Viyana Satım Antlaşması'nın uygulama alanı ve antlaşma kapsamında esaslı ihlâl kavramı

Devletler arasındaki ticari ilişkilerin artması nedeniyle ticari ilişkinin zemin taşı olan satım sözleşmelerinin kuruluşu ve içerdiği hükümler kadar bu sözleşmeler kapsamında ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde hangi hukuk kuralından faydalanılacağı hususunun tespiti hem tacirler hem de hukukçular nezdinde oldukça önemlidir. Uluslararası nitelikteki satım sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünde uygulanacak hukuka ilişkin soru işaretlerinin giderilmesi ve uluslararası satım sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıkların farklı ülkelerde aynı kurallar uygulanarak çözümlenebilmesi amacıyla kurulan Birleşmiş Milletler Uluslararası Ticaret Hukuku Komisyonu tarafından Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Antlaşması-Viyana Satım Antlaşması (CISG) hazırlanmıştır. Farklı hukuk sistemine sahip birçok ülke tarafından kabul edilen Antlaşma'ya Aralık 2021 tarihi itibariyle 94 ülke taraftır. Antlaşma genel itibariyle gerek alıcının gerekse satıcının esaslı ihlâl halinde kullanacağı haklarına yönelik oldukça pratik hükümler içermekte olup bu haliyle de uluslararası bir borçlar kanunu niteliğindedir. Uluslararası mal satım sözleşmelerine ilişkin içerdiği hükümlerin hem Türk Hukuku hem de uluslararası hukuk sistemleri açısından önem arz etmesi nedeniyle bu çalışmada öncelikle Antlaşma'nın uygulama alanı ele alınacak ve Antlaşma kapsamında esaslı ihlâl kavramı ile başlıca esaslı ihlâl halleri incelenecektir.