Zeynü'l-Ahbâr'ın tercüme ve değerlendirilmesi

Ortaçağ Klasik Tarih yazım anlayışına göre yazılan eserler, aktarmak istedikleri bilgilerde bütünlük sağlamak için önceki tarihî olaylar hakında kısaca bilgiler vermeye çalışmaktadır. Zeynü'l-Ahbâr'da, Ortaçağ Klasik Tarih Yazım anlayışı çerçevesinde yazılmış bir eser niteliği taşımaktadır. Eserin ilk bölümünün İran tarihi ile başlamış olması Ortaçağ Klasik Tarih Yazım anlayışını açıkça ortaya koymaktadır. Eser, İran tarihini aktardıktan sonra İslâm tarihi başlığı altındaHz. Muhammed, Dört Halife ve Emeviler döneminden bahsetmektedir. Emeviler döneminin kısa geçilmesi yazarın Şiî karakter taşımasına bağlanmaktadır. Abbâsîler dönemi, Horasân politikasını gütme amacından dolayı geniş bir şekilde işlenmektedir. Ayrıca eserin ana noktasını oluşturan Gazne devleti, Horasân merkezli bir devlettir. Gerdîzî, Gazneli Mahmûd döneminden Mesut dönemine kadar devletin resmi tarihçiliğini yapmaktadır. Bu yüzden bu döneme dair verilen bilgiler değerlendirildiğinde daha güvenilir bir özellik taşımaktadır. Gerdîzî, Müslümanlara, Hıristiyanlara, Yahudilere, Acemlere ve Hindulara dair önemli kabul edilen günleri ve açıklamalarını da vermektedir. Son bölümde ise Macar, Bulgar, Kîmak gibi Türk kavimlerinden ve kısa bir şekilde Rum ve Hint tarihlerinden bahsetmektedir. Anahtar Kelimeler: Zeynü'l-Ahbâr, İran, Horasân, Gazne devleti.