Yetişkin bireylerde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu özellikleri ile genel aidiyet hissi arasındaki ilişkide şema başa çıkma biçimlerinin aracı rolünün incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, yetişkin bireylerde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) özellikleri ile genel aidiyet hissi arasındaki ilişkide şema başa çıkma biçimlerinin aracı rolünü incelemektir. Bu doğrultuda çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden çoklu aracı değişken modeliyle desenlenmiştir. Araştırmanın örneklemini, 18–64 yaş aralığında yer alan 407 yetişkin birey oluşturmaktadır. Veriler, "Demografik Bilgi Formu", "Erişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Kendi Bildirim Ölçeği (ASRS)", "Şema Başa Çıkma Biçimleri Ölçeği" ve "Genel Aidiyet Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde IBM SPSS Statistics 30.0 programı ve Hayes'in PROCESS Macro v4.1 eklentisinden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda, DEHB özellikleri ile genel aidiyet hissi arasında negatif yönlü, zayıf düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. DEHB özellikleri ile şema başa çıkma biçimlerinin tamamı arasında pozitif yönlü ve orta düzeyde anlamlı ilişkiler saptanmıştır. DEHB özellikleri arttıkça, şema telafisi, şema teslimi ve şema kaçınması puanlarının da arttığı görülmüştür. Genel aidiyet hissi ile şema telafisi arasında anlamlı bir ilişki bulunmazken; şema teslimi ve şema kaçınmasıyla zayıf düzeyde, negatif yönlü anlamlı ilişkiler elde edilmiştir. Bu sonuç, bireyin aidiyet hissi arttıkça, uyumsuz başa çıkma biçimlerinden olan şema teslimi ve şema kaçınma stratejilerinin azaldığını göstermektedir. Aracılık analizleri sonucunda, şema telafisi ve şema kaçınmasının, DEHB ile genel aidiyet hissi arasındaki ilişkide aracı rol üstlenmediği; buna karşın, şema tesliminin bu ilişkide tam aracı rol oynadığı belirlenmiştir. Demografik değişkenlere ilişkin analizlerde ise yaş, ekonomik düzey, ilişki durumu ve kişilik özelliklerinin bazı araştırma değişkenlerine göre anlamlı düzeyde farklılaştığı tespit edilmiştir. Araştırma bulguları, alanyazındaki çalışmalarla birlikte değerlendirilmiştir.