Vardiyalı ve vardiyasız çalışan hastane personellerinde hedonik açlık ile diyet kalitesi, yeme farkındalığı, uyku kalitesi ve iş stresi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

Amaç: Bu araştırmada, farklı çalışma düzenine sahip hastane personellerinde hedonik açlık ile diyet kalitesi, yeme farkındalığı, uyku kalitesi ve iş stresi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışma Dinar Devlet Hastanesi'nde Mart-Haziran 2023 tarihlerinde dahil etme ve dışlama kriterlerine uyan, 110 vardiyalı ve 110 vardiyasız çalışan 220 hastane personeli üzerinde yürütülmüştür. Katılımcıların sosyo-demografik özellikleri, beslenme alışkanlıkları, hedonik açlık durumları, diyet kaliteleri, yeme farkındalıkları, uyku kaliteleri ve iş stresleri değerlendirilmiş ve antropometrik ölçümleri alınmıştır. Bulgular: Bireylerin %59,5'i kadın ve %40,5'i erkektir ve vardiyalı çalışanların yaş ortalaması 35,9±6,5 iken vardiyasız çalışanların 38,0±9,0 yıldır. Vardiyalı çalışanların ortalama BKİ değerleri 25,9±3,3 ve vardiyasız çalışanların 26,0±3,8'dir (p>0,05). Vardiyalı çalışanlarda (2,9±0,6) hedonik açlık durumu vardiyasız çalışanlara göre (2,7±0,8) anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p=0,013). Vardiyalı çalışanların diyet kalite puan ortalaması 50,4±8,7 ve vardiyasız çalışanların 51,6±9,2'dir (p>0,05). Vardiyasız çalışanlarda (3,3±0,6) yeme farkındalığının vardiyalı çalışanlara (2,9±0,5) göre anlamlı derecede yüksek olduğu görülmüştür (p<0,001). Vardiyalı çalışanlarda uyku kalitesi puanı ortalaması 4,2±2,4 iken vardiyasız çalışanlarda 4,4±2,8'dir ve uyku kalitesinde farklılık saptanmamıştır (p=0,976). Vardiyalı çalışanlarda (52,4±15,1) vardiyasız çalışanlara (44,2±12,3) kıyasla iş stresi anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,001). Bireylerin hedonik açlık durumu ile diyet kaliteleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmazken (p>0,05); hedonik açlık ile yeme farkındalığı arasında negatif yönde zayıf düzeyde (r=-0,115; p=0,045) ve iş stresi ile de pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r=0,333; p=0,001). Sonuç: Vardiyalı çalışanlarda hedonik açlık durumu anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Bu durum vardiyalı çalışanlarda yeme farkındalığının anlamlı derecede düşük, iş stresinin anlamlı derecede yüksek olmasından kaynaklanabilmektedir. Özellikle vardiyalı çalışanlarda hedonik açlık, yeme farkındalığı ve iş stresini iyileştirmeye yönelik eğitimlerin ve düzenlemelerin yapılmasının öneminin vurgulanması hedeflenmelidir. Anahtar Kelimeler: vardiyalı çalışma, hedonik açlık, diyet kalitesi, yeme farkındalığı, uyku kalitesi