Web tabanlı araştırma-sorgulamaya dayalı fen öğretiminin öğretmen adaylarının kavram öğrenmeleri ve bilimsel süreç becerilerinin geliştirilmesi üzerine etkisi

Bu çalışmanın amacı, araştırma-sorgulama ve web tabanlı araştırma-sorgulama yaklaşımının Fen Bilgisi Bölümü öğretmen adaylarının biyoloji konularındaki kavramsal başarıları, bilimsel süreç becerileri, fen öz-yeterlikleri ve fen deneylerine yönelik tutumlarına etkisini belirlemektir. Araştırmanın diğer bir amacı ise öğretmen adaylarının teknoloji bilgi ve becerilerini incelemektir. Bu araştırma, araştırma-sorgulama yaklaşımının uygulandığı Genel Biyoloji Laboratuvarı ve web tabanlı araştırma-sorgulama yaklaşımının uygulandığı Fen Bilimleri Öğretimi Laboratuvarı Uygulamaları derslerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, rehberli araştırma-sorgulama aşamasının yürütüldüğü deney I grubu (20 öğretmen adayı), açık araştırma-sorgulama aşamasının uygulandığı deney II grubu (23 öğretmen adayı) ve yapılandırılmış araştırma-sorgulama aşamasının uygulandığı kontrol grubundan (35 öğretmen adayı) oluşmuştur. Bir karma yöntemler araştırması olan bu çalışma, 2012-2013 ve 2013-2014 (Güz Dönemi) eğitim-öğretim yıllarında fen bilgisi öğretmen adayları ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma, iki bölümden oluşmuştur. Birinci Uygulama aşamasında basit araç gereçlerin kullanıldığı ellerle yapılan fen etkinliklerinin ağırlıklı olduğu araştırma-sorgulama ve İkinci Uygulama aşamasında ise teknolojinin ve web araçlarının kullanıldığı web tabanlı araştırma-sorgulamaya dayalı öğrenme ortamlarından oluşmuştur. Web tabanlı araştırma-sorgulama süreci yüz yüze sınıf, eş zamanlı sanal sınıf (Blackboard öğrenme yönetim sistemi) ve çeşitli web araçlarının kullanımından oluşmuştur. Ayrıca araştırma sorgulamaya dayalı fen öğretiminde öğretmen adaylarının bilimsel araştırma sürecini kolaylaştırmak amacıyla teknoloji kullanımları sağlanmıştır. Karma yöntemler araştırması olan bu çalışmanın veri toplama araçları olarak, araştırmanın nicel aşamasında kavramsal başarı testi, bilimsel süreç becerileri testi, fen öz yeterlik ölçeği ve fen deneylerine yönelik tutum ölçeği ve web tabanlı araştırma-sorgulama yaklaşımına ilişkin katılımcı anketi kullanılmıştır. Araştırmanın nitel aşamasında ise yapılan uygulamalarla ilgili deney gruplarında yer alan öğretmen adayları ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde ölçeklere ait ön test, orta test ve son test puanları arasında anlamlı fark olup olmadığını ortaya koymak için bağımlı örneklemler için tek faktörlü ANOVA (one-way repeated measures ANOVA) ve bağımsız örneklemler için tek faktörlü varyans analizi (One way between groups ANOVA) kullanılmıştır. Genel Biyoloji Kavram Testi ve Bilimsel Süreç Becerileri Testi orta test ve son test sonuçlarına göre kontrol grubu ile deney grubu I arasında deney grubu I lehine; kontrol grubu ile deney grubu II arasında deney II grubu lehine anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Fen Öz-Yeterlik Ölçeği orta test ve son test ortalama puanları bakımından ise kontrol grubu ve deney II grubu arasında deney II grubu lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. Grupların Fen Deneyleri Amaçlarına Yönelik Tutum Ölçeği orta test sonuçlarına göre kontrol grubu ve deney I grubu arasında deney I grubu lehine; kontrol grubu ve deney II grubu arasında ise deney II grubu lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. Web tabanlı araştırma-sorgulamaya dayalı öğrenme ortamlarında deney I ve deney II grubu öğretmen adaylarının web araçlarını kullanma becerilerinde gelişme gösterdikleri belirlenmiştir. Açık araştırma sorgulama ve rehberli araştırma sorgulama yaklaşımlarının öğretmen adaylarının kavramsal başarı, bilimsel süreç becerileri, öz yeterlikleri ve fen deneylerine yönelik tutumlarında yapılandırılmış araştırma sorgulama yaklaşımına göre daha fazla gelişme gösterdikleri bulunmuştur. Ayrıca araştırmanın öğretmen adaylarına fen bilgisi dersinde web ortamlarından faydalanma ve teknolojiyi kullanma becerisi kazandırdığı belirlenmiştir. Deney grupları ile yapılan mülakatlarda öğretmen adayları web tabanlı araştırma-sorgulama yaklaşımı uygulamalarına yönelik olumlu görüş belirtmişlerdir. Anahtar Kelimeler: Araştırma sorgulama yaklaşımı, Web tabanlı araştırma-sorgulama yaklaşımı, Öz-yeterlik, Bilimsel süreç becerileri, Blackboard öğrenme yönetim sistemi, Açık araştırma sorgulama, Rehberli araştırma sorgulama, Yapılandırılmış araştırma sorgulama