Yaş tip yaşa bağlı makula dejenerasyonu olan hastaların vitreus ve serumlarında PDGF, VEGF, PIGF ve B-FGF düzeylerinin önemi

Vasküler endotelial büyüme faktörü (VEGF-A), trombosit kaynaklı büyüme faktörü (PDGF), plasental büyüme faktörü (PlGF) ve fibroblast büyüme faktörü (FGF) fizyolojik olarak göz içi ve sistemik dolaşımda gösterdikleri etkileri ile fizyolojik süreçlerde yer almaktadır. Çalışmamızda yaş tip yaşa bağlı maküla dejenerasyonu (y-YBMD) hastalarında bazal vitreus ve serum VEGF-A, PDGF, PIGF, FGF düzeylerinin anti-VEGF tedavisi (intravitreal ranibizumab) sonrası değişiminin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Yaş tip YBMD tanısı konulan 38 hastanın 38 gözü prospektif ve girişimsel bu çalışmaya dahil edildi. Bazal ve tedaviden sonra 1 ay aralar ile en iyi düzeltilmiş görme keskinliği (EİDGK) ve santral maküla kalınlığı (SMK) ölçümleri alındı. Hastalara aylık intravitreal 0,5 mg/0,05ml ranibizumab enjeksiyonu uygulandı. Tanı anında, 1. ve 4. intravitreal enjeksiyondan bir gün sonra kan örneği, 1., 2, ve 4. intravitreal enjeksiyon sırasında ise vitreus örneği alınarak -80 C'de saklandı ve sonrasında (ELISA yöntemi ile) değerlendirildi. Çalışmayı tamamlayan 31 hastanın ortalama yaşı 70,96±7,69 (58-86) yıl idi. Hastaların 19'u (%61,3) kadın, 12'si (%38,7) erkekti. Epiretinal membran veya makula deliği tanısı ile vitreoretinal cerrahi uygulanan hastalardan vitreus alınan yaş ve cinsiyet karşılaştırmalı 17 kontrol bireyin ortalama yaşı 71,41±7,78 (60-82) yıl idi. Ortalama DEİGK ve SMK'nda istatistiksel olarak anlamlı düzelme gözlendi. Ortalama VEGF, PDGF ve PlGF değerleri 1. vitreus örneğinde sırasıyla 49,27±32,28, 27,86±16,29 ve 12,17±6,87 pg/mL iken, 2. vitreus örneğinde sırasıyla 23,61±10,56, 27,31±11,16 ve 11,08±6,07 pg/mL ve 3. vitreus örneğinde sırasıyla 20,66±7,74, 27,25±12,94 ve 13,50±8,98 pg/mL idi. Üç ölçüm arasındaki fark VEGF'te istatistiksel olarak anlamlı bulunurken PDGF ve PlGF'de anlamlı saptanmadı (sırasıyla p<0,001, p=0,82 ve p=0,13). 1. serum örneğinde ölçülen ortalama VEGF, PDGF, PlGF ve FGF değerleri sırasıyla 336,84±172,48, 3583,41±1492,95, 15,72±4,44 ve 2,77±1,74 pg/mL iken 2. serumda bu değerler sırasıyla 326.37±164.75, 3640,96±1458,84, 15,44±3,61 ve 2,80±1,72 pg/mL ve ilk intravitreal enjeksiyondan 3 ay sonra 4. intravitreal enjeksiyondan 24 saat sonra elde edilen 3.serumda bu değerler sırasıyla 320,34±170,99, 3428,80±1477,91, 14,99±4,01 ve 2,45±1,18 pg/mL olarak saptandı. Serum büyüme faktörlerinin ilk, ikinci ve üçüncü ölçümleri arasında anlamlı fark bulunmadı. Vitreus VEGF düzeyi kontrol grubundan daha yüksek izlendi (p=0.037). İntravitreal ranibizumab tedavisi göz içi VEGF düzeylerinde ilk 3 ay boyunca supresyona neden olurken, 1. ve 4. enjeksiyonun ertesi günü sistemik VEGF düzeylerinde anlamlı değişikliğe neden olmadı. Diğer faktörlerin vitreus ve serum değerlerinde tedaviye bağlı anlamlı değişiklik gözlenmedi. Kan VEGF ve FGF düzeyleri arasında pozitif korelasyon saptandı. Anahtar kelimeler: Yaşa Bağlı Makula Dejenerasyonu, PDGF, PlGF, VEGF, FGF, Vitreus, Serum