
73
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Alkol ve madde kullanım bozukluğu olan kişilerde içselleştirilmiş damgalama ve kişilik özelliklerinin değerlendirilmesi
Damgalanma, bireyin toplum tarafından olumsuz biçimde etiketlenmesini, içselleştirilmiş damgalama ise bu durumun kişi tarafından benimsenmesini ifade etmektedir. Alkol ve madde bağımlılarında içselleştirilmiş damgalama görülebilmekte ve bazı kişilik özelliklerine daha sık rastlanmaktadır. Araştırmamıza Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı AMATEM polikliniği veya servisinde tedavi alan 128 kişi ile Yeşilay Danışmanlık Merkezi'nden tedavi alan 2 kişi olmak üzere; 48'i alkol, 68'i madde ve 14'ü karışık madde kullanımı olan toplam 130 birey katılmıştır. Alkol, madde ve karışık madde kullanan grupların içselleştirilmiş damgalama düzeyleri benzer bulunurken, karışık madde kullananlarda daha yüksek nörotisizm saptanmıştır. Alkol kullanımına 20 yaşından önce ya da sonra başlamanın içselleştirilmiş damgalama düzeylerini ve kişilik özelliklerini anlamlı şekilde etkilemediği görülmüştür. Kendini iyi gösterme eğilimi olanlarda damgalanmadan kaçınma daha azdır. Nörotisizm düzeyi arttıkça özdeğersizlik, damgalanma korkusu ve damgalanmadan kaçınma eğilimi artmaktadır. İşsizlerde, kadınlarda ve ayrı/boşanmış/dul bireylerde nörotisizm daha yüksektir. Buna karşılık evli ve eşiyle birlikte yaşayan bireylerde nörotisizm daha düşüktür. Evlilerde depresyon ve anksiyete daha azdır. Madde bağımlılarının yaşamı alkol bağımlılarına kıyasla daha olumsuz etkilenmiştir. Karışık madde kullananlarda öfke kontrol yetersizliği ve heyecan arama davranışı daha fazladır. Kadın katılımcılarda madde kullanım sıklığı ve yoğunluğu erkeklere kıyasla daha yüksektir. Üniversite mezunlarının bağımlılık şiddeti daha alt seviyedeki eğitim gruplarına göre daha düşüktür. İlçede yaşayanlar, şehir merkezindekilere kıyasla bağımlılık tanı ölçütlerini daha fazla karşılamaktadır. Bu grupta bağımlılık şiddeti ve maddeyi bırakma motivasyonu daha yüksektir. Bu çalışmanın bulguları, bağımlılık sürecinde içselleştirilmiş damgalamanın tercih edilen maddenin türünden ziyade sosyodemografik etmenler ve kişilik özellikleriyle ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Bağımlılık tedavi programlarında söz konusu faktörlerin ele alınmasının önemli olduğu düşünülmektedir. Ayrıca alkol bağımlıları için klinik uygulamalarda alkol kullanımına başlama yaşına aşırı önem atfetmekten çok bireyin güncel psikososyal durumunun değerlendirilmesinin daha uygun olabileceği sonucuna varılmıştır. Anahtar kelimeler: Alkol, Madde, Bağımlılık, Damgalanma, Kişilik
COVID-19'u hafif geçirmiş kişilerde bilişsel fonksiyonların serum BDNF düzeyleri ile ilişkisi
Koronavirüs Hastalığı 2019 (COVID-19) pandemik bir hastalık olup, hastalığın uzun vadeli sonuçları ile ilgili literatür bilgileri halen kısıtlıdır. Son zamanlarda hastalığın uzun vadede bilişsel fonksiyonlara olan etkileri üzerine yapılan çalışmalar artmış, hastalığı hafif geçiren kişilerde bile bu etkilerin ortaya çıkabildiği gösterilmiş, çeşitli mekanizmalar ileri sürülmüş ancak hiçbiri tam olarak kanıtlanamamıştır. Çalışmamızda bu bilişsel etkilerin mekanizmasını aydınlatmak amacıyla Koronavirüs Hastalığı 2019 (COVID-19)'u hafif geçirmiş kişilerdeki bilişsel fonksiyonların nöropsikiyatrik testlerle değerlendirilmesi, serum Beyin Kaynaklı Nörotrofik Faktör (BDNF) düzeylerinin ölçülmesi ve aralarındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmamıza, Koronavirüs Hastalığı 2019 (COVID-19)'u hafif derecede geçirmiş 54 kişi ve yaş, cinsiyet, beden kitle indeksi (BKİ), eğitim düzeyi ve sigara kullanımı açısından eşleştirilmiş 36 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Her iki gruba da bilişsel fonksiyonların ölçülmesi amacıyla nöropsikiyatrik testler olan Stroop Testi TBAG Formu ve Görsel İşitsel Sayı Dizileri Testi B Formu uygulanmıştır. Tüm katılımcıların Enzyme-Linked Immunosorbent Assay (ELISA) yöntemi ile venöz kandan serum Beyin Kaynaklı Nörotrofik Faktör (BDNF) düzeyleri çalışılmıştır. Vaka grubunda, sağlıklı kontrol grubuna göre nöropsikiyatrik test puanlarının çoğunda anlamlı olarak bilişsel düşüşü ifade eden farklılık saptanmış ve Koronavirüs Hastalığı 2019 (COVID-19)'u hafif geçiren kişilerde dahi bilişsel bozulmaların olduğu bir kez daha kanıtlanmıştır. Serum Beyin Kaynaklı Nörotrofik Faktör (BDNF) düzeyleri vaka grubunda daha düşük bulunsa da her iki grup arasında anlamlı bir farklılık saptanmamış, vaka grubunda Serum Beyin Kaynaklı Nörotrofik Faktör (BDNF) düzeyleri erkek cinsiyette kadın cinsiyete göre anlamlı olarak daha düşük bulunmuş ve hastalığı geçirmiş özellikle erkek cinsiyetteki kişilerde Serum Beyin Kaynaklı Nörotrofik Faktör (BDNF) düzeylerinin daha geniş popülasyonlarda çalışılması gerektiği düşünülmüştür. Anahtar kelimeler: COVID-19, BDNF, Bilişsel
Bipolar hastalarda mizofoni sıklığı ve bunun otizm spektrum belirtileri ve duygu düzenleme becerileri ile ilişkisi
Mizofoni araştırmaları, mizofoninin birçok psikiyatrik bozuklukla birlikte görülebileceğini göstermektedir. Çalışmamızda, remisyondaki bipolar bozukluk tip-1 hastalarında mizofoni sıklığının ve bunun otizm spektrum belirtileri ve duygu düzenleme becerileri ile ilişkisinin incelenerek sağlıklı kontrol grubuyla karşılaştırılması, mizofoni şiddetiyle ölçek puanları arasındaki ilişkinin incelenmesi, hasta grubunda ölçekler arası ilişkilerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Kesitsel olarak planlanan çalışmamıza, çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 105 Bipolar Bozukluk tanılı hasta ile 105 sağlıklı kontrol grubu katılmıştır. Tüm katılımcılara sosyodemografik veri formu, Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği, Young Mani Derecelendirme Ölçeği, Gözden Geçirilmiş Amsterdam Mizofoni Ölçeği, Otizm Spektrum Anketi ve Duygu Düzenleme Becerileri Ölçeği uygulanmıştır. Veriler SPSS programı ile analiz edilmiştir. Çalışmamıza, hasta grubunda 52 erkek, 53 kadın; kontrol grubunda 53 erkek, 52 kadın katılmıştır. Hastaların yaş ortalaması 39,20±12,65 yıl, kontrollerin yaş ortalaması 40,47±11,38 yıl saptanmıştır. Hastalarda kontrollere göre mizofoni sıklığının daha az olduğu, duygu düzenleme becerilerinin daha fazla bozulduğu, otizm spektrum belirtileri açısından benzerlik gösterdiği saptanmıştır. Mizofonili bipolar hastaların, mizofonisi olmayan hastalara kıyasla duygu düzenleme becerilerinin anlamlı derecede düşük olduğu, otizm spektrum belirtilerinin daha belirgin olduğu saptanmış; mizofonisi olan hastalarda duygu düzenleme becerileri ile otizm spektrum belirtileri arasında zayıf düzeyde negatif ilişki saptanmıştır. Hasta grubunda yapılan regresyon analizinde, mizofoni şiddetindeki artışın ve duygu düzenleme becerilerindeki bozulmanın otizm spektrum belirtilerini anlamlı şekilde belirginleştirdiği; otizm spektrum belirtilerinin duygu düzenleme becerileri üzerinde bozulmayı artıran anlamlı etkisinin olduğu; intihar girişimi öyküsü ve otizm spektrum belirtilerinin mizofoni şiddeti üzerinde anlamlı etkisinin olduğu saptanmıştır. Sonuçlar, bipolar hastalarda mizofoni sıklığının kontrol grubuna göre daha düşük olduğunu, ancak mizofonisi olan bipolar hastalarda duygu düzenleme becerilerinin daha fazla bozulduğunu ve otizm spektrum belirtilerinin daha belirgin olduğunu göstermektedir. Araştırmamızın bulgularının literatüre katkı sağlayacağı ve bipolar hastalarda mizofoninin klinik öneminin dikkate alınmasının, özellikle tedavi süreçlerinde ve işlevselliğin sürdürülmesiyle ilgili hedeflerin belirlenmesinde yardımcı olacağı kanaatindeyiz.
Şizofreni hastaları ve birinci derece akrabalarında düşünce süreci bozuklukluğunun sosyal biliş ile ilişkisi ve sosyal işlevsellik üzerine etkileri
Düşünce süreci bozukluğu (DSB), şizofreninin temel belirtilerinden biri olarak kabul edilmektedir ve hastaların 1.derece akrabalarında daha hafif formda görülmesiyle hastalık için olası bir risk belirtecidir. Şizofrenide sosyal biliş bozukluklarının görüldüğü pek çok çalışmada gösterilmiştir ve DSB gibi diğer belirtilerle ilişkisi önemli bir araştırma alanıdır. Bu çalışmada, şizofreni hastaları ve 1. derece akrabalarında (kardeşlerinde) DSB ve sosyal bilişin 3 boyutu olan zihin kuramı (ZK), duygu tanıma ve sosyal bilgi bozukluklarının belirlenmesi, DSB'nin sosyal biliş boyutlarıyla ilişkisinin incelenmesi ve DSB ve sosyal biliş becerilerinin sosyal işlevsellik ve hastalarda yaşam kalitesine olan etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Ek olarak sosyal bilgiyi değerlendirmeye yönelik geliştirilen Durumsal Özellikleri Tanıma Testi-2'nin (SFRT-2) Türkçe uyarlamasının geçerlik ve güvenilirlik çalışmasının yapılması da amaçlanmıştır. Katılımcılar DSM 5'e göre şizofreni tanısı konan N=100 hasta, psikiyatrik hastalığı olmayan N=41 şizofreni hastalarının 1.derece akrabası (kardeşi), N=60 sağlıklı kontrol olmak 201 kişiden oluşmuştur. Tüm katılımcıların sosyodemografik özellikleri, ek olarak şizofreni hastalarında şimdiki ve geçmiş döneme ait klinik bilgileri ayrıntılı olarak not edilmiştir. Tüm katılımcılara; Düşünce ve Dil Bozukluğu Ölçeği Türkçe Formu (TALD-TR), sosyal biliş testleri olarak Gözlerden Zihin Okuma Testi, İma Testi, Yüzde Dışa Vuran Duyguların Tanınması Testi, Yüzde Dışa Vuran Duyguların Ayırt Edilmesi Testi ve Durumsal Özellikleri Tanıma Testi-2 (SFRT-2), nörobilişsel değerlendirme için Sayı Menzili Testi, Fonemik Sözel Akıcılık Testi ve İşitsel Üçlü Sessiz Harf Sıralaması Testi (ACT), sosyal işlevselliği değerlendirmek için Kişisel ve Sosyal Performans Ölçeği (PSP) uygulanmıştır. Şizofreni hastalarında ek olarak hastalık şiddetini belirlemek için Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS) ve Klinik Global İzlenim Ölçeği (CGI), yaşam kalitesini değerlendirmek için Şizofreni Hastaları için Yaşam Niteliği Ölçeği uygulanmıştır. Çalışmanın bulgularında; şizofreni hastalarının kontrollere göre TALD'ın tüm boyutlarında daha yüksek puan aldığı ve tüm sosyal biliş testlerinde daha kötü performans gösterdiği, şizofreni hastalarının kardeşlerinde ise sadece pozitif DSB'nin kontrollere göre daha fazla olduğu, şizofreni hastalarının kardeşlerinin sosyal biliş becerileri açısından kontrollerden farklılık göstermediği bulunmuştur. Şizofreni hastalarında negatif DSB'nin sosyal biliş boyutlarından zihin kuramı ve duygu tanıma ile negatif korelasyon gösterdiği, sağlıklı kontrollerde ise negatif DSB ile ilgili belirtilerin varlığının zihin kuramı ve sosyal bilgi performansı ile negatif korelasyon gösterdiği saptanmıştır. Şizofreni hastalarında negatif DSB'nin düşük sosyal işlevsellik ve yaşam kalitesinde bozulma ile ilişkili olduğu, zihin kuramı becerilerinin ise yaşam kalitesinde artma ile ilişki olduğu bulunmuştur. Şizofreni hastalarında sosyal işlevsellik ve yaşam kalitesinin negatif DSB ve sosyal bilgi performansı ile en iyi yordandığı belirlenmişken, sağlıklı kontrollerde ise sosyal işlevselliği negatif DSB ile ilgili belirtiler ve zihin kuramı becerilerinin en iyi yordadığı saptanmıştır. Ayrıca Durumsal Özellikleri Tanıma Testi-2'nin (SFRT-2) test- tekrar test güvenilirlik analizinde; ölçeğin alt puanlarında ön test ve son test arasındaki korelasyonların yüksek ve anlamlı olduğu saptanmıştır. Uyum geçerliğinde SFRT-2 puanları, diğer sosyal biliş testleriyle ilişkili bulunmuştur. Ayırt edici geçerlik için yapılan Receiver Operating Characteristic (ROC) analizi sonucunda testin şizofreni hastaları ve sağlıklı kontroller arasında iyi bir ayrım yaptığı gösterilmiştir (AUC = 0.74). Sonuç olarak, SFRT-2'nin Türkçe versiyonunun şizofreni hastalarında sosyal bilgi bozukluğunu değerlendirmek için güvenilir ve geçerli bir ölçüm sağladığı gösterilmiştir. Bu çalışmada şizofreni hastalarında düşünce süreci bozukluklarından özellikle negatif DSB'nin sosyal biliş bozukluklarıyla ilişkili olduğu, negatif DSB ve sosyal bilgi performansının hastaların sosyal işlevselliği ve yaşam kalitesi üzerinde önemli etkileri olduğu bulunmuştur. Şizofreni hastalarında negatif DSB ve genel olarak negatif belirtiler ile sosyal biliş bozukluklarının daha iyi anlaşılması ve bu alanları hedefleyen tedavi yaklaşımlarının geliştirilmesine öncelik verilmesi, hastaların sosyal işlevselliğini ve yaşam kalitesini artırmak için önemli olacaktır.
Obsesif kompulsif bozuklukta düşünce eylem kaynaşması, büyüsel düşünce ve şizotipal kişilik özellikleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Obsesif kompulsif bozukluk tanısı olan hastalarda düşünce eylem kaynaşması, büyüsel düşünce gibi bilişsel yanlılık hatalarının ve şizotipal kişilik özelliklerinin hastalık gelişiminde ve süreğenliğinde rolü olduğuna dair literatürde çeşitli bulgular yer almaktadır. Bu çalışmada obsesif kompulsif bozukluk tanısı olan kişilerde; kesitsel olarak düşünce eylem kaynaşması, büyüsel düşünce ve şizotipal kişilik özelliklerinin sağlıklı kişilerle karşılaştırılması, tüm grupta ve ayrı olarak hasta ve kontrol gruplarında ilgili parametrelerinin obsesif kompulsif belirtilerle ve kendi aralarındaki ilişkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Ekim 2018 – Mayıs 2019 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Psikiyatri Polikliniği'ne başvurmuş ya da Psikiyatri Kliniği'nde yatarak tedavi almış, obsesif kompulsif bozukluk tanısı konulmuş olan 37 katılımcı, araştırma grubu olarak; herhangi bir psikiyatrik hastalığı olmayan 36 sağlıklı katılımcı ise kontrol grubu olarak araştırmaya alınmıştır. Sağlıklı kontrol grubuna alınacak katılımcılara DSM-IV Eksen I Bozuklukları için Yapılandırılmış Klinik Görüşme (SCID-I) uygulanmış, tüm katılımcılar Sosyodemografik Bilgi Formu, Düşünce Eylem Kaynaşması Ölçeği (DEK-Ö), Vancouver Obsesif Kompulsif Envanteri (VOKE), Maudsley Obsesif Kompulsif Soru Listesi (MOKSL), Büyüsel Düşünce Ölçeği (BDÖ), Şizotipal Kişilik Ölçeği (ŞKÖ), Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ) ve Beck Depresyon Envanteri (BDE) ile değerlendirilmişlerdir. Hasta grubu katılımcılarının Düşünce Eylem Kaynaşması Ölçeği ( DEK-Ö ) toplam puan ve tüm alt boyutlarının puanları bakımından, büyüsel düşünce ölçeğinden ( BDÖ ) ve şizotipal kişilik ölçeğinden ( ŞKÖ ) aldıkları puanlar bakımından, kontrol grubu katılımcılarının aldıkları puanlara göre anlamlı olarak yüksek değerler sergiledikleri saptanmıştır. DEK-Ö ve alt boyutlarının BDÖ ve ŞKÖ ile ilişkilerine bakıldığında hasta grubunda büyüsel düşünceyi ölçen BDÖ ile DEK'in tüm alt boyutları arasında; şizotipal özellikleri değerlendiren ŞKÖ ile DEK-Olabilirlik ( DEK-O ) ve DEK-Olabilirlik Diğerleri ( DEK-OD ) alt boyutlarıyla anlamlı pozitif yönde ilişkileri olduğu saptanmıştır. Tüm örneklemde ve hasta grubunda yapılan analizlerde, DEK-O alt boyutu ve DEK-Ahlâk ( DEK-A ) alt boyutu ve BDÖ'den ve ŞKÖ'den alınan puanlar ile Vancouver Obsesif Kompulsif Envanteri ( VOKE )'nin tüm alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Hasta grubunda yapılan korelasyon analizlerinde büyüsel düşünce ile; VOKE-Obsesyonlar, VOKE-Kontrol Etme, VOKE-Biriktirme, VOKE-Kararsızlık, VOKE-Sadece Doğru Hissetme alt boyutları arasında anlamlı ilişkiler saptanmış; ancak, VOKE-Bulaşma Kirlenme alt boyutu ile aralarında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Obsesif kompulsif bozukluk tanısı olan hastaların sağlıklı kontrollere göre düşünce eylem kaynaşması ve büyüsel düşünce gibi bilişsel yanlılık hatalarını daha fazla yaptıkları ve bu kişilerde şizotipal kişilik özelliklerinin daha yüksek düzeyde olduğu saptanmıştır. Obsesif kompulsif bozukluk tanısı olan hastalarda büyüsel düşünce ile DEK'in tüm alt boyutları arasında anlamlı ilişkiler saptanmış olmasına rağmen, kontrol grubu katılımcılarında büyüsel düşünceyle sadece DEK-Toplam puanı ve DEK-Ahlâk alt boyutu arasında anlamlı ilişkiler saptanmıştır. DEK-A, DEK-O, DEK-Olabilirlik Kendisi ( DEK-OK ), büyüsel düşünce ve şizotipal kişilik özelliklerinin cinsel, dini, ve zarar verme obsesyonlarıyla; kontrol etme kompulsiyonlarıyla ve biriktirme/istifleme obsesyonları ve kompulsiyonları ile anlamlı derecede pozitif ilişki içerisinde oldukları saptanmıştır.
Majör depresyonda intihar davranışının tepkisel saldırganlıkla ilişkisi: Testosteron ve kortizol değişiminin rolü
Majör Depresyonda İntihar Davranışının Tepkisel Saldırganlıkla İlişkisi: Testosteron ve Kortizol Değişiminin Rolü Amaç: İntihar davranışının tepkisel saldırganlıkla ilişkili olduğu yönünde bulgular olmakla birlikte yetişkinlerde saldırganlığın davranışsal görev ile değerlendirildiği çalışma bulunmamaktadır. Bu araştırmanın amacı majör depresyonda intihar girişimi ve intihar düşüncesinin varlığının davranışsal olarak değerlendirilen tepkisel saldırganlık, öfke düzeyi, dürtüsellik, başkalarına yük olduğu algısı gibi özelliklerle; testosteron ve kortizolün düzey ve davranışsal göreve yanıtlarıyla ilişkisini araştırmaktır. Yöntem: Çalışmaya DSM-5 ölçütlerine göre majör depresyon tanısı konulan, Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği puanı 14 ve üzerinde olan 101 hasta dâhil edilmiştir. Hastalar Columbia-İntihar Şiddetini Derecelendirme Ölçeği ile araştırma gruplarına ayrılmıştır. Son bir ayda intihar girişiminde bulunduğu saptananlar "İntihar Girişimi" (İG, n=22), son bir ay içinde intihar düşüncesi olan, içinde bulunduğu depresyon dönemi boyunca intihar girişiminde bulunmamış hastalar "İntihar Düşüncesi" (İD, n=31), mevcut depresyon döneminde intihar düşüncesi olmayan, yaşamı boyunca intihar girişiminde bulunmamış hastalar "Majör Depresyon" (MD, n=42) gruplarını oluşturmuştur. Tepkisel saldırganlığın davranışsal ölçümü için Puan Eksiltme Saldırganlık Paradigması (PSAP) uygulanmıştır. Öfke artışının değerlendirilmesi amacıyla PSAP öncesinde ve sonrasında Durumluk Öfke Ölçeği uygulanmıştır. Ayrıca Sürekli Öfke ve Öfke İfade Tarzı Ölçeği, Buss-Perry Saldırganlık Ölçeği, Barratt Dürtüsellik Ölçeği-11 uygulanmıştır. Son bir ayda öfke nöbeti varlığı Öfke Nöbeti Anketi ile değerlendirilmiştir. İntiharın Kişilerarası Kuramının bileşenleri başkalarına yük olduğu algısı ve engellenmiş ait olma duygusu Kişilerarası İhtiyaçlar Anketi; intihar yeterliliği Edinilmiş İntihar Yeteneği-Ölüm Korkusuzluğu Ölçeği kullanılarak değerlendirilmiştir. Davranışsal görev öncesinde ve görevden 15 dakika sonra toplanan tükürük öneklerinden ELISA ile testosteron ve kortizol analizi yapılmıştır. Bulgular: Tepkisel saldırganlık düzeyi İG grubunda İD ve MD grubundan daha yüksek bulunmuştur. Tepkisel saldırganlık dürtüsellik, düşmanlık, başkalarına yük olduğu algısı ve öfke nöbeti varlığıyla ile ilişkili bulunmuştur. Gruplar arasında bazal hormon düzeyleri ve düzey değişim yüzdeleri açısından fark bulunmamıştır. Çok değişkenli analizde tepkisel saldırganlık, depresyon belirti düzeyi, motor dürtüsellik, öfke kontrol güçlüğü, başkalarına yük olduğu algısında yükseklik, düşük bazal testosteron düzeyi İG grubunda olmayı anlamlı olarak yordamıştır. Başkalarına yük olduğu algısı, diğer değişkenler kontrol edildiğinde İD grubunda olmayla ilişkili anlamlı etkisi olan tek değişken olmuştur. Sonuç: Majör depresyon hastalarında davranışsal görev ile değerlendirilen tepkisel saldırganlık dürtüsellik, depresyon şiddeti, testosteron düzeyi gibi diğer ilişkili bulunan değişkenler kontrol edildiğinde dahi intihar girişimi ile ilişkili bulunmuştur. Ayrıca intiharın kişilerarası kuramı büyük ölçüde desteklenmiş, başkalarına yük olduğu algısının tepkisel saldırganlıkla ilişkisi gösterilmiştir. Öfke nöbeti gibi tepkisel saldırganlıkla ilişkili özelliklerin belirlenmesi klinikte intihar riski değerlendirmesinde faydalı olacaktır.
Tedaviye dirençli depresyon hastalarında çift konili bobin kullanılarak dorsomedial prefrontal kortekse uygulanan transkraniyal manyetik uyarım tedavisi ve buna ilişkin mikroyapısal beyin değişikliklerinin incelenmesi
Amaçlar: Majör depresif bozukluk (MDB), dünya genelinde yetiyitimiyle giden tıbbi tablolar arasında üst sıralarda yer alan ve özellikle depresif duygudurum, günlük aktivitelere karşı ilgi veya haz kaybıyla kendini gösteren bir hastalıktır. Karmaşık bir patofizyolojiye sahip MDB, güncel bir yaklaşım olarak beynin yapısal ve işlevsel bağlantısallığında görülen anormalliklerle kavramsallaştırılmaktadır. Bu karmaşık bozukluğun tedavisinde antidepresanların ve psikoterapilerin yeterli klinik etkiyi oluşturamaması, klinisyenleri yeni tedavi araştırmalarına yönlendirmiştir. Bu çalışmada, etkinliği kanıtlanmış yeni tedavi yöntemlerinden biri olan tekrarlayıcı transkraniyal manyetik uyarımın (TMU'nun) bir varyantı olan aralıklı teta burst uyarımın (aTBU) beynin yapısal bağlantısallığındaki etkilerinin ve bu etkilerin klinik yanıt ile korelasyonun araştırılması amaçlanmıştır. Ayrıca hastaya özel en uygun tedavi yönteminin seçilebilmesi için, tedavi seçimini kolaylaştıracak biyolojik belirteçlerin belirlenmesi hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma kapsamında tedaviye dirençli depresyon tanısı ile takip edilen 21 hasta seçilmiş ve TMU tedavisine alınmıştır. TMU tedavisinde hastalara çift konili bobin ile aTBU protokolü 20 veya 30 seans boyunca uygulanmıştır. Tedavi öncesinde Maudsley Evrelme Modeli ile hastaların tedaviye direnç seviyesi belirlenmiştir. Ayrıca tedavi öncesinde ve tedavi boyunca haftalık olarak Hamilton Depresyon Ölçeği (HDÖ), Hasta Sağlık Anketi-9 (HSA-9), Hızlı Depresif Belirti Envanteri Öz bildirim Formu (HDBE-ÖF), Beck İntihar Düşüncesi Ölçeği (BİDÖ), Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ) ve Klinik Global İzlenim Ölçeği (CGI) uygulanarak hastanın klinik yanıtı takip edilmiştir. Tüm bunlara ek olarak tedavi öncesinde ve sonrasında hastalara difüzyon tensor görüntüleme (DTI) yapılmış, ak madde mikroyapıları ve bu yapıların tedavi ile değişimleri incelenmiştir. Uygun istatiksel analizler yapılarak veriler değerlendirilmiştir. IX Bulgular: aTBU ile anterior singulat korteks, dorsomedial prefrontal korteks, anteriomedial prefrontal korteks ve orbitofrontal korteks başta olmak üzere prefrontal yapılar, amigdala ve insula düzeyinde yapısal bağlantısallıkta değişim olduğu görülmüştür. Ayrıca, sol hemisferde orbitofrontal korteks ile subgenual singulat korteks arasındaki bağlantının tedavi öncesi FA değerinin tedavi yanıtını öngörebileceği bulunmuştur. Sonuç: Bu çalışma, çift konili bobin ile uygulanan aTBU'nin etkisini inceleyen ve bu etkiyi DTI analiz yöntemleri kullanarak belirlenen mikroyapısal anormalliklerle ilişkilendiren ilk kapsamlı çalışma olma özelliğini taşımaktadır. Çalışma, tedavi yanıtının başlangıçtaki belirleyicilerine ve aTBU'nun beynin yapısal bağlantısallığına etkilerine dair değerli bilgiler sunmaktadır. Anahtar kelimeler: majör depresif bozukluk, tedaviye dirençli depresyon, transkraniyal manyetik uyarım, difüzyon tensor görüntüleme
Cinsiyet disforisi olan bireylerin zihin kuramı yetileri bakımından araştırılması
Amaçlar: Cinsiyet Disforisi (CD) bireyin deneyimlediği cinsiyet ile doğumda atanan cinsiyeti arasındaki uyumsuzluk nedeniyle ortaya çıkan şiddetli sıkıntı halidir. CD ve cinsiyet kimliği gelişiminde rol alan faktörler biyopsikososyal bağlamda ele alınmakta, nörobilişsel mekanizmalar araştırılmaktadır. Son yıllarda CD ve Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) tanılarının birlikte görülme sıklığının arttığını bildiren çalışmalar, Zihin Kuramı (ZK) becerilerinin CD gelişiminde rol alan bir nörobilişsel mekanizma olduğunu düşündürmektedir. Çalışmamızda CD'li bireylerin kendileri ile benzer yaş ve eğitim durumuna sahip cisgender bireylerle sosyal-duygusal ve sosyal-bilişsel ZK becerileri yönünden karşılaştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Temmuz 2022- Mayıs 2023 tarihleri arasında Cerrahpaşa Tıp Fakültesi CD polikliniğine başvuran ve DSM-5 tanı ölçütlerine göre CD tanısı alan 32 Trans Kadın (TK) ve 58 Trans Erkek (TE) vaka grubu olarak dahil edilmiştir. Çalışmaya katılmayı kabul eden 36 cisgender erkek ve 62 cisgender kadın ise kontrol grubu olarak alınmıştır. Katılımcılar sosyodemografik veri formu, biyolojik cinsiyetlerine uygun Utrecht Cinsiyet Disforisi Ölçeği (UCDÖ) ve Otizm Spektrum Anketi (OSA)'ni doldurmuşlardır. Katılımcıların tümüne ZK yetilerini değerlendirmeye yönelik Gözlerden Zihin Okuma Testi (GZOT), İma Testi ve Pot Kırmayı Fark Etme Testi (PKFT) uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmamızda, CD'li ve cisgender bireylerin toplam OSA puanlarının benzer oldukları tespit edilmiştir. TE, TK, cisgender erkek ve cisgender kadınlar ayrı ayrı değerlendirildiğinde grupların OSA toplam puanları arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır. CD'li grup ile cisgender grup GZOT ve PKFT'de benzer performans göstermiştir. CD'li grubun İma Testi puanları cisgender gruba göre anlamlı derecede daha düşük saptanmıştır. TK bireylerin cisgender erkek ve cisgender kadınlardan düşük İma Testi puanlarına sahip olduğu tespit edilmiştir. Benzer şekilde TE bireylerin İma Testi performansı cisgender erkek ve cisgender kadınlardan daha düşük bulunmuştur. Doğrusal regresyon analizi, İma Testi performansının CD duyguları üzerinde anlamlı bir etkisi olduğunu göstermiştir. Sonuç: Bulgularımız CD'li bireylerin cisgender bireylere göre, sosyal-bilişsel ZK performanslarının düşük olduğunu göstermektedir. ZK performansındaki bu farklılık CD'nin etiyolojisinde yer alan nörobilişsel mekanizmayı yansıtıyor olabilir. Klinisyenler tarafından CD'li bireylerdeki bu bilişsel farklılığının anlaşılması, CD'li bireylerin terapötik müdahaleler sırasında yaşayacakları zorlukları önleyebilir. CD'li bireylerin destek arayışından kaçınmalarını ve iletişim problemlerini azaltabilir.
Yüksek genetik risk taşıyan, erken başlangıçlı, yineleyici major depresif bozukluk hastaları ile sağlıklı kontrollerin hipokampüs hacimlerinin karşılaştırılması
GİRİŞ: Major depresif bozukluk (MDB) toplumda en yaygın görülen affektif bozukluktur. Toplumda ciddi düzeyde morbidite ve mortaliteye yol açmaktadır. Genetik ve çevresel faktörlerin etkileşimiyle ortaya çıkan MDB'nin patofizyolojisi henüz tam olarak aydınlatılamamıştır. Nörogörüntüleme çalışmalarında en çok hipokampüs hacminde azalma olduğu gösterilmiştir. Başta hipokampüs olmak üzere tüm beyinde oluşan değişiklikler aydınlatırılırsa patofizyoloji ile ilgili daha net bilgilere ulaşılacağı tahmin edilmektedir. Araştırma grubumuzun yaptığı bir çalışmada yüksek genetik risk taşıyan sağlıklı kadınlar ile kontrol grubunun hipokampüs hacimleri karşılaştırılmış, toplam hipokampüs hacmi açısından fark saptanmamış, subikulumda premorbid genetik yatkınlığı yansıttığı düşünülen değişiklikler olduğu gösterilmiştir. Bu çalışmada ise 19-25 yaş arasında olan ve bir tanesi 19 yaşından önce olmak üzere en az iki MDB epizodu geçirmiş yüksek ailesel riske sahip kadınlarla kontrol grubunun hipokampüs ve hipokampüs altbölüm hacimleri karşılaştırılmıştır. YÖNTEM: Çalışmaya 19-25 yaş arası, annelerinde depresyon öyküsü olan, kendileri de bir tanesi 19 yaş öncesinde olmak üzere en az 2 MDB epizodu geçiren 27 hasta ve hasta grubuna yaş ve eğitim düzeyi açısından eş 29 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Kriterlere uyan ve çalışmaya katılamayı kabul eden gönüllülere bilgilendirilmiş onam formu imzalatılmış, ayrıntılı psikiyatrik muayene yapıldıktan sonra SCID-I (Structured Clinical Interview for DSM IV; DSM IV için yapılandırılmış klinik görüşme), Hamilton Depresyon Değerlendirme Ölçeği (HAM-D-17), Beck Depresyon Envanteri (BDE), Beck Anskiyete Envanteri (BAE), Durumluk-Sürekli Anksiyete Envanteri (STAI- State Trait Anxiety Inventory) ve Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği (Childhood Trauma Questionnaire CTQ) uygulanmıştır. Sonrasında 3 Tesla MR cihazı kullanılarak MR görüntüleri elde edilmiş ve 3D T1 ağırlıklı MP-RAGE sekanslarıyla elde edilen görüntüler ilgi alanı analizleri için kullanılmıştır. FreeSurfer (v6.0) yazılım paketi ile hipokampüs ve altbölümlerinin hacim ölçümleri yapılmıştır. BULGULAR: Çalışmada depresyon ve kontrol grubu arasında sol ve sağ total hipokampüs ve hipokampüs proper hacmi anlamlı fark bulunmamıştır. Sağ HPV hasta grubunda küçülme eğilimi göstermiştir. Tüm hacimler için yaş, eğitim düzeyi, total intrakraniyal volüm (TIV) ve grubun etkisi genel lineer model kullanılarak değerlendirilmiştir. Sağ CA1 bölgesinin gövdesi hacmi hastalarda kontrollere göre anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur ( F(1,51)=7,160 p=0,010). Sağ presubiculumun gövdesi ve toplamı hastalarda anlamlı düzeyde büyük bulunmuştur (sırasıyla F(1,51)=5,222 p=0,026; F(1,51)=4,099 p=0,048). Hasta grubunda sağ CA2/3 bölgesi toplam hacmi anlamlı düzeyde düşük ( F(1,51)= 4,190 p=0,046); gövde kısmı ise azalma eğilimindedir ( F(1,51)=4,000 p=0,051). Diğer altbölüm hacimlerinde gruplar arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Fark olduğu saptanan bölgeler için etkili olabileceği düşünülen faktörlerle regresyon analizi yapılmış ve buna göre; sağ CA1 gövde hacmi üzerine HAM-D skoru (p=0,012; r2=0,131) ve TIV (p=0,016; r2=0,97); sağ presubiculum gövde hacmi için TIV (p=0,004; r2=0,117) ve CTQ (p=0,06; r2=0,123); CA3 toplam hacmi için ise TIV (p<0,01; r2=0,340) ve yaş (p=0,047; r2=0,051) anlamlı derecede etkili bulunmuştur. TARTIŞMA ve SONUÇ: Çalışmamızın oldukça yüksek düzeyde hastalık yüküne neden olan MDB ile ilgili bilgilerimizi arttırmak, patofizyolojisini aydınlatmak, hangi hastada hangi tedavinin işe yarayacağını öngördürebilecek yöntemler geliştirmek açısından literatüre katkı sağladığı düşünülmektedir. Daha kesin bilgilere ulaşabilmek ve neden sonuç ilişkilerini açıklayabilmek, hatırlama faktörünün etkisini azaltabilmek için çok merkezli, daha geniş örneklemin dahil edildiği, uzun izlem çalışmalara ihtiyaç vardır.
Petrol arama işçilerinde nikotin bağımlılığının ruhsal belirtiler ve algılanan stresle ilişkisi
Bu çalışmada sigara içen petrol arama işçilerinin psikolojik belirtiler ve algılanan stres düzeylerinin sigara içmeyen işçilerle karşılaştırılması; sigara içen işçilerin psikolojik belirti ve algılanan stres düzeylerinin nikotin bağımlılık düzeylerine göre farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya katılan 106 kişiye sosyodemografik özellikleri belirlemek amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan sosyodemografik veri formu, ruhsal belirtileri belirlemek amacıyla Ruhsal Belirti Tarama Listesi (SCL-90-R), algılanan stres düzeylerini belirlemek amacıyla Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ) ve sigara içtiğini belirten kişilere nikotin bağımlılık düzeyini belirlemek amacıyla Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (FNBT) uygulanmıştır. Sigara kullanımının psikolojik belirtiler üzerine etkisi incelendiğinde, sigara içen ve bırakan kişilerin SCL-90-R somatizasyon ve ek skala alt ölçek puanlarının sigara içmeyenlerden yüksek olduğu bulunmuştur. Algılanan stresle ilgili yapılan ölçüm sonucu, her ne kadar sigara içmeyenlerin ölçek puan ortalamaları daha yüksek olsa da, sigara kullanımının algılanan stres düzeyleri üzerinde herhangi bir etkisi olmadığı bulunmuştur. Bu çalışmada sigara içen katılımcıların büyük çoğunluğu düşük düzeyde nikotin bağımlısıdır. Nikotin bağımlılığının psikolojik belirtilerle ilişkisi değerlendirildiğinde ise kişilerarası duyarlılık ve paranoid düşüncelerin bağımlılıkla pozitif yönlü, zayıf ilişkisi olduğu bulunmuştur. Orta düzey nikotin bağımlıları SCL-90-R ölçeğinde, pek çok psikolojik belirti açısından, düşük ve yüksek düzey bağımlılardan, daha yüksek puanlar almışlardır. Katılımcıların nikotin bağımlılık düzeyleri ile algılanan stres düzeyleri arasında ise herhangi bir ilişki saptanmamıştır.
Bipolar bozukluk hastalarında kronotipin uyku kalitesi, yeme tutumu ve kardiyovasküler risk ile ilişkisi
Bipolar bozukluk (BB) tanısı olan hastalarda yaşam süresini kısaltan tıbbi hastalıkların başında kardiyovasküler hastalıklar (KVH) gelmektedir. Son yıllarda bazı ruhsal hastalıkların etiyolojisinde ve seyrinde sirkadiyen ve kronobiyolojik hipotezlere yapılan vurgu dikkat çekicidir. BB tanılı hastalarda kronotiple ilişkili klinik araştırmalar sınırlı sayıdadır. Bu çalışmada ötimik dönemdeki BB tanılı hastaların kronotip tercihlerine göre uyku kalitesi, yeme tutumları ve KVH riski özellikleri yönünden incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmamıza BB tanısı ile takip edilen 78 hasta dahil edilmiştir. Katılımcılara sosyodemografik ve klinik veri formu, Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HAMD), Young Mani Derecelendirme Ölçeği (YMDÖ), Kısa İşlevsellik Değerlendirme Ölçeği (KİDÖ), Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), Sabahçılık-Akşamcılık Anketi (SAA) ve Yeme Tutum Testi-40 (YTT-40) uygulanmıştır. Ayrıca metabolik sendrom (MetS) parametreleri değerlendirilmiştir. Kardiyovasküler risk açısından SCORE-2 (Systematic Coronary Risk Evaluation-2), MetS varlığı, plazma aterojenite indeksi (PAI), Castelli-1 ve 2 risk skoru ve visseral adipozite indeksi (VAI) hesaplanmıştır. İstatistiksel analizler SPSS Statistics 25.0 kullanılarak yapılmıştır. SAA anketine göre katılımcılar sabahçı (n=25, %32,1), ara tip (n=26, %33,3) ve akşamcı (n=27, %34,6) olmak üzere üç kronotip grubuna ayrılmıştır. Akşamcı grupta tansiyon değerlerinin daha yüksek ölçüldüğü, diğer antropometrik ve fizik muayene ölçümlerde farklılık saptanmadığı gözlenmiştir (p>0,05). HDL değerinin akşamcılarda daha düşük olduğu gözlenmiş, diğer biyokimyasal parametrelerde anlamlı farklılık saptanmamıştır. Akşamcılar %89 sıklıkta kötü uyku kalitesine sahip olduklarını bildirmişlerdir. Uyku kalitesi ile ilgili boyutlardan gündüz işlev bozukluğunun KVH riski ile zayıf ancak pozitif yönde ilişkili olduğu saptanmıştır. Katılımcıların yaklaşık %21'inde yeme bozukluğuna yatkınlık saptanmış, yeme bozukluğu yönünden kronotip grupları arasında anlamlı farklılık olmamakla birlikte akşamcı bireylerin daha sağlıksız beslenme alışkanlıklarına sahip olduğu gözlenmiştir. Kronotip gruplarından akşamcı gruptaki yaklaşık her üç hastadan ikisinde MetS olduğu saptanmıştır. KVH riskine ilişkin diğer parametrelerden; PAI, Castelli-1 ve 2 skorları ve VAI'de gruplar arasında anlamlı farklılık gözlenmemiştir. Sonuç olarak çalışmamızda akşamcı kronotipe sahip bireylerde daha olumsuz klinik seyre, daha kötü uyku kalitesine, daha sağlıksız beslenme alışkanlıklarına ve daha yüksek KVH riskine işaret eden bulgular saptanmıştır. BB tanısına sahip akşamcı bireylerde sirkadiyen regülasyonu hedefleyen kronobiyolojik tedavi müdahalelerinin hem BB'un klinik seyrine hem de eşlik eden KVH'ların azaltılmasına katkı sunacağını düşünüyoruz. Kronotip araştırmaları BB tanısı olan kişilerde kardiyometabolik açıdan daha riskli grubun tanınmasında yol gösterici olabilir. Anahtar Kelimeler: Bipolar bozukluk, kardiyovasküler hastalıklar, kronotip
Major depresif bozukluk tanılı hastalarda iklim değişikliği endişesinin ve değişkenlerinin incelenmesi
Major depresif bozukluk toplumun tüm kesimlerinde sıklıkla görülen, işlevselliği türlü alanlarda bozabilen, mortalite ve morbiditesi yüksek bir psikiyatrik hastalıktır. Hastalığın prognozunu, tedavi yaklaşımını etkileyen birçok faktörden birinin de eşlik eden diğer ruhsal yakınmalar olduğu bilinmektedir. İklim değişikliği endişesi bu kapsamda hem depresif hastaların bütüncül değerlendirilmesi yönünden hem de başlı başına yeni bir ruhsal bozukluk olarak iyi tanımlanması gereken, oluşumunda etkili olabilecek etmenleri açıklamak amacıyla güncel araştırmalara konu olmayı başarmış bir kavramdır. Bu çalışmanın amacı, Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde majör depresif bozukluk tanısıyla takip edilen hastaların iklim değişikliği endişe düzeylerinin ve bu kavramın bağlı olabileceği düşünülen demografik değişkenlerin, belirsizliğe tahammül düzeyinin ve baş etme tutumlarının incelenmesi, iklim değişikliği endişesine dair bilgi dağarcığının genişletilmesine katkıda bulunmaktır. Bu doğrultuda çalışmaya 82 major depresif bozukluk tanılı hasta ve 80 sağlıklı gönüllü dahil edilmiştir. Veriler Sosyodemografik ve Klinik Veri Formu, Beck Depresyon Ölçeği, İklim Değişikliği Endişesi Ölçeği, İklim Değişikliğinin Önlenmesine Yönelik Umut Ölçeği, Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği, Başa Çıkma Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Çalışmamızın sonucunda eğitim düzeyi arttıkça eko-anksiyetenin arttığı, yaş ve belirsizliğe tahammülsüzlük ile eko-anksiyetenin doğru orantılı olduğu saptandı. İklim değişikliği endişesi daha fazla olan bireylerin bu antitenin önlenebileceğine dair umutlarının da daha fazla olduğu görüldü. Eko- anksiyetenin cinsiyet ile ilişkili olmadığı saptandı; anksiyete düzeyi değiştikçe ön planda tercih edilen başa çıkma tutumlarında da değişkenlik olduğu bulundu. İklim değişikliği endişesinin depresyon hastalarında ortaya çıkardığı kötü prognostik faktörlerin ve sağlıklı bireylerde oluşturduğu ruhsal yakınmaların daha iyi anlaşılabilmesi için daha geniş örneklemli uzunlamasına çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: başa çıkma tutumları, belirsizliğe tahammülsüzlük, depresyon, eko-anksiyete, iklim değişikliği endişesi
Obsesif kompulsif bozukluk'ta aile uyumu ve damgalanma arasındaki ilişkinin incelenmesi
Amaç: Bu araştırmanın amacı Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB)'ta son yıllarda tedavi stratejilerinde önemi artan aile uyumu ile OKB tanılı hastalarla aynı yaşam alanını paylaşan yakınlarındaki içselleştirilmiş damgalanma arasındaki ilişkiyi incelemektir. Ana hipotezimiz aile uyumu ile hasta yakınlarında saptanan içselleştirilmiş damgalanma arasında pozitif yönde ilişki olacağı yönündedir. Gereç ve Yöntem: Araştırmaya Balıkesir Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Polikliniği'ne başvuran, DSM-5 bozuklukları için yapılandırılmış klinik görüşme (SCID-5) uygulanan ve DSM-V ölçütlerine göre OKB tanısı konulan 64 katılımcı ve SCID-5 uygulanarak aktif psikiyatrik bozukluğun dışlandığı, OKB tanılı hasta ile aynı ev ortamını paylaşan 64 hasta yakını dahil edilmiştir. Katılımcılardan yazılı onam alındıktan sonra hastalar sosyodemografik veri formu, Yale Brown Obsesyon Kompulsiyon Derecelendirme Ölçeği (YBOKÖ), Beck Depresyon Ölçeği (BECK-D), Beck Anksiyete Ölçeği (BECK-A), Aile Uyumu Ölçeği-Hasta Formu (AUÖ-HF), Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği (RHİDÖ), Boyutsal Obsesif Kompulsif Bozukluk Ölçeği (BOKÖ); hasta yakınları ise Ebeveynlerin Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği (ERHİDÖ) ile değerlendirilmiştir. Bulgular: AUÖ-HF ile son bir haftadaki aile uyumu davranışının sıklığı değerlendirmiş olup, çalışmaya katılan 64 kişilik örneklemdeki tüm aile üyelerinde en azından bir kez uyum davranışının gözlendiği, en sık görülen uyum davranışlarının ise obsesyonlara güvence sağlama (%96,8), kompulsiyonlara güvence sağlama (%89,0) ve kompulsiyonlar nedeni ile bekleme (%79,6) şeklinde olduğu bulunmuştur. Çalışmamızda yapılan Spearman Korelasyon Analizi'ne göre AUÖ-HF puanları ile YBOKÖ (r:0,756, p<0,01), BECK-D (r:0,652, p<0,01), BECK-A (0,601, p<0,01), RHİDÖ (r:0,350, p<0,01), ERHİDÖ (r:0,762, p<0,01) puanları arasında istatistiksel açıdan anlamlı derecede pozitif korelasyon olduğu bulunmuştur. Regresyon analizi sonuçları, Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği-Ebeveyn Formu (ERHİDÖ)'nun aile uyumunu güçlü bir şekilde yordadığını göstermektedir. Ailenin damgalama ile ilgili algısındaki artışın, uyum davranışlarını şiddetlendirdiği bulunmuştur. Bu ilişki, OKB, anksiyete ve depresyon belirtilerinin şiddeti kontrol edildiğinde de geçerliliğini korumuştur. AUÖ-HF puanları ile BOKÖ-bulaş alt boyutu (r: 0,285, p<0,05) puanları arasında istatistiksel açıdan anlamlı ilişki olduğu, AUÖ-HF ile BOKÖ Sorumluluk, Simetri ve Kabul Edilemez Düşünceler alt boyutları arasında istatistiksel açıdan anlamlı ilişki olmadığı (p>0,05) saptanmıştır. Sonuç: Aile uyumu ile hasta yakınlarında saptanan içselleştirilmiş damgalanma arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur. İçselleştirilmiş damgalanma arttıkça aile uyumu da şiddetleniyordu. Aile uyumu OKB'de tedavi etkinliğini ve hastalık gidişini olumsuz etkileyen klinik bir özelliktir. Çalışmamız, OKB'de hasta yakınlarının damgalanma algısını azaltmaya yönelik stratejilerin terapötik müdahale için önemli bir hedef olabileceği potansiyelini vurgulamakta ve gelecekteki araştırmalar için yol gösterici bir nitelik taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: Obsesif Kompulsif Bozukluk, Aile Uyumu, Damgalanma
Anksiyete bozukluklarında BDNF rs6265 (Val66Met) polimorfizmi ve serum BDNF düzeyi ilişkisi
Amaç: Araştırmamız, anksiyete bozukluğu olan bireyler ile sağlıklı gönüllülerde serum BDNF düzeylerini ve BDNF rs6265 (Val66Met) polimorfizmini inceleyerek, serum BDNF düzeyleri ve Val66Met polimorfizminin anksiyete bozukluğu etiyolojisindeki rolünü ortaya koymayı, semptom şiddeti ile ilişkisini değerlendirmeyi ve Val66Met polimorfizminin serum BDNF düzeyleri üzerindeki etkilerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Yöntem ve Araçlar: Araştırmaya Balıkesir Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Polikliniği'ne başvuran, DSM V-TR ölçütlerine göre anksiyete bozukluğu tanı çatısı altında yer alan hastalıklardan en az birisinin tanı kriterlerini karşılayan 64 hasta ve 64 sağlıklı gönüllü dahil edilmiştir. Katılımcılardan alınan kan örnekleri, biyokimya ve genetik laboratuvarlarında ELISA ve RT-PCR yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Araştırmaya katılım öncesinde, tüm katılımcılardan Bilgilendirilmiş Gönüllü Onam Formu alınmış, ardından Sosyodemografik ve Klinik Bilgi Formu doldurulmuş ve tüm katılımcılara SCID-5-CV ve HAM-A, HADS ile Düzey 2 Bedensel Belirti Ölçekleri uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmamızda hasta ve kontrol gruplarının serum BDNF düzeyi ortanca (min-maks) değerlerinin sırasıyla 1,50 (0,19-3,28) ng/mL ve 1,62 (1,05-9,50) ng/mL olduğu görülmüş ve aralarındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=0,007). Serum BDNF düzeyleriyle HAM-A, HADS ve Düzey 2 Bedensel Belirti Ölçeği puanları arasında negatif korelasyon saptanmıştır (sırasıyla rs= -,386, rs= -,317, rs= -,224). Serum BDNF düzeyinin tanısal performansı ROC eğrisi ile değerlendirildiğinde ise 1,54 ng/mL kesme değeri için %59,4 sensitivite ve %57,8 spesifite ile hastalığı belirlemede anlamlı bir ayırt edici güce sahip olduğu bulunmuştur. Val66Met polimorfizminin varlığı açısından hasta ve kontrol grubu arasında anlamlı bir fark görülmemiştir (p=0,843). Serum BDNF düzeyi ile Val66Met polimorfizmi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p=0,215). Sonuç: Serum BDNF düzeylerinin anksiyete bozukluğu olan bireylerde belirgin şekilde daha düşük olması, birçok psikiyatrik bozuklukta biyobelirteç olarak aday gösterilen BDNF'nin, anksiyete patofizyolojisinde oynadığı rolü desteklemektedir. Bununla birlikte, Val66Met polimorfizminin BDNF düzeyleri üzerindeki etkisinin anlamlı bir şekilde doğrulanamaması, genetik varyasyonların daha geniş örneklem gruplarında ve farklı popülasyonlarda incelenmesi gerektiğini göstermektedir.
Klomipramin kullanan hastalarda tedavi yanıtının 5ht2a (RS6313) ve serotonin taşıyıcı protein geni (5-HTT / RS25531) polimorfizmleriyle ilişkisi
Amaç: Bu tez çalışmasının amacı OKB'de klomipramin tedavi yanıtının ve yan etki profilinin serotonin reseptör gen polimorfizmleri ile olası ilişkisini ortaya koymaktır. Bu tez çalışmasının hipotezleri ise (i) Dirençli OKB hastalarında klomipramin tedavisine verilen tedavi yanıtının HTR2A geni T102C (rs6313) polimorfizmi ve SLC6A4 (Serotonin Taşıyıcı Protein [5-HTT]) geni promoter bölge (5-HTTLPR) varyasyonu ve aynı gendeki tek nükleotid rs25531 farklılığı ilişkili olduğu (ii) dirençli OKB olgularında tamamlanma ihtiyacının HTR2A rs6313 polimorfizmi ve SLC6A4 5-HTTLPR varyasyonu ve rs25531 polimorfizmi ile ilişkili olduğu (iii) dirençli OKB olgularında klomipraminin neden olduğu bildirilen yan etkilerin, HTR2A rs6313 ve SLC6A4 5-HTTLPR ve rs25531 polimorfizmleri ilişkili olabileceği şeklindedir. Gereç ve Yöntem: Dirençli OKB tanısı olan 64 hasta çalışmaya alınmış ve obsesif-kompulsif bozukluk şiddeti Yale-Brown Obsesyon Kompulsiyon Ölçeği (YBOKÖ) ile değerlendirilmiştir. Olgulara Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği ve Bilişsel Tamamlanma İhtiyacı Ölçeği de uygulanmıştır. Polimorfizm değerlendirmesi için kan örneği vermeyi kabul eden 56'sında HTR2A rs6313, SLC6A4 5-HTTLPR ve rs25531 polimorfizmleri araştırılmıştır ve ilaç yan etkilerini değerlendirmek için UKU yan etki derecelendirme ölçeği uygulanmıştır. Bulgular: HTR2A geni T102C polimorfizmi ile OKB klinik özellikleri, şiddeti ve klomipramin tedavi yanıtı ile arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. SLC6A4 5-HTTLPR polimorfizminde, OKB'nin başlangıç yaşının L alleli varlığı ile istatistiksel olarak anlamlı ilişkide olduğu bulunmuştur; S alleli ise çocuklukta tik öyküsü varlığı ile ilişkili bulunmuştur. SLC6A4 geni rs25531 polimorfizminde OKB'nin başlangıç yaşı ile LA alleli varlığı arasındaki ilişki istatistiksel olarak belirgin hale gelmiştir. Çalışmada klomipramine ait olarak kaydedilen yan etkiler ile HTR2A geni T102C polimorfizmi ilişkili bulunmamıştır. Yan etkilerde tremor, terleme eğiliminde artış ve cinsel isteğin azalması 5-HTTLPR polimorfizmi ile ilişkili bulunmuştur. rs25531 polimorfizminde LA yokluğunda terleme eğiliminin arttığı gösterilmiştir. Bilişsel tamamlanma ihtiyacı ise OKB'ye ait klinik belirtiler ve tedavi öncesi belirti şiddeti ile ilişkili bulunmasa da tedavi yanıtı ile ters korelasyonlu bulunmuştur. Bilişsel tamamlanma ihtiyacına yönelik alt faktörlerden düzen arama puanı 5-HTTLPR S alleli varlığı ile, belirsizliğe tahammülsüzlük alt puanı HTR2A T102C polimorfizminde C alleli varlığı ile ilişkili bulunmuştur. Sonuç: Dirençli OKB olgularında HTR2A ve SLC6A4 genlerine ait polimorfizmler, klinik özellikler ile ilişkili görünmekle birlikte tedavi yanıtını yordamamaktadır. Klomipramin kullanımına bağlı yan etkilerin bir kısmı HTR2A ve SLC6A4 genleri ile ilişkili görünmektedir. Bilişsel tamamlanma ihtiyacı, dirençli OKB'de klinik özellikler ve belirti şiddeti ile ilişkili değildir fakat tedavi yanıtını yorduyor olabilir. Anahtar Kelimeler: Obsesif kompulsif bozukluk, Genetik polimorfizm, Klomipramin, Yan etki, Bilişsel tamamlanma ihtiyacı
Evli kadınlarda cinsel işlev bozuklukları ile depresyon ve kaygı belirtileri, duygu düzenleme güçlükleri arasındaki ilişki
Amaç: Bu çalışmada, evli kadınlarda cinsel işlev bozuklukları ile depresyon ve kaygı belirtileri, duygu düzenleme güçlükleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi; cinsel problemler, distres ve korku boyutlarından oluşan içselleştirme spektrumunun test edilmesi ve duygu düzenlemede güçlüklerin içselleştirme spektrumunu yordama gücünün belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma, 6 Kasım 2021-10 Nisan 2022 tarihleri arasında sosyal medya aracılığıyla çevrimiçi anketlere katılım gösteren 295 evli kadın ile gerçekleştirilmiştir. Veriler, Kadın Cinsel Fonksiyon İndeksi (KCFİ), Kadın Cinsel Sıkıntı Ölçeği-Revize Edilmiş (KCSÖ-RE), Depresyon ve Kaygı Belirtileri Envanteri II (DKBE-II) ve Duygu Düzenlemede Güçlükler Ölçeği (DDGÖ) ile toplanmıştır. Betimleyici istatiksel analizler, korelasyon, t-testi, hiyerarşik regresyon analizleri ve yapısal eşitlik modellemesi ile veriler analiz edilmiştir. Bulgular: Korelasyon analizi sonuçlarına göre çalışma değişkenlerinin ilişkili olduğu görülmüştür. Cinsel işlev (KCFİ) puanlarının fiziksel rahatsızlık, menopoz, düzenli regl ve eşin cinsel rahatsızlığına göre, cinsel sıkıntı (KCSÖ-RE) puanlarının psikiyatrik tanı ve eşin cinsel rahatsızlığına göre farklılaştığı görülmüştür. Cinsel işlev ve cinsel sıkıntı üzerindeki varyansların, depresyon ve kaygı belirtileri ile duygu düzenlemede güçlükler tarafından açıklandığı tespit edilmiştir. İçselleştirme spektrumunun üç boyutlu yapısı yapısal eşitlik modellemesi tarafından doğrulanmıştır. Duygu düzenlemede güçlüklerin içselleştirme spektrumunu yordadığı görülmüştür. Sonuç: Bu çalışmada; HiTOP (The Hierarchical Taxonomy of Psychopathology (Psikopatolojinin Hiyerarşik Taksonomisi)) Modeli kapsamında içselleştirme spektrumunun cinsel problemler, distres ve korku alt boyutlarından oluştuğu görülmüştür. Duygu düzenlemede güçlüklerin bu boyutlardan oluşan içselleştirme spektrumu için bir risk faktörü olabileceği düşünülmüştür. Anahtar kelimeler: Cinsel İşlev Bozuklukları, Depresyon, Duygu Düzenleme Güçlükleri, Kaygı, Psikopatolojinin Hiyerarşik Taksonomisi Modeli
Agorafobi olan ve olmayan panik bozukluk olgularının anksiyete duyarlılığı, mizaç ve karakter özellikleri
AMAÇ: Panik bozukluk ile mizaç/karakter ve anskiyete duyarlılığı arasında bir ilişki olduğu bilinmektedir. Biz bu çalışmada agorafobi olan ve olmayan PB hastaları ile sağlıklı kontrollerde mizaç/karakter ve anksiyete duyarlılığı özelliklerinin karşılaştırmasını yapmanın yanı sıra, bu özelliklerin agorafobi ve PB şiddetiyle olan ilişkisini de incelemeyi amaçladık. YÖNTEM: Çalışmaya Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hastanesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğinde ve/veya yataklı servisinde panik bozukluk tanısı ile izlenen, çalışmaya katılma kriterlerini karşılayan 80 hasta alınmıştır. Sağlıklı kontrol grubuna ise çalışmaya katılma kriterlerini karşılayan Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hastanesi personeli ve Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hastanesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğinde ve/veya yataklı servisinde izlenen hasta yakınları arasından 74 kişi dahil edilmiştir. Tüm katılımcıların sosyodemografik verileri ayrıntılı olarak alınmış ve SCID-I uygulanmıştır. Panik bozukluk şiddeti PAÖ ve PBŞÖ ile değerlendirilmiştir. Ayrıca, tüm katılımcılara BDÖ, BAÖ, STAI I-II, ADİ-3, Türkçe TCI ölçekleri uygulanmıştır. BULGULAR: Çalışmamızda agorafobi olan ve olmayan PB hasta grubu ile sağlıklı kontrol grubu arasında yaş, cinsiyet ve medeni durum açısından anlamlı fark saptanmamıştır. Hem agorafobi olan hem de agorafobi olmayan PB hasta grubunda, sağlıklı kontrol grubuna göre daha yüksek anksiyete duyarlılığı ve zarardan kaçınma; daha düşük iş birliği yapma ve kendini yönetme puanları bulunmuştur. Ayrıca, agorafobi olan PB hasta grubunun sağlıklı kontrollere göre daha düşük yenilik arayışı puanına sahip olduğu gösterilmiştir. Agorafobi olan ve olmayan PB hasta grupları arasında panik bozukluk şiddet ölçeği puanı dışında klinik özellikler açısından anlamlı fark saptanmamıştır. PB şiddeti ile AD, süreklilik ve durumluluk anksiyetesi, depresif ve anksiyete belirtileri ve zarardan kaçınma arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. Anksiyete duyarlılığının panik bozukluk şiddetini hem direkt hem de zarardan kaçınma aracılığıyla indirekt şekilde etkilediği mediyatör analizi ile gösterilmiştir. SONUÇ: Çalışmamızda agorafobi olan PB hastalarında panik bozukluk şiddeti daha yüksek bulunmuştur. Anksiyete duyarlılığı ve mizaç/karakter boyutları açısından hasta grupları arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Analiz sonuçlarımız hipotezimin aksine anksiyete duyarlılığı ve zarardan kaçınmanın agorafobi üzerinde yordayıcı etkisi olmadığını, bu değişkenlerin PB şiddeti ile ilişkili olduğunu göstermiştir. ANAHTAR KELİMELER: panik bozukluk, agorafobi, anksiyete duyarlılığı, mizaç, karakter
Dijital öykülerle psikoeğitimin depresyona dair bilgi tutum ve davranışlara etkisinin incelenmesi
Depresyon, yaygın ve yaşam kalitesini düşüren bir ruhsal bozukluktur. Tedavisi olmasına rağmen yanlış inanışlar, damgalama ve erişim zorlukları başvuru oranlarını düşürmektedir. Dijital öyküler ile psikoeğitim, damgalamayı azaltma ve tedaviye yönlendirme potansiyeline sahiptir. Bu araştırmada, deneysel bir desen kullanılarak dijital öykülerin depresyon bilgisi, damgalama düzeyi ve yardım arama davranışlarına etkisi incelenmiştir. Major depresyon tanısı almış altmış dört katılımcı yaş, cinsiyet, eğitim yılı ve depresif belirti şiddeti gözetilerek üç gruba dağıtılmıştır: Dijital Öykü Grubu psikoeğitimi dijital öykülerle, Metin Okuma Grubu yazılı metinlerle almış, Kontrol Grubu'na ise müdahale uygulanmamıştır. Katılımcılara başlangıç ve müdahale sonrası ilgili ölçekler uygulanmış, bir ay sonra tekrar ölçüm yapılmıştır. Bulgular, Dijital Öykü Grubu'nda depresyon bilgisi ve yardım arama niyetinde artış, damgalama düzeyinde ise azalma olduğunu göstermiştir. Metin Okuma Grubu'nda bilgi alanında etki daha zayıf gözlemlenirken, damgalama ve yardım alma niyetinde anlamlı etki gözlenmemiştir. Kontrol Grubu'nda ise hiçbir alanda değişiklik saptanmamıştır. Dijital öykülerin etkisinin bir ay sonra da sürdüğü belirlenmiştir. Bulgular, dijital öykülerle psikoeğitimin depresyon farkındalığını artırmada, damgalamayı azaltmada ve tedaviye başvurma oranlarını yükseltmede etkili olabileceğini göstermektedir. Geleneksel yöntemlere kıyasla, dijital öyküler kişisel deneyim aktarımı ve duygusal bağ kurmada daha güçlü olabilir. Dijital psikoeğitimin yaygınlaştırılması, ruh sağlığı hizmetlerine erişimi kolaylaştırabilir. Ancak, küçük örneklem ve sınırlı uzun vadeli değerlendirme çalışmanın kısıtlılıkları arasındadır. Gelecekte, farklı yaş ve kültürel gruplarda etkinliği daha kapsamlı araştırılmalıdır. Anahtar Kelimeler: Dijital öyküler, Psikoeğitim, Depresyon, Damgalama, Yardım Arama Davranışı
Majör depresif bozukluklu bireylerde intihar davranışı, erken uyumsuz şemalar ve sosyal bilişsel işlevler ilişkisinin belirlenmesi
Giriş: Depresif hastalarda intihar riski genel popülasyona kıyasla 20 kat fazladır. Bu nedenle depresyonda intihara neden olabilecek risk faktörlerinin belirlenmesini önemlidir. Young'ın belirlediği erken dönem uyumsuz şemaların gelişimine benzer olarak intihar davranışında da bireyin kişilik özelikleri ve çevre ile olan etkileşimi tarafından yatkınlık sağlanabileceği bilinmektedir. Depresyonda aktive olan bilişsel şemaların sosyal bilgi işleme süreçlerini etkileyerek sosyal bilişsel işlevleri bozabileceği düşünülmektedir. Bu çalışmada depresif hastalarda intihar davranışına yatkınlık oluşturabilecek erken uyumsuz şemalar ve sosyal biliş çerçevesinde zihinsel durum çözümleme yetisi ilişkisi incelenmiştir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya DSM 5 tanı ölçütlerine göre majör depresif bozukluk tanısı alan, son 6 ayda intihar davranışı olan 36 majör depresyon hastası, intihar davranışı öyküsü olmayan 40 majör depresyon hastası ve 36 sağlıklı gönüllü dâhil edildi. Tüm katılımcılara sosyodemografik veri formu uygulandı. Sonrasında katılımcılar Young Şema Ölçeği Kısa Form-3 (YŞÖ-KF3), Gözlerden Zihin Okuma Testi (GZOT), İntihar Davranış Ölçeği (İDÖ) ve Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ile değerlendirildi. Bulgular: Depresyon tanılı tüm hastalarda sağlıklı kontrol grubuna kıyasla 14 şema boyutunun hepsinde anlamlı derecede yüksek puanlar bulundu, intihar davranışı olan ve olmayan depresif hastalar karşılaştırıldığında ise şema boyutlarında anlamlı bir fark saptanmadı. Depresif hasta gruplarında "onay arayıcılık", "kendini feda" ve "cezalandırma" şema boyutları ortalama puanları klinik olarak anlamlı olarak değerlendirildi. Depresif hasta gruplarında, İDÖ puanları ile "başarısızlık", "karamsarlık", "sosyal izolasyon-güvensizlik", "terk edilme", "iç içe geçme-bağımlılık", "kusurluluk" şema boyutları arasında pozitif yönde anlamlı ilişki saptanmıştır. İntihar davranışı olan ve olmayan depresif hasta gruplarında GZOT toplam test puanı, pozitif değerler ve nötral değerler puanı sağlıklı kontrollere kıyasla anlamlı olarak düşüktür. İntihar davranışı olan depresif hastalarda GZOT negatif değerler puanı sağlıklı kontrollere kıyasla anlamlı olarak düşükken, intihar davranışı olmayan depresif hastalar ile sağlıklı kontroller arasında anlamlı fark bulunamadı. İntihar davranışı olan ve olmayan hasta grupları arasında GZOT tüm alanlarında anlamlı fark yoktur. İntihar davranışı olan hasta grubunda "karamsarlık" şema boyutu ile GZOT toplam puanı, pozitif değer ve negatif değer puanları arasında negatif yönde korelasyon belirlendi. İntihar davranışı olmayan depresif bozukluk grubunda "yüksek standartlar" şema boyutu ile GZOT nötral değerler puanı arasında negatif yönde korelasyon bulundu. Sonuç: Majör depresif bozukluk ve intihar düşüncesi gelişiminde bilişsel şemaların rol oynayabileceği, depresif hastalarda zihinsel durum çözümleme yetisinin bozulduğu gözlenmiştir. Hastalarda mevcut şemaların içerikleri ile uyumlu olarak duygu tanımlamada yanlılık oluşturabileceği belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: majör depresif bozukluk, erken uyumsuz şemalar, zihinsel durum çözümleme, sosyal biliş
Bursa Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde araştırma görevlisi olarak çalışan doktorlarda depresyon, anksiyete düzeyleri ve etki eden faktörlerin değerlendirilmesi
Bu çalışmanın amacı; Bursa Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde Araştırma Görevlisi Olarak Çalışan Doktorlarda Depresyon, Anksiyete Düzeyleri Ve Etki Eden Faktörlerin Değerlendirilmesidir. Çalışmamıza Bursa Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde Araştırma Görevlisi Olarak Çalışan 283 Doktor gönüllü olarak katılmıştır. Katılımcılar bir defa kesitsel olarak değerlendirilmiştir. Katılımcılar Beck Depresyon Ölçeği (Beck-D), Beck Anksiyete Ölçeği (Beck-A) ve Sosyodemografik Veri Formu doldurmuşlardır. Çalışmamızda, kadın araştırma görevlisi doktorların, sosyal etkinliklere yeterince katılamadığını düşünenlerin, branşı dışında ihtisas yapmak isteyenlerin, uzmanlık eğitimini sürdüğü branşı bırakmayı düşünenlerin, günde ortalama 30'dan fazla hasta bakanların, çalışma ortamındaki fiziki şartların yeterli olmadığını düşünenlerin, nöbet sayısının kabul edilebilir düzeyin üstünde olduğunu düşünenlerin, ihtisas dalının ülkemizdeki geleceğini kötü olarak görenlerin, mevcut iş yerinden memnun olmayanların, meslektaşlarından yeterince destek görmediğini düşünenlerin, çalışma ortamındaki amir/öğretim üyeleri/kıdemlileri ile uyum içerisinde çalışamadığını düşünenlerin, amir ve çalışma arkadaşlarınca yapılan işin takdir edilmediğini düşünenlerin, klinikteki çalışma koşullarını zor olarak tanımlayanların, mevcut işyerinde hasta veya hasta yakını tarafından tehdide maruz kalanların, psikiyatrik ilaç kullananların BD ve BA puanları daha yüksek bulunmuştur. Araştırma görevlisi doktorlardaki depresyon ve anksiyete düzeylerinin, birçoğu değiştirilebilir ve düzenlenebilir şartlar ve koşullar ile korelasyon göstermesi hipotezimle tutarlı bir sonuç ortaya koymuştur. Elden geldiğince şartların iyileştirilmesi bizlerin ruhsal anlamda yararına sonuçlar doğuracağı düşünülmüştür.
COVİD -19 pandemisi sürecinde kronik böbrek yetmezliği tanısı ile hemodiyaliz tedavisi alan hastaların psikolojik dayanıklılık ve etkileyen faktörler açısından incelenmesi
Çalışmamıza Bursa Uludağ Üniversitesi Nefroloji B. D. Hemodiyaliz Ünitesi'nde Kronik Böbrek Yetmezliği (KBY) tanısı ile hemodiyaliz (HD) tedavisi alan 18-65 yaş arası genel durumu stabil 50 HD hastası gönüllü olarak katılmıştır. Katılımcılara Yetişkinler İçin Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (YPDÖ), Hastane Anksiyete – Depresyon Ölçeği (HADÖ), Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği-Kısa Formu (BTÖ-12), Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği (SBTÖ) uygulanmış, Diyaliz Hastaları Tarafından Doldurulan Veri Formu, Diyaliz Hastalarının Medikal Bilgilerine İlişkin Hekim Tarafından Doldurulan Veri Formu, COVID-19 Değerlendirme Formu, Sosyodemografik Veri Formu doldurulmuştur. Çalışmamızda, erkeklerin kadınlara nazaran stresle baş etmeye toleranslarının daha yüksek olduğu, hastaların HD'ye bağlı yan etki sayısı ve günlük sosyal medya kullanımı arttıkça belirsizliğe tahammülsüzlük eşiğinin düştüğü, çalışan bireylerin çalışmayan bireylere nazaran psikolojik dayanıklılıklarının yüksek, anksiyete ve depresyon puanlarının düşük olduğu, pandemi sürecini ise daha az riskli gördükleri sonucuna ulaşılmıştır. HD hastalarının ruhsal hastalıklar konusunda normal polüasyondaki bireylere nazaran daha çok risk taşımakta oldukları akılda tutulmalıdır. Hali hazırda ruhsal patolojilere karşı hassas olan bu bireyler için pandemi süreci ciddi bir stressör olarak kabul edilmelidir. HD hastaları imkanları dahilinde, uygun şartlarda çalışmaya teşvik edilmelidir. Bir işte çalışmak HD hastaları için sadece maddi gelir kapısı olarak görülmemelidir. Bizlerinde hastaların hayat akışını etkileyen konular üzerinde tek bir bakış açısında takılı kalmamamız, her iki taraf içinde olumlu sonuçlar doğuracağı düşünülmüştür.
Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniği takibinde olan hastaların tanısal stabilitesinin retrospektif olarak incelenmesi
Bu çalışmanın amacı; ICD-10'a göre en yaygın olarak konulan psikiyatrik tanıların, Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniği'nde uzun vadeli stabilitesini retrospektif olarak değerlendirmek ve tanı değişimini etkileyen faktörleri belirlemektir. Bu çalışmaya, Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniği'ne en az ikinci başvurusu olan ve tanı olarak ICD-10 tanı sistemindeki çalışma için hazırlanan tanı gruplarından birini alan 1435 hasta alınmıştır. Her hastanın bilgileri retrospektif olarak taranarak, elde edilen bilgiler Sosyodemografik Veri Formu ve Dosya Takip Formuna kaydedilmiştir. Sonuç olarak, bu çalışmada en yüksek tanı tutarlılık oranı Psikotik bozukluklar, en düşük tanı tutarlılık oranı Şizoafektif bozukluklar tanı grubunda tespit edilmiştir. Tanı değişimini etkileyen risk faktörleri araştırıldığında; sadece hastanın tanısının tanı değişim riskini etkilediği tespit edilmiştir. Şizofreni ve ilişkili bozuklukların kronik ve yıkımla giden seyri yüksek tanısal stabilite olasılığının daha fazla olacağını düşündürmektedir. Buna karşın Şizoafektif bozukluk tanısındaki kararsızlık, bu hasta grubunun tanımlanması için tanı ölçütlerinin etkisiz olduğunu göstermektedir. Anahtar kelimeler: Psikiyatrik tanılar, tanı stabilitesi, tanısal tutarlılık, tanı değişikliği
Erişkin konsantrasyon envanteri'nin Türkçeye uyarlanması, geçerlik ve güvenirlik çalışması
Amaç: Ülkemizde çocuk ve ergenlerde kullanılan Yavaş Bilişsel Tempo (YBT) değerlendirme araçları olmasına rağmen erişkinlerde kullanılabilecek bir ölçüm aracı bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı Erişkin Konsantrasyon Envanteri (EKE)'nin Türkçeye uyarlanması, geçerlik ve güvenirliğinin araştırılmasıdır. Gereç-yöntem: Araştırmaya çevrim içi iletişim araçlarının aracılığıyla ulaşılan, üniversite öğrencisi ya da üniversite mezunu olan, 18-30 yaş aralığındaki 637 katılımcı dahil edildi. Katılımcılara Sosyodemografik Veri Formu, Erişkin Konsantrasyon Envanteri, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Kendi Bildirim Ölçeği, Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği 21, Duygu Düzenlemede Güçlükler Ölçeği, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği, UCLA Yalnızlık Ölçeüi ve SF 36 Yaşam Kalitesi Ölçeği uygulandı. EKE'nin Türkçeye uyarlanması çeviri ve geri çeviri yöntemi ile gerçekleştirildi. Ölçeğin güvenirliği Cronbach Alfa katsayısı, maddeler arası korelasyon, madde-toplam puan korelasyonları, iki yarı güvenirliği ve test-tekrar test güvenirliği ile araştırıldı. Ardından kapsam, yapı ve ölçüt geçerliliği analizleri ile ölçeğin geçerliği araştırıldı. Kapsam geçerliği uzman paneli; yapı geçerliği açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri; ölçüt geçerliği eş zamanlı geçerlilik ile araştırıldı. Son olarak katılımcıların tanımlayıcı özellikleri ile EKE toplam puan ortalamaları arasındaki korelasyonlar incelendi. Bulgular: Cronbach Alfa katsayısı 0,896; maddeler arası korelasyon değerleri 0,121-0,716 arasında; madde-toplam puan korelasyon de erleri 0,375-0,753 arasında; Spearman- Brown katsayısı 0,88, Guttman Split-Half katsayısı 0,88 ve test-tekrar test güvenirlik katsayısı 0,85 olarak hesaplandı. Kapsam geçerlik indeksi EKE'nin altıncı maddesi için 0,81; kalan 15 madde için 1 olarak hesaplandı. AFA sonucunda özdeğerleri birden büyük, toplam varyansın %56,191'ini açıklayan üç faktörlü bir yapı elde edildi. DFA ile AFA'da elde edilen üç boyutlu ve ölçeğin özgün çalışmasında sunulmuş olan tek boyutlu yapı doğrulandı. Sonuç: EKE'nin Türkçe formu erişkinlerde YBT belirtilerini değerlendirmek için kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracıdır. Anahtar kelimeler: Yavaş bilişsel tempo, erişkin konsantrasyon envanteri, geçerlik, güvenilirlik
Şizoaffektif bozukluk hastalarında peroksiredoksin-1 düzeyi ve oksidatif metabolizmanın incelenmesi
Amaç: Daha önce yapılmış pek çok çalışma ile şizoaffektif bozuklukta oksidatif dengenin bozulduğuna dikkat çekilmiştir. Ancak yaptığımız literatür taramalarında şizoaffektif bozukluk hastalarında peroksiredoksin-1 (PRX-1) düzeyi ile oksidatif metabolizmayı araştıran çalışmaya rastlamadık. Bu çalışmada şizoaffektif bozukluk hastalarında PRX-1 düzeylerini ve PRX-1 düzeyleri ile oksidatif stres düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçladık. Yöntem: DSM-5' e göre şizoaffektif bozukluk tanısı konulan 40 hasta ile 40 sağlıklı kontrol çalışmaya alındı. Serum total antioksidan seviye (TAS), total oksidan seviye (TOS), PRX-1 düzeyleri ölçümü ve oksidatif stres indeksi (OSİ) hesaplanması Gaziantep Üniversitesi Biyokimya laboratuvarında yapıldı. Bulgular: Şizoaffektif bozukluklu hastalar ve kontrol grubu TAS, TOS, OSİ ve PRX-1 değerleri açısından karşılaştırıldığında; TAS açısından anlamlı fark saptanmazken, TOS ve OSİ anlamlı olarak yüksek, PRX-1 ise anlamlı olarak düşük saptandı. Sonuç: Çalışmamızda TOS ve OSİ bundan önce yapılmış olan çalışmaların birçoğunda olduğu gibi şizoaffektif bozukluk hastalarında kontrollere kıyasla yüksek bulundu. TAS düzeyleri ise kontrollere kıyasla düşük olmasına karşın bu farklılık istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. Çalışmamızın önemli bir diğer bulgusu şizoaffektif bozukluk hastalarında kontrollerden düşük saptadığımız PRX-1 düzeyleridir. Daha önce yapılan çalışmalarda kanser dokularında artan oksidatif strese karşı peroksiredoksin seviyelerinin artması kompanzasyon mekanizması olarak düşünülmüş ve hipotezler kurulmuştur. Bizde çalışmamızda literatürdeki bu çalışmalar ışığında şizoaffektif bozukluk hastalarında artmış oksidatif strese karşı yeterince antioksidan mekanizmanın çalışmadığını gündeme getirmekteyiz. Çalışmamız şizoaffektif bozukluk hastalarında PRX-1 seviyesini ve oksidatif parametreler ile ilşikisini inceleyen ilk çalışma olması literatüre ciddi katkılar sağlayabilir. Anahtar Kelimeler: Şizoaffektif bozukluk, Peroksiredoksin-1, oksidatif stres.
Bipolar bozukluk hastaları ve etkilenmemiş birinci derece yakınlarında optik koherens tomografi bulgularının oksidatif stres parametreleri ile ilişkisi
Giriş: Bipolar bozukluk (BB) hastalarında beyin görüntüleme çalışmalarında bulunan gri madde hacminde azalma, lateral ventrikül genişlemesi gibi bulgular hastalığın patofizyolojinde rol oynayan nörodejeneratif süreçleri destekler niteliktedir. Optik koherens tomografi (OKT), psikiyatrik hasta grubunda kullanılmakta olan noninvaziv bir görüntüleme yöntemidir. Yapılan sınırlı sayıdaki çalışmada, bipolar bozukluk hastalarında sağlıklı kontrollere kıyasla retinal katmanlarda incelme olduğu saptanmış ve bu bulguların santral sinir sistemindeki yıkımın bir göstergesi olabileceği öne sürülmüştür. Bipolar bozukluğun patofizyolojisinde reaktif oksijen türlerinin artması anlamına gelen oksidatif stres de rol oynamaktadır. Bu çalışmada bipolar bozukluk hastaları ve etkilenmemiş birinci derece yakınlarında OKT bulgularının, hastalığın patofizyolojinde rol oynadığı düşünülen oksidatif stres parametreleri ile ilişkisi ve potansiyel endofenotip adayları olarak OKT bulguları ile oksidatif stres parametrelerinin araştırılması hedeflenmiştir. Yöntem: Çalışmaya DSM-5 kriterlerine göre bipolar bozukluk tanısı almış 50 hasta, yaş ve cinsiyet bakımından bu hastalarla eşleşmiş 40 etkilenmemiş bipolar bozukluk birinci derece yakını ve 50 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Katılımcılara Hamilton Depresyon Değerlendirme Ölçeği (HDDÖ), Young Mani Derecelendirme Ölçeği (YMDÖ) uygulanmıştır. OKT aracılığıyla katılımcıların retinal sinir lifi tabakası (RSLT), makula, koroid kalınlıkları, ganglion hücre tabakası (GHT), iç pleksiform tabaka (IPT) hacimleri değerlendirilmiştir. Ayrıca serum örneklerinden 4 hidroksi 2 nonenal (HNE), total tiyol, natif tiyol, disülfid, total oksidan seviye (TOS), total antioksidan seviye (TAS) düzeyleri ölçülmüştür. Total oksidan seviyenin total antioksidan seviyeye bölünmesiyle oksidatif stres indeksi (OSI) hesaplanmıştır. Tüm katılımcıların açlık glukoz, trigliserid, HDL-kolesterol ve CRP düzeyleri de değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmamızda total oksidan seviyesi hasta grubunda hasta yakını ve kontrol gruplarına göre anlamlı olarak daha yüksek bulunurken (p< .001), hasta yakını grubunda da kontrol grubundan anlamlı olarak yüksek saptanmıştır (p= .012). Oksidatif stres indeksi, disülfid değeri, 4 hidroksi 2 nonenal düzeyleri hasta grubunda hasta yakını ve kontrol gruplarından, hasta yakını grubunda ise kontrol grubundan anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (tüm ikili karşılaştırmalar için p< .001). Total antioksidan seviye, total tiyol, natif tiyol düzeyleri ise kontrol grubunda hasta yakını ve hasta gruplarından, hasta yakını grubunda ise hasta grubundan anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (tüm ikili karşılaştırmalar için p< .001). Global RSLT ölçümünde gruplar arası anlamlı değişiklik saptanmamıştır. Nazal superior RSLT kadranında; hasta grubunda hasta yakınına göre anlamlı düzeyde incelme saptandığı gözlenmiştir (p= .03). Minimum foveal kalınlık (MFK); hasta grubunda kontrol grubuna kıyasla anlamlı düzeyde daha ince olduğu (p. 001), diğer gruplar arasında MFK bakımından anlamlı bir farklılık olmadığı saptanmıştır (hasta-hasta yakını p=.26, hasta yakını-kontrol p=.27). Santral makula kalınlığı (SMK); hasta grubunda kontrol grubuna göre daha ince saptanırken (p= .006), hasta yakını grubunda da SMK değerlerinin kontrol grubundan daha ince olduğu ancak bu farklılığın istatistiksel anlamlılık düzeyine ulaşamadığı görülmüştür (p= .07). Koroid kalınlığının da hasta yakını grubunda kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde daha ince olduğu saptanmıştır (p= .008). Yüksek total antioksidan seviye düzeyleri IPT hacminde artış ile ilişkili bulundu (p=.02), bu ilişki dışında OKT bulguları ile oksidatif stres parametreleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. Sonuç: Çalışmamızdan elde ettiğimiz sonuçlar bipolar bozukluk patofizyolojisinde oksidatif süreçlere dikkat çekmektedir. Ayrıca oksidatif stres parametrelerinden TOS, OSI, disülfid, 4 hidroksi 2 nonenal ve antioksidan parametrelerden total tiyol, natif tiyol, TAS'ın bipolar bozuklukta güçlü birer endofenotip adayı olabileceği ortaya çıkmıştır. OKT bulgularından minimum foveal kalınlık hasta grubunda kontrol grubuna kıyasla anlamlı olarak daha ince saptanmıştır. Santral makula kalınlığı hasta grubunda kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha ince saptanmıştır, hasta yakını grubunda da SMK'nın kontrol grubundan daha ince olduğu saptanmış ancak bu farklılığın istatistiksel olarak anlamlılık düzeyine ulaşamadığı gözlenmiştir. Bu veriler OKT bulgularının santral nörodejenerasyonu yansıttığı çıkarımını desteklemektedir. Çalışmamızda OKT bulgularından santral makula kalınlığı endofenotipik aday olmaya en yakın parametre olarak saptanmıştır. Bu bulgularla biyokimyasal parametrelerin endofenotipik araştırmalarda OKT bulgularına göre daha değerli ve etkili olduğu sonucu ortaya konmuştur. Anahtar kelimeler: optik koherens tomografi, oksidatif stres, endofenotip
Yaşlı bireylerde ölüm kaygısı
Amaç: Bu çalışmanın amacı bir üniversite hastanesinde çeşitli polikliniklerden konsültasyonla psikiyatri polikliniğine yönlendirilen yaşlı bireylerde ölüm kaygısı düzeyinin belirlenerek bazı sosyodemografik ve klinik değişkenlerle ilişkisinin değerlendirilmesidir.Gereç ve yöntem: Çalışmaya Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğine çeşitli kliniklerden konsültasyon ile başvuran 60 yaş üstü 200 hasta (117 erkek, 83 kadın) alındı. Çalışmaya alınan hastalarla psikiyatrik görüşme yapılıp, sosyodemografik verileri kaydedildi. Yaşlılık Depresyon Ölçeği (YDÖ), Durumluk-Sürekli Kaygı Ölçeği (STAI-I,STAI-II), Ölüme ilişkin Depresyon Ölçeği (ÖDÖ), Templer Ölüm Kaygısı Ölçeği (ÖKÖ), Kısa Form-36 (SF-36) Yaşam Kalitesi Ölçeği uygulanmıştır.Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların %58,5'u erkekti, ortalama yaşları 67,16(5,0) idi. Hastalara ortalama ÖKÖ puanı 7,7 bulundur. SF-36 ölçeği ile ÖKÖ ve ÖDÖ arasında hafif pozitif korelasyon saptandı. Sosyodemografik değişkenlerle ölçekler arasındaki korelasyonlar değerlendirildiğinde ÖKÖ ve ÖDÖ ile eğitim süresi arasında negatif, çocuk sayısı açısından pozitif korelasyon saptandı. Fiziksel hastalık türü ile ÖKÖ ve ÖDÖ puanları arasında istatistiksel anlamlı bir fark saptanmadı. Son 1 yılda yaşanmış yas reaksiyonu ile ÖKÖ arasında anlamlı bir fark saptanmazken, son 1 aydır ölüm düşüncesinin sıklığının artması ile ÖKÖ puanlarının arttığı saptanmıştır.Sonuç: Bu çalışmada yaşlı bireylerde ölüm kaygısının eğitim süresi, çocuk sayısı ve ölüm düşüncesi sıklığı ile ilişkili olduğu; ancak fiziksel hastalık varlığının ölüm kaygısını etkilemediği saptandı. Yaşlı bireylerde farklı değişkenlere gözertek yapılacak uzunlamasına çalışmalar ölüm anksiyetesinin önemini ve fiziksel ve ruhsal hastalıkların süreci üzerindeki etkisini saptayıp daha iyi anlamamıza yardımcı olacaktır.Anahtar sözcükler: Ölüm kaygısı, yaşlılar, kaygı bozukluğu
Bipolar bozukluk tanılı hastalarda yetişkin ayrılık anksiyetesi komorbiditesinin değerlendirilmesi
Amaç: Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Polikliniği Bipolar Bozukluk Birimi tarafından takip edilen bipolar bozukluğu olan hastalardaki eriĢkin ayrılık anksiyetesi komorbiditesinin tespiti ile iĢlevsellik ve hastalığa etkisini değerlendirmektir. Yöntem: GörüĢmeler iki aĢamada gerçekleĢtirildi; yaklaĢık 45-60 dk süren ilk aĢamada klinisyen tarafından Sosyodemografik Veri Formu, DSM-IV Eksen I bozuklukları için YapılandırılmıĢ Klinik GörüĢme Ölçeği (SCID-I), bipolar bozukluk veri formu, Hamilton Anksiyete Ölçeği, Ayrılma Anksiyetesi Belirtileri için YapılandırılmıĢ Klinik GörüĢme yapıldı. Ġkinci aĢamada hastalardan DSM-IV EksenII bozuklukları için YapılandırılmıĢ Klinik GörüĢme Ölçeğini (SCID-II), Bipolar Bozukluk iĢlevsellik ölçeğini, Ayrılma Anksiyetesi Belirti Envanterini, YetiĢkin Ayrılık Anksiyetesi Anketini doldurmaları istendi. Bulgular: 70 BPB hastasının 38'i (%54) YAAB tanısı almıĢtır. YAAB tanısı alanların, 14' ü (%36) yetiĢkin baĢlangıçlı, 24' ü (%64) çocukluk çağından eriĢkinliğe uzanan ayrılık anksiyetesi bozukluğu olduğu bulunmuĢtur. YAAB olan ve olmayan bipolar hastalarda sosyodemografik değiĢkenler, özgeçmiĢ ve soygeçmiĢ özellikleri arasında anlamlı fark bulunmamıĢtır. KiĢilik bozukluğu ek tanısına bakıldığında çocukluk baĢlangıçlı ayrılık anksiyetesinde yüksek oran saptanmıĢtır. YAAB olan BPB hastalarda yaĢam boyu ÖF ek tanısı, YAAB tanısı olmayanlara göre daha yüksek oranda saptanmıĢtır. YAAB olan bipolar hastalarda olmayanlara göre özkıyım oranı yüksek bulunmuĢtur. Ortalama atak sayısı, baĢlangıç yaĢı, hastalık süresi, hastane yatıĢ sayısı, EKT tedavisi, mevsimsellik özelliği ve ilaç tedavisi açısından YAAB olan ve olmayan bipolar bozukluklu hastalar arasında fark olmadığı gözlenmiĢtir. HAÖ puanları YAAB eĢlik eden BPB grubunda daha yüksek saptanmıĢtır. Damgalanma hissi ve toplam iĢlevsellik puanları karĢılaĢtırıldığında YAAB olan BPB hastalarında istatiksel olarak anlamlı denebilecek düzeyde düĢük saptanmıĢtır. Sonuç: Bu çalıĢma bipolar bozukluk hastalarında %54 gibi yüksek oranlarda YAAB ek tanısı aldığı ve tanı alan YAAB' lerin 1/3 eriĢkin baĢlangıçlı olduğunu göstermektedir. YAAB'nin özkıyım giriĢimi oranı, iĢlevsellik düzeyi üzerinde olumsuz etkileri olduğu görülmüĢtür. Psikiyatrik görüĢmelerde BPB hastalarında ayrılık anksiyetesi bozukluğu mutlaka sorgulanması gerektiği düĢünülmektedir. Anahtar Sözcükler: Ayrılık anksiyetesi, bipolar bozukluk, komorbidite
Psikiyatri kliniğinde yatarak tedavi gören şizofreni hastalarının sosyodemografik ve klinik özellikleri
PSİKİYATRİ KLİNİĞİNDE YATARAK TEDAVİ GÖREN ŞİZOFRENİ HASTALARININ SOSYODEMOGRAFİK VE KLİNİK ÖZELLİKLERİ Amaç: Bu çalışmada Çukurova Üniversitesi Psikiyatri Kliniği'nde 2010-2014 yılları arasında şizofreni tanısı ile yatarak tedavi gören hastaların yatış dosyaları incelenerek klinik ve sosyodemografik özelliklerinin belirlenmesi; ayrıca cinsiyet, az-çok yatış, erken-geç başlangıçlı şizofreni ve ailesinde şizofreni hastalığı olanlar-olmayanlar şeklinde bir takım tanımlayıcı özellikler belirlenerek gruplandırılması, grupların da kendi aralarında karşılaştırılması ile hastalık özelliklerinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırmaya 01 Ocak 2010–31 Aralık 2014 tarihleri arasında Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesi Psikiyatri servisinde yatırılarak tedavi gören, DSM IV-TR'ye göre şizofreni tanısı alan 208 hasta dahil edilmiştir. Çalışma geçmişe dönük dosya taraması şeklinde gerçekleştirilmiştir. Hastaların sosyodemografik ve klinik özelliklerini incelemek için veri toplama formu, Pozitif Belirtileri Değerlendirme Ölçeği (SAPS), Negatif Belirtileri Değerlendirme Ölçeği (SANS), Hamilton Depresyon Ölçeği, Açık Saldırganlık Ölçeği ve İçgörü Değerlendirme Ölçeği hasta dosyaları taranarak, hasta dosyalarından alınmıştır. Bulgular: Kadın ve erkek hastalarının yaş ortalamaları arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Ailesinde (birinci veya ikinci derecede akrabalarında) şizofreni hastalığı olanların oranı % 22,6 (n:47) olarak saptanmıştır. Bir veya daha fazla sanrısı olan hastaların oranı % 98,6 (n:205), bir veya daha fazla halüsinasyonları olan hastaların oranı % 59,6 (n:124) olarak bulunmuştur. Sanrı tipleri incelendiğinde hastaların büyük çoğunluğunda perseküsyon ve referans sanrıları olduğu; halüsinasyon tipleri incelendiğinde ise büyük çoğunluğunun işitsel ve görsel halüsinasyonları olduğu bulunmuştur. Sosyodemografik verilerden yaşam boyu sigara, alkol, madde kullanımı cinsiyete göre incelendiğinde, erkek hastalar yönünde anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Hastanede yatış süresi, organik hastalık varlığı ve yaşam boyu özkıyım girişimi kadın hastalarda erkek hastalara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. İlaç içerek özkıyım girişiminde bulunmanın, kadın hastalarda erkek hastalara göre istatistiksel olarak daha yüksek olduğu bulunmuştur. Erken başlangıçlı şizofreni hastalarında medeni durum (bekar), meslek (ev kadını/işsiz), ailede ruhsal bozukluk varlığı durumlarının istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği bulunmuştur. Erken başlangıçlı şizofreni hasta grubu, hastalığın alevlenme sayısı ve hastaneye yatış şekli (kendi isteği) açısından geç başlayan şizofreni hasta grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derece yüksek bulunmuştur. Geç başlangıçlı şizofreni grubu ise hastalığın başlangıç seyri (hızlı) ve hastaneye yatış şekli (zorla) açısından, erken başlayan şizofreni hasta grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Referans sanrısı olan hasta sayısının çok yatış grubunda istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek olduğu bulunmuştur. Açık Saldırganlık Ölçeği toplam puan ortalaması ve Açık Saldırganlık Ölçeği'nin alt ölçeği olan nesnelere agresyon ortalama puanlarının çok yatış grubunda istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek olduğu bulunmuştur. Sonuç: Bu bulguların ışığında, şizofrenide sosyodemografik, klinik özellikler ve hastalığın temel belirtileri açısından hasta grupları açısından bazı önemli farklılar olduğu ortaya konulmuştur. Bu konuda daha geniş ve homojen dağılım gösteren bir örneklem grubunun belirlenmesi ve aynı zamanda hasta ve ailesi ile bire bir görüşme ile yapılacak olan çalışmanın, hastalığın klinik özelliklerinin daha ayrıntılı belirlenmesi açısından katkı sağlayabileceği söylenebilir. Anahtar Sözcükler: şizofreni, yatan hastalar
Obsesif kompulsif bozukluk tanısı ile izlenen hastalarda ortoreksiya nervoza
Amaç: Ortoreksiya nervoza terimi, sağlıklı yiyeceğin tüketilmesi ile ilgili patolojik fiksasyonu tanımlamak için kullanılmaktadır. Ortoreksiya nervozanın anoreksiya nervoza, obsesif kompulsif bozukluk, obsesif kompulsif kişilik bozukluğu, bedensel belirti bozukluğu, hastalık anksiyetesi bozukluğu ve psikotik bozukluklar gibi diğer ruhsal bozukluklarla bazı fenomenolojik özellikleri paylaştığı varsayılır. Bu çalışmada, ortoreksiya nervozanın obsesif kompulsif belirtiler, yeme tutumu ve bazı sosyodemografik özelliklerle ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışma, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Polikliniği Obsesif Kompulsif Bozukluk Birimi'nde yürütülmüştür. Çalışma 3 örneklem grubundan oluşmaktadır: 63 OKB tanılı hasta, Çukurova Üniversitesi Sağlıklı Yaşam Merkezi'nde haftanın en az 3 günü, günde en az 30 dakika spor yapan 63 sağlıklı kontrol ve düzenli spor yapmayan 63 sağlıklı kontrol. Her 3 gruba Sosyodemografik Veri Formu, Yale Brown Obsesyon Kompulsiyon Derecelendirme Ölçeği, ORTO-11 ölçeği, Yeme Tutum Testi, Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği, Hamilton Anksiyete Derecelendirme Ölçeği, DSM-5 Bozuklukları için Yapılandırılmış Klinik Görüşme-Klinik Versiyonu uygulandı. OKB tanılı hastalara ek olarak Obsesif Kompulsif Bozukluk Veri Formu uygulandı. Bulgular: Çalışmamızda Obsesif kompulsif bozukluk tanılı hastalarda şimdiki düzen-simetri obsesyonu ile ortorektik eğilimler arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0,05). Ancak diğer obsesif kompulsif belirtiler ile ortoreksiya nervoza arasında ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Obsesif kompulsif bozukluk tanılı hastalarda hastalık şiddeti ile ortoreksiya nervoza arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Düzenli spor yapan bireylerde ve obsesif kompulsif bozukluk tanılı hastalarda yeme tutumunda bozulma arttıkça ortorektik eğilimlerin arttığı saptanmıştır (sırasıyla: p<0,05, p<0,01). Düzenli spor yapan bireylerin ortorektik eğilimleri obsesif kompulsif bozukluk tanılı hastalar ve düzenli spor yapmayan sağlıklı bireylerden daha yüksek saptanmıştır. Obsesif kompulsif bozukluk tanılı hastaların düzenli spor yapmayan sağlıklı bireylerden ortorektik eğilimler açısından anlamlı düzeyde farklılaşmadığı saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamızda OKB tanılı hastalarda hastalık şiddeti ile ortoreksiya nervoza arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. OKB tanılı hastalar ve düzenli spor yapan bireylerde yeme tutumunda bozulma arttıkça ortorektik eğilimlerin de arttığı görülmüştür. Bulgular, ortoreksiya nervozanın obsesif kompulsif bozukluktan ziyade yeme bozuklukları grubuna daha yakın olabileceğini göstermektedir. Sınıflandırma sistemlerinde ortoreksiya nervozanın yerinin belirlenebilmesi için geniş örneklemli ve farklı tanılarda hasta gruplarında daha çok çalışmaya ihtiyaç vardır. Anahtar Sözcükler: Ortoreksiya Nervoza, Obsesif Kompulsif Bozukluk, Yeme Tutumu
Bir üniversite hastanesi psikiyatri polikliniğine başvuran bireylerde uyku belirtileri ve ilişkili risk etmenlerinin değerlendirilmesi
Amaç: Psikiyatri polikliniğine uyku yakınmasıyla başvuran hastaların; hangi uyku yakınmaları olduğunun, hangi sebeplere atfedildiğinin, uyku yakınmaları ile baş etme yöntemlerinin neler olduğunun ve uyku bozukluğu hakkındaki algılarının belirlenmesidir. Yöntem: Örneklem grubuna MCBÜ psikiyatri polikliniğine uyku yakınmaları ile başvuran 200 hasta ardışık alınmıştır. DSM-5 için Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu ve Sosyodemografik ve Klinik Bilgi Formu hekim tarafından doldurulmuştur. Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi, Uyku Hijyen İndeksi, Uykusuzluk Şiddeti İndeksi, Uyku ile İlgili İşlevsiz İnanç ve Tutumlar Ölçeği, Beck Depresyon Envanteri ve Beck Anksiyete Ölçeği hastane dışı ortamda doldurulması için hastalara verilmiştir. Elde edilen veriler bilgisayar ortamına aktarılarak veri analizi yapılmıştır. Bulgular: Uyku yakınmalarına yol açan bir neden olduğunu düşünme oranı %67,7 idi (p<0,05). Nedenler olarak; aile ve toplumsal ilişkide sorunlar (%22,8), tıbbi hastalık (%17,1), evlilikte eşle sorunlar (%15,4), mali sorunlar (%13), işle ilgili sorunlar (%9,3), eğitim hayatı ile ilgili sorunlar (%3,6) olarak belirtilmiştir. Daha önceden ''Uyku Hijyeni'' kavramını duymuş olanların oranı %16,4'tür (p<0,05). Uyku problemi için herhangi bir yöntem denemiş olanların oranı %64,6'tür. En çok tercih edilen yöntem olan TV izleme, kitap okuma, müzik dinleme vb. eylemlerde bulunmuş olanların oranı %35,4'tür (p<0,05). Uykuya dalma süresi arttıkça daha iyi uyumaya yardımcı olacağı düşünülen herhangi bir yöntem denenmiş olma ihtimali yükselmektedir (p<0,05). Sonuç: Araştırmamızın bulguları değerlendirildiğinde, psikiyatri polikliniğe uyku yakınmaları ile başvuran hastaların uyku hijyeni yetersizdir. Uyku kalitesi düşük olan hastaların daha fazla uyku ile ilgili işlevsiz inanç ve tutumlara sahip olduğu saptanmıştır. İşlevsiz inanç ve tutumlar ile ilgili yeni araştırmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Uyku, Uyku hijyeni, Uykusuzlukla ilişkili işlevsiz inançlar
Tıp fakültesi öğrencilerinde Ortoreksiya Nervoza
Amaç: Ortoreksiya nervoza terim olarak, sağlıklı besinlerin tüketimi ile alakalı patolojik fiksasyonun tanımlanması amacıyla kullanılmaktadır. Ortoreksiya nervozanın anoreksiya nervoza, obsesif kompulsif bozukluk, obsesif kompulsif kişilik bozukluğu, bedensel belirti bozukluğu, hastalık anksiyetesi bozukluğu ve psikotik bozukluklar gibi başka ruhsal hastalıklarla bazı fenomenolojik özelliğin paylaştıkları varsayılmaktadır. Bu çalışmada tıp fakültesinde öğretim gören öğrencilerde ortoreksiya nervoza eğilimi ve ilgili etkenlerin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Yöntem: Çalışma, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Polikliniğinde ve Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanlık biriminde yürütülmüştür. Çalışma 2 örneklem grubundan oluşmaktadır: Her 2 gruba Sosyodemografik Veri Formu, ORTO-11 ölçeği, Maudsley Obsesif Kompulsif Soru Listesi, Ortoreksiya Nervoza Envanteri, Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği, Hamilton Anksiyete Derecelendirme Ölçeği uygulandı. Bulgular: Çalışmaya toplam 104 öğrenci ve 104 kontrol olmak üzere 208 katılımcı dahil edildi. Katılımcılardan öğrenci grubunun 55'i kadın (% 52,9) ve 49'u erkek (%47,1) ; kontrol grubunun 59'u kadın (% 56,7) ve 45'i erkek (%43,3) şeklindeydi. Öğrenci grubunda egzersiz, diyet ve sosyal medyada sağlıklı beslenme ile ilgili program takip edilmesi verileri değerlendirildiğinde kadınların sosyal medyada sağlıklı beslenme ile ilgili program takip etmesi erkeklere göre anlamlı olarak yüksek çıkmıştır. (p:0.008) .Öğrenci grubunda Egzersiz ve diyet uygulanması değerlendirildiğinde anlamlı fark görülememiştir. (sırasıyla p:0.734, p:151). Kontrol grubunda egzersiz, diyet ve sosyal medyada sağlıklı beslenme ile ilgili program takip edilmesi verileri değerlendirildiğinde kadınların sosyal medyada sağlıklı beslenme ile ilgili program takip etmesi erkeklere göre anlamlı olarak yüksek çıkmıştır. (p:0.004) Egzersiz ve diyet uygulanması değerlendirildiğinde anlamlı fark görülememiştir. (sırasıyla p:0.072, p:302). Katılımcılara uygulanan ölçeklerin birbiri ile korelasyonu incelendi. Orto-11 ölçeği ile Maudsley Obsesif Kompulsif Soru Listesi (MOKSL) arasındaki korelasyon anlamlı bulundu. (p:0,001) Ortoreksiya Nervosa Envanteri (ONE) ile Hamilton anksiyete ölçeği arasındaki korelasyon anlamlı bulundu. (p: 0,041) Maudsley Obsesif Kompulsif Soru Listesi (MOKSL) Alt Ölçekler öğrenci ve kontrol gruplarında ayrı ayrı değerlendirildiğinde; öğrenciler ve kontrol grubu arasında MOKSL toplam puan ve kontrol, yavaşlık alt ölçekleri arasında anlamlı fark gözlenmemiştir. (sırasıyla p:0.381,p:0.380, 0.393) MOKSL temizlik alt ölçeği kontrol grubunda anlamlı olarak yüksek (p:0.022), kuşku alt ölçeğinde kontrol grubu anlamlı olarak yüksek (p:0.001) ; ruminasyon alt ölçeğinde ise öğrenci anlamlı olarak yüksek (p:0.001) olarak saptanmıştır. Sonuç: Ortoreksiya nervozayı etkileyen bazı faktörler, özel bir diyet uygulama, sosyal medyada diyet programı takip etme, sosyal medyada zaman geçirme, sağlık uğraşıları ve sağlıklı beslenme kaygılarıdır. Fiziksel aktivite, sigara kullanımı, ve cinsiyete göre ortoreksiya nervoza eğilimi açısından farklılık yoktu. Obsesif özelliklerin belirginliği, kadınların sosyal medyada diyet programlarının takibi ile ortoreksiya nervoza arasında pozitif yönlü bir ilişki vardı. Anahtar Kelimeler: beslenme ve yeme bozuklukları, sosyal medya, ortoreksiya nervoza, tıp fakültesi öğrencileri,
Major depresif bozukluk tanılı hastalarda tıkınırcasına yeme davranışı ve psikolojik acı ilişkisi
Amaç: Major Depresif Bozukluk (MDB) toplumsal veya mesleki işlevsellikte ciddi bozulma ile giden çökkünlük, ilgi istek kaybı, suçluluk, özkıyım düşünceleri, iştah, uyku, enerji değişiklikleri görülebilen bir psikiyatrik bozukluktur. Birçok çalışma depresif belirtilerin tıkınırcasına yeme davranışına sebep olduğu, Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu (TYB) gelişiminde risk faktörü olduğu ve MDB'li bireylerin olumsuz duygulanımdan kısa süreli kurtulmak için bir başa çıkma mekanizması olarak tıkınırcasına yemeyi kullanmayı öğrendiklerini belirtmektedir.2 Hayal kırıklığı, keder, yenilgi, aşağılanma, suçluluk, utanç, umutsuzluk ve öfke gibi olumsuz duyguların çok arttığında dayanılmaz psikolojik acıya dönüştüğü belirtilmiştir. Psikolojik Acı (PA) en çok psikiyatrik bozukluklardan MDB ile ilişkilendirilmekte ve PA'nın MDB'nin önemli bir boyutu olduğundan bahsedilmektedir. Birbirleriyle sıkı ilişkiler içerisinde olan MDB, tıkınırcasına yeme davranışı ve PA ile ilgili literatürde yeterli çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada MDB tanılı hastalarda tıkınırcasına yeme davranışı ve psikolojik acı ilişkisinin gösterilmesi amaçlanmaktadır. Yöntem: Çalışma, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Polikliniği'nde yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemi; Tıkınırcasına Yeme Bozukluğunun eşlik ettiği ve Tıkınırcasına Yeme Bozukluğunun eşlik etmediği Depresif bozukluk tanılı bireyler ve sağlıklı kontrollerden oluşmaktadır. Her üç gruba sosyodemografik veri formu, Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HDDÖ), Psikolojik Acı Ölçeği (PAÖ), Psikolojik Acıya Tolerans Ölçeği (PATÖ), Barratt Dürtüsellik Ölçeği (BDÖ), Yeme bozukluğu değerlendirme ölçeği-kısa form (YBDÖ-Kısa Form) uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmamızda TYB'nin eşlik ettiği MDB'li bireylerin diğer gruplara göre PAÖ toplam puan ortalaması, YBDÖ-Kısa Form Tıkınırcasına yeme alt boyutu toplam puan ortalaması, HDDÖ toplam puan ortalaması, BDÖ dikkat dürtüsellik ve plan yapamama toplam puan ortalaması anlamlı olarak yüksek bulunurken; PATÖ toplam puan ortalamaları anlamlı olarak düşük bulunmuştur (p=0,000). YBDÖ-Kısa Form Tıkınırcasına yeme alt boyutu ile HDDÖ ve PAÖ (sırasıyla p=0,02; p=0,04) arasında aynı yönlü anlamlı ilişki saptanmıştır. Çalışmamızda psikolojik acı ile psikolojik acıya tolerans ilişkisinde tıkınırcasına yeme davranışının kısmi aracılık rolü saptanmıştır (p<0,001). Sonuç: Çalışmamızda TYB'nin eşlik ettiği MDB tanılı bireylerde tıkınırcasına yeme davranışı ile psikolojik acı arasında aynı yönlü ilişki olduğu ve tıkınırcasına yeme davranışının psikolojik acı ile psikolojik acıya tolerans ilişkisinde aracı rolünü tespit ettik. Anahtar Kelime: Depresyon, Tıkınırcasına yeme bozukluğu, tıkınırcasına yeme davranışı, Psikolojik acı, olumsuz duygulanım
Şizofreni hastalarında zaman perspektifinin işlevsellik ve klinik değişkenlerle ilişkisi
Amaç: Bu çalışmada, şizofreni hastalarında zaman perspektifinin işlevsellik ve klinik belirtilerle ilişkisini incelemek ve bireylerin kronotip özelliklerini dikkate alarak bu ilişkileri daha kapsamlı biçimde değerlendirmek amaçlanmaktadır. Yöntem: Çalışma Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Polikliniği'nde yürütülmüştür. Çalışmamız psikiyatri polikliniklerine ayaktan başvuran, 100 şizofreni tanılı hasta ve benzer sosyodemografik özelliklere sahip 95 sağlıklı kontrolden oluşmaktadır. Katılımcılara Zimbardo Zaman Perspektifi Ölçeği (ZZPÖ), Yaşam Niteliği Ölçeği (YNÖ), Calgary Depresyon Ölçeği (CDÖ), Sabahçılık-Akşamcılık Ölçeği (SAÖ), Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANNS) ve tarafımızca hazırlanan sosyodemografik veri formu verilmiştir. Bulgular: Şizofreni hastalarında zaman perspektifi alt boyutlarından geçmiş olumsuz (p=0,018) yönelim anlamlı biçimde daha yüksek; geçmiş-olumlu (p=0,009), şimdi-hazcı (p=0,004) ve gelecek odaklı (p<0,001) yönelim daha düşük saptanmış olup şimdi-kaderci (p=0,19) yöneliminde gruplar arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır. Yaşam niteliği ölçeği alt boyutlarından kişilerarası ilişkiler ile geçmiş olumsuz ile negatif yönde (rho=-0,233, p=0,020) ve geçmiş olumlu (rho=0,237, p=0,018) ile pozitif yönde anlamlı ilişki saptanmıştır. Mesleki rol ile geçmiş olumlu (rho=0,223, p=0,026), gelecek odaklı (rho=0,312, p=0,002) alt boyutları arasında da pozitif yönlü anlamlı ilişki saptanmıştır. Eşya ve faaliyet ile gelecek odaklı (rho=0,240, p=0,016), toplam yaşam niteliği ile geçmiş olumlu (rho=0,222, p=0,026) ve gelecek odaklı (rho=0,284, p=0,004) alt boyutlar arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki saptanmıştır. Zaman perspektifi alt boyutları ile PANSS (pozitif, negatif, genel, toplam) ve depresyon arasında anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Sonuç: Şizofreni hastalarının zaman perspektifi profillerinin sağlıklı kontrollere kıyasla belirgin biçimde farklı olduğu görülmüştür. Bu bireylerin geçmişi daha olumsuz, geleceği ise daha belirsiz ve umutsuz bir biçimde değerlendirme eğiliminde oldukları; ayrıca şimdiki zamandan haz alma kapasitelerinin azaldığı tespit edilmiştir. Zaman perspektifindeki bu bozulmaların depresyon eş tanısı, klinik belirti şiddeti ve kronotip özellikleriyle ilişkili olduğu sonucuna varılmıştır. Söz konusu farklılıklar, hastalığın klinik seyri ve yaşam niteliği üzerinde önemli etkiler yaratmaktadır. Zaman perspektifindeki dengesizlikler bireylerde farklı klinik görünümlere yol açabilmekte; bu nedenle tedavi planlamasında yalnızca belirti şiddeti değil, bireyin zaman perspektifi profili, işlevsellik düzeyi ve depresif belirtileri de bütüncül biçimde değerlendirilmelidir. Anahtar Sözcükler: Şizofreni, zaman perspektifi, işlevsellik, kronotip.
Üstbiliş ve kişilik arası ilişkilerin major depresif bozukluk tanılı hastalarda ve sağlıklı bireylerde incelenmesi
Amaç: Bu çalışmada Major Depresif Bozukluk tanılı hastaların ve psikiyatrik tedavi öyküsü olmayan kontrol grubunun üstbiliş ve kişilik özellikleri açısından karşılaştırılması, hasta grubunda üstbiliş ve kişilik özelliklerinin depresyonla ilişkisinin saptanması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Ağustos 2021 – Nisan 2022 tarihleri arasında Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Polikliniği'ne başvuran, DSM-V tanı ölçütlerine göre Major Depresif Bozukluk tanısı konmuş, çalışmaya katılmayı kabul eden 120 hasta ve hasta grubuna çeşitli demografik özellikler açısından benzer, psikiyatrik tanı ve tedavi öyküsü olmayan 72 sağlıklı birey üzerinde yürütülmüştür. Çalışmaya katılan kişilere veri toplama amaçlı Sosyo-Demografik Veri Formu, Mizaç ve Karakter Envanteri (MKE), Üstbiliş Ölçeği-30 (ÜBÖ-30) ve Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) verilmiştir. Bulgular: Sonuçlara göre, hasta grubunun kontrol grubundan daha yüksek zarardan kaçınma, kendini aşma ve daha düşük kendini yönetme, iş birliği yapma ve sebat etme puanı olduğu görülmüştür. Ayrıca hasta grubundaki kişilerin kontrol grubundakilere göre daha fazla uyumsuz üstbilişsel inançlarının olduğu görülmüştür. Hem hasta hem de kontrol grubunda kişilik ve üstbilişsel inançlar arası korelasyonlar mevcuttur. Aracılık analizlerine göre, hasta grubunda zarardan kaçınma ile depresyon arasındaki ilişkiye bilişsel güven ve düşünceleri kontrol ihtiyacının aracılık ettiği gösterilmiştir. İş birliği yapma ile depresyon arasındaki ilişki için de aynı sonuçlar elde edilmiştir. Kendini yönetme ile depresyon arasındaki ilişkiye kontrol edilemezlik ve tehlike ile ilgili olumsuz inançlar ve düşünceleri kontrol ihtiyacının aracılık ettiği gösterilmiştir. Sonuç: Mevcut çalışmamız bildiğimiz kadarıyla mizaç ve karakter, üstbilişsel inançlar ve depresif bozukluk arasındaki ilişkileri klinik popülasyonda inceleyen ilk çalışmadır. Kişilik boyutları ve depresyon arasındaki ilişkiye üstbilişsel inançların varsayılan aracılık etkisini doğruladık. Sonuçlarımız, kişilikten duygusal bozukluklara uzanan önemli bir üstbilişsel yol olduğunu göstermektedir. Anahtar sözcükler: Depresyon, üstbiliş, mizaç, karakter, kişilik
Semptomatik remisyonda olan ve olmayan şizofreni hastalarında oksidatif metabolizmanın ve oksidatif DNA hasarının incelenmesi
Amaç: Şizofrenide oksidatif stresin hastalığın fizyopatolojisinde rol aldığına ilişkin artan kanıtlar vardır. Bununla birlikte şizofrenide oksidatif stres, hastaların remisyonda olma ve olmama durumlarına göre karşılaştıran çalışmalar oldukça kısıtlıdır. Aynı zamanda şizofreni hastalarında oksidatif metabolizma ve oksidatif DNA hasarı düzeyini beraber inceleyen bir çalışmaya yaptığımız literatür taramalarında rastlamadık. Bu çalışmada şizofreni hastalarında oksidatif metabolizma ve oksidatif DNA hasarını, hastaların semptomatik remisyonda olma ve olmama durumlarına göre incelmeyi amaçladık.Yöntem: Çalışmaya Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Psikotik Bozukluklar Birimi'nde şizofreni tanısı ile takip edilen 26 semptomatik remisyonda ve 38 semptomatik remisyonda olmayan 64 şizofreni hastası ve 80 sağlıklı gönüllü alındı. Serum 8-hidroksideoksiguanozin (8-OHdG), Toplam Antioksidan Seviyesi (TAS), Toplam Oksidan Seviyesi (TOS) ölçümü ve Oksidatif Stres İndeksi (OSİ) hesaplanması Gaziantep Üniversitesi Biyokimya laboratuarında yapıldı.Bulgular: Şizofreni hastalarında TOS düzeyini kontrollerden anlamlı olarak yüksek bulundu. Ayrıca hastalar remisyonda olan ve olmayan olarak iki gruba ayrılarak veriler analiz edildiğinde, remisyonda olan grupta remisyonda olmayan gruba göre TOS ve OSİ anlamlı olarak yüksek, TAS ise anlamlı olarak düşük bulundu. Remisyonda olan hasta grubunda kontrol grubuna göre TOS ve OSİ anlamlı olarak yüksek, TAS ise anlamlı olarak düşük bulundu. Remisyonda olmayan hasta grubunda kontrol grubuna göre TOS ve 8-OHdG anlamlı olarak yüksek bulundu. Semptomatik remisyonda olan şizofreni hastalarında TAS ile hastalık başlangıç yaşı arasında, TOS ile 8-OHdG arasında ve OSİ ile 8-OHdG arasında anlamlı pozitif korelasyon vardı.Tartışma: Şizofrenide semptomatik remisyonda olan ve olmayan hastalarda oksidanlar yüksektir. Semptomatik remisyonda olmayan şizofreni hastalarında oksidatif DNA hasarı yüksektir. Şizofrenide oksidatif metabolizma ve oksidatif DNA hasarı, tedavi öncesi ve sonrası yapılacak ölçüm ve klinik incelemelerle daha geniş hasta gruplarında araştırılmalıdır.Anahtar Kelimeler: Şizofreni, semptomatik remisyon, oksidatif stres, toplam antioksidan seviye, toplam oksidan seviye, oksidatif DNA hasarı, 8-hidroksideoksiguanozin.
Otizm özellikleri olan ve olmayan obsesif kompulsif bozukluk hastalarının zihin teorisi becerilerinin değerlendirilmesi
Amaç: Sosyal beyin, bireyin sosyal etkileşimleri anlamlandırmasını ve düzenlemesini sağlayan, karmaşık nörobilişsel süreçleri kapsayan bir kavramdır. Sosyal beyin kavramı içinde ele alınan Zihin Teorisi çalışmaları, özellikle şizofreni ve otizm gibi nörobiyolojik temelli psikopatolojilerde hastalıkların hem etiyopatogenezinin anlaşılmasında hem de tedavi yaklaşımlarının geliştirilmesinde yeni perspektifler sunmaktadır. Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) gibi pek çok psikopatolojiye eşlik edebilen, nörobiyolojisi girift, belirgin içgörü sorunları ve sosyal işlevsellik kayıplarına yol açan ciddi bir bozuklukta Zihin Teorisi çalışmaları görece sınırlıdır. Zihin Teorisi literatürde otizm spektrumunda görülen sosyal iletişim ve etkileşim zorluklarını açıklayan temel kuramsal yaklaşımlardan biri olarak kabul edilmektedir. Otizm özelliklerinin, OKB'ye eşlik ettiği klinik durumlarda, zihin teorisi becerilerine ortaya çıkabilecek farklılıkların değerlendirilmesi; hem sosyal bilişsel süreçlerin daha iyi anlaşılmasına, hem de OKB'de kullanılan psikoterapi ve farmakoterapi müdahalelerinin kişiselleştirilmesine katkı sağlayabilir. Bu doğrultuda, bu çalışmanın amacı otizm spektrum özellikleri gösteren ve göstermeyen OKB hastalarının Zihin Teorisi becerilerini karşılaştırarak sosyal bilişsel farklılıkları ortaya koymaktır. Metod: Çalışmaya DSM-5 tanı kriterlerine göre OKB tanısı alan ve Otizm Spektrum Anketi (OSA) ile yapılan tarama sonucu ≥26 puan alan 24 hasta, <26 puan alan 24 hasta olmak üzere 48 OKB hastası alındı. Kontrol grubu olarak da 24 sağlıklı gönüllü çalışmaya dahil edildi. Katılımcılara kognitif ZT testleri olarak da Dokuz Eylül Zihin Teorisi Ölçeği (DEZTÖ) ve Çifte Blöf testi, afektif ZT testi olarak Gözlerden Zihin Okuma Testi (GZOT) uygulandı. Nöropsikolojik değerlendirmede WMS-R'nin Sayı Menzili ve Görsel Üretim alt testleri, Stroop Testi ve Sözel Kategorik Akıcılık Testi uygulandı. Hasta grubuna hastalık şiddetini değerlendirmek için Y-BOCS, OİO-44 BDÖ ve BAÖ uygulandı. Tüm katılımcılara DSM-V için SCID-5/CV uygulandı. Bulgular: Çalışmamız sonucunda Otizm özelliği olan OKB hastalarının kognitif ZT açısından hem otizm özelliği olmayan OKB hastalarına göre hem de sağlıklı kontrollere göre anlamlı olarak bozulmuş skorlar elde ettiği görüldü(p<.001). Afektif ZT açısından bir bozulma görülmedi(p=.18) OKB grubunda ZT becerilerinin obsesyon-kompulsiyon şiddetinden ve obsesif inanışlar düzeyinden etkilenmediği görüldü. Sadece hastalıkla geçen toplam sürenin bu hastalardaki ZT becerilerini negatif yönde etkilediği görüldü(p<.05). Bütün katılımcılarda kadınların erkeklere göre daha iyi afektif ZT becerilerine sahip olduğuydu(p=.017). Artan yaş ile hem kognitif(p=.01) hem de afektif(p<.001) ZT becerilerinde bozulma olduğu bulundu. Ayrıca otizm skorlarındaki artış ZT becerilerindeki azalma ile korele olduğu görüldü. Özellikle iletişim ve hayal gücü becerilerindeki azalma kognitif ZT becerilerinde bozulmaya yol açıyordu. Sonuç: Bu çalışma ile ZT becerilerindeki bozulmaların, OKB hastalarında eşlik eden Otizm spektrum özelliklerinden büyük ölçüde etkilendiği görülmektedir. OKB'deki ZT bozulmasının semptom kümelerinden, hastalık şiddetinden ziyade otizme ilişkin özelliklerinden ve bilişsel işlevlerden etkilenmesi hastalıkların ZT fenomenolojisinde eşlik eden otizm özelliklerinin önemine dair üzerinde durulması gereken bir bulgu olabilir. Anahtar Sözcükler: Zihin Teorisi, Otizm Spektrum Özellikleri, Obsesif Kompulsif Bozukluk, Sosyal Beyin, Kognitif ve Afektif Zihin Teorisi
Sosyal fobi, agorafobi ve özgül fobi hastalarının dürtüsellik, anksiyete duyarlılığı ve kendine zarar verme davranışı özelliklerinin incelenmesi
Amaç: Bu çalışmada Anksiyete Bozuklukları kategorisinde yer alan Sosyal Fobi, Agorafobi ve Özgül Fobi hastalarında dürtüsellik, anksiyete duyarlılığı ve kendine zarar verme davranışı (KZVD) özelliklerinin ve bu özellikler arasındaki ilişkilerin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Ocak 2016 – Aralık 2016 tarihleri arasında Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalına başvuran poliklinik hastalarından DSM-5 tanı kriterleri'ne göre; Sosyal Fobi veya Agorafobi veya Özgül Fobi tanılarından yalnızca birini alan hastalar (n=108) ve herhangi bir psikiyatrik tanısı bulunmayan kontrol grubu (n=52) dahil edilmiştir. Çalışmada veri toplama aracı olarak; sosyo-demografik form, Barrat Dürtüsellik Ölçeği (BDÖ-11), Kendine Zarar Verme Davranışı Değerlendirme Envanteri (KZVDDE), Anksiyete Duyarlılığı İndeksi (ADI-3) ve Liebowitz Sosyal Fobi Belirtileri Ölçeği (LSFBÖ) kullanılmıştır. Bulgular: Sosyal Fobi ve Agorafobi gruplarında BDÖ-11 ortalama toplam puanları ve her üç fobi grubunda ADI-3 ortalama puanları sağlıklı kontrollerden yüksek bulunmuştur (sırasıyla; p=0.002 ve p=0.001). KZVDDE toplam işlev puanı Sosyal Fobi grubunda diğer gruplardan yüksektir (p=0.025). Ayrıca Agorafobi ve Özgül Fobi gruplarında KZVDDE işlev puanları ile bilişsel anksiyete duyarlılığı arasında pozitif korelasyon vardır (sırasıyla; r=0.784, p=0.037 ve r=0.617, p=0.014 ). Sonuç: Sosyal Fobi ve Agorafobi gruplarının dürtüsellik özellikleri Özgül Fobi ve kontrol gruplarından daha yüksektir. Farklı fobi türlerinde farklı anksiyete duyarlılığı ve KZVD özellikleri gözlenebilir. Ayrıca anksiyete duyarlılığının fobi hastalarının dürtüsellik ve KZVD'leri arasında düzenleyici bir rolü bulunabilir.
Borderline kişilik bozukluğu tanılı hastalarda impulsivite ve agresyonun serum ghrelin, D vitamini ve lipit düzeyleri ile ilişkisi
Borderline kişilik bozukluğu (BKB) genç erişkinlik döneminde başlayan, bireyler arası münasebetlerde, benlik algısında ve duygulanımda tutarsızlık gösteren, belirgin dürtüselliğin eşlik ettiği bir hastalıktır. Bu çalışmada BKB tanılı hastalarda impulsivite ve agresyonun serum ghrelin, D vitamini ve lipit düzeyleri ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya Fırat Üniversitesi Hastanesi Ruh sağlığı ve Hastalıkları Polikliniğine başvuru yapan veya yatarak tedavi gören, herhangi bir organik hastalık öyküsü ve psikotik bozukluk tanısı olmayan BKB tanısı alan toplamda 30 kadın hasta alınmıştır. Çalışma şartlarını sağlayan, hasta gruplarıyla yaş ve cinsiyet bakımından eşleştirilmiş 30 sağlıklı kişiden kontrol grubu oluşturulmuştur. Vaka grubunun Borderline Kişilik Envanteri (BKE), Beck Anksiyete Envanteri (BAE) ve Beck Depresyon Envanteri (BDE) puan ortalamaları kontrol grubunun puan ortalamalarından anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Vaka grubunun ghrelin, kolesterol ve trigliserid seviyeleri kontrol grubunun değerlerinden anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Vaka grubunun Barratt Dürtüsellik Ölçeği Kısa Formu (BIS-11) ve Buss-Perry Saldırganlık Ölçeği (BPSÖ) toplam puanları ve onların alt boyutlarında aldıkları puanlar kontrol grubunun puanlarından anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. Ghrelin ile BIS-11 toplam puanı ve alt boyutları (dikkat, motor, plansızlık) arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. D vitamini ile BPSÖ alt boyutu olan öfke puanı arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Trigliserid ile BPSÖ alt boyutu olan sözel saldırganlık puanı arasında negatif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Sonuç olarak BKB olanların anksiyete, depresyon skorları, ghrelin, kolesterol ve trigliserid seviyelerinin kontrol grubundan yüksek olduğu bulunmuştur. Bundan dolayı BKB olan hastaların yönetiminde ve tedavisinde bu değişkenlerin dikkate alınması önerilebilir. Anahtar Kelimeler: Borderline kişilik bozukluğu, ghrelin, D vitamini, lipit, agresyon
Depresyon tedavisinde egzersiz eklemenin terapötik cevap üzerine etkisi
Bu çalışmadaki amaç, depresyon tedavisinde egzersiz eklemenin terapötik cevap üzerine etkisini araştırmaktır. Çalışma süresince Fırat Üniversitesi Hastanesi Psikiyatri Anabilim Dalı'na başvuran ve yatarak ya da ayaktan tedavi gören, DSM–IV Eksen I Bozuklukları İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşme Ölçeği (SCID–I)'ne göre Major Depresif Bozukluk (MDB) tanısı almış ve çalışma ölçütlerine uyan 33 hasta alınmıştır. Grup 1'deki hastalara antidepresan tedavisiyle birlikte 12 hafta boyunca, haftada en az 4 gün, günde en az 30 dakika boyunca yürüme egzersizi yaptırılmıştır. Grup 2'deki hastalara ise yalnızca antidepresan tedavisi verilmiştir. Çalışmaya başlamadan önce, 6. haftanın sonunda ve 12. haftanın sonunda her iki gruba da Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HDÖ), Hamilton Anksiyete Değerlendirme Ölçeği (HAÖ), Klinik Global İzlenim Ölçeği (CGI) uygulanmıştır. Bu çalışmada her iki grupta da, egzersiz öncesine göre egzersiz sonrası yapılan ölçümlerde anksiyete ve depresif belirti düzeylerinde düşme olduğu saptanmıştır. Antidepresan kullanılması ile depresyon puanının düşmesi beklenen bir sonuçtur ama fiziksel egzersiz ile bu düşüş sadece antidepresan alan gruba göre daha fazla düzeyde gerçekleşmiştir. Klinik Global İzlenim Ölçeği (CGI)'ne göre ise her iki grupta da hastalık şiddetinde azalma ve iyileşme görülmüştür. Egzersiz ve antidepresan ilaç tedavisi alan grupta yalnızca antidepresan ilaç tedavisi alan gruba göre ölçek puan ortalamalarında istatistiksel olarak daha fazla düşüş görülmüştür. CGI tolerabilite alt ölçeğine göre ise her iki grupta da belirgin yan etki görülmemiştir. Sonuç olarak; depresyon tedavisinde egzersiz eklemenin terapötik cevap üzerinde olumlu etkileri olduğu görülmüştür. Daha güvenilir sonuçlara ulaşılabilmesi için daha büyük örneklem gruplarında, daha uzun süreli çalışmalar planlanılması ve uygulanmasına ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Depresyon, egzersiz, terapötik cevap
Major depresif bozukluk ve obsesif kompulsif bozukluk hastalarında üst-biliş işlevlerinin değerlendirilmesi
Çalışmamızda, obsesif kompulsif bozukluk (OKB) ve major depresif bozukluk (MDB) hastalarının üstbiliş işlevlerinin ve bunun klinik semptomlarla ilişkisini kontrol grubuyla karşılaştırlarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya Fırat Üniversitesi Hastanesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniğine başvuran ve çalışma ölçütlerini karşılayan OKB ve MDB tanılı 50'şer hasta ile yaş, cinsiyet açısından eşleştirilmiş geçmiş ve şimdiki öyküsünde psikiyatrik ve nörolojik hastalığı olmayan 50 sağlıklı kontrol alındı. Hasta ve kontrol grubuna DSM–IV Eksen–I Bozuklukları için Yapılandırılmış Klinik Görüşme Ölçeği (SCID–I), Sosyodemografik ve Klinik Veri Formu, Üstbiliş Ölçeği-30 (ÜBÖ), MDB hasta grubuna ek olarak ise Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ile Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), OKB hastalarına ise Yale-brown obsesyon kompulsiyon ölçeği (Y-BOKÖ) ile Obsesif inanışlar ölçeği (OİÖ-44) uygulandı. Üsbiliş toplam skorları her iki hastalık grubunda da kontrollere göre anlamlıydı. OKB hastalarında; üstbilişin kontrol edilmezlik tehlike ve kontrol ihtiyacı alt boyutları, MDB hastalarında ise; bilişsel güven alt boyutu kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksek bulundu. Ayrıca ek olarak OKB hastalarında Y-BOKÖ kompulsiyon alt faktörü ile kontrol ihtiyacı, OİÖ-44 mükemmeliyetçilik/kesinlik faktörü ile kontrol edilmezlik tehlike ve yine OİÖ-44 önem verme/düşünceleri kontrol etme faktörü ile bilişsel farkındalık alt boyutu pozitif korelasyon gösterdi. MDB hastalarında ise; BDÖ puanları ile üstbiliş olumlu inanç, bilişsel güven ve kontrol edilmezlik tehlike alt boyutları arasında pozitif korelasyon saptandı. Depresyon ve OKB hastaları ile kontrol grubu arasında ÜBÖ parametreleri açısından farklılıklar olduğu çalışmamızın sonuçları ile gösterilmiştir. Bu farklılıklar ile MDB ve OKB hastalıklarının nedensel ilişkisini saptamaya yönelik daha fazla sayıda çalışmaya gereksinim vardır.
Metamfetamin kullanım bozukluğu hastalarında çözünebilir n-cadherin (cadherin-2) düzeylerinin araştırılması
Giriş: Metamfetamin kullanım bozukluğu, son yıllarda kullanımı gittikçe yaygınlaşan küresel bir halk sağlığı sorunu haline gelmiştir. Metamfetamine bağlı nörotoksisitenin mekanizmalarıyla ilgili çeşitli varsayımlar mevcuttur ve Kan Beyin Bariyerinin bütünlüğünün bozulması bunlardan önemli bir tanesidir. Hücre Adezyon Molekülleri, madde kullanım bozukluğu ile olan ilişkileri açısından güncel bir konudur. Çeşitli maddelerin kan beyin bariyerinin bütünlüğünü bozması, bu maddelere bağlı nörotoksisite gelişmesinde elzemdir ve belirtildiği gibi bu kompleks süreçte MMP enzimlerinin neden olduğu CAM bölünmesini de içeren pek çok faktör yer almaktadır. CAM'lar MMP'lerin önemli bir substratıdır ve madde kullanımına bağlı olarak çözünebilir formları plazma dahil çeşitli dokularda saptanabilmektedir ve bir CAM olarak N-cadherin bu konuda potansiyel biyobelirteç ve yordayıcı olabilir. Materyal ve Metot: Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalına 2021 Kasım ile 2022 Temmuz ayları arasında başvuran DSM-5 ölçütlerine göre Metamfetamin Kullanım Bozukluğu tanısı almış 48 gönüllü hasta ve 42 gönüllü sağlıklı birey, aydınlatılmış onam formunu imzalamaları sonrasında çalışmaya dahil edildi. Katılımcılara aydınlatılmış onam formu imzalatıldıktan sonra sosyodemografik veri formu, Klinik Global İzlem Ölçeği (CGI), Sheehan Yeti Yitimi Ölçeği, Madde kullanım bozukluğu tanıma testi (DUDIT) uygulanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 24. 0 istatistik paket programı kullanıldı. Bulgular: Hasta grubu ve kontrol grubu arasında yaş ortalaması bakımından istatistiksel olarak anlamlı farklılık görülmedi. Çalışmamızda hasta ve sağlıklı kontrol grubu arasında alkol kullanımı, doğum yeri, yaşadığı yer ve medeni hal açısından anlamlı farklılık saptanmadı. Evlilik süresi, evde yaşayan kişi sayısı, sigara kullanımı, öğrenim düzeyi, iş durumu, çocuk sayısı ve ekonomik durum açısından ise iki grup arasında anlamlı farklılık saptandı. Madde kullanım bozukluğu tanıma testi derecesine göre sınıflandırıldığı zaman hastaların %9,7'sinin problemli kullanım grubunda, %81,9'unun ise yüksek riskli kullanım grubunda olduğu görüldü. Madde kullanım bozukluğu tanıma testi risk durumuna göre hastaların klinik özellikleri incelendiğinde; Problemli Kullanım grubu ile Yüksek Riskli Kullanım grubu arasında alkol tüketimi, self mutilasyon ve şiddet uygulama davranışı açısından anlamlı farklılık olduğu görüldü. Problemli Kullanım grubunda Klinik Global İzleme Ölçeği skorlarının Yüksek Riskli Kullanım grubuna göre anlamlı şekilde düşük olduğu izlendi. Problemli Kullanım grubunda Klinik Global İzleme Ölçeği-hastalık şiddetinin Yüksek Riskli Kullanım grubuna göre anlamlı şekilde düşük olduğu görüldü. Yine Sheehan toplam puanının Problemli Kullanım grubunda Yüksek Riskli Kullanım grubuna göre anlamlı şekilde düşük olduğu izlendi. Hasta grubunun serum N-Cadherin düzeylerinin kontrol grubuna göre düşük olduğu fakat gruplar arasında istatistiksel anlamlı farklılık olmadığı izlendi. Hasta grubunun biyokimyasal parametreleri ile hastalara uygulanan Klinik global izlem ölçeği ve klinik global izlem hastalık şiddeti alt ölçeği, Sheehan toplam puan, Sheehan- aile yaşamı, Sheehan- iş yaşamı, Sheehan- sosyal yaşam alt ölçek puanları ve Madde kullanım bozukluğu tanıma testi ölçek puanı ile serum N- Cadherin seviyesi arasında istatistiksel açıdan anlamlı korelasyon tespit edilmedi. Hasta grubunda yapılan korelasyon analizinde yaş, hastalık başlangıç yaşı, tanı sonrası geçen zaman, intihar öyküsü, yatış sayısı ve ile serum N-Cadherin seviyesi arasında istatistiksel açıdan anlamlı korelasyon tespit edilmedi. Hasta grubunun demografik ve kişisel özelliklerinin değerlendirilmesinde; öğrenim düzeyi, çalışma durumu, sosyoekonomik düzey, şiddet davranışı sergileme, kendine zarar verme, intihar girişimi gibi değişkenlerin N-Cadherin seviyesi üzerine etkileri istatistiksel açıdan anlamlı bulunmadı. Sadece alkol kullanımı ile serum N-Cadherin düzeyi arasında negatif yönde zayıf düzeyde anlamlı korelasyon saptandı. Alkol kullanan hasta grubunda N-Cadherin seviyesi alkol kullanmayanlara göre istatistiksel açıdan anlamlı şekilde yüksekti. Sonuç: Çalışmamızda metamfetamin kullanım bozukluğu olan hastalarda serum N-Cadherin düzeylerinin kontrol grubuna göre düşük olduğu fakat gruplar arasında istatistiksel anlamlı farklılık olmadığı izlendi. Bunun sebebi N-cadherin düzeylerinin dalgalanma şeklinde artış ve azalışlarına, seçilen örneklemden psikoz ve duygudurum bozukluğu komorbiditesinin dışlanmasına, son 2 hafta içerisinde metamfetamin kullanım şartının mevcut markere uymamasına, örneklemin sayısının az olmasına ve sadece erkeklerden oluşmasına bağlı olabilir. Bununla beraber değerlendirmenin kesitsel olduğu göz önüne alındığında sonuçların yapılacak boylamsal çalışmalarla desteklenmesi gerekli olabilir. Çalışmamız, bu molekülün bu alanda ilk kez çalışılması açısından önem arz etmektedir. Anahtar kelimeler: metamfetamin, hücre adezyon molekülleri, bağımlılık, n-cadherin, cdh-2, cadherin-2
Klozapin kullanan şizofreni hastalarında telomer uzunluğunun karşılaştırılması
Giriş ve Amaç: Son yıllarda sizofreninin hızlanmış biyolojik yaşlanma ile ilişkili olabileceği ileri sürülmüştür. Telomerler kromozom uçlarını korurlar ve hücresel yaşlanmanın önemli göstergesidirler. Çalışmalarda şizofreni hastalarında telomer uzunluğu çoğunlukla daha kısa bulunmuştur ancak daha uzun olduğunu gösteren çelişkili sonuçlar da mevcuttur. İlaç kullanımını içeren çalışmalar ise oldukça kısıtlıdır. Bu çalışmamızda, şizofreni hastalarında telomer uzunluğunu sağlıklı kontrollerle karşılaştırmayı ve özellikle tedaviye dirençli şizofrenide altın standart olan klozapin kullanımının telomer uzunluğu ile ilişkisini değerlendirmeyi amaçlamadık. Yöntem: Çalışmaya şizofreni tanısı olan 27 klozapin kullanan, 27 klozapin kullanmayan toplam 54 hasta ve 26 eşleştirilmiş sağlıklı kontrol dahil edildi. Hastalara CGI, PANSS, Kısa Negatif Semptom Ölçeği, Calgary Şizofrenide Depresyon Ölçeği, Ekstrapiramidal Belirtileri Değerlendirme Ölçeği, Kişisel ve Sosyal Performans Ölçeği uygulandı. Telomer ölçümünde Real Time Quantitative PCR yöntemi kullanıldı. Bulgular: Çalışmamızda şizofreni hastalarında telomerler, sağlıklı kontrollere göre anlamlı olarak uzun bulundu (p=0.01). Klozapin kullanan hasta grubu, hem klozapin kullanmayan hastalardan (p=0.03); hem de sağlıklı kontrollerin daha uzun telomerlere sahipti (p=0.001). Klozapin kullanmayan hasta grubu ile sağlıklı kontroller arasında ise telomer uzunluğu açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (p=0.302). Yaş, cinsiyet, vücut kitle indeksi ve diğer karıştırıcı değişkenler kontrol edildiğinde de aynı sonuçlar korunmuştur. Klinik değişkenler arasında regresyon analizi ile sadece hastalık süresi ile telomer uzunluğu arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Sonuç: Çalışmamızda hastalarda daha uzun telomerler bulunmuş olup, telomer uzunluğunun klozapin kullanımının ile bağlantılı olduğu bulunmuştur. Bu durum hastalarda klozapin tedavisinin biyolojik yaşlanma üzerine etkisinin olabileceğini düşündürmektedir. Daha kapsamlı çalışmalar bu ilişkinin ve mekanizmanın anlaşılmasına katkıda bulunacaktır.
Subtalamik nükleus'a derin beyin stimülasyonu uygulanan ve uygulanmayan parkinson hastalarının bilişsel fonksiyon, emosyonel durum, yaşam kalitesi, hastalık şiddeti, karakter ve mizaç, nöropsikiyatrik semptomlar ile yürütücü işlevler açısından karşılaştırılması
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Parkinson hastaları ve Subtalamik Nükleus'a Derin Beyin Stimülasyonu uygulanan Parkinson hastaları'nı hastalık şiddeti, yürütücü işlevler, emosyonel durum, bilişsel fonksiyonlar, yaşam kalitesi ve mizaç özellikleri açısından birbirleri açısından karşılaştırmak ve bu faktörlerin hangilerinin daha yakından ilişkili olduğunu incelemektir. Gereç ve Yöntem: Araştırmaya 15 Subtalamik Nükleus'a Derin Beyin Stimülasyonu uygulanan Parkinson hastası ile yaş, cinsiyet ve eğitimleri eşleştirilmiş 15 Parkinson hastasından oluşan kontrol grubu dahil edilmiştir. Hasta gruplarına ilk olarak sosyodemografik veri formu, ardından Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği, Cloninger'in Karakter ve Mizaç Envanteri, Parkinson Hastalığına Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği verilmiştir. Sonrasında tüm gruplara Mini Mental Test, Nöropsikiyatrik Envanter, Stroop testi, Birleşik Parkinson Hastalığı Derecelendirme Ölçeği, Hoehn Yahr Skalası, Sözel Akıcılık Testi uygulanmıştır. Bulgular: Derin beyin stimülasyonu uygulanan Parkinson hastalarının sözel akıcılık testinde K harfi, A harfi, S harfi toplam değerleri ile meyve ve market toplam değerleri, mini mental testte zaman oryantasyon ve oryantasyon toplam değerleri, karakter ve mizaç testinde keşfetmekten heyecan duyma (NS1), empati duyma (C2) , yardımseverlik (C3) alt kategori skorları ile Nöropsikiyatrik Envanterde depresyon, anksiyete, apati, irritabilite değerlerinin Parkinson hasta grubuna kıyasla daha yüksek olduğu saptanmıştır. Parkinson hastalarının Hastane Anksiyete Depresyon ölçeğinde anskiyete skorları, Birleşik Parkinson Hastalığı Derecelendirme ölçeğindeki toplam değerler ile bu testin tüm alt kategorilerinin değerleri, Derin Beyin Stimülasyonu uygulanan Parkinson grubuna kıyasla daha yüksek bulunmuştur. Stroop test skorlarında ve Parkinson Hastalığı Anketi (pdq-39)' nde ise iki grup arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Korelasyon analizleri sonucunda, Parkinson hastalarında anksiyete ve depresyon düzeyleri arttıkça sözel akıcılık testindeki performansın kötüleştiği ; Mini Mental skorları arttıkça sözel akıcılık test performansındaki bazı alt kategorilerinde performansın iyileştiği; UPDRS motor muayene skorları arttıkça kategori akıcılık testi meyve toplam, market toplam,hayvan tekrar değerleri azaldığı, Hoehn Yahr Evreleme Skorları arttıkça sözel akıcılık test performansının kötüleştiği, UPDRS testinde hastalık şiddeti arttıkça stroop test performansının ve mini mental test skorlarının azaldığı; depresyon ve anksiyete düzeyleri arttıkça bilişsel fonksiyonlarda kötüleşme olduğu gösterilmiştir. Parkinson hastalarının Mini Mental Skorları ile Stroop testi skorları; depresyon ve anksiyete skorları ile Mini mental test skorları açısından anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Derin Beyin Stimülasyonu uygulanan Parkinson hastalarında korelasyon analizi sonuçlarında ise anksiyete ve depresyon düzeyleri ile sözel akıcılık testi arasında ilişki olmadığı; mini mental test ile sözel akıcılık testi arasında ilişki olmadığı; Mini Mental lisan puanları arttıkça kategori akıcılık testinde hayvan tekrar değerleri de azaldığı, Mini Mental oryantasyon toplam puanları arttıkça kategori akıcılık testinde hayvan ve market tekrar değerleri de arttığı, Mini Mental lisan puanları düzeyleri arttıkça kategori akıcılık testinde hayvan tekrar, meyve toplam, meyve tekrar değerleri de arttığı; UPDRS motor muayene skorları arttıkça kategori akıcılık testi hayvan toplam değerleri azaldığı gösterilmiştir. Derin Beyin Stimülasyonu uygulanan Parkinson hastalarının hafıza, dikkat ve hesap puanları arttıkça S4 düzeltme testi skorlarının azaldığı, hatırlama skorları arttıkça stroop testinde s1, s2, s3, s4 süre ve s2, s4 hata skorlarının azaldığı, Mini mental toplam skorları arttıkça stroop testinde s1, s2, s3, s4 süre skorlarının azaldığı; UPDRS skorları arttıkça Mini mental test skorlarının azaldığı saptanmıştır. Sonuç: Bu kesitsel, prospektif ve kontrollü çalışma, Parkinson Hastalığı ve Derin Beyin Stimülasyonu uygulanan Parkinson hastalarının bilişsel fonksiyonlar, emosyonel durum, karakter ve mizaç özellikleri, hastalık şiddeti, yaşam kalitesi ile yürütücü işlevler açısından karşılaştırıldığı ve ilişkili faktörlerin araştırıldığı Türkçe ve İngilizce literatürde görebildiğimiz kadarıyla ilk çalışmadır. Bulgularımız hastalık şiddetinin artmasının Parkinson hastalarında bilişsel ve yürütücü işlevleri kötüleştirdiği; DBS uygulamasının ise Parkinson hastalığının şiddetini de azaltarak hem motor fonksiyonları hem de yürütücü işlevleri, emosyonel durumu ve bilişsel fonksiyonları iyileştirdiğini göstermiştir. Bulgularımız Türk popülasyonunda Parkinson hastalarında motor bulguları ve nöropsikiyatrik semptomları potansiyel olarak azaltabilecek stratejilerin geliştirilmesi için çok önemli olan Derin Beyin Stimülasyon tedavisinin motor ve nöropsikiyatrik etkilerini gösteren mevcut verileri genişletmektedir. Anahtar Kelimeler: Parkinson Hastalığı, Subtalamik Nükleus, Derin Beyin Stimülasyonu, kognisyon, yürütücü işlevler, emosyonel durum, mizaç
Polikistik over sendromu tanılı hastaların beden algısı, kendilik değeri, yeme tutumu, dürtüsellik, komorbid psikiyatrik hastalıklar açısından sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması ve hormon düzeyleri ile semptomların korelasyonunun incelenmesi
Amaç: Polikistik over sendromu reprodüktif dönemdeki kadınlarda en sık teşhis edilen endokrinolojik bozukluktur. Hirsutizm, akne, artmış beden kitle indeksi, menstrüel düzensizlikler, artmış infertilite ve malignite riski beraberinde psikolojik sorunları da getirir. Bizde çalışmamızda bu hastaları Eksen 1 ve Eksen 2 hastalıklar açısından taramayı, depresyon, anksiyete, yeme bozukluğu, dürtüsellik, beden algısı, benlik saygısının sendromun klinik bulguları ve hormon parametreleri ile ilişkisini göstermeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Araştırmamız tek merkezli, kesitsel ve paralel kontrollü bir çalışmadır. Çalışmaya Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniğine başvuran 18 yaşından büyük, Rotterdam Kriterlerine göre PCOS tanısı konulan 51 hasta ve PCOS tanısı olmayan 44 sağlıklı kontrol alınmıştır. Çalışmaya katılma koşullarını sağlayan 95 katılımcıya SCID-I ve SCID-II ölçekleri, Beck depresyon ve anksiyete ölçekleri, yeme tutumu testi, Barratt dürtüsellik ölçeği, Rosenberg benlik saygısı ölçeği ve Vücut algısı ölçeği uygulandı. Katılımcıların yaş, eğitim ve medeni durum gibi sosyodemografik bilgileri ile birlikte akne, hirsutizm yakınmaları, boy, kilo ve BMI'ları not edildi. PCOS olan katılımcıların hormon değerleri kaydedildi. Bulgular: Çalışmamızda PCOS hastalarında daha yüksek oranda depresyon, anksiyete, yeme bozukluğu, kişilik bozukluğu, bozulmuş beden algısı ve kendilik değeri bulundu. SCID-I de hastaların %39,2' sinde psikiyatrik hastalık vardı. Bunlar % 27,5 major depresif bozukluk, % 21,6 yaygın anksiyete bozukluğu ve % 13,7 yeme bozukluğu şeklindeydi. Hastaların Beck depresyon, Beck anksiyete, Barratt toplam puanı ve alt ölçek puanları, yeme tutumu toplam puanı ve alt ölçeklerinden yeme tutumu diyet ve yeme tutumu ambivalan puanları, Vücut algısı ve Rosenberg benlik saygısı puanları anlamlı olarak daha yüksekti. Hastalar SCID-II testi ile değerlendirildiklerinde %37,3' ünde eksen 2 kişilik bozukluğu saptandı. Kaçıngan kişilik bozukluğu kontrollere göre anlamlı olarak yüksek bulundu. Hastaların %25,5'i, kontrollerin ise % 9.1'i obez bulundu. Obezitesi olanların olmayanlara göre daha fazla eksen 1 tanısı, daha fazla depresyonu, daha fazla yeme bozukluğu vardı. Yeme bozukluklarından bulimia nervoza anlamlı olarak obezlerde daha fazla görüldü. Sonuç: Çalışmamızda PCOS hastalarında anlamlı olarak daha yüksek depresyon, anksiyete, yeme bozukluğu, kişilik bozukluğu, bozulmuş beden algısı ve kendilik değerine rastladık. Kan parametrelerinden ziyade klinik bulguların bu hastalıklarda etkisi olduğunu gördük. Hastalara PCOS tanısı konduktan sonra komorbid psikiyatrik hastalıkların tanı, takip ve tedavisi için psikiyatriye yönlendirilmeleri önerilir. Anahtar Kelimeler: PCOS, depresyon, anksiyete, kişilik bozukluğu, yeme bozukluğu, dürtüsellik, beden algısı, kendilik değeri
Şizofreni tanılı hastalarda yineleyici suç işleme davranışına zihin kuramı işlevleri, çocukluk çağı travması, dürtüsellik ve saldırganlık düzeylerinin etkisinin incelenmesi ve sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması
Şizofreni Tanılı Hastalarda Yineleyici Suç İşleme Davranışına Zihin Kuramı İşlevleri, Çocukluk Çağı Travması, Dürtüsellik ve Saldırganlık Düzeylerinin Etkisinin İncelenmesi ve Sağlıklı Kontrollerle Karşılaştırılması Giriş ve Amaç: Bazı şizofreni hastalarının suç teşkil eden davranışlarda bulunduğu gerçeği bu hastaları çeşitli faktörler açısından inceleme ihtiyacını doğurmuştur. Bu çalışmada tek suç işlemiş olan şizofreni hastaları ile birden fazla suç işlemiş olan şizofreni hastalarını ve sağlıklı gönüllüleri zihin kuramı işlevleri, içgörü, dürtüsellik, saldırganlık, çocukluk çağı travması ve duygu düzenleme güçlükleri açısından karşılaştırmayı ve bu faktörlerin hangilerinin yineleyen suç işleme ile daha yakından ilişkili olduğunu incelemeyi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Ankara Şehir Hastanesi Yüksek Güvenlikli Adli Psikiyatri biriminde yatarak takip edilen hastalardan DSM-5'e göre Şizofreni Spektrum Bozukluğu tanısı alan, dahil olma ölçütlerini karşılayan remisyonda 25 adet tek suç işlemiş şizofreni hastası (TS), 25 adet yineleyici suç işleyen şizofreni hastası (YS) ile 18-65 yaş arası cinsiyet ve eğitimleri eşleştirilmiş 25 adet sağlıklı kontrol (SK) çalışmaya alınmıştır. Hastaların yaşları, eğitim durumları, meslekleri gibi sosyodemografik verileri ile hastalık süreleri, antipsikotik ilaç kullanım öyküleri, depo tedavisi olup olmadığı, adli suç öyküleri not edilmiştir. Hastalar ve sağlıklı kontrol grubuna sosyodemografik veri formu ile birlikte ZK işlevlerini ölçmek için Ekman Yüz İfadeleri Testi ve Gözlerden Zihin Okuma Testi (GZOT), Duygu Düzenlemede Güçlükler ölçeği, çocukluk çağı travmasını değerlendirmek için Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği, saldırganlığı değerlendirmek için Buss Perry Saldırganlık Ölçeği, dürtüselliği değerlendirmek için Barrat İmpulsivite Ölçeği uygulanmıştır. Hasta grubuna ayrıca Taylor Suç Şiddeti Derecelendirme ölçeği ile birlikte psikopatoloji, içgörü ve işlevsellik düzeylerini saptamak amacıyla PANNS, GAS ve İçgörünün Üç Bileşenini Değerlendirme Ölçeği uygulanmıştır. Bulgular: Suç işlemiş şizofreni hastalarının işsizlik, bekarlık, yalnız yaşama oranları SK'ya göre daha yüksekti. TS ve YS grupları arasında klinik değişkenlerden sadece işlevsellik YS grubunda anlamlı olarak daha düşüktü (p=0,04). DDG toplam ve DDG Stratejiler puanı YS'de TS'ye kıyasla anlamlı derecede düşüktü (p=0,005). ÇÇT açısından ise üç grup arasında anlamlı fark yoktu, sadece duygusal ihmal SK'de TS ve YS gruplarından daha fazlaydı (p<0,001). Dürtüsellik ve saldırganlık YS ve TS arasında farklı değilken, dürtüsellik ve fiziksel saldırganlık suç işleyen şizofreni grubunda SK'den yüksekti (p<0,05). ZK testleri suç işleyen şizofreni grubunda SK'den anlamlı derecede düşüktü ama TS ve YS arasında fark yoktu (p>0,05). İnsana yönelik suç işleyen şizofreni hastalarında iğrenmiş duygu tanıma diğer suç işlemiş şizofreni hastalarından yüksekti (p=0,009). Şiddet suçu işleyenlerde hastalık süresi daha kısa, işlevsellik ve DDG farkındalık daha düşük, madde kullanım oranı daha yüksek saptandı (sırasıyla p=0,023 p=0,005 p=0,050 p=0,044). ÇÇT fiziksel istismar ise şiddet dışı suç işleyen grupta daha yüksek bulundu (p=0,056). Motor dürtüsellik, ÇÇT duygusal istismar, DDG stratejiler puanlarındaki artma ve işlevsellik düzeyindeki azalmanın tek/yineleyen suç işlemiş grupta olmakla ilişkili olduğu ve duygusal istismar puanının yineleyen suç grubunda olmayı yordadığı bulundu. TS grubunda mutlu yüz ifadesini daha az tanıma, duygu düzenleme güçlüklerinin daha az farkında olma ve madde kullanım öyküsünün olması şiddet suçu işlemeyle ilişkiliyken, YS grubunda kısa hastalık süresi, tedavi uyumsuzluğu, madde kullanımı, düşük işlevsellik düzeyi ve DDG stratejiler puanının suç şiddetindeki artışla ilişkili olduğu ve düşük işlevselliğin suç şiddetini predikte ettiği belirlendi. Suç işleyen tüm şizofreni grubunda ise genç yaş, kısa hastalık süresi, mutlu yüzü tanıyamama, düşük işlevsellik, madde kullanımı şiddet suçu işlemeyle ilişkili bulundu ve kısa hastalık süresi, düşük işlevsellik ile mutlu yüzü tanıyamamanın suç şiddetini öngördüğü saptandı. Şizofreni grubunda hastalık süresi ile işlevsellik düzeyi azaldıkça; hastaneye başvurana kadar geçen süre, yatış sayısı ve süresi, suıisid sayısı arttıkça işlenen suç sayısının arttığı tespit edildi. PANSS ve içgörü ile suç sayısı arasında ise anlamlı ilişki bulunamadı. Fiziksel- sözel saldırganlık, dikkat-motor-plansız dürtüsellik ile ÇÇT ve DDG alt ölçek puanlarındaki artış ile GZOT ve Ekman yüzlerden duygu tanımadaki azalma, özellikle korkmuş, kızgın, iğrenmiş duyguyu tanıyamama suç sayısındaki artışla ilişkiliydi ve GZOT ile plansız dürtüsellik suç sayısını yordayan faktörler olarak saptandı. Sonuç: Bu bulgular, yineleyen suç işleme davranışı üzerine bazı klinik belirteçlerin etkili olduğuna dikkat çekebilir ve bu alanlarda hedeflenen müdahalelerle tek bir adli suç kaydı bulunan hastalarda suç davranışı tekrarını önleyecek stratejiler için yol gösterebilir. Çalışmamız suç işlemiş şizofreni hastalarında suç tekrarını etkileyen faktörleri zihin kuramı yanında çeşitli klinik veriler ve diğer ölçeklerle değerlendiren, görebildiğimiz kadarıyla bu kapsamdaki ilk çalışmadır ve şizofrenide suç davranışı konusundaki mevcut verileri genişletmektedir. Anahtar Kelimeler: Şizofreni, Yineleyen Suç, Şiddet, Sosyal Biliş, Zihin Kuramı, Dürtüsellik, Saldırganlık
Obsesif kompulsif bozukluk hastalarında MIF, BDNF, VEGF, IL-6 ve TNF-alfa düzeyleri
Amaç: Obsesif kompulsif bozuluk (OKB), tekrarlayıcı obsesyon ve/veya kompülsiyonların görüldüğü, genellikle süreğen olan ancak kimi zaman alevlenmelerle seyreden, kişilerde işlevselliği ciddi şekilde etkileyen bir bozukluktur. OKB'nin oluş nedenleri günümüzde halen kesinlik kazanmamıştır. Biz bu çalışmamızda OKB etiyolojisini nöro-inflamatuar süreçlerden bakarak anlamaya çalışmak adına hastaların serumlarında MIF, BDNF, VEGF, IL-6 ve TNF- alfa düzeylerini ölçmeyi amaçladık. Yöntem: Çalışmaya Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri polikliniğine başvuran ya da klinikte yatarak tedavi gören DSM-5 tanı kriterlerine uygun OKB tanısı konmuş ve ek başka bir hastalığı olmayan 46 hasta ile yaş, cinsiyet ve eğitim düzeyi bakımından eşleştirilmiş 44 sağlıklı gönüllü araştırmaya dâhil edildi. Hasta ve sağlıklı gönüllü grubundan alınan kan örnekleri santrifüj edilerek serumda ELİSA yöntemi ile MIF, BDNF, VEGF, IL-6 ve TNF- alfa düzeyleri çalışıldı. Bütün katılımcılara Bilgilendirilmiş Gönüllü Onam Formu, Sosyodemografik Veri Formu, Yale Brown Obsesyon Kompulsiyon Değerlendirme Ölçeği (YBOCS), Montgomery-Asberg Depresyon Ölçeği (MADRS), Hamilton Anksiyete Değerlendirme Ölçeği (HAM-A) ve Klinik Global İzlenim - Şiddet (CGI-S) uygulandı. Bulgular: Çalışmamızda OKB grubunda kontrol grubuna göre MIF düzeylerinin anlamlı şekilde düşük olduğu ve serum MIF düzeyi ile IL-6, TNF-α ve BDNF ile arasında anlamlı korelasyon olduğu görülmüştür. Serum BDNF düzeyi OKB grubunda kontrol grubundan düşük bulunmuştur. YBOCS ile bakılan hastalık şiddeti ve hastalık süresi ile BDNF arasında anlamlı bir korelasyon saptanmamıştır. OKB grubunda IL-6 ve TNF- alfa'nın kontrol grubuna göre düşük seviyede olduğu gösterilmiştir. Bizim çalışmamızdaki IL-6 ve TNF- alfa düzeyinin hasta grubunda düşük olmasında ilaç kullanımı karıştırıcı faktör olabilir. Çalışmamız OKB hastalarında VEGF düzeyini inceleyen ilk çalışma olup OKB grubunda 6 sağlıklı kontrollere göre serum VEGF seviyesinin düşük olduğu ve MIF, BDNF, IL-6 ve TNF- alfa düzeyleri arasında pozitif yönde korelasyon olduğunu tespit ettik. Sonuç: Gruplar biyokimyasal parametrelerin düzeyi açısından değerlendirildiğinde hasta grubunun MIF, BDNF, VEGF, IL-6 ve TNF- alfa ortanca değerleri (mean rank) kontrol grubuna kıyasla daha düşük izlendi. Yapılan istatistiksel analiz sonucunda MIF, BDNF, VEGF, IL-6 ve TNF- alfa değerlerinin hasta grubunda kontrol grubuna kıyasla anlamlı olarak daha düşük olduğu görüldü. Hasta grubunda yapılan korelasyon analizinde bütün biyokimyasal parametreler arasında pozitif korelasyon saptandı.
Akut şizofreni hastalarında hastalık şiddeti ile serum interlökin-37, interlökin-10, interlökin-18, tümör nekrozis faktör-alfa, interlökin-1 beta, beyaz kan hücresi ve C-reaktif protein düzeylerinin araştırılması
Amaç: Çalışmamızın amacı yatarak takip ettiğimiz ve polikliniğimize ayaktan başvuran akut epizot döneminde olan şizofreni hastalarında, hastalığın patofizyolojisiyle ilişkili olduğunu düşündüğümüz inflamatuar belirteçlerden IL-37, IL-10, IL-18, TNF-α, IL-1β, BKH ve CRP serum düzeylerine bakarak sağlıklı kontrollerle arasında farklılığın olup olmadığını, bu belirteçlerin hastalık şiddeti, klinik belirtiler ve yan etkiler ile ilişkisini araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: 2021 Haziran ile 2022 Haziran ayları arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Psikiyatri Anabilim Dalına başvuran 18-65 yaşları arasında DSM- 5 ölçütlerine göre şizofreni tanısı almış akut epizot döneminde olan 47 hasta ile yaş, cinsiyet ve eğitim seviyesi yönünden eşleştirilmiş 43 gönüllü sağlıklı aydınlatılmış onamları alındıktan sonra çalışmaya dahil edildiler. Toplam iki grup oluşturuldu. Grup 1: akut epizot döneminde olan şizofreni tanılı 47 hasta, Grup 2: 43 sağlıklı kontrol grubu çalışmaya alındı. Katılımcılardan en az 12 saatlik açlık dönemi sonrası venöz kan örnekleri toplandı. IL-37, IL-10, IL-18, TNF-α, IL-1β, BKH ve CRP seviyeleri laboratuvarda ELİSA yöntemi ile çalışıldı. Verilerin istatistiksel analizinde SPSS 24.0 paket programı kullanıldı. Bulgular: Çalışmamızın ana bulgusu akut epizod ile gelen şizofreni hastalarında serum IL-1 beta, TNF-α, IL-18, IL-37, IL-10 ve CRP'nin sağlıklı kontrol grubuna göre anlamlı derecede daha düşük olmasıdır. Ayrıca IL-1 beta, TNF-α, IL-18, IL-37, IL-10 ve CRP parametreleri arasında pozitif yönde anlamlı ilişki olmasıdır. BKH düzeyine bakılınca iki grup arasında anlamlı farklılık görülmemiştir. Yan etkiler ve sitokin ilişkisi değerlendirildiğinde daha önce literatürde bildirilmeyen şekilde EPS yan etkisi olanlarda IL-18 düzeyinin yan etkisi olmayanlara göre daha düşük düzeyde olduğu ve cinsel işlev bozukluğu yan etkileri olan hastalarda olmayanlara göre IL-1 beta, TNF-α, IL-37 ve CRP seviyesinin anlamlı şekilde yüksek olduğu görülmüştür. Sonuçlar: Bu çalışmadaki önemli veriler akut epizod ile gelen şizofreni hastalarında serum IL-1 beta, TNF-α, IL-18, IL-37, IL-10, CRP'nin sağlıklı kontrol grubuna göre anlamlı derecede daha düşük olması ve IL-1 beta, TNF-α, IL-18, IL-37, IL-10 ve CRP parametreleri arasında pozitif yönde anlamlı ilişki olması açısından değerlidir. Çalışmamızın diğer bir önemli ve daha önce hiç araştırılmamış bulgusu spesifik bazı yan etkilerle ve sitokinler arasındaki ilişki saptanmasıdır. Ancak inflamatuar sürecin şizofreni patogenezindeki rolünü, klinik belirtilerle ve yan etkilerle ilişkisini değerlendirebilecek daha geniş kapsamlı yapılacak çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar Sözcükler: Şizofreni, inflamasyon, interlökin-37, interlökin-18, Sitokin
Şizofreni hastalarında heme oksijenaz-1(HO-1), kelch benzeri ECH ile ilişkili protein 1 (KEAP1), nükleer faktör eritroid-2 ile ilişkili faktör 2 (NRF2) ve interlökin-38(IL-38) düzeylerinin araştırılması
Amaç: Bu çalışmamızdaki amacımız poliklinikten başvuran veya yatarak takip edilen şizofreni tanısı olan hastalarda, hastalık patolojisiyle ilgili olabileceğini düşündüğümüz serum HO-1, KEAP1, NRF2 ve IL-38 düzeylerini değerlendirip sağlıklı kontrol grubuna göre fark olup olmadığını ve bu biyokimyasal parametrelerin hastalık şiddetiyle ilişkisini araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmanın örneklemi 2021 Haziran ile 2022 Haziran ayları arasında Dicle Üniversitesi Psikiyatri Polikliniğine başvuran veya klinikte yatırılarak takip edilen şizofreni hastaları ile yaş, cinsiyet, eğitim seviyesi ve sigara içme durumu açısından eşleştirilmiş sağlıklı gönüllülerden oluşturulup tüm katılımcılar psikiyatrist tarafından değerlendirildi. Çalışmamıza 18-65 yaş arası kişiler dahil edilip iki grup oluşturuldu. Grup 1: Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı Beşinci Baskı (DSM-5)'ya göre şizofreni tanısı konmuş 93 hasta. Grup 2: Herhangi bir psikiyatrik tanı almamış 87 sağlıklı gönüllü kişiden oluşturuldu. Katılımcılara bilgilendirilmiş gönüllü olur formu imzalatıldıktan sonra hasta ve kontrol grubuna sosyodemografik veri formu dolduruldu. Sadece hasta grubundaki kişilere Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği, Klinik Global İzlenim Ölçeği, Sheehan Yeti Yitimi Ölçeği, Calgary Şizofrenide Depresyon Ölçeği ve Hamilton Anksiyete Ölçeği uygulandı. Katılımcılardan en az 12 saatlik açlık sonrası venöz kan örneği toplandı. HO-1, KEAP1, NRF2 ve IL-38 seviyeleri laboratuvarda ELİSA yöntemi ile çalışıldı. Verilerin analizinde SPSS 24.0 istatistik paket programı kullanıldı. Bulgular: Çalışmamızda şizofreni hastalarında sağlıklı kontrol grubuna kıyasla Nrf2, Keap1, Ho1, IL-38 serum düzeylerinin anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. Ayrıca Nrf2, Keap1, Ho1, IL-38 arasında pozitif yönde anlamlı korelasyon bulunmuştur. PANSS toplam, PANSS negatif bulgular alt ölçeği, PANSS genel psikopatoloji alt ölçeği, Klinik global izlem ölçeği puanları ile serum Nrf2 ve Keap1 düzeyleri arasında negatif yönde anlamlı korelasyon tespit edilmiştir. Sonuçlar: Çalışma sonuçlarımıza göre şizofreni hastalarında sağlıklı kontrol grubuna kıyasla Nrf2, Keap1, Ho1, IL-38 serum düzeylerinin anlamlı düzeyde düşük bulunmuş olması ve Nrf2, Keap1, Ho1, IL-38 arasında pozitif yönde anlamlı korelasyon bulunmuş olması değerlidir. Şizofreni hastalarında antioksidan mekanizmada rol alan Nrf2, Keap1, Ho1'in düşük seyri meydana gelen oksidatif stresi dengelemekte yetersiz kalmış olabileceğini düşündürdü. Bu biyokimyasal parametrelerin şizofreni etyopatogenezindeki rolünü tamamen aydınlatmak için beyin yolaklarındaki etkilerini de değerlendirebilecek geniş ölçekli çalışmalara ihtiyaç vardır.
İki uçlu duygudurum bozukluğu tanılı hastalarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ek tanısı varlığında dürtüsellik, risk alma davranışının ve nörobilişsel işlevlerin sağlıklı kontrollerle karşılaştırması
Amaç: İki uçlu duygudurum bozukluğu (bipolar bozukluk, BPB) ve dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu (DEHB) sıklıkla birlikte görülebilen psikiyatrik hastalıklardır. Nörobilişsel bozulma ve dürtüsellik her iki hastalıkta da gözlenen bulgulardır. Bu çalışmanın amacı erişkin BPB ve DEHB ektanısı olan hastaların (BPB+DEHB) dürtüsellik, risk alma davranışlarının ve nörobilişsel işlevlerinin yalnız BPB tanılı, yalnız DEHB tanılı hastalar ve sağlıklı kontrollerle (SK) karşılaştırmalı olarak incelenmesidir. Böylece bu iki tanının birlikteliğinin belirtilen işlevler üzerine ne derecede etkilerinin olduğu daha iyi anlaşılacaktır. Yöntem: Araştırmaya BPB tanısı almış 37 hasta, DEHB tanısı almış 43 hasta, BPB+DEHB tanısı almış 21 hasta ve 51 SK dahil edilmiştir. Hasta grupları ve SK'ler başlıca dürtüsellik, risk alma ve bir dizi nörobilişsel işlevler açısından karşılaştırılmıştır. Çoklu ve ikili grup karşılaştırmaları non-parametrik testler kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Her üç hasta grubunun da yürütücü işlevler, dikkat ve işlem hızı testlerinde SK'e göre anlamlı olarak daha kötü performans sergilediği; dürtüselliklerinin SK'e göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu saptanmıştır. Ek olarak BPB grubunun sözel öğrenme, bellek, işleyen bellek ve sözel akıcılık testlerinde, BPB+DEHB grubunun sözel akıcılık testlerinde, DEHB grubunun ise işleyen bellek testinde SK'e göre anlamlı olarak daha kötü performans sergilediği gözlenmiştir. BPB ve BPB+DEHB grupları arasında herhangi bir nörobilişsel testte farklılık olmadığı; BPB grubunun sözel öğrenme ve bellek testlerinde; BPB+DEHB ve BPB gruplarının ise bazı dikkat, işlem hızı ve sözel akıcılık testlerinde DEHB grubuna göre daha kötü performans sergilediği gözlenmiştir. Tüm hasta grupları dürtüsellik ölçeğinde SK'e göre anlamlı olarak yüksek puan almışlardır. Ayrıca DEHB ve BPB+DEHB grupları da dürtüsellik ölçeğinde BPB grubundan anlamlı olarak daha yüksek puan almışlardır. Tüm hasta grupları tepki ketleme testinde SK'e göre anlamlı olarak daha dürtüsel özellikler sergilemişlerdir. Risk alma davranışı açısından gruplar arasında fark bulunmamıştır. Sonuç: Sonuçlarımız BPB ve DEHB ektanılı hastaların, yalnız BPB tanılı hastalara benzer nörobilişsel bozulma sergilediğini; dürtüsellik özelliklerinin de yalnız DEHB tanılı hastalara benzer olarak yüksek olduğunu göstermektedir. Bu durum BPB ve DEHB ektanılı hastalarda hastalık seyrinin olumsuz gidişine ve tedavide güçlüklere sebep olabilir. Tedavinin bu sonuçlar üzerindeki etkisini araştırmak için daha büyük örneklemli çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Sözcükler: bipolar bozukluk, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, dürtüsellik, risk alma, nörobilişsel işlevler
Erişkin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu hastalarında emosyonel disregülasyon ve impulsivite ilişkisi
Amaç: Yeni araştırmalar dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) etyopatogenezinde emosyonel disregülasyonun (ED) rolü üzerinde durmaktadır. Dürtüsellik ise bu bozuklukta iyi bilinen bir çekirdek belirtidir. Çalışmamızın amacı erişkin DEHB hastalarında ED ve dürtüsellik arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Duygusal durum ile davranışsal boyutun incelenecek olmasının bu hastalığı daha iyi anlamamızı sağlayacağı düşünülmüştür. Yöntem: Araştırmaya DSM-5 tanı ölçütlerine göre DEHB tanısı alan 45 erişkin hasta ve 46 sağlıklı kontrol (SK) dahil edilmiştir. Hastalarda DEHB belirtilerinin şiddetini belirlemek amacıyla DEHB özbildirim ölçekleri ile kullanılmıştır. Ayrıca hastalar anksiyete ve depresyon belirtilerinin ölçümü için Hamilton Anksiyete ve Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçekleri ile değerlendirilmiştir. Tüm katılımcılar Duygu Düzenlemede Güçlükler Ölçeği (DDGÖ) ve Barrat Dürtüsellik Ölçeği-11 (BDÖ-11) ile değerlendirilmiştir. Hasta grubundaki 17 dikkat eksikliği baskın tip (DEHB-DB) hastası bir grupta (n=17); 27 bileşik tip hastası ile 1 hiperaktivite/dürtüsellik baskın tip hastası (n=28) ise ayrı bir grupta (DEHB-Diğer) incelenemiştir. Bulgular alt gruplar ve sağlıklı kontroller arasında karşılaştırılmıştır. Bulgular: DEHB-DB ve DEHB-Diğer gruplarında DDGÖ toplam ve tüm alt ölçek puanları istatistiksel olarak birbirine benzer ve sağlıklı kontrol grubundan yüksek olarak saptanmıştır. Ayrıca BDÖ toplam ve tüm alt ölçek puanları da DEHB alt gruplarında kontrol grubundan yüksek olarak saptanmıştır. DDGÖ tüm alt ölçekleri ile BDÖ tüm alt ölçekleri arasında anlamlı ilişkiler olduğu gösterilmiştir. Wender Utah Derecelendirme Ölçeği-25 (WUDÖ-25) ile ölçülen çocukluk dönemi DEHB belirtileri ile daha çok "strateji", "dürtü" ve "hedefler" alanlarındaki duygu düzenleme güçlüklerinin ilişkili olduğu bulunmuştur. Erişkin DEHB Kendi Bildirim Ölçeği (ASRS) alt ölçeklerinden "dikkat eksikliği" ile "hedefler" arasında da anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamızda her iki alt gruptaki DEHB hastalarının sağlıklı kontrollere göre duygu düzenlemekte belirgin güçlük yaşadıkları ve daha yüksek düzeyde dürtüsel davranışlar gösterdikleri saptanmıştır. Bu bulgulara ek olarak, ED ile dürtüsellik arasında anlamlı bir ilişki saptanması nedeniyle bu iki yapının birlikte DEHB kliniğini olasılıkla değiştirdiği düşünülmüştür. Genel olarak sonuçlar önceki çalışmaların sonuçlarıyla uyumludur. Çalışmamızın önemli bir noktası, erişkin DEHB ve alt tiplerinde duygu düzenleme güçlükleri ve dürtüsel davranış boyutunu birlikte araştıran bildiğimiz ilk çalışma olmasıdır. Bu iki yapının benzerlikleri ve ayrımları, bilişsel işlevlere yönelik nöropsikolojik testler ile beyin görüntüleme tekniklerini birlikte uygulayarak yapılacak gelecek araştırmalarla belirlenebilir. Anahtar kelimeler: Emosyonel disregülasyon, impulsivite