Yetişkinler için işitme engeli (hearing handicap ınventory for adult) ölçeği'nin Türkçe'ye uyarlanması

ÖZET İletişimin temel yapı taşlarından biri olan işitme duyusu bireylerin duyusal ve sosyal uyumunu etkileyen etmenlerdendir. Bu etkilenimi değerlendirmek amacıyla bu araştırmada 'Yetişkinler İçin İşitme Engeli Ölçeği (Hearing Handicap Inventory For Adults)'nin Türkçeye uyarlanması planlanmıştır. 1982 yılında Geriatrik Odyoloji uzmanı olan Barbara E. Weinstein ve ark. tarafından ilk olarak bu ölçeğin yaşlılarda kullanılabilen versiyonu ve ardından (1991) yetişkin versiyonu geliştirilmiştir. Bu çalışma işitmesi etkilenen yetişkin bireylerde kişinin duygusal ve sosyal uyumunu değerlendirmek amacıyla dizayn edilmiştir. Bu ölçeğin birkaç dile çevirisi mevcut olup, Türkiye'de bu ölçeğe benzer herhangi bir değerlendirme anketi bulunmamaktadır. Ölçek 25 soru ile 2 başlık altında değerlendirilmektedir. Yetişkinler İçin Ġşitme Engeli Ölçeği ilk olarak alanında uzman iki kişi tarafından İngilizceden Türkçeye çevrilip, oluşan metin bir Odyolog ve bir Kulak Burun Boğaz doktoru tarafından düzenlenmiştir. Metne son hali verildikten sonra araştırma için belirlenen örnekleme uygulanmıştır. Bu projede Ankara ilinde ikamet eden 18-64 yaşları arasında, gerekli örnek genişliği toplamda 250 birey olarak, işitme kaybı tanısı konmuş 125 hasta ve 125 normal (Yenimahalle semtinin farklı bölgelerinde bulunan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde çalışan) birey olacak şeklinde belirlenmiştir. Bu durumda test gücünün yaklaşık %90 olarak elde edilmesi beklenmektedir. Verilerin analizi SPSS ( Versiyon 24, Chicago,USA) ile yapılmış ve sonuçlar %95 güven düzeyinde değerlendirilmiştir. Ölçeğin yapı geçerliğini istatistiksel olarak tespit etmek için açımlayıcı faktör analizi tekniği kullanılmıştır. Ölçeğin öncelikli olarak, faktör analizine uygun olup olmadığını anlamak amacıyla KMO ve Bartlett testi yapılmıştır. Cronbach's alfa katsayısı ölçeğin güvenirlik düzeyini vermektedir. Katsayının 0,700'den büyük olması ölçeğin güvenilir olduğunu göstermektedir. Çalışma sosyal engel, duygusal engel ve toplam engelin hasta ve kontrol grupları arasında yapılmıştır. Bağımsız grupların kıyaslaması t testi ile yapılırken hasta grubunda sosyal engel, duygusal engel ve toplam engelin işitme kaybı türü, engel düzeyi, işitme kaybı seviyesine ve eğitim durumuna göre farklılık gösterme durumu ANOVA testi ile analiz edilmiştir. Bu uyarlamanın yapılması ile Türkiye'ye yeni bir test kazandırılmıştır. İşitme testine uyum gösteremeyen, işitmesinin hızlı değerlendirmesi gereken, işitme test kabinine girmeye istemeyen bireylerde, işitme cihazı kullanımı öncesi ve sonrası fonksiyonel kazanımları belirlemede, hastanede uzun süre yatması gereken durumlarda veya hareketi kısıtlı bireylerde işitmelerinin ve işitme kaybı etkilerinin hızlı bir şekilde değerlendirmesine olanak sağlamaktadır. ANAHTAR KELİME: Yetişkinler İçin İşitme Engeli Ölçeği, İşitme Kaybı, İşitme Kaybı Envanteri