Yetişkin bireylerde bağlanma stilleri ile bilişsel davranışsal kaçınma arasındaki ilişkide aleksitiminin aracı rolünün incelenmesi

Bu araştırmada, yetişkin bireylerde bağlanma stilleri ile bilişsel davranışsal kaçınma arasındaki ilişkide aleksitiminin aracı rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda araştırma nicel araştırma yöntemleri içinde yer alan çoklu aracı değişken modeliyle gerçekleşmiştir. Araştırmanın örneklemini 18-53 yaş arasındaki 410 yetişkin birey oluşturmaktadır. Araştırma verilerinin toplanmasında "Demografik Bilgi Formu", "Üç Boyutlu Bağlanma Stilleri Ölçeği (ÜBBSÖ)", "Bilişsel Davranışsal Kaçınma Ölçeği (BDKÖ)" ve "Toronto Aleksitimi Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde SPSS 28 programından yararlanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre; güvenli bağlanmanın bilişsel davranışsal kaçınma ve aleksitimi (toplam, duyguları tanıma güçlüğü, duyguları söze dökme güçlüğü) ile negatif yönde; kaçınmacı ve kaygılı kararsız bağlanmanın ise bilişsel davranışsal kaçınma ve aleksitimi ile pozitif yönde orta düzeyde anlamlı ilişkiler gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca, bilişsel davranışsal kaçınma türleri (davranışsal sosyal kaçınma, davranışsal sosyal olmayan kaçınma, bilişsel sosyal kaçınma ve bilişsel sosyal olmayan kaçınma) ile aleksitimi bileşenleri (duyguları tanıma güçlüğü, duyguları söze dökme güçlüğü, dışa dönük düşünme) arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler olduğu bulunmuştur. Güvenli, kaçınmacı ve kaygılı kararsız bağlanma ile bilişsel davranışsal kaçınma arasındaki ilişkide aleksitiminin kısmi aracılık etkisi bulunmuştur. Sonuç olarak, yetişkin bireylerde güvenli bağlanma düzeyi arttıkça bilişsel davranışsal kaçınma (toplam, davranışsal sosyal ve sosyal olmayan, bilişsel sosyal ve sosyal olmayan) ve aleksitimi (toplam, duyguları tanıma ve söze dökme güçlüğü) düzeyleri azalırken; kaçınmacı ve kaygılı kararsız bağlanma düzeyleri arttıkça aynı kaçınma türleri ve aleksitimi bileşenlerinin düzeylerinin arttığı bulunmuştur. Ayrıca, bilişsel davranışsal kaçınma türlerinin düzeyleri arttıkça aleksitimi toplam, duyguları tanıma güçlüğü, duyguları söze dökme güçlüğü ve dışa dönük düşünme düzeyleri de artmaktadır.