Metamfetamin kullanım bozukluğu hastalarında çözünebilir n-cadherin (cadherin-2) düzeylerinin araştırılması

Giriş: Metamfetamin kullanım bozukluğu, son yıllarda kullanımı gittikçe yaygınlaşan küresel bir halk sağlığı sorunu haline gelmiştir. Metamfetamine bağlı nörotoksisitenin mekanizmalarıyla ilgili çeşitli varsayımlar mevcuttur ve Kan Beyin Bariyerinin bütünlüğünün bozulması bunlardan önemli bir tanesidir. Hücre Adezyon Molekülleri, madde kullanım bozukluğu ile olan ilişkileri açısından güncel bir konudur. Çeşitli maddelerin kan beyin bariyerinin bütünlüğünü bozması, bu maddelere bağlı nörotoksisite gelişmesinde elzemdir ve belirtildiği gibi bu kompleks süreçte MMP enzimlerinin neden olduğu CAM bölünmesini de içeren pek çok faktör yer almaktadır. CAM'lar MMP'lerin önemli bir substratıdır ve madde kullanımına bağlı olarak çözünebilir formları plazma dahil çeşitli dokularda saptanabilmektedir ve bir CAM olarak N-cadherin bu konuda potansiyel biyobelirteç ve yordayıcı olabilir. Materyal ve Metot: Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalına 2021 Kasım ile 2022 Temmuz ayları arasında başvuran DSM-5 ölçütlerine göre Metamfetamin Kullanım Bozukluğu tanısı almış 48 gönüllü hasta ve 42 gönüllü sağlıklı birey, aydınlatılmış onam formunu imzalamaları sonrasında çalışmaya dahil edildi. Katılımcılara aydınlatılmış onam formu imzalatıldıktan sonra sosyodemografik veri formu, Klinik Global İzlem Ölçeği (CGI), Sheehan Yeti Yitimi Ölçeği, Madde kullanım bozukluğu tanıma testi (DUDIT) uygulanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 24. 0 istatistik paket programı kullanıldı. Bulgular: Hasta grubu ve kontrol grubu arasında yaş ortalaması bakımından istatistiksel olarak anlamlı farklılık görülmedi. Çalışmamızda hasta ve sağlıklı kontrol grubu arasında alkol kullanımı, doğum yeri, yaşadığı yer ve medeni hal açısından anlamlı farklılık saptanmadı. Evlilik süresi, evde yaşayan kişi sayısı, sigara kullanımı, öğrenim düzeyi, iş durumu, çocuk sayısı ve ekonomik durum açısından ise iki grup arasında anlamlı farklılık saptandı. Madde kullanım bozukluğu tanıma testi derecesine göre sınıflandırıldığı zaman hastaların %9,7'sinin problemli kullanım grubunda, %81,9'unun ise yüksek riskli kullanım grubunda olduğu görüldü. Madde kullanım bozukluğu tanıma testi risk durumuna göre hastaların klinik özellikleri incelendiğinde; Problemli Kullanım grubu ile Yüksek Riskli Kullanım grubu arasında alkol tüketimi, self mutilasyon ve şiddet uygulama davranışı açısından anlamlı farklılık olduğu görüldü. Problemli Kullanım grubunda Klinik Global İzleme Ölçeği skorlarının Yüksek Riskli Kullanım grubuna göre anlamlı şekilde düşük olduğu izlendi. Problemli Kullanım grubunda Klinik Global İzleme Ölçeği-hastalık şiddetinin Yüksek Riskli Kullanım grubuna göre anlamlı şekilde düşük olduğu görüldü. Yine Sheehan toplam puanının Problemli Kullanım grubunda Yüksek Riskli Kullanım grubuna göre anlamlı şekilde düşük olduğu izlendi. Hasta grubunun serum N-Cadherin düzeylerinin kontrol grubuna göre düşük olduğu fakat gruplar arasında istatistiksel anlamlı farklılık olmadığı izlendi. Hasta grubunun biyokimyasal parametreleri ile hastalara uygulanan Klinik global izlem ölçeği ve klinik global izlem hastalık şiddeti alt ölçeği, Sheehan toplam puan, Sheehan- aile yaşamı, Sheehan- iş yaşamı, Sheehan- sosyal yaşam alt ölçek puanları ve Madde kullanım bozukluğu tanıma testi ölçek puanı ile serum N- Cadherin seviyesi arasında istatistiksel açıdan anlamlı korelasyon tespit edilmedi. Hasta grubunda yapılan korelasyon analizinde yaş, hastalık başlangıç yaşı, tanı sonrası geçen zaman, intihar öyküsü, yatış sayısı ve ile serum N-Cadherin seviyesi arasında istatistiksel açıdan anlamlı korelasyon tespit edilmedi. Hasta grubunun demografik ve kişisel özelliklerinin değerlendirilmesinde; öğrenim düzeyi, çalışma durumu, sosyoekonomik düzey, şiddet davranışı sergileme, kendine zarar verme, intihar girişimi gibi değişkenlerin N-Cadherin seviyesi üzerine etkileri istatistiksel açıdan anlamlı bulunmadı. Sadece alkol kullanımı ile serum N-Cadherin düzeyi arasında negatif yönde zayıf düzeyde anlamlı korelasyon saptandı. Alkol kullanan hasta grubunda N-Cadherin seviyesi alkol kullanmayanlara göre istatistiksel açıdan anlamlı şekilde yüksekti. Sonuç: Çalışmamızda metamfetamin kullanım bozukluğu olan hastalarda serum N-Cadherin düzeylerinin kontrol grubuna göre düşük olduğu fakat gruplar arasında istatistiksel anlamlı farklılık olmadığı izlendi. Bunun sebebi N-cadherin düzeylerinin dalgalanma şeklinde artış ve azalışlarına, seçilen örneklemden psikoz ve duygudurum bozukluğu komorbiditesinin dışlanmasına, son 2 hafta içerisinde metamfetamin kullanım şartının mevcut markere uymamasına, örneklemin sayısının az olmasına ve sadece erkeklerden oluşmasına bağlı olabilir. Bununla beraber değerlendirmenin kesitsel olduğu göz önüne alındığında sonuçların yapılacak boylamsal çalışmalarla desteklenmesi gerekli olabilir. Çalışmamız, bu molekülün bu alanda ilk kez çalışılması açısından önem arz etmektedir. Anahtar kelimeler: metamfetamin, hücre adezyon molekülleri, bağımlılık, n-cadherin, cdh-2, cadherin-2