulgularına ulaşılmıştır. Uygulamanın ortasında yazma çalışmaları değerlendirildiğinde: Temel yazma becerisinde kâğıt ve sayfa düzenine dikkat ettiği ancak kelime yazımında hataların devam ettiği, akıcı yazma becerisi açısından bakıldığında cümlelerin başı ile sonu arasındaki uyumun daha iyi olduğu görülürken sözcük tekrarları ile ilgili hata yaptığı, özgün yazma becerisinde kahramanları betimlemede eksik kaldığı belirlenmiştir. Uygulamanın son haftasında yazma çalışması değerlendirildiğinde: Temel yazma ve akıcı yazma becerisinde tüm yeterliliklere sahip olduğu, özgün yazma becerisinde taslak oluşturmada iyi seviyede olduğu ve ilgi çekici bir başlık oluşturamadığı tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar incelendiğinde üstün yetenekli öğrencinin temel yazma ve akıcı yazma becerilerinin pozitif yönde geliştiği ve çok iyi seviyede olduğu, özgün yazma becerisinde ise öğrencinin iyi seviyede olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.