73
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Integrating fuzzy logic and machine learning to improve traffic signal system
Since their invention in 1868, traffic signal systems have significantly influenced how contemporary cities manage their traffic. Enhanced traffic management not only promotes the ease of daily commutes but also has implications for environmental sustainability. Although their primary objective is to mitigate accidents and govern the movement of pedestrians and vehicles, conventional traffic signal systems frequently encounter difficulties in adjusting to the ever-changing characteristics of urban expansion. Throughout history, fixed traffic signal systems have served to regulate and establish order in the realm of urban traffic. Nevertheless, these systems fail to adequately address the current traffic requirements. Emerging technologies like sensors and detectors are tackling this issue by dynamically altering the timing of traffic signals based on real-time traffic conditions. Fuzzy logic present viable opportunities for improving traffic signal control within this particular framework. Due to its capacity to process imprecise or dubious data, fuzzy logic enables traffic control to make more nuanced decisions. The incorporation of fuzzy logic algorithms into traffic signal systems facilitates advanced decision-making by leveraging expert knowledge and real-time data. This empowers the implementation of traffic management strategies that are more responsive and adaptable. Our research centers on the examination of both fuzzy logic and machine learning methodologies into traffic signal systems to develop intelligent solutions for traffic management. Our objective is to successfully simulate traffic flow at individual intersections by utilizing the Simulation of Urban Mobility (SUMO) setup. Our objective is to create adaptive traffic control systems that feature machine-learning algorithms and fuzzy logic. These systems should have the ability to dynamically modify signal timing in response to fluctuations in traffic conditions. The potential benefits of fuzzy logic and also machine learning in urban environments include the optimization of traffic flow, the reduction of congestion, and the minimization of fuel consumption. Our objective is to make a positive contribution to the enhancement of safety, efficiency, and sustainability in contemporary urban transportation systems through the utilization of these technologies. Keyword: Adaptive Traffic control, Fuzzy Logic, Sumo, Machine Learning
Fen ile bütünleştirilmiş robotik kodlama etkinliklerinin özel yetenekli öğrencilerle uygulama sürecinin incelenmesi
Her birey farklı özelliklerle dünyaya gelmektedir. Bu özellikler, bireylerin birçok yönünü belirlemekte hatta öğrenme hayatlarını şekillendirmektedir. Bu özelliklerden en belirgin olanı da özel yetenekliliktir. Genel olarak özel yetenekli öğrenciler akranlarından daha ileri öğrenme performansları sergiledikleri bilinmektedir. Dolayısıyla özel yetenekli öğrenciler yaşıtlarından bazen belirgin bazen de keşfedilmeyi bekleyen bilgi ve becerilerle okul ortamına gelmektedir. Türkiye'de özel yeteneği tespit edilen çocuklar kendi okullarında eğitimlerine devam ettikleri gibi okul dışı saatlerde de Bilim ve Sanat Merkezlerinde eğitimlerine devam etmektedirler. Öğretmenler bu öğrencilerin gelişimlerinde neler yapacakları konusunda farklı deneyimler sergilemekte, özellikle de disiplinlerarası yaklaşımı ele alan modellerle ve farklılaştırılmış eğitim stratejileri ile ders süreçlerini devam ettirmeleri uygun görülmektedir. TR Dizin, YÖK Tez, ERIC ve YÖK Akademik gibi veri tabanlarında özel yetenekli öğrencilerin "fen kazanımları", "robotik teknolojiler", "disiplinlerarası yaklaşım" anahtar kelimeleriyle yapılan aramalarda, özel yetenekli öğrencilerle ilgili fen kazanımlarına ulaşmada robotik teknolojiler ile desteklenmesine yönelik araştırmaların kısıtlı sayıda olduğu bulunmuştur. Özel yetenekli öğrencilerin fen kazanımlarına ulaşmalarında robotik teknolojilerden, disiplinlerarası ve bağlam temelli eğitim yaklaşımlarından faydalanmanın ders süreçlerini olumlu etkileyebileceği sonucuna varılmıştır. Bu araştırmada özel yetenekli öğrencilerin fen programındaki kazanımlara ulaşmalarında farklılaştırılmış eğitim stratejileri ile robotik teknolojilerinin kullanımı ilişkilendirilerek öğrenme sürecinde zenginleştirmeye gidilmiştir. Bu sayede özel yetenekli öğrencilerin birden fazla beceri ve alanla ilgili disiplinlerarası yaklaşımı ele alan robotik etkinliklerinin genel durumu değerlendirilmiştir. Bu araştırmada öğrencilerin öğrenme sürecinde uygulamalı ortamları barındıran atölyeleri kullanmaları ve yaparak yaşayarak öğrenmenin gerçekleşmesi için ve beceriye dönüşmesi açısından önemli olduğu bilinerek sürece başlanmıştır. Kalıcı öğrenme ve beceri edinimi amacıyla hazırlanmış robotik etkinlikler öğrencilerin ilgi ve istidatları doğrultusunda yapılandırılmıştır. Robotik teknolojilerinin kullanımına uygun kazanımlar fen bilimleri ders programında yapılan taramadan sonra belirlenmiş ve özel yetenekli öğrencilerin eğitiminde fen bilimleri dersi öğretim programında robotik teknolojilerinin kullanımına uygun yer alan ünite, konu alanı ve kazanımlarla ilişkilendirilerek robotik etkinlikler geliştirilmiştir. Araştırmada gözlem ve odak grup görüşme soruları kullanılmıştır. Gözlem formu ve odak grup görüşme soruları hazırlanırken uzman görüşü alınmış ve ilgili düzenlemeler yapılmıştır. Veriler araştırmacı günlüğü ile desteklenmiş, öğrenci ürünleri odak grup görüşmeleri doğrultusunda veri analizine dahil edilmiştir. Veriler içerik analizi yoluyla değerlendirilmiştir. Araştırmada on iki özel yetenekli öğrenci ile odak grup görüşmesi gerçekleştirilmiş ve süreçte iki öğretmen görev almıştır. Uygulama süreci altı hafta sürmüş ve bir Bilim ve Sanat Merkezinde gerçekleştirilmiştir. Süreç hakkında katılan öğrencilere bilgi verilmiş, etkinlikler hakkında öğrencilerin görüşleri odak grup görüşmeleri ile alınmıştır. Görüşmeler her etkinlik setinin sonunda öğrencilerle 6'şarlı gruplar hâlinde odak grup çalışmalarıyla toplanmıştır. Gözlem formları etkinlik süreçleri boyunca öğretmenler tarafından her etkinlik için ayrı ayrı doldurulmuştur. Odak grup görüşmeleri her etkinlik setinin bitiminde genel süreci ve etkinliğin verimliliğini test etmek amacı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada öğrencilerin birçok alanı kapsayan eğitim içeriklerine daha çok ilgi duydukları, zenginleştirilmiş ve farklılaştırılmış yöntemlerin derse katılımı genellikle artırdığı, grupla çalışma disiplini elde ettikleri, problemlere farklı çözümler getirebildikleri, problem durumlarını günlük bağlam ile ilişkilendirerek çözüm önerileri sunabildikleri, robotik ders materyallerinin öğrenme öğretme sürecine olumlu katkılar sağladığı, farklı beceri alanlarının (Fen Bilimleri, Robotik Teknolojileri) sürece dâhil olması ile başarının daha da artabileceği anlaşılmıştır. Bu yüzden ders içeriklerinde birçok disiplinin birlikte kullanılmasının Fen Bilimleri Öğretim Programında bu çalışma kapsamında belirlenen kazanımlara ulaşmayı kolaylaştırabileceği belirlenmiştir.
Sağlıklı beslenmeye yönelik artırılmış gerçeklik destekli mobil uygulamanın geliştirilmesi ve kullanılabilirliğinin incelenmesi
Bu çalışmanın amacı artırılmış gerçeklik destekli mobil uygulaması geliştirmek, bu uygulamanın kullanılabilirliğini ve öğrencilerin bu uygulamaya yönelik görüşlerini araştırmaktır. Çalışmada mobil artırılmış gerçeklik uygulamasının öğrenciler üzerine etkililiğini araştırmak için nitel ve nicel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Çalışma grubu, ilkokul ve ortaokul öğrencilerinden oluşan 30 öğrenciden oluşmaktadır. Bu bağlamda mobil artırılmış gerçeklik uygulamasının kullanılabilirliği ve öğrenci görüşleri incelenmiştir. Öğrencilerle yapılan görüşmelerden elde edilen bilgiler ile tematik analiz yapılmıştır. Kullanılabilirlik ölçeğinin betimsel analizi ardından cinsiyetlere göre farklılıkları Mann-Whitney U testi ile analiz edilmiştir. Tez çalışmasının sonucunda elde edilen veriler doğrultusunda kullanılabilirlik ölçeğinde erkek ile kız çocuklar arasında anlamlı fark görülmüştür. Bu bulgular sonucunda ilkokul ve ortaokul öğrencilerine artırılmış gerçeklik teknolojisi ile verilen eğitimlerde dikkat edilmesi gereken hususlar ve eksiklikler hakkında gelecek çalışmalara yönelik araştırmacılara öneriler sunulmuştur.
Ortaokul öğrencilerinin çizgi film tasarım ve geliştirme süreçlerinin incelenmesi
Bu araştırma çizgi film teknikleri ile işlenen dersin ve uygulamaların çeşitli değişkenlere etkisini kapsamaktır. Araştırmada nitel ve nicel yöntemlerin bir arada kullanıldığı karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışma kapsamında ortaokul öğrencilerine çizgi film teknikleri ile ilgili 4 hafta, 8 saat süreli eğitim verilmiştir. Uygulamaya 23 öğrenci katılım sağlamıştır. Uygulamaya katılan öğrencilerden kendi belirledikleri bir ders kapsamında istedikleri bir konu seçmeleri istenmiştir. Öğrenciler seçtikleri konular ile alakalı çizgi film süreçlerini, çizgi film teknikleri ile tasarlamışlardır. Öğrencilerin uygulama aşamalarını tamamlamalarının ardından bilgisayar tutum ölçeği, öğretim materyalleri motivasyon anketi ve araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Bilgisayar tutum ölçeği ve öğretim materyalleri motivasyon anketine verilen cevaplar SPSS programı ile normallik testleri yapılarak parametrik test olan Bağımsız Örneklem T testi yapılarak çözümlenmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşme formuna ait cevaplar betimsel analiz yolu ile çözümlenmiştir. Çözümlenen sonuçlara göre öğrencilerin cinsiyetlerine, bilgisayara sahiplik durumlarına göre bilgisayar tutumlarında ve motivasyonlarında anlamlı bir fark bulunamamıştır (p>0,05). Yarı yapılandırılmış görüşme formuna verilen cevaplar çözümlendiğinde ise verilen eğitimin ve uygulamaya yönelik sürecin öğrencilere heyecan, mutluluk başarı, gurur, dijitalde bilgi artışı üzerinde olumlu katkı sağladığı belirlenmiştir.
Otel çalışanlarına yönelik oyunlaştırılmış bir mobil uygulama
Bu araştırmada, son zamanlarda çalışma hayatında sıklıkla yer bulan oyunlaştırma uygulamaları sayesinde otelcilik sektöründe çalışanların şirket için eğitimlerinde kullanılmak amacıyla tasarlanan oyunlaştırılmış uygulamanın çalışanların öğrenmelerine ve motivasyonlarına olan etkisi araştırılmıştır. Araştırma grubu olarak Afyonkarahisar'da bulunan bir otelin çalışanları belirlenmiştir. Bu çalışma grubuna oyunlaştırılmış bir mobil uygulama tasarlanarak şirket içi eğitimlerde öğrenmelerine olan etkisini artırmak ve işletmeye olan bakış açısının değiştirerek çalışan üzerindeki verimliliği ve işletmeye olan bağımlılığını artırma amaçlamıştır. Bu çalışmada tasarım tabanlı araştırma modeli kullanılarak yapılacak uygulamanın tasarlanması, uygulamanın gerçekleştirilmesi ve analiz sürecinin gözlemlenmesi amaçlanmıştır. Uygulama, kullanımı esnasında kullanıcı çalışanlar ile konuşularak uygulama üzerindeki güncellemeler gerçekleştirilmiştir. Uygulama 2022 yılında konaklama sektöründe çalışan insan kaynaklarına ve araştırmacı tarafından oluşturulan çalışma grubuna sunulmuştur. Uygulama 4 hafta sürmüş olup verilerin toplanmasında yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Uygulama sonucunda uygulamanın çalışanlarda iş yerlerine ve çalışmalarına olan motivasyonlarını olumlu yönde etkilediği gözlemlenmiş, İş yerine adaptasyon ve işi benimseme gibi konularda çalışanlara kolaylık sağlamıştır. Ayrıca uygulamanın geliştirilmesi ve daha etkin kullanılması konusunda önerilerde bulunulmuştur.
Robotik destekli STEM uygulamalarının ortaokul öğrencilerinin bilgi-işlemsel düşünme, motivasyon ve meslek ilgilerine etkisinin incelenmesi
Bu çalışmada STEM etkinliklerinde robotik desteği kullanmanın etkisini incelemek amaçlanmıştır. Çalışmaya Afyonkarahisar 'da bir devlet okulunda altıncı sınıfta öğrenim gören öğrenciler katılmıştır. Çalışmada karma yöntemlerden açıklayıcı ardışık desen kullanılmıştır. Çalışmada 22 katılımcılı deney grubu için Lego Mindstorms EV3 robot seti destekli STEM etkinlikleri, 22 katılımcılı kontrol grubu için temel malzeme destekli STEM etkinlikleri yapılmıştır. Deney grubu öğrencileri için etkinlikler öncesi Lego Mindstorms EV3 eğitimi verilmiştir. Çalışmadaki öğrenciler beş hafta boyunca farklı etkinlikler gerçekleştirmişlerdir. Etkinlikler boyunca mühendislik tasarım süreci adımları yer almıştır. Gruplara ön-test ve son-test olarak Bilgi-işlemsel Düşünmeye Yönelik Öz Yeterlik Ölçeği, STEM Motivasyon Ölçeği ve STEM Mesleklerine İlgi Ölçeği uygulanmıştır. Ayrıca, etkinlikler tamamlandıktan sonra öğrencilere yansıma raporu formu doldurtulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre, deney ve kontrol gruplarının her birisine ait bilgi-işlemsel düşünme becerilerine yönelik öz yeterlik algılarında, STEM motivasyonlarında ve STEM mesleklerine ilgilerinde istatistiksel olarak anlamlı bir artış olduğu görülmüştür. Ön test sonuçlarının ortak değişken, grupların sabit değişken olarak tutulduğu ANCOVA testi ile deney grubunda kullanılan robotik desteğinin STEM etkinlikleri üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Sonuç olarak, öğrencilerin bilgi-işlemsel düşünme becerilerindeki öz yeterliliklerinde, her bir alt alan için STEM motivasyonlarında, fen ve matematik mesleklerine olan ilgilerinde anlamlı bir farklılık olmamasına rağmen, teknoloji, mühendislik ve genel STEM meslekleri ilgi alanlarında anlamlı bir farklılık olduğuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak, STEM etkinliklerinde robotik desteği kullanmanın, öğrencilerin teknoloji, mühendislik alanlarına olan ilgilerine ve genel STEM meslek ilgilerine pozitif bir katkısı olduğu görülmüştür. Uygulama sonundaki yansıma raporlarının sonuçlarına göre ise, öğrenciler etkinlikler hakkında genellikle olumlu dönütler vermişlerdir. Etkinlikleri farklı derslerde de kullanmak istemişlerdir. Bunun yanında tasarım ve kodlamada zorlandıklarını da belirtmişlerdir. Anahtar Kelimeler: Robotik kodlama, Lego Mindstorms EV3, Bilgi-işlemsel düşünme, STEM, Mühendislik tasarım süreci.
Ortaokul mezunlarının ortaöğretimi tamamlama durumlarının veri madenciliği ile tahmini: Trabzon ili örneği
Bu tez çalışmasında, örgün eğitimde ortaokuldan mezun olup örgün ortaöğretim kademelerinde eğitim görmeye başlayan öğrencilerin okul terki ile ortaokul verileri arasındaki ilişki açıklanmaya çalışılmıştır. Bunun için veri madenciliği yöntemi kullanılarak 2013-2014, 2014-2015 eğitim öğretim yıllarında Trabzon ilinde ortaokuldan mezun olan öğrenci verileri ile lojistik regresyon analizi gerçekleştirilmiştir. Bu araştırma sonuçlarına göre, öğrencilerin kardeş sayıları ile örgün eğitim ve okul terki arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu, çalışmamızda, baba eğitim düzeyi ile okul terki arasında anlamlı bir ilişkinin olmadığı, buna karşın anne eğitim düzeyi bakımından örgün eğitim de okul terkinde anlamlı bir ilişkinin yaşandığı, bulgular kapsamından öğrencilerin ortaokulda yapmış oldukları devamsızlıklar ile örgün eğitimde okul terkleri arasında anlamlı bir farklılaşma olduğu, örgün eğitimde ortaöğretimin terki ile liselere geçiş için kullanılan puanların ve diploma notları arasında anlamlı bir farklılaşmanın olduğu ve mezun olunan ortaokul yerleşim yeri bilgisi ile öğrencilerin örgün eğitimde okul terki arasında anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Elde edilen bulgulardan hareketle anne eğitim düzeyi, öğrencilerin kardeş sayıları, öğrencinin geçmiş dönemlerdeki devamsızlıkları vb. gibi değişkenlerin okul terkinde önemli bir rol oynadığını söylemek mümkündür. Dolayısıyla okul terkini önlemeyi amaçlayan çalışmalarda, yukarıdaki değişkenlerin göz önünde bulundurulmasının yararlı olacağı söylenebilir.
İngilizce öğretmenlerinin açık eğitim kaynaklarından dil işleme teknolojilerini kullanmaya devam etme niyetlerinin incelenmesi
Açık eğitim kaynakları, ücretsiz erişim ile resmi ve gayri resmi olarak yaşam boyu öğrenmeyi sağlayan dijital öğrenme araçları olarak tanımlanabilir. Açıklık ilkeleri, öğrenmeyi etkili ve verimli hale getirmektedir. Bu nedenle bu çalışma, öğretmenlerin açık eğitim kaynaklarından dil işleme teknolojilerine aşinalık durumunu incelemeyi ve İngilizce öğretmenlerinin dil öğretiminde açık eğitim kaynaklarını kullanmaya devam etme niyetini ortaya çıkarmayı amaçlamıştır. Nicel yöntemlerden biri olan bu kesitsel tarama araştırması iki adımdan oluşur. İlk adımda bir anket ile İngilizce öğretmenlerine açık eğitim kaynakları dil işleme teknolojileri konusundaki farkındalıkları sorulmuştur. İkinci olarak, Teknoloji Kabul Modeli, Planlanmış Davranış Teorisi, Beklenti Onay Modeli ve Akış Teorisi gibi entegre bir modelle açık eğitim kaynakları dil işleme teknolojilerini kullanmaya devam etme niyetleri ölçülmüştür. Katılımcılar 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Afyonkarahisar ilinde tüm okul kademelerinde görev yapan İngilizce öğretmenlerinden seçilmiştir. Bu kapsamlı model, kısmi en küçük kareler yapısal eşitlik modeli kullanılarak test edilmiştir. İlk adımın sonuçları, İngilizce öğretmenlerinin %54'ünün açık eğitim kaynaklarının dil işleme teknolojilerini bildiğini veya kullandığını göstermiştir. Yapısal eşitlik modeli, Algılanan Kullanışlılığın, Öznel Değerlerin, Algılanan Davranışsal Kontrolün ve Konsantrasyonun İngilizce öğretmenlerinin açık eğitim kaynakları dil işleme teknolojilerini kullanmaya devam etme niyeti üzerinde olumlu bir etkisi olduğunu ortaya koymuştur. Ancak, Tutum, Memnuniyet ve Algılanan zevk, niyetlerini önemli ölçüde etkilememiştir. Sonuç olarak, açık eğitim kaynaklarının geleceği, öğretmenlerin açık eğitim kaynaklarına ilişkin algılarının net bir şekilde anlaşılmasında yatmaktadır ve bu çalışma da, algıları anlamada büyük önem taşımaktadır.
Mobil öğrenme ortamlarında oyunlaştırma kullanımını ele alan çalışmaların incelenmesi: Bir meta-sentez çalışması
daha sonra doldurulacaktır
Nesnelerin interneti tabanlı ağ trafiğinde ileri makine öğrenimi ve derin öğrenme yöntemleri ile anomali tespiti
Nesnelerin İnterneti'nin (IoT) yaygınlaşması ve ağa bağlı cihaz sayısındaki hızlı artış hem faydaları hem de birçok sorunu beraberinde getiriyor. Bu sorunların en önemlisi siber saldırılardır. Bu siber saldırılar itibar ve zaman kaybının yanı sıra maddi kayıplara da neden olmaktadır. Bu kayıpları ortadan kaldırmak veya minimuma indirmek için saldırı tespit sistemleri (IDS) ve saldırı önleme sistemleri (IPS) kullanılmaktadır. IDS, imza tabanlı veya anormallik tabanlı olacak şekilde tasarlanmıştır ve şu anda makine öğrenimi yöntemleri olarak anomali tabanlı sistemler kullanılarak geliştirilmektedir. Bu çalışmanın amacı, botnet'i saldırı türlerinden biri olarak ele alarak, ağınıza yüksek başarı oranına sahip bir saldırı olup olmadığını tespit etmektir. Bu sistemin geliştirilmesi için makine öğrenmesi yöntemlerinden biri olan Kolektif Derin Sinir Ağı (DNN) kullanılarak en doğru sonuca yönelik çözüm yöntemlerinin araştırılması amaçlanmaktadır. Çalışmada bilimsel araştırma için UCI Machine Learning kütüphanesinde bulunan N-BaIoT veri seti kullanılmıştır. Veriler, 2 botnet tarafından taşınan 1 iyi huylu ağ akışı ve 9 kötü amaçlı ağ akışından oluşur. Sınıflandırma aşamasından itibaren CNN ağlarının kümelenmiş topluluğu kullanılmıştır. Önerilen yöntem %99 doğruluğa ulaşmış olup, sonuçlar gelecek çalışmalar için cesaret vericidir.
Mentörlük ve oyunlaştırma destekli öğrenci gelişim ve izleme sistemi (MODOGİS)
Bu çalışma, öğrencinin akademik gelişimini takip etmeyi, öğretmen ve öğrenci arasında mentör - menti ilişkisini sağlayan mentörlük sistemini kurmayı, öğrencinin deneme sınavlarına ilgisini artırmayı, motivasyonunu yükseltmeyi hedefleyen oyunlaştırma bileşenleri ile desteklenmiş çevrimiçi bir sistemi tasarlamayı ve geliştirmeyi amaçlamaktadır. Tez kapsamında geliştirilen web tabanlı sistemin tasarlanması, geliştirilmesi, iyileştirilmesi, düzeltilmesi için tasarım tabanlı araştırma yöntemi kullanılmıştır. Üç aşama halinde gerçekleştirilen tasarım sürecinin ilk iki aşamasında sistem, uzmanlar ile birlikte test edilmiş ve uzmanların görüşlerine göre sistemde geliştirmeler yapılmıştır. Geliştirme aşamaları sonrasında sistem 6 hafta boyunca 8. sınıfta okuyan 84 ortaokul öğrencisi ve 8 öğretmen ile kullanılmıştır. Çalışma, Afyonkarahisar ili Emirdağ ilçesinde bulunan bir devlet ortaokulda yapılmıştır. Çalışmada kullanılan veriler, sistemin geliştirme aşamalarında araştırmacı günlüğünden, uzman görüşlerinden; test amaçlı kullanım aşamasında ise yapılandırılmış öğrenci görüş formlarından, yarı yapılandırılmış öğretmen mülakatlarından ve web sayfası kullanım istatistiklerinden elde edilmiştir. Çalışmada toplanan nitel verilere içerik analizi uygulanmış, nicel verilere ortalama ve yüzde hesaplamaları yapılmıştır. Elde edilen bulgular teknik ve öğretmen – öğrencilerden elde edilen bulgular şeklinde ikiye ayrılabilir. Teknik bulgular sistemin geliştirilmesi sürecinde PHP tabanlı Yii2 framework kullanılmış ve frameworkün veri tabanı ile çalışırken tasarım sürecini kolaylaştırdığı görülmüştür. Bununla birlikte yerel sunucuda çalışan web sayfası özelliklerinin birkaçının uzak sunucuda çalışmadığı ya da uyumsuz çalıştığı şeklinde söylenebilir. Benzer şekilde ana temada yapılan değişikliklerin duyarlı tasarımları değiştirdiği ve bu değişikliklerin her mobil cihazda aynı etkiyi göstermediği görülmüştür. Öğretmen ve öğrencilerden elde edilen bulgular ise; sistemin tasarımının beğenildiği, AdminLTE temasının böyle bir çalışmada kullanıma uygun olduğu, tasarlanan sistem ile deneme sınav sonuçlarını analiz etmenin ve öğrencinin takibinin yapılmasının kolaylaştığı, oyunlaştırma desteğinin öğrencilerde merak uyandırdığı şeklinde sıralanabilir. Araştırma sonuçlarına göre, mentörlük ve oyunlaştırma sisteminin öğretmen ve öğrenciler tarafından beğenildiği, okulda uygulanan mentörlük sistemine yardımcı olduğu ve öğrencilerin akademik gelişimlerini takip etmede kolaylıklar sağladığı görülmüştür. Sistemde kullanılan oyunlaştırma etkinliklerinin öğrenciler ve öğretmenler tarafından beğenildiği, öğrenciler arasında rekabet ortamı oluşturduğu görülmüştür. Geliştirilen sistemle ilgili araştırmacılara ve yazılım geliştiricilere çalışma sonunda öneriler sunulmuştur.
Zaman serisi ve sinir ağları kullanarak meme kanseri teşhisinde makine öğrenmesi modellerinin karşılaştırmalı analizi
Bu tez çalışması, meme kanseri gibi küresel bir sağlık sorunu karşısında erken teşhisin önemini ve bu amaçla gelişmiş teknolojik yöntemlerin potansiyelini öne çıkarır. Meme kanseri, dünya genelinde kadınlar arasında en yaygın görülen kanser türlerinden biri olduğu için, teşhis süreçlerindeki iyileştirmeler doğrudan hayat kurtarıcı sonuçlar doğurabilir. Bu çalışma, zaman serisi analizi ve sinir ağları gibi iki önemli ve güçlü teknolojik yaklaşımı kullanarak, meme kanseri teşhisinde kullanılan mevcut yöntemlerin etkinliğini karşılaştırmaktadır. KAN, ARIMA ve LSTM gibi farklı modellerin etkinliğini kıyaslayarak, bu tez bilimsel araştırmada derinlemesine bir analiz sunmaktadır. Bu modeller arasındaki performans karşılaştırması, hangi yöntemin meme kanseri teşhisi için daha uygun olduğunu belirlemede kritik bir rol oynayabilir. Ayrıca, bu çalışma, karmaşık veri yapılarını işleyebilme ve uzun vadeli bağımlılıkları modelleyebilme yetenekleri açısından farklı algoritmaların sınırlarını ortaya koyar. Sonuç olarak, bu tez, makine öğrenmesi ve zaman serisi analizinin sağlık alanındaki uygulamalarını genişletmek için önemli bir adım oluşturmaktadır. Teşhis süreçlerinin iyileştirilmesi, erken müdahale imkanlarının artırılması ve hasta bakım kalitesinin yükseltilmesi gibi doğrudan etkilerle, sağlık hizmetlerinde devrim yaratabilir. Bu yönüyle, tez çalışması, akademik literatüre ve tıbbi uygulamalara önemli katkılarda bulunmayı hedeflemektedir
Öğrencilerin LGS tercihlerine göre ortaöğretim kurumlarına yerleşme durumlarının veri madenciliği yaklaşımı ile modellenmesi
Bu araştırma e-Okul sistemindeki verileri kullanarak her yıl bir liseye yerleşmek için tercih yapan öğrencilerin LGS tercihlerine göre yerleşmesinin VM yöntemleri ile modellenmesini amaçlamaktadır. Bu kapsamda araştırma grubunu 2022 yılında Ankara ilinde LGS tercihi yapmış olan 6000 8. sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. LGS sonucunda öğrenciler sınavlı ve sınavsız okullara yerleştirilmekte farklı nedenlerden dolayı ise bir kısım öğrenci hiçbir okula yerleşememektedir. Algoritmaların daha iyi bir test ve tahminleme yapabilmesi için yerleşme durumlarına göre hiçbir okula yerleşemeyen, sınavlı okula yerleşen ve sınavsız bir okula yerleşen olmak üzere 2000' er tane kayıt rastgele olarak seçilmiştir. Verilerin analizinde orange veri madenciliği yazılımı kullanılmıştır. Araştırma sonucunda veri setimizden information gain yöntemi ile veri başlıklarından en iyi 10 tanesi seçilmiş ve bu seçime göre öğrencilerin bir liseye yerleşme durumları (yerleşemedi, sınavlı bir okula yerleşti, sınavsız bir okula yerleşti) VM yöntemleri ile modellenmeye çalışılmıştır. Verideki öğrencinin akademik başarısını gösteren yılsonu başarı puanlarının daha etkin olduğu bunun dışındaki demografik verilerin ise anne-abanın eğitim durumu, öğrencinin yapmış olduğu tercihlere göre ikinci ve üçüncü sıradaki tercihleri, tercih sayısı, burs alıp almadığı ve kayıtlı olduğu okul türü(devlet ortaokulu, özel ortaokul, imam hatip ortaokulu) bu kriterlerden sonra geldiği sınıflama algoritmaları açısından incelediğimizde ise en yüksek doğruluk oranları yakalanan algoritmalarda %67 ile lojistik regresyon öne çıkmakta ve bunları %64 ile yapay sinir ağları ve naive bayes algoritmaları izlemektedir. Bu çalışma neticesinde öğrencilerin akademik ve demografik verileri kullanılarak tercih öncesi bir tercih robotu gibi bir uygulama sunulabilir ve farklı akademik ve demografik veri başlıkları kullanılarak EVM uygulamaları yapılabilir.
Scratch ile programlama öğretiminde oyunlaştırmanın öğrenci katılımına ve başarısına etkisi
Bu araştırmanın amacı, Scratch ile programlama öğretiminde oyunlaştırmanın öğrencinin derse katılımına ve başarısına etkisini incelemektir. Bu araştırmada, Scratch ile programlama öğretiminde oyunlaştırmanın etkisini ölçmeye yönelik olan nicel ve nitel araştırmaların birlikte kullanıldığı karma araştırma yöntemi (mixed methods) kullanılmıştır. Araştırmada nicel verileri elde etmek için "Denk olmayan kontrol gruplu öntest-sontest deseni" kullanılmıştır. Nitel verileri elde etmek için ise öğretmen görüşünden yararlanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları 2022-2023 eğitim öğretim yılı güz yarıyılında Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'nde öğrenim gören bilişim teknolojileri alanındaki 9. sınıf öğrencileridir. Alandaki 9. Sınıf öğrencileri deney grubu ve kontrol grubu olarak sınıf listesine göre ikiye ayrılmıştır. Araştırmada kullanılan nicel veri toplama aracı Scratch akademik başarı testidir. Veri toplama aracı araştırmacı tarafından geliştirilmiştir. Scratch ile programlama öğretimi sürecinde deney grubu oyunlaştırma yaklaşımı ile eğitim alırken, kontrol grubu ise düz anlatım ve gösterip yaptırma yaklaşımı ile geleneksel yöntemin kullanıldığı bir eğitim almıştır. Blok tabanlı programlama aracı olarak Scratch 3.0 kullanılmıştır. Oyunlaştırma aracı olarak ise ClassDojo kullanılmıştır. "Blok tabanlı programlama" ünitesine başlandığında deney ve kontrol grubuna başarı testi öntest olarak uygulanmıştır. 4 hafta süren uygulamada her hafta derste puan, rozet, liderlik tablosu gibi oyunlaştırma bileşenlerinden yararlanılmıştır. Öğrencilerin derse katılımını ölçmek için öğretmen görüşmesinden yararlanılmıştır. Konu öğretiminin tamamlanmasıyla her iki gruba da başarı testi sontest olarak uygulanarak veriler toplanmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen veriler, SPSS 22.00 istatistik programı aracılığı ile analiz edilmiştir. Deney ve kontrol grupları arasındaki anlamlı farklılıkların tespiti için parametrik olmayan testlerden Mann-Whitney U testi ve parametrik testlerden bağımsız grup t testi kullanılmıştır. Araştırmada Scratch ile programlama öğretiminde oyunlaştırma programının uygulanması sonucunda gruplar arasında deney grubu lehine anlamlı fark olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca oyunlaştırma yaklaşımının öğrencilerin derse katılımını arttırdığı sonucuna ulaşılmıştır.
3 boyutlu eğitsel deprem oyunu tasarımı ve üniversite öğrencilerinin deneyimlerinin incelenmesi
Bu çalışmanın amacı 3B sanal ortamda tasarlanmış eğitsel deprem oyunu ile üniversite öğrencilerinin afet risk algıları, sürdürülebilir deprem farkındalıkları ve dijital oyun oynama motivasyonları arasındaki ilişkileri incelemektir. Bu amaçla bir sanal ortam olan Roblox ortamı ile alan yazındaki eğitsel oyun çalışmaları gözetilerek geliştirilmiştir. Çalışma 2023-2024 güz döneminde, Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Yönetim Bilişim Sistemleri Bölümü Web Tasarım dersini alan öğrenciler arasından uygun örnekleme yöntemiyle seçilen 50 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Tek gruplu ön test zayıf deneysel desen kullanılmıştır. Uygulama, güz dönemi derslerinin başlamasından sonraki 2. ders haftasında 50 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Uygulama için belirlenen ölçekler öncelikle ön test olarak uygulanarak, bu çalışma için geliştirilen eğitsel deprem oyununun nasıl oynanacağı hakkında bilgilendirici bir sunum gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya katılan 50 öğrenci 3 hafta boyunca geliştirilen oyunu oynayıp, 3 haftanın sonunda ön test olarak uygulanan ölçekleri son test olarak da cevaplandırmıştır. Uygulama süreci 4 hafta sürmüştür. Araştırma sonuçlarına göre geliştirilen eğitsel deprem oyununun uygulanan ölçeklerden elde edilen bulgularına göre ön test ve son test sonuçlarında anlamlı bir artış olmuştur. Ön test ve son test olarak uygulanan ölçeklerden sürdürülebilir deprem farkındalık ölçeğinden elde edilen bulgular sonucunda anlamlı bir fark bulunmamıştır. Üniversite öğrencileri afet risk algısı ölçeği ve dijital oyun oynama motivasyonu ölçeği ve alt boyutlarında ön test ve son test sonucunda elde edilen bulgularda istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Genel olarak 3 boyutlu eğitsel deprem oyunu oynayan öğrencilerin oyunu oynadıktan sonra anket sorularına daha iyi yanıt verdiği ortaya çıkmıştır. Geliştirilen eğitsel deprem oyununun dijital oyun oynama motivasyonlarında ve afet risk algıları seviyelerinde artış olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlara göre üniversite öğrencilerine uygulanacak olan afet eğitimleri, eğitsel oyunlarla eğlenceli hale getirilerek farklı 3 boyutlu sana ortamlar kullanılıp geliştirilerek kullanılabilir.
Kamu personelinin çevrimiçi konferans araçları kabulünü etkileyen faktörlerin incelenmesi
Yapılan araştırmanın amacı Genişletilmiş Teknoloji Kabul Modeli yardımıyla kamu kurumlarında çalışan personellerin çevrimiçi konferans araçlarını kullanma niyetlerini etkileyen faktörleri belirlemektir. Çalışmada algılanan kullanışlılık, algılanan kullanım kolaylığı, tutum, davranışsal niyet, öznel normlar, çıktı kalitesi, teknostres, öz yeterlik, kolaylaştırıcı durumlar, teknolojik karmaşa ve algılanan eğlence değişkenleri ile kamu kurumunda görevli personellerin çevrimiçi konferans araçlarını kullanmalarına etki eden faktörler test edilmiştir. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden kesitsel tarama araştırması kullanılmıştır. Veri toplama aracı önceki çalışmalarda kullanılan ölçek maddeleri uyarlanarak oluşturulmuştur. Katılımcılar Afyonkarahisar'da bulunan kamu görevlileri olup sadece izin verilen kamu kurumlarından toplam 233 kişiden veri toplanmıştır. Toplanan veriler kısmi en küçük kareler yapısal eşitlik modeli kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonucunda kamu kurumlarında çalışan personellerin çevrimiçi konferans araçlarını kullanma niyetlerini bu araçlara yönelik algılanan kullanışlılık ve tutumun pozitif ve anlamlı bir şekilde yordadığı bulunmuştur. Diğer sonuçlara bakıldığında algılanan kullanışlılığın ve algılanan kullanım kolaylığının çevrimiçi konferans araçlarına yönelik tutumu pozitif ve anlamlı bir şekilde yordadığı görülmüştür. Öznel normlar, çıktı kalitesi çevrimiçi konferans araçlarına yönelik algılanan kullanışlılığın pozitif ve anlamlı yordayıcıları olarak bulunmuştur. Ancak algılanan kullanım kolaylığının çevrimiçi konferans araçlarına yönelik algılanan kullanışlılığı yordamadığı sonucuna ulaşılmıştır. Çevrimiçi konferans araçlarına yönelik algılanan kullanım kolaylığını öz yeterlik, kolaylaştırıcı durumlar ve algılanan eğlence pozitif ve anlamlı; teknolojik karmaşa ise negatif ve anlamlı olarak yordamıştır. Bir diğer araştırma sonucuna göre teknostresin çevrimiçi konferans araçlarına yönelik algılanan kullanışlılığı ve algılanan kullanım kolaylığını yordamadığı bulunmuştur. Dolayısıyla bu çalışmada test edilen model, kamu personelinin çevrimiçi konferans araçlarına yönelik davranışsal niyetlerini araştırmada uygun bir çerçeve sunduğu ortaya çıkmıştır. Buna göre, bu araçların benimsenmesi ile ilgili olarak yöneticiler, çalışanlar ve araç geliştiricileri açısından bazı önerilere yer verilmiştir.
Konum tabanlı artırılmış gerçeklik mobil uygulamasının oryantasyon sürecinde kullanılması
Bu araştırmada, üniversiteye yeni başlayan öğrenciler için oryantasyon sürecinde konum tabanlı artırılmış gerçeklik uygulaması kullanımının etkisi incelenmiştir. Çalışmaya Afyon Kocatepe Üniversitesi'ne yeni kayıt olan 44 birinci sınıf öğrencisi katılmıştır. Deney gurubunu 23 öğrenci, kontrol grubunu ise 21 öğrenci oluşturmuştur. Çalışma kapsamında geliştirilen uygulama deney grubu öğrencilerine uygulanmış, öğrenciler uygulama ile oryantasyon programı akışını takip etmişlerdir. Kontrol grubu öğrencileri ise geleneksel yöntemle rehber destekli oryantasyon programı akışını takip etmişlerdir. Geliştirilen uygulama ile üniversiteye yeni başlayan öğrencilerin üniversite birimlerini üniversiteye uyum sürecini kolaylaştırması planlanmıştır. Çalışmaya katılan öğrencilerden ön-test ve son-test başarı testleri, mobil oryantasyon değerlendirme anketi, uzamsal bilgi anketi ve demografik anket formu kullanılarak veriler toplanmıştır. Yapılan analizler, her iki grubun da oryantasyon uygulaması sonucunda başarı puanlarının artış gösterdiğini ortaya koymuştur. Puan artışları incelendiğinde grupların son-test başarı puanları arasında geleneksel oryantasyon grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Deney ve kontrol gruplarının uzamsal bilgi anketi başarı puanları arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Son olarak, deney grubu öğrencilerinden süreç ve uygulama hakkında alınan görüşler neticesinde ise genel olarak süreci beğendikleri, herhangi bir sorunlar karşılaştıklarında yardım alabildiklerini, uygulamanın ve sürecin kendilerine katkı sağladığını ve süreci yaşarken zorlanmadıklarını belirtmişlerdir. Sonuç olarak geliştirilen Konum Tabanlı AG Mobil Uygulamasının zaman ve insan kaynağı yönünden sağladığı avantajlar düşünüldüğünde ve uygulamanın en az fiziksel oryantasyon programı kadar etkili olması sebebiyle uygulamanın oryantasyon sürecine dahil edilerek faydalı bir araç olarak kullanılacağı söylenebilir.
Ortaokul öğrencilerinin dijital oyun motivasyonları ve bilgi-işlemsel düşünme becerilerinin incelenmesi
Bu araştırma, dijital oyunları düzenli olarak oynayan öğrencilerin bilgi-işlemsel düşünme becerilerinin gelişim düzeyini incelemeyi ve bu konudaki ilişkiyi korelasyon analizi yöntemiyle açığa çıkarmayı hedeflemektedir. Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinde dijital oyun motivasyonu ile bilgi-işlemsel düşünme becerileri arasındaki ilişkiyi analiz yöntemleri ile incelemektir. Bu bağlamda, dijital oyunları eğlence veya zaman geçirme amacıyla oynayan çocuklar ile dijital oyunları oynamayan çocuklar arasında bilgi-işlemsel düşünme becerilerinin gelişimi açısından anlamlı bir farkın bulunup bulunmadığı araştırılmıştır. Örneklem grubu, Ankara ili Keçiören ilçesindeki okullardan rastgele seçilmiş 293 ortaokul yedinci sınıf öğrencisinden oluşmaktadır. Bu gruba demografik, dijital oyun motivasyonu ve bilgi-işlemsel düşünme becerisi ölçekleri uygulanarak yapılmıştır. Bu tez çalışması sonucunda, dijital oyun oynama motivasyonu ve bilgi-işlemsel düşünme becerilerinin; dijital oyun türü, oyun oynama süresi, oyun ortamları açısından anlamlı bir fark olup olmadığı ANOVA yöntemiyle, cinsiyet ise T-test yöntemiyle incelenmiştir. Son olarak bilgi-işlemsel düşünme becerisi ile dijital oyun motivasyonu arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığı Pearson korelasyon analizi ile ortaya konmuştur. Araştırmalarımız sonucunda, Bilgi İşlemsel Düşünme Becerisi ile Dijital Oyun Motivasyonu arasında belirgin bir ilişki bulunmadığı gözlemlenmiştir. Bu çalışma, dijital oyun türlerinin, oyun ortamlarının, oyun sürelerinin ve cinsiyetin bilgi-işlemsel düşünme becerisi, dijital oyun motivasyonuna etkisini anlamak açısından önemlidir.
Yığın topluluk öğrenme temelli oltalama saldırıları tespit sistemi
Oltalama, masum web kullanıcılarını görsel olarak gerçek muadiline benzeyen sahte bir web sitesi ile tuzağa düşürmeyi amaçlayan bir siber suçtur. Başlangıçta, kullanıcılar çeşitli sosyal ve teknik yönlendirme metodları aracılığıyla oltalama web sitelerine yönlendirilir. Web sitesinin sahteliğinde habersiz olan kullanıcılar kullanıcı kimliği, parola, kredi kartı bilgileri veya banka hesap bilgileri gibi kişisel bilgilerini bu sitelere verebilir. Oltalama saldırganları bu tür bilgileri kullanır bankalardan para çalmak, bir markanın imajına zarar vermek ve hatta taahhütte bulunmak gibi ağır suçlara karışır. Mevcut literatürde birçok oltalama tespit ve önleme tekniği bulunsa da makine öğrenimi ve derin öğrenme yöntemlerinin ortaya çıkışı siber güvenlik dünyasında bu alanın kapsamını genişletti. Bu nedenle, oltalama web sitelerini verimli bir şekilde tespit eden bir sistemin geliştirilmesine güçlü bir ihtiyaç var. Pek çok çalışmada k en yakın komşu, lojistik regresyon, rasgele orman, destek vektör makineleri, karar ağaçları gibi yöntemler kullanılırken çalışmada yığın topluluk öğrenme yöntemi önerilmiştir. Yığın topluluk öğrenme tabanlı oltalama tespit yöntemi %96,6'lık doğruluk göstermiştir.
Siteler arası betik çalıştırma saldırıları için derin öğrenme tabanlı tespit sistemi
Günümüz dünyasında yapılan işlerin birçoğu sanal ortamlara aktarılmakta, eskiden el ile yapılan işler web uygulamaları vasıtasıyla yapılmaktadır. Web uygulamalarına aktarılan işler başlarda yerel ağlarda çalıştırılırken artan mobilite, uzaktan çalışma konseptleri, her yerden ulaşılabilme ihtiyaçlarıyla birlikte uygulamalar internete açık hale gelmiş, kullanıcıların erişimi kolaylaşırken saldırganlar içinde yeni hedefler ortaya çıkmıştır. Ayrıca Sıfır Güven(Zero Trust) anlayışıyla birlikte artık yerel ağ-genel ağ konseptleri terk edilerek uygulamaya erişilebilen her alan aynı güvenlik düzeyinde kabul edilmeye başlanmıştır. Bu durum güvenli ve kontrol altındaki ağlarda çalışacağı düşünülerek güvenlik konseptleri dikkate alınmadan geliştirilen web uygulamalarını açık tehdit haline getirmiştir. Bu tür sistemlere yapılan saldırılar imza tabanlı çalışan IPS-IDS sistemleri ile engellenmeye çalışılmakla beraber, saldırganlarda bu tür sistemleri atlatmak için yöntemlerini değiştirmekte, imza veritabanlarının güncelleme hızı yeni yöntemlerin geliştirilme hızının gerisinde kalmaktadır. Bu çalışma ile derin öğrenme sistemlerini kullanarak yüksek başarımlı bir XSS saldırısı tespit sisteminin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada yapay zeka alanındaki yeni trendlerden biri olan evrişimli sinir ağları kullanılmıştır. Veri seti OWASP ve PortSwigger sayfalarından toplanan örneklemleri içermektedir. Veri setinden zararlı kodlar ile birlikte zararsız kodlarda yer almaktadır. Geliştirilen sistem %99 oranında doğruluğa ulaşmış olup, mevcut sistemlere entegrasyonu açısından elverişli olduğu gösterilmiştir.
Evrişimsel sinir ağları ile meme kanseri moleküler alt tip sınıflandırması
Meme kanseri ölüm oranı ve yaygınlığı açısından en tehlikeli hastalıklardan birisidir. Heterojen bir hastalık olduğundan doğru sınıflandırılması son derece önem taşımaktadır. Histolojik, morfolojik sınıflandırmanın yanında, son yıllarda moleküler alt-tiplere sınıflandırma çalışmaları da yapılmaya başlamıştır. Moleküler alt tipler hastalığın seyrini etkilediğinden kişiye özgü tedaviler uygulanmaya çalışılmaktadır. Moleküler alt-tiplerinden özellikle üçlü negatif en agresif ve tehlikeli olanıdır. Diğer kanser türlerinde olduğu gibi meme kanserinde de erken teşhis son derece önemlidir. Bu tez çalışmasında DenseNET, XCeption ve GoogleNet ön eğitimli evrişimsel sinir ağları modelleri (CNN) veri artırma ile birlikte kullanılarak yalnızca MR görüntülerinin piksel bilgileri üzerinden moleküler alt-tip sınıflandırma yapılmıştır. Önerilen yöntem kullanıcıdan bağımsız, hızlı ve otomatik olup MR görüntülerini yüksek başarı oranı ile sınıflandırmaktadır. Hastalığın erken teşhisine imkan sağlayıp, gereksiz biyopsi uygulamalarını azaltarak onkologlara karar destek süreçlerinde fikir vermeyi amaçlamaktadır. Elde edilen sonuçlar ümit vadetmektedir.
Ege bölgesinde güneş enerjisi kullanım faydalarını ve kurulum maliyetini hesaplayan web platformu tasarımı
Bu çalışmada internet tabanlı güneş enerjisi kullanım faydaları ve maliyet hesap yazılımı geliştirilmiştir. Geliştirilen yazılım ile güneş enerjisi sistemleri kullanılarak üretilecek elektriğin tespiti, elde edilen verilerin karşılaştırılması, güneş enerjisi sistemlerinin kurulum maliyetlerinin hassas bir şekilde hesaplanması ve bu sayede yatırımcılara ve kullanıcılara daha sağlıklı veriler sunulması sağlanmıştır. Geliştirilen yazılım, çatı veya küçük tarım arazilerine kurulması planlanan güneş enerji sistemleri ile Ege Bölgesindeki illerin güneşlenme süreleri temel alınarak üretim hesaplamalarının ve getireceği kazancın belirlenmesini, güneş enerji sistemlerinin oluşturulması için gerekli malzemelerin özelliklerine göre seçimi ve maliyet hesabının yapılmasını ve kurulacak sistemlerin amortisman sürelerinin belirlenmesini içeren internet tabanlı bir sistemdir. Yazılım geliştirme aşamasına geçmeden önce yapılan içerik belirleme ile çalışmanın hedef kullanıcıların ihtiyaçlarına cevap vermesi amaçlanmıştır. Ardından belirlenen ihtiyaçları karşılayacak uygun araçların ve yazılımların seçimi yapılmıştır. Bu aşamada kullanıcıların beklentilerine uygun içerik ve bilgiye kolay bir şekilde ulaşmaları sağlanmıştır. Belirlenen hedefler doğrultusunda gerçekleştirilen yazılım uygulamasında üretim ve tüketim maliyetleri yıllık ve aylık olarak hassas bir şekilde hesaplandığı için fizibilite çalışmalarına yön vermekte ve verimli yatırımların gerçekleştirilmesinde önem kazanmaktadır. Yazılım, Ege bölgesinde illeri kapsamakta ve kullanıcılara il seçimi sunmaktadır. Seçilen ilin 5 yıllık güneşlenme grafikleri kullanıcılara ortalama değerler hakkında fikir vermektedir. Meteoroloji Genel Müdürlüğünün sitesinden alınan verilere göre aylık ve yıllık güneşlenme süreleri hesaplanmaktadır. Güneş enerji sistemlerinin kurulum maliyetlerinin belirlenmesi aşamasında farklı güçlere ait paneller incelenerek kullanıcıya sunulmaktadır. Yazılımın kullanıcı dostu basit bir arayüzle tasarlandığından kullanıcılar ihtiyaç duydukları bilgilere kolayca ulaşabilecektir. Kullanıcıların kullanımına sunulan bu tür araçlar rehber niteliğinde olacağından sürdürülebilir enerji kaynaklarına olan ilginin ve bilginini artırılmasına katkı sağlayabilir.
Nesne tanımada kullanılan popüler özniteliklerin karşılaştırılması
Bu araştırmada, nesne tanımada kullanılan popüler özniteliklerin karşılaştırılması yapılmıştır. Teknolojinin gelişmesi, beraberinde bilgisayarla görme görevlerindeki yenilikleri de beraberinde getirmiştir. Bilgisayarla görme ve nesne algılama günümüzde otonom araçlar, yüz tanıma, tıbbi görüntüleme ve daha birçok alanda kullanılmaktadır. Bu çalışmada nesne tanımada kullanılan üç popüler öznitelik ve iki veri seti kullanılmıştır. Özniteliklerin, veri setlerinde gösterdikleri performanslar ve farklı veri setlerinin öznitelik kalitesine etkisi incelenmiştir. İnceleme sonucuna göre öznitelik kaliteleri, farklı veri setlerinde değişkenlik göstermiştir. Bu çalışmanın veri setleri VisDrone veri seti ve MNIST veri seti olarak belirlenmiştir. Öznitelik çıkarma yöntemleri ise HOG, SIFT ve ORB öznitelik çıkarıcılar olarak belirlenmiştir. VisDrone veri setinde en iyi performansı SIFT öznitelik çıkarıcı sergilemiştir. MNIST veri setinde en iyi performans ORB öznitelik çıkarıcıya aittir.
EBYS kullanılabilirliği ve erişilebilirliği üzerine bir araştırma: Afyon Kocatepe Üniversitesi örneği
Bu araştırmada, kamu kurumlarında Elektronik Belge Yönetim Sistemi (EBYS)'nin erişilebilirliği ve kullanılabilirliği incelenerek çalışmanın ortaya koyduğu sonuçlar çerçevesinde kurumların, EBYS uygulamalarını daha etkin hale getirmeleri için çeşitli önerilerde bulunulması amaçlanmıştır. Afyon Kocatepe Üniversitesi'nde EBYS'nin erişilebilirlik ve kullanılabilirlik açısından detaylı bir şekilde incelenmemiş olması ve sistemin kullanıcı deneyimine yönelik iyileştirme ihtiyacı, bu çalışmanın gerçekleştirilmesini gerekli kılmıştır. Çalışmada, nicel ve nitel verilerin bir arada kullanıldığı araştırma yöntemlerinden karma araştırma deseni benimsenmiştir. Karma desenden yakınsayan paralel desen tercih edilmiştir. Nicel boyutta kullanılabilirlik ölçeği ve kamis kamu internet siteleri rehberi erişilebilirlik ilkeleri uygulanmıştır. Nitel boyutta kullanıcıların sistem hakkındaki görüşleri alınmıştır. Kullanıcıların, EBYS sistemi hakkındaki deneyimleri, açık uçlu sorular aracılığıyla derinlemesine incelenmiştir. Kullanılabilirlik ölçeğinden elde edilen sonuçlarda kullanılabilirliğin çok iyi olmadığı belirlenmiştir. Erişilebilirlik için ise EBYS'de ses ve video öğeleri bulunmadığı için bu konu ile ilgili maddelere bakılamamıştır. A düzeyi ilkelerde site tasarımında ve uyarı mekanizmasında engelli kullanıcılar çok göz önüne alınmamıştır. AA düzeyindeki maddelerin çoğunluğunu İyi Düzey içeren maddeler oluşturmaktadır. Genelde içerikle ilgili maddelerde Zayıf Düzey seçilmiştir. AAA düzeyindeki maddelerin çoğunluğunu İyi Düzey içeren maddeler oluşturmaktadır. Sistem tarafından kullanıcılara verilen açıklamaların yetersiz olduğu katılımcılar tarafından ifade edilmiştir. Açık uçlu sorularda kullanıcıların belirttiği sorunlar şunlardır: Doğru dosya kodunun bulunması zordur. Evrakın gönderileceği birimin bulunması zordur. Evrak ararken tutarsızlıkların mevcut olduğunu belirtmişlerdir. Kullanıcılar; sistemin yavaş olduğunu, arama kısmında gerekli evrakları bulamadıklarını, evrak eklemede problem yaşadıklarını, tablo yapılmasının çok zor olduğunu belirtmişlerdir. Katılımcılar açıklamalı bir menü istediklerini, mobil uyumluluk konusunda sıkıntı yaşadıklarını ve kullanıcı dostu olmadığını belirtmişlerdir. Kullanıcılar eimza güncellemesinde problem yaşadıklarını ve bu yüzden bir sıkıntıya sebep olabileceği endişesiyle güncelleme yapamadıklarını ifade etmişlerdir. Kullanıcılardan biri de yeterli eğitimin olmadığını belirtmiştir. Kullanıcıların belirttiği çözüm önerileri ise güncel bir arayüzün olması, sistemin hızlı olması, destek eğitimi ve operatör yardımının sağlanmasıdır.
Pandemi ve sonrası dönemde türkiye'de eğitim alanında yapay zekâ araştırmaları: lisansüstü tezler üzerine prısma temelli sistematik bir inceleme
Bu araştırma Pandemi ve sonrası dönem olarak tanımlanan 2020-2025 yılları arasında, Türkiye'de eğitim alanında yapay zekâyı konu alan lisansüstü tezleri yöntemsel, içeriksel ve tematik bakımdan sistematik literatür taraması deseninde ve PRISMA (Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses) yaklaşımı ile incelenmiştir. Araştırmanın veri kaynaklarını, YÖKTEZ veri tabanında yer alan, tam metnine erişilebilen lisansüstü tezler oluşturmaktadır. Belirlenen dâhil etme ve hariç tutma kriterleri ile yapılan tarama sonucunda, 10 doktora tezi ve 56 yüksek lisans tezi inceleme kapsamına alınmıştır. Verilerin toplanmasında Tez İnceleme ve Kodlama Formu kullanılmıştır. Elde edilen veriler betimsel istatistikler (frekans ve yüzde) ve tematik içerik analiz yöntemleriyle analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, Pandemi sonrasında eğitimde yapay zekâ konulu lisansüstü tezlerin sayısında belirgin bir artış olduğunu göstermektedir. İncelenen tezlerde yapay zekânın en çok makine öğrenmesi, doğal dil işleme, öğrenme analitiği ve üretken yapay zekâ yaklaşımları ile ele alındığı, çalışmaların ağırlıklı olarak nicel ve karma yöntemlere dayandığı görülmektedir. Yapay zekâ uygulamalarının özellikle bireyselleştirilmiş öğrenme, ölçme ve değerlendirme süreçleri, öğrenci başarısı tahmini, öğretmen destek sistemleri ekseninde yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, eğitimde yapay zekâ araştırmalarının Türkiye'de giderek çeşitlendiği, ancak pedagojik bütünlük, etik boyut ve uygulama temelli çalışmaların artırılmasına yönelik gereksinimlerin devam ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu yönüyle çalışma, eğitimde yapay zekâya ilişkin mevcut lisansüstü araştırmaların genel bir görünümünü sunarak, gelecekte yapılacak akademik çalışmalara katkı sağlayabilecek bir çerçeve sunmaktadır.
Makine öğrenmesi yöntemleri ile botnet saldırı tespiti: Boyut indirgeme yaklaşımları
Bu çalışmada, siber güvenlikte önemli bir tehdit oluşturan botnet saldırılarının tespiti için bir saldırı tespit sistemi geliştirilmiştir. CSE-CIC-IDS2018 veri seti üzerinde gerçekleştirilen çalışmada, makine öğrenmesi algoritmalarından k-en yakın komşu, lojistik regresyon, karar ağacı ve rastgele orman modelleri kullanılarak anomali tabanlı bir sınıflandırma yöntemi oluşturulmuştur. Veri setindeki yüksek boyutlu özelliklerin işlenmesi için temel bileşen analizi, korelasyon tabanlı ve karşılıklı bilgi boyut indirgeme yöntemleri uygulanmış; ayrıca bu yöntemlerin güçlü yönlerini birleştiren hibrit yöntemler geliştirilmiştir. Boyut indirgeme yöntemleriyle, veri setindeki gereksiz özellikler elimine edilerek sınıflandırma süresi optimize edilmiş ve model performansında iyileştirme sağlanmıştır. Hibrit yöntemler, temel bileşen analizi, korelasyon tabanlı ve karşılıklı bilgi yöntemlerinin avantajlarını bir araya getirerek hem işlem süresini azaltmış hem de doğruluk ve f1 skoru açısından yüksek performans göstermiştir. Bu yöntem, karmaşık veri yapılarında önemli özellikleri etkin bir şekilde seçerken modelin eğitim süresini kısaltarak gerçek zamanlı saldırı tespit sistemleri için uygun bir çözüm sunmaktadır. Çalışmada elde edilen bulgular, hibrit yöntemlerin diğer boyut indirgeme tekniklerine kıyasla yüksek performansı korurken işlem süresini önemli ölçüde azalttığını göstermiştir. Elde edilen sonuçlar, doğruluk, kesinlik, duyarlılık, f1 skoru ve eğitim süresi açısından kapsamlı bir değerlendirme sunmuş, özellikle hibrit yöntemler, hız ve doğruluk oranını dengede tutarak siber güvenlik alanında etkili bir araç olduğunu kanıtlamıştır. Bu çalışma, doğruluk oranını koruyarak sınıflandırma süresini azaltmayı amaçlayan bir yaklaşım geliştirmiş ve hibrit yöntemlerin saldırı tespit sistemlerinin performansını artırmada etkili bir çözüm olduğunu ortaya koymuştur. Çalışma, siber güvenlikte hızlı, verimli ve yüksek doğruluk oranına sahip saldırı tespit sistemlerinin geliştirilmesine önemli katkılar sağlamaktadır.
Transformatör parametrelerinin otomatik konuşma tanıma performansına etkileri
Yapay zeka ve derin öğrenme teknolojilerinde kaydedilen hızlı gelişmeler, özellikle doğal dil işleme ve otomatik konuşma tanıma alanlarında önemli dönüşümlere yol açmıştır. Transformer mimarisi, uzun bağlamlı verileri etkili bir biçimde işleyebilme yeteneği sayesinde klasik yapay sinir ağlarına kıyasla hem yüksek doğruluk hem de işlem verimliliği sağlamaktadır. Bu özellikleriyle, başlangıçta metin tabanlı uygulamalarda kullanılan bu mimari, günümüzde konuşma tanıma sistemlerinde de yaygın şekilde tercih edilmektedir. Bu araştırmada, Transformer tabanlı otomatik konuşma tanıma modellerinin performansını belirleyen başlıca hiperparametreler incelenmiştir. İleri beslemeli ağlardaki nöron sayısı, gizli katman sayısı ve eğitim döngüsü gibi parametrelerin modele etkileri deneysel olarak değerlendirilmiştir. Model geliştirme süreci Python programlama dili ve Keras kütüphanesi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Eğitim işlemleri ise hem yerel ortamda hem de bulut tabanlı platformlarda yürütülmüştür. Deneylerde, tek bir konuşmacıya ait geniş kapsamlı bir İngilizce ses ve metin veri seti tercih edilmiştir. Farklı parametre kombinasyonlarıyla gerçekleştirilen testler sonucunda elde edilen performans ölçümleri detaylı şekilde analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, transformer mimarisi temelinde geliştirilen konuşma tanıma sistemlerinin optimizasyonu açısından önemli bilgiler sunmaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma, hiperparametre ayarlamalarının Transformer tabanlı konuşma tanıma modellerinin başarısına etkisini ortaya koyarak, bu alanda araştırma yapanlara ve uygulayıcılara yol gösterici deneysel veriler sağlamaktadır. Böylece, daha etkin ve doğruluk oranı yüksek konuşma tanıma sistemlerinin geliştirilmesine katkı sağlanması hedeflenmiştir.
Bilişim alanında değişik kademelerde eğitim gören öğrencilerin girişimcilik eğilimlerinin karşılaştırılması
Hızla gelişen ve değişen dünya koşullarında ulusal ve uluslararası alanda ilerleme, kalkınma ve geleceğe güvenle adım atabilmede ön plana çıkan unsurlardan birisi de girişimcilik kavramıdır. Bilişim çağında ve özellikle bilişim alanındaki girişimcilik hamleleri tüm dünyada kısa zamanda ses getirmekte ve hızlı kalkınma ve ekonomik gelişim ile birlikte sosyal kazanımları da beraberinde getirmektedir. Bu tezin amacı, bilişim alanında değişik kademelerde eğitim gören öğrencilerin girişimcilik eğilimlerinin saptanması ve bu eğilimin demografik veriler, girişimcilik eğitimi alma durumu, cinsiyet gibi değişkenlerle ilişkisinin belirlenmesidir. Bu araştırmanın bulguları ve sonuçlarının bilişim sektöründe girişimcilik politikalarının belirlenmesi noktasında ışık tutacağı düşünülmektedir. Araştırmanın örneklem grubunu Afyonkarahisar'da 2015-2016 öğretim yılında bilişim alanında eğitim görmekte olan lise, meslek yüksekokulu ve fakülte öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışmaya 323'ü (%50,1) erkek, 322'si (%49,9) kız olmak üzere toplam 645 öğrenci katılmıştır. Demografik verileri ve girişimcilik eğilimini ölçmek amacıyla 3 farklı veri toplama aracı kullanılmıştır. Araştırma verileri için tarama modeli kullanılmıştır. Elde edilen veriler Sosyal Bilimler İçin İstatistik Paketi (SPSS) programında frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma, T-Testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, öğrencilerin girişimcilik eğitimi alma düzeyinin oldukça düşük olduğu görülmüştür. Bilişim alanında eğitim gören öğrencilerin girişimcilik düzeylerinin yüksek olduğu ve girişimcilik eğilimleri konusunda kız ve erkek öğrenciler arasında belirgin bir fark olmadığı gözlemlenmiştir. Öğrencilerin çabalamaya ihtiyaç olan hallerde girişimcilik eğilimlerinin arttığı tespit edilmiştir. Evde bilgisayar olmasının girişimciliğe doğrudan bir etkisinin olmadığı görülmüştür. İletişim becerileri yüksek olan bireylerin girişimcilik eğilimleri yüksek çıkmıştır. Ayrıca girişimci adaylarının iş fikirlerini başkalarına söyleme konusuna olumlu bakmadıkları tespit edilmiştir. Bilişim alanında değişik kademelerde eğitim gören öğrencilerin girişimcilik eğilimlerinin artırılması için, bu araştırma sonuçları doğrultusunda okullarda verilen girişimcilik eğitimlerinin artırılmasının faydalı olacağı düşünülmektedir.
Oyunlaştırma temelli bir mobil uygulamanın tasarlanması ve geliştirilmesi: Karahisar'ı keşfet
Oyunlaştırma, özellikle 2011 yılından beri literatürde sıklıkla kendine yer bulmaya başlamış bir terimdir. Literatürdeki en yaygın tanımıyla oyunlaştırma, oyun ögelerinin oyun dışı alanlarda kullanılmasıdır. Oyunlaştırmada amaç, kazandırılmak istenen kalıcı davranışın hedef kitleye daha eğlenceli biçimde kazandırılmasıdır. Oyunlaştırma elementlerinin ilgiyi arttırdığı ve hedeflenen davranışları gerçekleştirmede etkili olduğu akademik çalışmalarda görülmektedir. Bu çalışmada, en yaygın oyunlaştırma bileşenleri kullanılarak, Afyonkarahisar ilinde yer alan tarihi ve kültürel mekânların tanıtımına yönelik oyunlaştırma temelli bir mobil uygulama tasarlanmış ve geliştirilmiştir. Çalışmada, mobil uygulama ve yönetim paneli olmak üzere iki ayrı sistem yer almaktadır. Mobil uygulama, kullanıcıların görebileceği toplam 17 sayfadan ve yönetim paneli yöneticilerin görebileceği toplam 12 sayfadan oluşmaktadır. Mobil uygulama ve yönetim paneli, Html, Css, Php, Mysql ve Jquery Mobile kullanılarak geliştirilmiştir. Bu çalışmada, mobil uygulamanın geliştirilmesi için Çağlayan (Şelale) Modeli ve oyunlaştırmanın tasarlanması için D6 Oyunlaştırma Tasarım Çerçevesi kullanılmıştır. Uygulama, Android tabanlı üç adet akıllı telefon ve bir adet tablet bilgisayar üzerinde test edilmiştir. Hazırlanan uygulama, pilot uygulamanın yapılması için Google Play Store üzerinden kullanıma açılmıştır ve 3 hafta boyunca aktif kalmıştır. Pilot uygulama süresince, daha önce belirlenen 7 uzman ve Google Play Store üzerinden uygulamayı indiren toplam 33 kullanıcı uygulamayı kullanmıştır. Uygulamayı kullanan uzmanların görüşleri, yapılandırılmamış görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Çalışmada, uygulamanın tasarım ve geliştirilme sürecinde elde edilen bilgilere ve uzman ve kullanıcı görüşlerine yer verilmiştir ve olası sorunlar için çözüm önerileri sunulmuştur. Son bölümde, oyunlaştırmanın literatürde bahsedilen avantaj ve dezavantajlarına değinilmiştir ve uzman ve kullanıcı görüşleri doğrultusunda ileride yapılacak olan çalışmalara ışık tutacağı düşünülen önerilere yer verilmiştir. Uygulamayı kullanan uzman ve günlük kullanıcıların görüşleri doğrultusunda, uygulamanın tarihi ve kültürel mekânların tanıtımında etkili olabileceği görülmüştür.
EEG cihazı ile kullanılabilirlik çalışması: bir kitlesel açık çevrimiçi ders ortamı örneği
Bu araştırma, kitlesel açık çevrimiçi ders platformunun EEG cihazı ile kullanılabilirliğini incelemek amacıyla hazırlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda Khan Academy Türkçe'nin kullanılabilirliği; EEG cihazından alınan dikkat ve meditasyon ortalamaları ile sistem kullanılabilirlik ölçeğinden alınan veriler sayesinde belirlenmiştir. Bu uygulama yapılırken sistemi daha önce hiç kullanmamış on kullanıcı seçilmiştir. Kullanıcılara sistemde gerçekleştirmek üzere görevler verilmiştir. Uygulama yapılmadan önce sekiz kullanıcıyla pilot uygulama yapılmıştır. Pilot uygulamanın verdiği sonuçlar neticesinde gerekli düzeltmeler yapılarak esas uygulamaya geçilmiştir. Kullanıcı verileri Neurosky cihazı sayesinde bilgisayarda C# programında bir uygulama ile MS Excel ortamına aktarılmıştır. Uygulama aşamasında ekran görüntüleri kaydedilmiştir. Ayrıca kullanıcılara Sistem Kullanılabilirlik Ölçeği uygulanmıştır. Elde edilen bulgular sonucunda sistem kullanılabilirlik ölçeği testinde iki kullanıcının sistemi orta düzeyde, geri kalan sekiz kullanıcının ise yüksek düzeyde kullanılabilir bulduğu görülmüştür. Neurosky Mindwave cihazından elde edilen verilerde ise kullanıcıların meditasyon ortalamaları dikkat ortalamalarına göre daha yüksek çıktığı görülmüştür. Bu sonuç, kullanıcıların sistemde zorlanmadıkları, rahat bir şekilde görevleri tamamladıklarının sonucunu vermektedir. Bu sonuçlardan yola çıkarak incelenen kitlesel açık ders ortamının Türkçe platformunun kullanılabilir olduğu bilgisi elde edilmiştir.
Artırılmış gerçeklik teknolojisinin okul öncesi dönemde kullanımı: Durum çalışması
Bu çalışmanın amacı, artırılmış gerçeklik teknolojisinin okul öncesi dönemde kullanımını incelemektir. Çalışma, nitel bir araştırma modeli olan durum çalışması şeklinde desenlenmiştir. Durum çalışmasının türü, çalışmanın bir durum hakkında bilgi vermek amacıyla yapılmasından ötürü açıklayıcı/tanımlayıcı durum çalışmasıdır. Çalışmada durum çalışması desenlerinden bütüncül çoklu durum deseni kullanılmıştır. Çalışma grubu uygun örnekleme yöntemiyle seçilmiş olup, seçim yöntemlerinden ise ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubunu 2017- 2018 yılında Afyon Kocatepe Üniversitesi'ne bağlı anaokuluna devam eden 9'u erkek (%50), 9'u kız (%50) 18 çocuk ve 2 öğretmen oluşturmaktadır. Çocuklar 54-77 ay aralığındadır. Uygulama süreci beş hafta sürmüştür. Çalışmada veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formları, gözlem, gözlem notu, ses ve video kayıtları yardımıyla toplanmıştır. Veri toplama araçları ile elde edilen veriler, kod ve temalar oluşturularak içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Çalışmanın sonuçları, artırılmış gerçeklik teknolojisinin okul öncesi dönemde kullanılmasının çocukların ilgi ve dikkatini çektiği, çocuklara gerçeklik hissi yaşattığı, içeriği somutlaştırdığı, akran ilişkilerini olumlu yönde desteklediği, bilgiyi renkli aynı zamanda görsel sunduğu ve eğlenceli bir ortam sağlamasından dolayı çocukların etkinliklere istekli katılmalarını ve etkinliğe odaklanmalarını sağladığını göstermektedir. Bunun yanında artırılmış gerçeklik teknolojisinin, çocukların etkinliğe katılımları konusunda bazen teşvik edici bir araçken bazense etkinliğin amacı dışına çıkmasına neden olan dikkat dağıtan bir araç olduğu görülmüştür. Ayrıca, artırılmış gerçeklik teknolojisi bazı materyallerle kıyaslandığında, çocukların doğrudan gerçek yaşamla bağlantısı bulunan materyalleri tercih ettiği, gerçek yaşamla doğrudan bağlantısı bulunmayan materyallerde ise artırılmış gerçeklik teknolojisi içeren materyalleri tercih ettiği görülmüştür. Aynı zamanda artırılmış gerçeklik teknolojilerinin, okul öncesi dönemde kalabalık sınıflarda kullanılmasının, sınıf ve zaman yönetimi konularında problemler oluşturabileceği sonucuna varılmıştır. Çalışmanın sonunda artırılmış gerçeklik teknolojisinin okul öncesi dönemde kullanımına ve gelecek çalışmalara yönelik öneriler sunulmuştur.
Okul öncesi çocuklarına yönelik yapay zeka tabanlı akıllı oyuncaklar: Tasarım tabanlı bir çalışma
Bu çalışmanın amacı, okul öncesi dönemdeki çocukların; sayı, şekil, hayvan ve renk kavram gelişimlerimi desteklemek amacıyla, yapay zeka tekniklerini kullanarak bir akıllı oyuncak geliştirmek, oyuncağın kullanılabilirliğini araştırmak ve kavram gelişimini destekleyiciliğini, okul öncesi öğretmenlerinin ve ebeveynlerin görüşleri doğrultusunda değerlendirmektir. Geliştirilen akıllı oyuncağın, kavramları çocuğa kendi öğrenme hızına uygun olarak öğreten bir zeki öğretim sistemi olması planlanmıştır. Günlük hayatta teknoloji ile iç içe olan ve teknoloji ürünlerine oldukça fazla ilgi duyan çocukların, teknolojiye olan bu ilgilerinin eğitim içeriğine yönlendirilmesi hedeflenmektedir. Çalışma grubunu; 2019-2020 Eğitim Öğretim yılında Afyonkarahisar ilinde bulunan iki bağımsız anaokulunda; 4-5 yaş grubundaki sınıflarda öğrenim görmekte olan 185 çocuk, sekiz okul öncesi öğretmeni ve 10 ebeveyn oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı doğrultusunda, tasarım tabanlı araştırma yöntemi kullanılmıştır. Akıllı oyuncağın ilk prototipin hazırlanması, uygulamasının gerçekleştirilmesi, öneriler çerçevesinde eksikliklerinin giderilmesi ve geliştirilmesi sonucunda nihai oyuncak elde edilmiştir. Akıllı oyuncağın kavram gelişimini destekleyiciliğinin, ebeveynlerin ve okul öncesi öğretmenlerinin görüşleri doğrultusunda tespit edilmesi için bir çalışma planı çerçevesinde uygulama faaliyeti gerçekleştirilmiştir. Çocukların oyuncakla oynaması sırasında gözlem yapılması, ebeveyn ve öğretmen görüşmeleri gerçekleştirilmesini içeren uygulama süreci bir hafta sürmüştür. Çalışmada verilerin toplanmasında; öğretmen ve ebeveyn görüşmelerinde yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmıştır. Çocukların gözlemlenmesinde; çocuk gözlem formu kullanılmıştır. Nitel verilerin analiz edilmesi için içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Öğretmen ve ebeveynlerle yapılan görüşmelerden elde edilen veriler Nvivo 11 nitel veri analizi programında organize edilmiş, serbest kodlar ve ağaç kodlar oluşturulmuştur. Ebeveyn görüşmelerinden elde edilen bulgulara çerçevesinde; çocukların oyuncak tercihlerinin farklılık gösterdiği, evde bulunan teknolojik cihazlarla ilgilendikleri, çoğunlukla ışıklı, sesli oyuncakları ve dijital oyunları oynamayı sevdikleri belirlenmiştir. Okullarda, çocukların eğitimi için teknolojiden yararlanıldığı görülmüştür. Okul öncesi öğretmenleri; kullanılacak materyalin teknolojinin zararlı yönlerinden arındırılması koşuluyla eğitimde teknoloji kullanımını benimsemektedir. Öğretmen-ebeveyn görüşmeleri ve yapılan gözlemler doğrultusunda, geliştirilen yapay zeka tabanlı akıllı oyuncağın kavram gelişimini destekleme konusunda başarılı olduğu, bireyselleştirilmiş eğitimde kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Oyuncağın; ilgi çekici olduğu, motivasyon sağladığı, çocuğun öğrenme istekliliğini arttırdığı görülmüştür. Oyuncak, çocukların yaşına uygun ve kullanımı kolay olarak değerlendirilmiştir. Çalışmada oyuncağın öğrenmeyi destekleme ve etkileşim özelliklerinin geliştirilmesine ilişkin öneriler sunulmuştur.
RFID ile gelişmiş personel takip sistemi
Teknolojinin bu derecede gelişmesi iş sektörünü de etkilemektedir. Mevcut firmaların bu denli gelişmeler karşısında zaman, maliyet tasarrufu sağlaması gerekmektedir. İş akış süreçlerinde gelişen teknolojiyle birlikte ortaya çıkan personel takip sistemi çalışanların giriş/çıkış saatlerine göre çalışana ücret belirleme görevini üstlenmiştir. Bu çalışmada personel takip sistemi üzerinde durulmuş ve birtakım yenilikler yapılmıştır. Mevcut personel takip sistemlerinin yerel sunucuda çalışması ve genellikle tek bir amaç üzerine kullanılması diğer ihtiyaçlara cevap verememesine neden olmuştur. Bu çalışmaya konu olan rfid ile gelişmiş personel takip sisteminde, ESP8266 donanımı kullanılarak web tabanlı uygulama geliştirilmiştir. En önemli özelliği cross-platform olarak çalışması ve işletim sistemi ayırt etmeksizin görevlerini yerine getirebilmesidir. Mevcut personel takip sistemlerinden farklı olarak personel performans değerlendirilmesi ve uzaktan erişime açık olması bu sistemi diğer sistemlerden daha kullanılabilir kılmaktadır. Web tabanlı olmasından kaynaklı oluşacak optimizasyon sorunlarını çözebilmek adına bootstrap kullanılmıştır. Bu sayede sistem kendini cihaza göre optimize edecektir. Bu çalışmada, nesneleri ve insanları izleyerek insan hayatını kolaylaştırmak ve üretim yapılan iş yerlerinde personel ve ürün takip işlemleri için çalışmalar gerçekleştiren muhasebe ve insan kaynaklarının yükünü hafifletmek amaçlanmıştır.
Güneş sistemi ve ötesi konusunun etkili öğrenimi için artırılmış gerçeklik odaklı bir tasarım
Fen bilimleri dersinde soyut kavramların olmasından dolayı kavramları somutlaştırma ve öğrencilerin konuyu kolay kavrayabilmeleri için somutlaştırmaya dayalı öğrenme araçlarının kullanılması önemli bir durumdur. Bu araştırmanın amacı, araştırma sorgulamaya dayalı öğretimde TGA tekniği kullanılarak hazırlanan artırılmış gerçeklik teknolojisinin kullanıldığı üç boyutlu kitap ile zenginleştirilmiş ders tasarımları hakkında öğretmen ve öğrenci görüşlerini belirlemektir. Bu şekildeki ders tasarımının öğrencilerin derse olan ilgilerini nasıl etkilediğini ortaya çıkarmak açısından araştırma önem arzetmektedir. Bu çalışma nitel araştırma yöntemlerinden biri olan örnek olay çalışması kullanılarak yapılmıştır. Çalışmanın uygulama sürecinde örneklemi Afyonkarahisar ilinde bulunan bir ortaokulun 7. sınıf düzeyindeki 34 öğrenci oluşturmaktadır. Bu çalışmada Güneş Sistemi ve Ötesi ünitesi ele alınmıştır. Ünite kapsamında kullanılmak üzere artırılmış gerçeklik teknolojisi uygulamalarından Space 4D+ Flash Cards kullanılmıştır. Ders tasarımı TGA stratejisi kullanılarak hazırlanmıştır. Veri toplama araçları olarak yarı yapılandırılmış öğretmen ve öğrenci görüşme formları ve sınıf içi gözlem formu kullanılmıştır. Bu süreçte toplanan veriler nitel olarak analiz edilmiş; AR ile ders işlenişine olumlu, olumsuz ve öneriler şeklinde değerlendirenler olarak gruplandırılmıştır. Araştırma sonucunda AR teknolojilerinin derse uygun öğretim yöntemleriyle birleştirildiğinde öğrencinin öğrenmesini kolaylaştırmaya, olumlu bir algı oluşturmaya ve dersin eğlenceli hale gelmesine katkı sağladığı bulunmuştur.
Kanser hastalarına yönelik oyunlaştırılmış bir web ortamının tasarımı ve geliştirilmesi
Oyunlaştırma kavramı özellikle 2011 yılından bu yana literatürde kendine sıklıkla yer bulmuştur. Oyunlaştırmanın literatürde bir den çok tanımı olmasına rağmen, araştırmacılar; kazandırılmak istenen davranışın, hedef kitleye eğlenceli bir şekilde aktarılmasını sağlamak, kullanıcıyı ortama adapte etmek gibi tanımlar etrafında hem fikir olmuştur. Hedef kitlenin ortama eğlenceli bir şekilde adapte olması kişinin motivasyonuna olumlu yansımaktadır. Oyunlaştırma denildiğin de akla gelen ilk kavram bu yüzden motivasyondur. Oyunlaştırma ile ilgili literatüre bakıldığı zaman, oyunlaştırma bileşenlerinin hedef kitlenin motivasyonunu arttırdığı ve durumunda hedeflenen davranışın, hedeflenen kitle tarafından gerçekleştirildiği akademik çalışmalarda da görülmektedir. Teknoloji kullanımının gün geçtikçe arttığı günümüzde, özellikle mobil teknoloji en küçüğünden, en büyüğüne herkesin elinin altındadır. Mobil web aynı zamanda kullanıcılar için fırsat eşitliği doğurmaktadır. Kullanıcılar bilgiye çok çabuk ulaşabilmektedir. Bu durum yapılan ve yapılacak olan bilimsel araştırmalara doğrudan etki etmiştir. Mobil web ile ilgili hemen her alanda, farklı çalışmalar yapılmaktadır. Sağlık alanı da bu alanların başında gelmektedir. Bu çalışmada oyunlaştırma bileşenlerinden en uygun olanları kullanılarak, kanser hastalarının motivasyonlarını yükseltmek amaçlı, oyunlaştırma temelli bir web uygulaması tasarlanıp geliştirilmiştir. Çalışma web uygulaması ve veri tabanı paneli olmak üzere 2 farklı bölümden oluşmaktadır. Web uygulaması ve veri tabanı paneli Html (Hyper Text Markup Language), Css (Cascading Style Sheets), Sql server ve Asp.net teknolojisi kullanılarak tasarlanmıştır. Web site geliştirilmesi için Çağlayan Şelale Modeli kullanılmıştır. Oyunlaştırma tasarımı için de D6 Oyunlaştırma Tasarım Çerçevesi kullanılmıştır. Çalışmada gerçekleştirilmiş olan uygulamanın, tasarım ve geliştirilme aşamasında elde edilen verilere ayrıntılı bir şekilde yer verilmiştir. Onkoloji (kanser oluşumu, nedenleri ve tedavisi ile ilgilenen bilim dalı) doktorları ile yapılan görüşmeler doğrultusunda, geliştirilmiştir. Geliştirilen web platformu pilot uygulaması bir hafta yayınlanmıştır. Yayınlanan web platformu 10 hasta tarafından kullanılmıştır ve önceden belirlenen 3 doktor ve 2 tasarım uzmanı tarafından incelenmiştir. Doktor görüşmeleri yapılandırılmamış görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Geliştirilen ortamın tasarım sürecinde ve geliştirme aşamasında elde edilen bilgilere, doktor ve kullanıcı görüşlerine yer verilmiştir. Yapılan görüşmelerde geliştirilen ortamın olumlu ve geliştirilebilir noktaları belirtilmiştir. Doktorlar ve kullanıcılar ile yapılan görüşmeler doğrultusunda geliştirilen ortamın kanser hastalarının motivasyonları üzerinde olumlu etkiler bırakacağı görülmüştür.
Developing a web portal for gamification of secondary school education process
Nowadays, people spend a lot of time on the game. People playing have a better time playing. In this context, turning a structure into a game will be more demanding. In this case, the concept of gamification appears. The concept of gamification is defined as the application of game elements in non-game areas. Within the scope of this study, a web portal has been developed in which gamification approach can be used in classroom learning environments. During the development of the web portal, interviews were conducted with the teachers, and the students were asked to categorize their behaviors and to develop them. In this context, a web portal based on the badge, score and leadership system that form the basis of game components has been developed. The developed web portal was piloted for 8 teachers and 170 students over 8 weeks, and updates were made in light of the feedback obtained after this pilot implementation. After the updates, it has been applied again for 8 weeks and it has been seen that the problems experienced in the previous pilot applications have been eliminated. It is predicted that the system will be applied more successfully with the suggestions given at the end of the study.
Beşinci sınıf öğrencilerinin grup çalışması ile robotik kodlama deneyimlerinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı eğitsel bir robot kit ile ortaokul öğrencilerinin gruplara ayrılarak robotik öğrenimini incelemektir. Çalışma, araştırma tekniklerinden nitel araştırma modellerinden durum çalışması şeklinde desenlemiştir. Çalışma grubu, 2018-2019 eğitim öğretim yılında bir okulun ortaokul 5. Sınıfta okuyan 24 erkek, 15 kız toplam 39 öğrenciden oluşmaktadır. Uygulama süresi beş hafta sürmüştür. Çalışmada verileri, yarı yapılandırılmış görüşme formları, gözlem, gözlem notu ve ses kayıtları yardımıyla toplanmıştır. Veriler toplandıktan sonra kodlar, temalar oluşturularak içerik analizi ile analiz edilmiştir. Çalışmada, grup çalışması ile eğitsel robot kiti ile uygulama yapan öğrencilerin süreci, ilgi çekici bulduğu, meslek seçiminde etkili ve diğer derslere olumlu fayda sağladığı görülmüştür. Hazır bulunuşluk ve ön bilginin etkisinin süreçte önemli olduğu sonucuna ortaya çıkmıştır. Grup içi etkileşimin robotik öğrenimi sürecinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın sonuçları doğrultusunda grup çalışması ile robotik kodlama öğrenme ve öğretme sürecine yönelik önerilerde bulunulmuştur.
Robotik kodlama öğretimine yönelik zenginleştirilmiş e-kitap geliştirilmesi
Bu araştırma, robotik kodlama öğretimine yönelik bir zenginleştirilmiş e-kitap geliştirilme sürecini, uygulama planını ve öğretmen görüşlerini kapsamaktadır. Bu çalışmada analiz, tasarım, geliştirme ve uygulama süreçlerinin bir döngü içerisinde yapılmasından dolayı tasarım tabanlı araştırma modeli kullanılmıştır. Bu araştırma iki aşamadan oluşmaktadır. İlk aşama zenginleştirilmiş e-kitap geliştirme sürecini kapsamaktadır. Geliştirme sürecinde öğretmenlerden görüşler alınarak zenginleştirilmiş e-kitap üzerinde güncellemeler yapılmıştır. İkinci aşama ise geliştirilen zenginleştirilmiş e-kitabın uygulama sürecini kapsamaktadır. Geliştirilen zenginleştirilmiş e-kitap, 2019- 2020 eğitim öğretim yılında 6. sınıflardaki bilişim teknolojileri ve yazılım dersi kapsamında, kodlama eğitiminin içeriğinde yer alan bir robot setinin kullanımı, örnek uygulamaları ve değerlendirme sürecinden oluşmaktadır. Kitap içerikleri ve ders planları bir uzman ve araştırmacı tarafından geliştirilerek çalışma grubuna sunulmuştur. Çalışma grubu 2019-2020 eğitim öğretim yılında derslerinde EV3 robot seti kullanan 5 erkek ve 5 kadın olmak üzere toplam 10 öğretmenden oluşmaktadır. Uygulama süresi 4 hafta sürmüştür. Çalışmadaki verilerin toplanmasında yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Çalışmada veriler, görüşme formuna verilen cevaplar doğrultusunda bir uzman ile analiz edilerek frekans değerlerine bakılmıştır. Çalışma sonucunda zenginleştirilmiş e-kitabın ders içerisinde olumlu bir algı yarattığı, derse motivasyonu sağladığı, konuların öğrenilmesinde kolaylık sağladığı görülmüştür. Ayrıca zenginleştirilmiş e-kitap içeriklerinin geliştirilmesine ilişkin önerilerde bulunulmuştur.
Nesnelerin interneti destekli algılayıcı arabirimi tasarlanarak veri toplama ağı geliştirilmesi
Bu çalışmada araştırmacıların alan çalışmalarında kullanımına yönelik nesnelerin interneti destekli algılayıcı arabirimi tasarlanarak veri toplama ağı oluşturulması amaçlanmıştır. Bu kapsamda OrangePi Zero temelli veri toplama ve sunucu görevlerini üstelenecek bir ana modül tasarlanmıştır. Verilerin tutulmasında MongoDB veri tabanı kullanılmış, servis uygulamaları içinse NodeJS Express tercih edilmiştir. Kullanıcı arabirimi için AngularJS kullanılarak web arabirimi oluşturulmuştur. Modbus, I2C ve OneWire gibi protokoller kullanılarak amaca yönelik algılayıcılar ve diğer modüllerin kullanımına imkân verecek şekilde bir yapı oluşturulmuştur. Modbus RTU RS485 veya I2C protokolleri kullanarak ana modüle birlikte kullanılabilecek ayrı bir yardımcı modül tasarlanmıştır. Tasarlanan yardımcı modül üzerinde analog ve dijital portlar ile hx711 yük hücresi yükselticisi yer almaktadır. Ana modül ve yardımcı modülün yazılımı hazırlanarak gerekli konfigürasyonları yapılmıştır. Gerçekleştirilen sisteme çeşitli algılayıcılar bağlanarak test edilmiş ve araştırmacıların alan çalışmalarında kullanılabileceği bir yapı olduğu görülmüştür.
Programlanabilir eğitsel oyuncak robot tasarımı ve okul öncesi dönemde kullanılması
Bu çalışmanın amacı, okul öncesi dönemde programlanabilir eğitsel oyuncak robot kullanımının öğrencilerin bilgi işlemsel düşünme becerilerine katkısını incelemek, okul öncesi yaş gruplarına uygun eğitsel robot tasarlama ve geliştirme sürecini inceleyerek nelere dikkat edilmesi gerektiğini araştırmak ve uygulama yapan öğretmenlerin görüşlerini alarak sonraki çalışmalara ışık tutmaktır. Bu amaçla bu çalışma bir tasarım ve geliştirme çalışması olarak desenlenmiştir. Çalışmada ADDIE modeline uygun olarak bir programlanabilir eğitsel oyuncak robot geliştirilmiş ve bu robot hakkında öğretmenlerden görüşleri alınmıştır. Çalışmada amaçlı örnekleme yöntemi kullanılarak, geliştirilen robotu sınıflarında kullanan öğretmenler seçilmiştir. Çalışma grubunu Afyonkarahisar ili merkez ilçesindeki 13 farklı okulda görev yapan toplamda 37 okul öncesi öğretmeni oluşturmaktadır. Katılımcılardan yarı yapılandırılmış görüşme formu ile uygulamaya yönelik öğretmenlerin genel anlamdaki görüşleri, çalışmanın öğrencilerin tepkileri ve öğrenciler üzerindeki etkileri, çalışmanın kullanımıyla ilgili görüşleri, olumsuz durumlarla ilgili görüşleri belirlenmeye çalışılmıştır. Geliştirilen ürünün kullanılabilirliğini değerlendirebilmek için Sistem Kullanılabilirlik Ölçeği kullanılmıştır. Çalışma sonuçlarına göre, programlanabilir eğitsel oyuncak robotun geliştirilme sürecinde ADDIE modelinin uygulanabilir olduğu görülmüştür. Öğretmenlerden elde edilen veriler, programlanabilir robotun işbirliği, eğlenerek öğrenme, yaparak yaşayarak öğrenme ve somutlaştırmaya yardımcı olarak öğrenme sürecine katkı sağladığını göstermiştir. Diğer yandan, bu robotun sınıfta kullanılmasının zaman yönetimi gibi bazı sorularda da yol açtığı belirlenmiştir. Programlanabilir robotun kullanılabilirlik düzeyinin yüksek olduğu ve öğretmenlerin geliştirme için bazı önerilerinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Farklı branşlarda görev yapan öğretmenlere uzaktan verilen kodlama eğitimi sürecinin incelenmesi
Bu araştırmada blok tabanlı kodlama platformu olan Scratch 3.0 programının farklı branşlarda kullanımını ve farklı branşlardaki öğretmenlerin Scratch 3.0 programı aracılığıyla uygulama geliştirmesini sağlayarak görüşlerinin alınması amaçlanmıştır. Öğretmenlerin aldıkları kodlama eğitimi sayesinde geliştirdikleri materyali kendi disiplinlere entegre ederek öğrencilerdeki problem çözme becerilerini geliştirmeleri için eğitim verilmiştir. Araştırmada nitel bir araştırma modeli olan durum çalışması kullanılmıştır. Araştırma grubu, 2019-2020 eğitim öğretim yılında görev yapmakta olan farklı branşlardaki 8 öğretmenden oluşmaktadır. Üç haftalık uygulama süreci hem senkron dersler hem de asenkron (video) dersler ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veriler yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Görüşme formlarının yanında video, fotoğraf ve ses kayıtlarına da yer verilmiştir. Araştırmanın veri analizinde içerik analiz yöntemi kullanılmıştır. Veriler bir uzman ile değerlendirilerek kod ve temalar oluşturulmuştur. Bulgulardan elde edilen verilere göre öğretmenlerin eğitsel/etkileşimli materyallerini Scratch 3.0 programında geliştirme sürecine yönelik görüşlerine ilişkin toplam dört tema olarak belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre kodlama ve programlama eğitimi hakkında hazırbulunuşluğa sahip olan bireylerin Scratch 3.0 kodlama platformunda eğitsel/etkileşimli materyallerini geliştirirken zorlanmadıkları belirlenmiştir. Öğretmenlerin Scratch 3.0 kodlama platformunda öğrencilerin yaş, gelişim düzeylerini dikkate alarak ve onların beklentilerini karşılayacak şekilde materyallerini geliştirdikleri görülmektedir. Video konferans uygulamasında gerçekleşen derslerin kendilerini daha rahat hissetmelerini ve diğer meslektaşları ile sosyal iletişim sağladığı gözlenmiştir. Asenkron içerikli videoların ise programda materyallerini oluşturmalarında kolaylık sağladığı görülmüştür. Ayrıca blok tabanlı kodlama platformu olan Scratch 3.0 programının farklı branşlardaki kullanımını ve bu kapsamda farklı branşlardaki öğretmenlerin uygulama geliştirmesine yönelik önerilerde bulunulmuştur. Buna göre çevrimiçi video konferans platformu aracılığıyla verilen dersin sayısı sınırlı tutulmasından dolayı; öğrenmenin daha verimli ve kalıcı olması için bu sürenin artırılması gerektiği önerilmiştir. Kodlama/programlama eğitimi ve Scratch kodlama programı kullanımına yönelik ilkokul ve ortaokul branşlarındaki öğretmenlere hizmet içi eğitimler düzenlenmesi gerektiği konusunda önerilerde bulunulmuştur.
Mobil sanal gerçeklik uygulamalarının eğitsel ve teknik yönden değerlendirilmesi
Bu çalışmanın amacı, eğitsel mobil sanal gerçeklik uygulamaları eğitsel boyutu ve sanal gerçekliğe uygunluk boyutu açısından değerlendirmektir. Bu doğrultuda Google Play Store'da bulunan tüm dillere ait, ücretsiz ya da ücretsiz deneme sürümü olan, genel hedef kitleye hitap eden ve eğitsel/eğitici açıklamalı olan eğitsel mobil sanal gerçeklik uygulamaları seçilmiştir. Sonuçta 25 tanesi tüm yaş gruplarına ve 5 tanesi belirli yaş gruplarına hitap eden toplam 30 uygulamaya ulaşılmıştır. Uygulamaların değerlendirmesini araştırmacı ve bir Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü mezunu yapmıştır. Mobil araç kullanımının artmasıyla artan mobil uygulamaların, kalitesinin değerlendirilmesi, hangi uygulamanın amaca uygunluk gösterip göstermediğini anlamak açısından gerekli olduğu düşünülerek hazırlanan bu çalışmada eğitsel amaçlı uygulamaların eğitsel değerinin ve sanal gerçekliğe uygunluğunun belirlenmesi üzerinde odaklanılmıştır. Çalışma kapsamında seçilen mobil uygulamalar ÇEMUDER ve SGEKDR ölçekleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi ile değerlendirilerek sonuçlar tablolarla açıklanmıştır. Değerlendirmeyi yapan iki puanlayıcının güvenirliği için yapılan Pearson korelasyon analizi sonuçlarına göre ÇEMUDER ve SGEKDR için puanlayıcılar arasında anlamlı ve pozitif yönde bir ilişki olduğu bulunmuştur. Araştırmanın yapısı gereği nitel ve nicel verilerin bir arada toplanıp yorumlanmasına dayalı iç-içe karma desen kullanılmıştır. Puanlayıcılar nicel verileri uygulamaları puanlayarak toplarken, doküman inceleme yoluyla da nitel verileri toplamıştır. Nitel veriler toplanırken puanlayıcıların uygulamaları puanlarken almış oldukları notlar kullanılmıştır. Alınan bu notlar araştırmacının bulguları yorumlamasında araştırmacıya yol göstermiştir. Araştırma bulgularında ise; değerlendirilen eğitsel mobil sanal gerçeklik uygulamalarının yarıya yakınının amaca uygunluk gösterdiği görülmüştür. Değerlendirilen uygulamalardan herhangi biri için tam anlamıyla eğitsel amaca uygun ya da tam anlamıyla sanal gerçeklik kullanımına uygun şeklinde bir tanımlama yapılamamıştır. Sonuç olarak araştırmacı çalışma kapsamında kullandığı ölçeklerdeki ortak noktaları belirleyerek bir çerçeve oluşturmuştur. Bu çerçevenin gelecekte eğitsel mobil sanal gerçeklik uygulamaları geliştiricilerine eğitsel mobil uygulama geliştirirken amacına uygun olması için hangi özellikleri taşıması gerektiği konusunda fikir vereceği düşünülmektedir. Veliler, eğitimciler ve öğrenciler için; bir uygulamayı kullanmadan önce amacına uygun olup olmadığının değerlendirmesinin yapılarak kullanılması ve geliştiriciler için de eğitsel mobil sanal gerçeklik uygulaması geliştirirken dikkat edilmesi gereken önemli noktalara öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Eğitsel mobil sanal gerçeklik uygulamaları, Mobil uygulama değerlendirme
OYUNLAŞTIRILMIŞ WEB TABANLI ÖDEV TAKİP SİSTEMİNİN TASARLANMASI VE GELİŞTİRİLMESİ
21 yüzyılda oyun hemen hemen her yaş grubunun zaman ayırdığı etkinliklerden bir tanesidir. Oyunlaştırma ise oyunlardan farklı olarak oyun elemanlarının oyun olmayan ortamlarda kullanılması olarak tanımlanmaktadır. Bu tez çalışmasında, oyunlaştırma bileşenleri seviye, rozet, puan, lider tahtası, görevler, şans faktörü ve avatar kullanılarak oluşturulan ödev takip sisteminin, teknolojik araçlarla uyumlu ve geleneksel ödev yöntemlerine alternatif bir sistem geliştirmek hedeflenmiştir. Geliştirilen bu sistemle öğrencilerin oyunlaştırılmış ödev takip sisteminde ödevlerini kolaylıkla göndermeleri, öğretmenlerin göndermiş olduğu ödevlerin takibini sınıf ortamı dışında gerçekleştirmeleri ve anlık geri dönütler verebilmesi amaçlanmıştır. Gerçekleştirilen çalışmada tasarım tabanlı araştırma yöntemi tercih edilmiştir. Çalışma Milli eğitim bakanlığına bağlı ve Hatay ilinde bulunan bir ortaokul da eğitimine devam etmekte olan 50 tane 7. sınıf öğrencisi ve aynı kurumda görevini sürdüren 5 öğretmenle gerçekleştirilmiştir. Öğretmenlerden toplanan veriler için yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Oyunlaştırılmış ödev takip sisteminin kullanılabilirliğine ilişkin öğrenci görüşleri Ateş ve Karacan (2010) tarafından Türkçeleştirilen "Web sayfası kullanılabilirlik ölçüm" anketi kullanılarak toplanmıştır. Çalışmanın sonucunda öğretmenler oyunlaştırılmış ödev takip sisteminin ödev takibini kolaylaştırdığını, sistemin genel olarak öğrencilere uygun olduğunu belirtmişlerdir. Fakat oyunlaştırılmış ödev takip sisteminde verilen kullanıcı geri dönütlerinin eksik olduğunu ve sisteme farklı ödev yapıları (video ödevi, çevrim içi test) eklenirse sistemin daha kullanışlı olacağını da belirtmişlerdir. Öğrencilerin ankete verdikleri cevapların incelenmesi sonucunda; oyunlaştırılmış ödev takip sisteminin ilgilerini çektiği, oyunlaştırılmış web tabanlı ödev takip sisteminin çalışma hızının iyi olduğu ve sistemi kullanmaktan hoşnut oldukları görülmüştür. Öğrencilerin oyunlaştırılmış ödev takip sistemini genel olarak beğendikleri fakat sistemi ilk defa kullanan öğrencilerin bazılarının zorlandığı görülmüştür.
Sunucu tabanlı yapay zekalı COVID-19 belirtileri analizi yapan robot
Sağlık sektöründe robotlar Nesnelerin İnterneti ve Yapay Zekâ tabanlı çalışmalarla güçlendirilerek çeşitli hizmetlerde kullanılmaktadır. 2019 yılı itibarıyla Covid-19'un ortaya çıkmasıyla bulaşıcı hastalık ve salgın durumlarında robot kullanımına ilgi artmıştır. Covid-19'la mücadele kapsamında; sohbet robotu, dezenfeksiyon robotu, teletıp robotu, sosyal mesafe robotu gibi çeşitli çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada, Covid-19 belirtilerini nesnelerin interneti teknolojisi ile toplayan sunucu tabanlı çalışan yapay zekâ kontrollü CovidBot adı verilen bir robot yapılmıştır. CovidBot sistemi robotik bir devre, sunucu ve Naïve Bayes sınıflandırma algoritması ile çalışmaktadır. CovidBot insanlarla etkileşime girerek Covid-19 belirtilerini öğrenmek için 13 soru sorarak elde ettiği verileri sunucuya göndermektedir. Elde edilen verilerin sınıflandırma işlemi denetimli makine öğrenmesi algoritmalarından Naïve Bayes kullanılarak oluşturulan makine öğrenmesi modeli ile yapılmıştır. Modelin eğitimi için üç ayrı veri seti ile makine öğrenmesi modelinin eğitim işlemi gerçekleştirilmiştir. Yapılan çalışmalarda makine öğrenmesi modeli ile eğitim setlerinden veri sayısı fazla olan veri seti ile daha başarılı sonuçlar elde edilmiştir. Bu veri seti ile eğitilmiş modelle sınıflandırılarak "Normal", "Hafif", "Riskli" ve "Ciddi" olmak üzere 4 farklı Covid grubuna ayrılmaktadır. Ayrıca eğer sınıflandırma işleminde uygun bir sonuç elde edilemezse ilgili veri "Belirsiz" olarak etiketlenmektedir. Bu sınıflandırma işlemleri performans ölçüleri ile değerlendirilmiştir. Sınıflandırma çalışmasında %88 doğruluk oranı elde edilmiştir. Elbette CovidBot ile elde edilen sonuçlar Covid-19 ön tanılama işlemlerinde kullanılabilecek şekildedir. Tavsiye niteliğinde olsa da insanların kalabalık test ortamlarına girmeden fikir edinmelerini sağlayabilecek niteliktedir.
Kablosuz elektronik steteskop tasarımı ve bilgisayar ortamında görüntülenmesi
Kalp ve akciğerdeki anormalliklerin teşhis edilmesinde yardımcı bilgi üreten en temel metot, steteskopla dinleme yani oskültasyon metodudur. Oskültasyon metoduyla kalp, akciğer, mide ve bağırsak seslerini dinlenerek hastalıkların teşhisinde yardımcı bilgi üretilmektedir. Fakat geleneksel dinleme cihazları ile yapılan dinlemelerde teşhise ulaşabilmek için hekimlerin uzun yıllar boyunca elde edilebileceği tecrübe ve deneyimlere ihtiyacı vardır. Bu deneyime sahip olmayan hekimler için kalpteki anormalliğin tespit edilebilmesi, kalp seslerinin ayrıştırılabilmesi için yardımcı sistemlerin geliştirilmesi önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı özellikle yeni mezun doktorların ve tıp öğrencilerinin, EKG grafiklerini ve oskültasyon seslerini gürültüden yalıtılmış yüksek ses kalitesi ile dinleyebilecekleri elektronik stetoskobu tasarlamak ve bu sesleri radyo dalgaları ile bilgisayar ortamına aktarmaktır. Aynı zamanda, görüntülenen ses verisi IP-Kamera ile uzaktaki bir uzman hekime aktarılarak konsültasyon imkanı sağlanmış olacaktır.
Veri yapıları ve algoritmalar dersi için sanal laboratuar uygulaması
Teknolojinin önemi ve ülkemiz çapında hızla yaygınlaşması ile çoğu üniversite uzaktan eğitim programları açmaktadır. Fakat uzaktan eğitim programları, ne kadar yaygınlaşsa da tam anlamıyla yüz yüze eğitimin yerini alamamaktadır. Son zamanlarda ortaya çıkan karma öğrenme kavramı ile bu sorun da aşılmıştır. Karma öğrenme e-öğrenme ile klasik öğrenmenin birleşimi olarak kabul edilir.Bu tez çalışmasında uzaktan eğitime materyal olarak katkı sağlayacak hem klasik öğrenmede hem de karma öğrenmede kullanılabilecek sanal laboratuar oluşturulmuştur. Bu sanal laboratuar ile öğrencilerin istedikleri zaman ve mekânda derslerin uygulamalarını yapabilmelerine olanak sağlanması amaçlanmıştır.Uygulama geliştirilirken, ?Veri Yapıları ve Algoritmalar? dersleri temel alınmıştır. Visual Studio 2005 ortamında Asp.Net kullanılarak hazırlanan uygulamanın kodları C# ile desteklenmiştir. Bu uygulama, bilgisayar programcılığı öğrencileri tarafından kullanılmış ve bir anket ile sonuçlar değerlendirilmiştir.Anahtar Kelimeler: Sanal Laboratuar, e-öğrenme, C Programlama, Veri Yapıları, Algoritmalar.
Bulanık mantık ve yapay sinir ağları için eğitim yazılımı geliştirilmesi
Günümüzde, fiziksel dünyayla özdeşleşmiş problemlerin, insan düşünce yapısıyla çözülmesini amaçlayan, birçok farklı yapay zekâ tekniği bulunmaktadır. Genetik algoritmalar, bulanık mantık ve yapay sinir ağları, yaygın kullanım alanlarına sahip, popüler yapay zekâ tekniklerinden bazılarıdır. Bu teknikler, bilgisayar teknolojisinin de yardımıyla, farklı alanlardaki problemlerin çözümünde kolayca kullanılabilmektedir.Bu tez çalışmasında, bulanık mantık ve yapay sinir ağları tekniklerinin eğitiminde ve bu tekniklerle ilgili araştırma çalışmalarında kullanılabilen, etkili bir uygulama yazılımı geliştirilmiştir. Çalışma sayesinde, ilgili tekniklerin öğretiminde kullanılabilen, örnek çalışmaların yürütülebildiği, güçlü bir ?eğitim yazılımı? sunulması amaçlanmaktadır. Yazılım yapısı, C# programlama dili aracılığıyla, nesneye yönelik programlama tekniklerinin avantajları bir araya getirilerek oluşturulmuştur. Ayrıca bu yazılım, ilgili alanda gerçekleştirilmiş olan, Türkçe arayüzlü, ender çalışmalardan birisidir.
Üniversitelerde evrak otomasyon sistemi ve Afyon Kocatepe Üniversitesi için örnek uygulama
Gerek kişisel gerekse kurumsal faaliyetlerin sürdürülmesi için oluşturulan kağıt dokümanlar, teknolojik gelişmelerin etkisi ile yerini hızla elektronik dokümanlara bırakmaktadır. Gün geçtikçe sayısında artış gözlemlenen elektronik dokümanların klasik yöntemlerle yönetimleri zorlaşmış, daha etkili, güvenilir ve elektronik ortama uygun çözümler geliştirilmiştir. Elektronik doküman yönetimi olarak tanımlanan bu sistemler giderek yaygınlaşmış ve maliyet, insan gücü, zaman yönünden tasarruf sağlarken, aynı zamanda etkin, güvenli ve hızlı bir sistem olma özelliği sergilemiştir.Bu tez çalışmasında geliştirilen uygulama ile teknolojinin hızından faydalanarak, kullanıcıların herhangi bir konu hakkında bilgi edinmek veya evrakla ilgili bir konuda işlem yapmak için, evrağın fiziksel olarak kendilerine gelmesini beklemek zorunda kalmamaları ve işlemlerin daha kısa sürede, daha doğru yapabilmeleri amaçlanmıştır. Doküman yönetimi standartları temel alınarak geliştirilen örnek doküman yönetim sisteminde en popüler dillerden biri olan Java dili kullanılmış ve verilerin saklanması için SQL Server veritabanı tercih edilmiştir.
Uzaktan eğitim sistemlerindeki soru bankalarının bulanık mantık yöntemi ile analizi
İnternet kullanımının artması, eğitim alanında da gelişmeler sağlamış ve internet tabanlı uzaktan eğitim sistemlerinin hızla yaygınlaşmasına önderlik etmiştir. Herkese eşit hakta eğitim sunan uzaktan eğitim modelleri, zamandan ve mekandan bağımsız eğitim alma prensibini temel almıştır. Ölçme ve değerlendirme işlemlerinin de internet üzerinden yapıldığı bu sistemlerde, sınavlar en önemli fonksiyonlardan biridir.Bu tez çalışmasında, bulanık mantık tekniği ile uzaktan eğitim sistemlerinde kullanılmak üzere akıllı bir sınav analiz yazılımı geliştirilmiştir. Bu yazılım sayesinde, mevcut uzaktan eğitim sistemindeki sınavların hem kolay hem de akıllı bir şekilde gerçekleştirilmesi hedeflenmiştir. Kullanıcı dostu bir ara yüze sahip sınav analiz yazılımının geliştirilme aşamasında ASP.NET, C# programlama dili ve SQL Server veritabanı yönetim sistemi kullanılmıştır.
Kız meslek lisesi öğrencilerinin akademik başarısızlık nedenlerinin veri madenciliği tekniği ile analizi
Günümüzde akademik başarıya ulaşmak eski yıllara göre oldukça zor bir durumdur. Çünkü özellikle ergenlik çağına girmiş bireyler ailelerinden, çevrelerinden, okul ortamından, öğretmen davranışlarından ve bunlar gibi birçok nedenlerden daha fazla etkilenmekte ve başarısız olabilmektedirler. Bu tez çalışmasında, öğrencilerin başarısızlıklarına neden olan etkenler incelenmiştir. Başarısızlık nedenlerini belirlemek için öğrencilere bir anket uygulanmıştır. Anket sonucunda elde edilen veriler büyük bir veri tabanı oluşturduğu için, bu çalışmada büyük veri tabanlarındaki bağıntı ve kuralları daha kolay tespit etmeyi sağlayan bir yöntem olan veri madenciliği yöntemi kullanılmıştır. Anketin değerlendirilmesi aşamasında, verilerin içeriği ve çalışmanın konusu göz önüne alınarak veri madenciliği yöntemlerinden kümele yöntemi uygulanmıştır ve veriler üç kümeye ayrılmıştır. Her kümenin incelenmesi sonucunda, öğrencileri başarısızlığa iten etkenlerin hangilerinin aynı anda görüldüğü ve aralarındaki ilişkiler tespit edilmiştir.