1,700
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Havalimanı ve havaalanı terminal yapılarında yolcu beğenisinin araştırılması ve ölçülmesi
Havayolu ulaşımı ülkemizde en çok tercih edilen ulaşım şekillerinden biridir. Ülkemizde yolcu trafiğinin büyük bir kısmı İstanbul, Ankara, İzmir, Gaziantep, Adana ve Trabzon illerindeki havalimanlarında gerçekleşmektedir.Pratikteki bu durum ülke bilimsel araştırmalarına kısıtlı oranda yansımış, özellikle yolcu memnuniyeti üzerinden bir değerlendirme sistematiği havalimanları için henüz geliştirilmemiştir. Konusunda ilk olması, çalışmanın özgünlüğünü ortaya koymaktadır. Önerilen çalışmada, ulusal ve uluslararası yolcu taşımacılığı yapan 7 havalimanı yolcu terminalinde giden yerli yolcuların görüşlerine başvurulmak suretiyle bir değerlendirme çalışması (memnuniyet ölçümü) yapılmıştır.Yolcu memnuniyeti, İstanbul Sabiha Gökçen, Ankara-Esenboğa, İzmir-Adnan Menderes, Trabzon, Gaziantep ve Adana havalimanlarında; (a) terminal yapılarının bütününden duyulan memnuniyet ve (b) yolcu bekleme salonlarından duyulan memnuniyet olmak üzere başlıca iki başlık altında, yolcularla birebir görüşülerek yapılan anketler üzerinden, nicel olarak ölçülmüştür. Giden yolcunun havalimanı/havaalanı girişinden terminal bekleme salonuna gelişine kadar ki süreçte, geçmiş olduğu tüm hizmet ve mekânlar terminal bütününden duyulan memnuniyetin; yolcu bekleme salonunda algılamakta ve kullanmakta olduğu mekandan aldığı izlenimler ise yolcu bekleme salonundan duyulan memnuniyetin içeriklerini oluşturmaktadır. Dolayısıyla, terminal yapıları hem işlevsel hem de estetik bağlamda bir arada değerlendirilmiştir.Ülke genelinde 7 terminalde, 1029 yolcunun katılımı ile gerçekleştirilen bu çalışma sonucunda, her bir terminalin performans değerleri belirlenmiştir. Anket kapsamında sorgulanan 40 alt ölçütten 11 tanesi yolcuların havalimanından duyduğu memnuniyeti anlamlı olarak etkileyen özellik olarak saptanmıştır. Çalışma sonrası ortaya çıkan yargıların, mevcut terminallerin performanslarının iyileştirilmesine yardımcı olması, yeni tasarımlara da yol gösterici olması amaçlanmaktadır.
Mimarlıkta dijital ortamın getirdiği tektonik değişim ve formdaki yansımaları
Bu çalışma, 20.yy sonlarında başlayan, dijital araçların mimarlıkta tasarım sürecine girmesiyle sunduğu imkânlar sayesinde değişen tektoniğini ve bunun yansımaları olarak ortaya çıkan kompleks, eğrisel, özgür forma sahip ürünleri incelemektedir.Dijital ortam tasarımcıya yeni bir bakış açısı getirmiştir. Dijital ortam ile yapılan tasarımda süreç, araçların diline hâkim olabilen tasarımcı ve araçlar ile kurduğu işbirliği sonucunda geleneksel yöntemlerden farklı ilerler. Örneğin tasarımcı yapının performansını, çevreye olan tepkisi önceden simüle edip denetleyebilir, üç boyutlu perspektifleri görerek içinde sanal olarak gezip mekânsal ve fiziksel deneyimleyebilir, ya da türetilen birçok alternatif arasından ortaya çıkan veriler doğrultusunda seçim yaparak tasarıma yön verebilir. Tasarım eş-zamanlı gelişen bütün aşamaları kapsayan bir ortam haline gelmektedir. Çünkü ürün, her aşamasına müdahil olan bir orkestra şefi rolündeki tasarımcının eseri olduğu kadar tasarım sürecinin ve yöntemlerinin de sonucudur. Öyle ki üretim aşamasında bile yapı bileşenleri dosyadan fabrikaya sistemiyle oluşturulabilmekte, yerleri kodlanmış bileşenler kolaylıkla monte edilebilmektedir. Dijital araçların sayısal ve türetmeye dayanan çalışma prensiplerini benimseyerek bu yolla düşünen tasarımcı için tasarım yapmak, bir strateji metot üretimi haline gelmiştir. Tasarım esnasında ise dijital araçların sağladığı olanaklar tasarımcıya, doğadaki kendi kendini organize eden algoritmik, fraktal sistemler içeren ya da çekim gücüyle şekillenen izomorfik yüzeylerin oluşturduğu blob gibi her türlü öklid dışı geometrinin yapılabildiği, formun dinamikleştiği ve esnekleştiği alternatifleri sunmuştur.Bu kapsamda araştırma içeriğinde dijital tabanlı tasarım teknikleri ve yöntemlerinin mimaride kullanımları incelenmiştir. Tasarımcıya yeni bir bakış açısı getiren dijital ortamda tasarlama anlayışıyla değişen arkitektonik, temsil şekli, kullanılan araçlar ve üretim biçimi üzerinde durulmuş, bu konuda yapılan dijital tasarım stüdyoları ve güncel çalışmalar irdelenmiştir.
Çağdaş konut örneklerinin morfolojik analizi ve işlemsel tasarım ortamında üretimine yönelik kavramsal ve deneysel bir model önerisi
Modern ve modern sonrası dönemde; teknoloji ve ürün üretim sürecindeki değişimler; hem mimari tasarımda öznel kimliğin ön plana çıkmasıyla mimari biçimlenmede çeşitlilik oluşmasına, hem de mimari tasarım sürecini algoritmik bir bakış açısıyla ele alan işlemsel tasarım yaklaşımının bu süreçte kullandığı yöntem ve destek araçlarının değişimine neden olmuştur. Mimari tasarım sürecindeki bu biçimsel çeşitlilik; bilgisayar ortamında da özgün biçimsel alternatifler üretilmesi fikrini gündeme getirmiştir.Tez çalışmasında, ?tasarım problemini tanımlayan bilgi alanları tanımlanarak tasarımı biçimlendiren verilerin belirlenmesi ve işlemsel tasarım yaklaşımı çerçevesinde bu verileri kullanarak bilgisayar ortamında özgün biçimsel alternatiflerin üretilmesinde yol gösterici olabilecek bir yaklaşımın geliştirilmesi? amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, mimari tasarım(bina) biçimlendirme sürecinin modellenmesi ve bu model doğrultusunda bilgisayar ortamında yeni biçimsel alternatifler üretecek tasarım algoritmasının tanımlanması, çalışmanın yöntemidir. Modelin çalıştırılması, Mimari tasarımın temel unsurlarından biri olan ?biçim?in algoritmik yapıda tanımlanarak kurgulanması ve işletilmesi ile gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultuda Modern ve Modern Sonrası 50 adet çağdaş konut örneğinin analiz edilmesiyle tasarım algoritmasını yönlendirecek biçimlendirme kuralları belirlenmiş ve bilgisayar ortamında bu kurallara bağlı özgün biçimsel alternatiflerin üretilmesi denenmiştir. Sonuç olarak; geliştirilen yaklaşımla bilgisayar ortamında bitmişlik düzeyi az, çok sayıda biçimsel alternatifler üretilebilmiştir.
İran ve Türkiye'deki tarihi çarşıların doğal aydınlatma açısından irdelenmesi
Bu tez çalışmasında tarihi çarşılar ve bu tür çarşıların doğal aydınlatma ilkeleri araştırılmıştır. Bu amaçla, İran ve Türkiye çarşılarının zaman sürecinde kentte yerleşimi, sınıflandırmaları, doğal aydınlatma yöntemleri, alış-veriş faaliyetlerini yürütebilmeleri için gerekli aydınlık düzeyleri gibi bileşenler araştırılmıştır. Örnek olarak İran'da Tebriz ve Türkiye'de Bursa kentlerinin tarihi çarşıları arasında olan benzerlikleri ele alınarak doğal aydınlatma ölçümleri iki aşamada, orta hol ve dükkanlarda, yapılmıştır. Elde edilmiş olan değerler IESNA değerleri referans alarak incelenmiş ve bu değerlerin günışığı faktör değeri ve aydınlatma düzgünlüğü karşılaştırılıp sonuçlandırılmıştır.
Kentsel koruma çalışmalarında mekansal-sosyal yapı ilişkisinin Bitlis kent merkezinde örneklenmesi
Tez kapsamında incelenen Bitlis ili, farklı topografik konumu, bu topografyada konumlanan geleneksel konutların kentsel görüntüsü, anıtsal yapılar ile farklı açılardan birbirinden zengin vistalar veren bir geleneksel mimari zenginliğe sahiptir. Fakat bu kentsel dokunun kullanıcılarında zamanla değişim kaçınılmaz olmuştur. Geleneksel dokuda kullanıcı önemli bir faktördür. Bu nedenle, koruma yalnızca fiziki değil aynı zamanda sosyal içerikli olmalıdır; yani ?mimari yapı- sosyal yapı ilişkisi koruma çalışmalarında önemlidir? söylemi bu tezin temel hipotezini oluşturmaktadır. Hazırlanan kuramsal çerçevede bu ikilinin arasındaki karşılıklı ilişki incelenmiştir. Araştırma kapsamında Bitlis il merkezindeki geleneksel dokudaki alan çalışmalarında, inceleme-gözlem, görüşme-mülakat ve belgeleme çalışmaları yapılmıştır.Tez yedi bölümden oluşmaktadır. 1. Bölüm'de problemin tanımı yapılmış, amaç, kapsam, yöntem anlatılmıştır. 2.Bölüm'de tezin kuramsal çerçevesi oluşturulmuştur. 3.Bölüm'de önerilen metodolojinin uygulanacağı yer olan Bitlis hakkında yapılan araştırmalardan, fiziki, tarihi ve genel yerleşim özelliklerinden bahsedilmiştir. 4. Bölüm'de sosyal yapıyla ilgili olarak yerinde yapılan gözlemler ile yapılan anket çalışmalarının sonuçları S.P.S.S istatistik programı yardımıyla değerlendirilmiş ve Çizelgelar halinde aktarılmıştır. 5.Bölüm'de evlerin mimari özellikleriyle ilgili bilgi verilmiştir. Bu bilgiler hazırlanacak bir koruma çalışmasında veri oluşturabilmek için detaylı bir biçimde hazırlanmıştır. 6.Bölüm'de evlerin sosyal ve fiziki özelliklerinde görülen değişiklikler, bugünkü koşullar içinde değerlendirilmiştir. 7.Bölüm'de Bitlis ilindeki geleneksel konut birimiyle ilgili yapılan değerlendirme sonuçları tartışılmış, yöresel verilere göre alanın korunması için geleceğe yönelik öneriler getirilmiştir.
Konservatuvar binalarının gürültü kontrolü açısından analizi ve bir örnek çalışma: Ankara Musiki Muallim Mektebi Mamak Belediyesi konservatuvar binası
Eğitim yapıları içinde özellikli bir yer tutan konservatuar binalarında eğitim ve öğretimin verimli olabilmesi için sesin denetlenmesi ve gürültünün engellenmesi gerekmektedir. Bu çalışmada gürültü kavramı, gürültü kaynakları, gürültü düzeyi göstergeleri ve yapılarda gürültü kontrolü irdelenmiştir. Ardından, gürültü kontrolü ile ilgili ulusal ve uluslararası yönetmelikler (Türkiye, İngiltere, Amerika ve Almanya) eğitim yapıları ve eğitim yapıları özelinde, konservatuvar binaları açısından incelenerek, sınıfta konuşma seviyesi, arka plan gürültü düzeyi, mekanın boyutları, yapı bileşenlerinde sağlanması gereken ses yalıtım değerleri, reverberasyon süresi, konuşmanın anlaşılabilirliği gibi performans kriterleri oluşturulmuştur.Son bölümde ise incelenen kavramlar ışığında Ankara Musiki Muallim Mektebi Mamak Belediyesi Konservatuvar binasının mevcut durum değerlendirmesi, Insul simülasyon programı aracılığı ile gerçekleştirilmiştir. Sonrasında, Ankara Musiki Muallim Mektebi Mamak Belediyesi Konservatuvar binasının çevresel gürültü düzeyi, arka plan gürültü düzeyi ve yapı elemanlarının ses geçiş kaybı ölçümleri yapılarak, Insul 6.4 simülasyon programıyla karşılaştırmaları yapılmış ve uygun olmayan durumlar için öneriler geliştirilmiştir.Anahtar Kelimeler : Akustik, Yapı Akustiği, Konservatuvar Binaları
Mimarlık ve bilim kurgu edebiyatı bağlamında Archigram'dan ve Reeve'den öğrendiklerimiz
Çıkış noktası mimarlığın disiplinlerarası özelliğinin vurgulanarak, mimarlık dışından iki alanın - edebiyat ve bilim kurgu- mimarlıkla nasıl ilişki kurabileceğini ve bu alanlardaki bilgi birikimlerinin birbirlerine sağlayacakları katkıları araştırmak olan bu çalışmada, mimarlık söyleminde yer alan ütopyalar ve bu ütopyalardan esinlenen bilim kurgu edebiyatına ait romanlar çalışmanın nesnelerini oluşturmuştur.Bu kapsamda çalışma boyunca Archigram'ın geleceğin kentlerine dair söylemleri ile Philip Reeve'in romanlarındaki kent söylemleri incelenerek, iki ayrı disipline ait ortak söylemsellikler irdelenmiştir. Sonuç olarak mimarlık alanındaki ve bilim kurgu edebiyatındaki bu söylemlerin arasındaki ilişkinin tartışılması ve sonucunda elde edilen verilerin bilimsel bilgiye dönüştürme potansiyelinin gösterilmesi bu çalışmanın mimarlık alanına katkısı olarak görülmektedir.
Kayseri ili Germir Mahallesi Köseoğlu Konağı restorasyon önerisi
Bu çalışma, Kayseri İli Germir Mahallesi'nde yer alan geleneksel sivil mimari örneklerinden biri olan Köseoğlu Konağı'nı konu etmektedir. Çalışmanın amacı yapının rölövesinin hazırlanarak, mevcut durumunun belgelenmesi, restitüsyon çalışmasının yapılarak özgün durumunun belirlenmesi ve geçirdigi değişikliklerin tespit edilmesi, ortaya çıkan restitüsyon projesinin ışığında, gelecek nesillere aktarılması için uygun restorasyon müdahaleleri ve işlevin araştırılmasıdır. Çalışma kapsamında önce Kayseri ili kentsel sit alanları, Köseoğlu Konağı'nın yakın çevresi ve bugünkü durumu incelenmekte, karşılaştırmalı çalışma ve tarihi araştırmalar ile yapının özgün durumu araştırılmaktadır. Daha sonra konak restorasyon projesine uygun olarak onarılarak ve yapının günümüz için gerekli konfor koşulları sağlanacaktır. Sürdürülebilir bir koruma anlayışı için elde edilen sonuçlar değerlendirilip, kriterler belirlenerek bu kriterlerin uygulamaya geçiş safhasında yeni işlev ile birlikte düşünüldüğü bir restorasyon projesi önerilmiştir.Anahtar Kelimeler : Çevre, Koruma, Geliştirme, Geleneksel Konut
Farklı iklim kuşaklarında yer alan eko-kentlerin, tasarım ilkelerinin derlenmesi ve Türkiye için ekolojik kentsel tasarım ön çalışma önerisi
Dünyanın ikliminin değiştiği ve yerkürenin hızla ısındığı günümüzde iyice etkisini göstermeye başlayan küresel ısınma sonuçlarından biridir. Küresel ısınmanın iklim koşullarında meydana getirdiği değişikliklerin etkileri sadece çevreyle sınırlı kalmayıp birçok değişimi de beraberinde getirmiştir. Doğal kaynakların hızla tüketilmeye başlanması, çevre sorunlarının ortaya çıkması ile birlikte insanların dikkatini doğaya çekmiştir. Böylece sürdürülebilirlik kavramı ortaya çıkmış ve önem kazanmıştır. Doğal çevrenin zarar görmesinde etkili olan en büyük etikeyicilerden birisi, hızlı nüfus artışı ve göçe karşılık veren hızlı kentleşmedir. Hızlı kentleşme ile daha fazla alan yerleşime açılmış ve doğa daha fazla bozulmaya başlamıştır. Geleneksel kent planlama olgusu bu tahribat karşısında çözümü olmadığı bir gerçektir. Bu yüzden özellikle son yıllarda, doğal kaynakların sürdürülebilirliğini gözeten ve insanla çevre arasındaki etkileşimi ele alan Ekolojik Planlama yaklaşımı gündemde.Bu çalışmada ekolojik planlama yaklaşımı irdelenmiştir. Köppen iklim sınıflandırılması esas alınarak uluslararası alanda başarılı olmuş farklı eko kentlerein, iklime uygun ekolojik planlama ilkeleri ile ödüllü eko-kent projelerin ilkeleri incelenip bu ilkeler karşılaştırmak amacıyla tablolaştırılmıştır. Türkiye küresel ısınmadan en fazla etkilenen ülkeler arasında yer aldığı için, çalışmanın sonunda Türkiye'nin aynı iklim kuşaklarına sahip olan alanları için uygulanabilir ekolojik planlama modeli oluşturulmuştur.Anahtar Kelimeler : Ekolojik Kentsel Tasarım, Sürdürülebilir Kentler, Ekolojik ayak izi, Tasarım Rehberleri, İklim Sınıflandırılması
Anıtsal kültür varlıklarının müze olarak kullanımına yönelik yaklaşımın İstanbul İbrahim Paşa Sarayı örneğinde irdelenmesi
Çalışma, anıtsal kültür varlıklarının yeni işlevle kullanımı konusunu müze işlevi özelinde ele almaktadır. Çalışmanın amacı, kültür varlıklarının müze olarak kullanımına yönelik yaklaşımın tanımlanmasıdır. Bu amaçla müze olarak işlevlendirme konusunu, kültür varlığı-müze-kullanıcı ilişkileri bağlamında irdeleyen bir çerçeve kurulmaktadır. Bu çerçevede tez; anıtsal kültür varlığı-müze işlevi ve fiziksel çevre-insan ilişkilerine ilişkin bilgi gruplarının, yeni işlevle kullanım konusuna entegre edilmesi ile geliştirilen yöntemin, örnek çalışma alanında irdelenmesini içermektedir. Bu kapsamda, Türk ve İslam Eserleri Müzesi olarak kullanımını sürdüren İstanbul İbrahim Paşa Sarayı örneğinde sorunların belirlenmesine yönelik, kullanıcı katılımıyla gerçekleştirilen bir yöntem sunulmaktadır. Kurgulanan yöntem ile, kültür varlığının işlevin gerisinde kalan nitelikleri belirlenerek, elde edilen sonuçlar kuramsal çerçevede irdelenmekte ve İstanbul İbrahim Paşa Sarayı'nın müze olarak işlevlendirilmesine yönelik yaklaşım ilkeleri oluşturulmaktadır.Araştırmanın sonuçları yeni işlev ile kullanım çalışmalarında, kültür varlığının sahip olduğu niteliklerin topluma sunulmasına yönelik bir yaklaşımın geliştirilmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. Araştırma, işlevin kültür varlığının özgün niteliklerinin önüne geçmesi sorununun, kullanıcı üzerinden sorgulanmasını ve kullanıcı tepkilerinin sorunun çözümüne yönelik veri olarak kullanılmasını içeren yaklaşımı ile yeni işlevle kullanım çalışmalarına katkıda bulunmaktadır.
Konser salonlarında akustik konfor parametrelerinin analizi ve bir örnek çalışma
Dinleyici salonlarında hacim içerisinde hedeflenen işitsel konfor düzeyininsağlanması, en az mimari tasarım kadar akustik tasarımın da başarılı olmasınabağlıdır. Akustik tasarım günümüzde, hacim içerisindeki ses kalitesinin, çeşitliyöntemlerle analiz edilmesi ve ölçülmesi yolu ile hacmin kullanım amacınauygun olarak optimizasyonunu kapsamaktadır. Bir konser salonundauluslararası standartlarda belirtilen doğal akustik konfor düzeyinin sağlanmasıhalinde, kaynaktan çıkan ses, tüm dinleyicilere uygun ve eşit olarakulaşabilmektedir.Bu bağlamda tezde; konser salonlarında akustik performansındeğerlendirilmesine yönelik kriterlerin analizi yapılmış ve bir konser salonuörneklem olarak seçilerek hacim akustiği açısından değerlendirilmiştir.Örnek çalışma bölümü, Ankara Resim ve Heykel Müzesi Konser Salonu'nunmevcut akustik koşullarının tasarım kriterlerine göre değerlendirilmesini,salondaki akustik konfor düzeyinin ODEON yazılımıyla yapılansimülasyonlarla ve yerinde yapılan alan ölçümü ile analiz edilmesinikapsamaktadır.Son bölümde, yapılan simülasyon ve ölçümlerle elde edilen veriler ışığında,salonun akustik performansına ilişkin sonuçlar ortaya konulmuş ve iyileştirmeönerileri geliştirilmiştir.
Cumhuriyet sürecinde toplu konut - politika ilişkisi : Ankara örneği
Batı ülkelerine paralel gelişim çizgisi içinde ülkemizde sanayileşme ile birlikte sosyal, ekonomik ve politik yönden farklılıkların yaşandığı bir süreç başlamıştır. Halkın yaşam koşullarının doğrudan etkilendiği bu süreçte, göçler sonucu ``barınma'' eylemi önemli bir sorun olarak ortaya çıkmış, gelişen süreç sonucu bu sorun ``toplu konut'' ile çözülmeye çalışılmıştır. Barınma sorunu ile birlikte, kentsel metropol yaşam modeli olarak kabul edilen ``toplu konut'' üretimi, büyük kentlerden başlayarak tüm kentlerin gelişimlerini etkileyen politik bir araca dönüştürülmüştür.Çalışma kapsamında, Ankara örneğinde toplu konut üretimi, günümüze kadar olan gelişim süreci içerisinde, mevcut politikalar ile ilişkilendirilerek incelenmiştir.Anahtar Kelimeler : Toplu Konut, Politika, Cumhuriyet Donemi, Ankara
Koruma amaçlı imar planlarının yapılaşmaya etkisinin ayder örneğinde cepheler açısından incelenmesi
Koruma Amaçlı İmar Planları, planlama hiyerarşisinde mekânsal planlama kategorisinde yer almakta, imar uygulamalarında etkin rol oynamakta ve yöre aktörlerini yönlendiren araç olarak kullanılmaktadır. Ancak, mekânsal planlama pratiğinde imar planlarında olduğu gibi koruma amaçlı imar planları da beklenen düzeyde etkili araçlar olamamaktadır. İmar planlarında bu etki uzun dönemde kendini gösterirken, koruma amaçlı imar planlarında müdahale düzeyinin yüksek olması nedeni ile bu süreç, çok daha kısa sürede kendini göstermektedir. Planlarla belirlenen Yapılaşma Şartları, korunan alanlarda kent silüetini oluşturan temel parçalardan yapı cephelerini tasarım ve uygulama düzeyinde etkileyen unsurlar olarak ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda çalışmada, söz konusu etkinin ortaya konulması için yapı cepheleri temel girdi olarak değerlendirilmiştir. Bu yüzden, Ayder yaylasında yer alan tüm yapıların fotoğraflı ve GIS etkileşimli veri tabanı oluşturulmuştur. Eski ve yeni yapılarda ruhsatlı ve kaçak yapılaşmalarla ilgili analizler, "Ayder yerleşmesi planı" ile "plan notları" baz alınarak yapılmış, planın etkinliği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Yapılan çalışmalar neticesinde Ayder bölgesi içinde bölgede minimum düzeyde etkilenmiş olan ve korunan yapıların yoğunlaştığı çalışma alanı belirlenmiştir. 9. Bölge olarak tanımlanmış olan alanda korunan yapılar özelinde yapı kimlik kartları oluşturulmuş; bölgenin geleneksel mimarisi, yapı cepheleri ile plan notları bazında değerlendirilerek, planlamaya girdi olabilecek bulgulara ulaşılmıştır. Ayder Yapılan çalışma neticesinde Ayder yerleşmesi planında uygulama stratejisi oluşturulması gerektiği ortaya çıkmış, bu bağlamda Ayder yerleşmesinde bölgeleme yapılarak uygulama önerileri getirilmiştir.
Binalarda enerji performansı hesaplama yöntemi (Bep-Tr)' nin enerji performans değerlendirmesi ve kullanılabilirliğine yönelik bir uygulama
Harcanan enerjinin çok önemli bir bölümü yapılar tarafından tüketilmektedir. Bu nedenle Avrupa Ülkeleri 2002 yılında "Binalarda Enerji Performansı Direktifi"ni yayımlamıştır. Ülkemizde ise bu amaçla, 2008 yılında Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği çıkarılmış ve Bep-Tr yazılım programı geliştirilmiştir. Beş ana bölümden oluşan tezin; amacı, ortaya koyacağı sonuçlar ve bu konuda yapılan çalışmalar literatür araştırmasıyla birlikte giriş kısmında açıklanmıştır. İkinci bölümde, tez çalışmasının amacını destekleyen iki çalışma yapılmıştır. Bu çalışmaların birincisinde, Binalarda Enerji Performansı Hesaplama Yöntemi (Bep-Tr) ile örnek konut binasının farklı yalıtım kalınlıklarına göre, beş iklim bölgesindeki enerji performansı belirlenmiştir. Yapılan ikinci çalışmada ise, Bep-Tr programının kullanılabilirliği ve Enerji Kimlik Belgesi uygulaması konuları üzerine Trabzon iline iş yapan, EKB (Enerji Kimlik Belgesi) uzmanı mühendis ve mimarlar ile bireysel görüşmeler yapılmıştır. Üçüncü bölümde yapılan çalışmalarda elde edilen verilerin istatiksel değerlendirmesi yapılmıştır. Dördüncü bölümde, yapılan çalışmaların sonuçları belirtilmiştir. Beşinci bölümde, Bep-Tr programında yapılan analiz çalışması ve EKB uzmanları ile yapılan görüşmeler sonucunda elde edilen verilere dayanarak, Bep-Tr programının kullanılabilirliği ve EKB uygulaması üzerine öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Enerji Verimliliği, Binalarda Enerji Performansı Hesaplama Yöntemi (Bep-Tr), Bep-Tr' nin Kullanılabilirliği, Enerji Kimlik Belgesi
Mimarlık eğitiminde yaratıcı drama yönteminin uygulanabilirliği üzerine bir araştırma
Bu çalışma kuramsal ve uygulamalı dersleri bir arada barındıran mimarlık eğitim sürecinde, yaratıcı drama yönteminin etkili bir biçimde kullanılabileceği ve mimarlık eğitimine farklı bir bakış açısı kazandırılabileceği varsayımından yola çıkılarak kurgulanmıştır. Tezin amacı, mimarlık eğitiminde yaratıcı dramanın bir öğretim yöntemi olarak kullanılmasının, öğrencilerin akademik başarıları, edinilen bilgilerin kalıcılığı ve yaratıcı drama yöntemine yönelik tutumları üzerindeki etkilerinin araştırılmasıdır. Nicel ve nitel araştırma yöntemlerinden oluşan karma yöntemin kullanıldığı çalışma Çevre Davranış Bilgisi ve Temel Tasarım dersleri kapsamında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda gerçek deneme modellerinden ön test-son test kontrol gruplu model kullanılmıştır. Araştırma, deney ve kontrol grupları ile yürütülmüştür. Gruplar üzerinde deney öncesi ve sonrasında ölçmeler yapılmıştır. Nicel verilere "Başarı Testi", "Yarıyıl İçi Sınavları", "Yarıyıl İçi Uygulama ve Ödevleri" ve "Kalıcılık Testi" ölçme araçları ile ulaşılmıştır. Araştırmanın nitel verileri deney grubu öğrencileri ile yapılan odak grup görüşmeleri ile elde edilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi yoluyla çözümlenmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, yaratıcı drama yönteminin Çevre Davranış Bilgisi ve Temel Tasarım dersi deney grubu öğrencilerinin akademik başarılarını artırmada ve edinilen bilgilerin kalıcılığını sağlamada etkili olduğu görülmüştür. Deney grubu öğrencileri ile yapılan odak grup görüşmelerinden içerik analizi ile elde edilen nitel veriler de bu sonucu destekler niteliktedir. Çalışmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda, yaratıcı dramanın, mimarlık eğitiminin hedeflerine ulaşılabilmesi açısından yararlanılması gereken bir öğretim yöntemi olduğu söylenebilir.
Metafor aracılığıyla Kafka'da mekân okumaları
Çalışma, "Kafka", "mimarlık" , "edebiyat", "mekân" ve "metafor" anahtar sözcükleri çerçevesinde incelenerek ele alınmış ve gelişme göstermiştir. Tez öncelikli olarak edebiyat mimarlık ilişkisine değinmiş, bu iki sanat dalının ortak kesişimlerinde yer alan unsurları irdelemiş, mimarlık ve edebiyatın önemli ortak unsurlarından "mekân" kavramını ve her iki disiplinde yer alan mekân türlerini inceleyerek örneklendirmiştir. Ardından, eserlerindeki mekân tasvirlerinin zenginliği sebebiyle "Yapılan Çalışmalar" bölümünde eseri detaylıca irdelenmiş olan dünya edebiyatına damgasını vurmuş Franz Kafka'nın edebiyattaki yeri ve önemi aktarılmıştır. Bunun yanı sıra Kafka'nın mekân kurgusunu etkileyebileceği düşünülen unsurlara (yaşamı, ailesi, arkadaşları, hayatındaki önemli dönemeçleri, özel hayatı ve hastalığı vb. gibi) kısaca değinildikten sonra, Kafka Edebiyatı'nda genel hatlarıyla mekân kurgusunun nasıl olduğu irdelenmiştir. Tezin amacını gerçekleştirmesinde araç olarak metafor kavramı seçilmiş ve bu kavram hakkında açıklayıcı bilgiler verilmiştir. Yapılan Çalışmalar başlığında Kafka'nın Dava adlı eserinde metaforik ögeler Miles ve Huberman'ın veri analizi sürecinde önerdikleri üç aşamalı yöntem (verinin işlenmesi, verinin görsel hale getirilmesi, sonuç çıkarma ve teyit etme) ışığında tespit edilip sınıflandırılmıştır. Eserin iki farklı sinema uyarlaması üzerinden karşılaştırmalı analizini yapan çalışma, mimarlığın edebiyattan mimari mekân üretimi için nasıl yararlanabileceğini ve edebiyatın mimarlık için nasıl kaynaklık edebileceğini ortaya koymayı hedeflemiştir. Anahtar Kelimeler: Kafka, Mimarlık, Edebiyat, Mekân, Metafor
Çocuklarda ev ve yakın çevre algısı üzerine bir irdeleme
Bu çalışma 6 yaş grubu çocukların ''ev kavramı ve yakın çevre'' yi algılama biçimini incelemektedir. Tezin amacı farklı sosyal çevreler ve mekânlarda yaşayan çocukların yaşadıkları yer ve yakın çevre üzerinden ''ev kavramı ve yakın çevre'' algılarını biçimlendiren faktörleri araştırmaktır. Tez, beş ana kısımdan oluşur. Bunlar sırasıyla literatür araştırmalarının da yer aldığı genel bilgiler, alan çalışması, bulgular ve irdeleme bölümleri ile sonuçlar ve öneriler bölümleridir. Genel bilgiler kısmında mekânın insan yaşamındaki anlamı, araştırmanın amacı, kapsamı ve yöntemi hakkında bilgi verilmekte ve literatür araştırmaları yer almaktadır. Literatür araştırmaları kapsamında, algı ve biliş kavramları tanımlanmış, çocuktaki algısal gelişim süreci üzerinde durulmaktadır. Sonrasında, ''ev kavramı ve yakın çevre'' mimari açıdan ele alınarak açıklanmaktadır. Bu tanımlar yapıldıktan sonra, çocuk resimlerinden nasıl çıkarımlar yapılabileceğinden ve ev çizimlerinin anlamlarından bahsedilmiştir. Son olarak, deneysel çalışmanın aileleriyle yaşayan ve devlet koruması altında yaşayan çocuklarla yapılmasından ötürü Türkiye'deki çocuk koruma sistemine değinilmiştir. Alan çalışması kısmında, iki farklı sosyal çevre ve mekândaki 6 yaş çocukları ile yapılan alan çalışması ve buna bağlı sonuçlar yer almaktadır. Bu çalışma kapsamında çocuklara aynı materyaller verilerek ''ev kavramı ve yakın çevre'' kurgusunu verilen materyallerle tasvir etmeleri istenmiştir. İki farklı çocuk grubu için çıkan çocukların ''biçimsel, işlevsel ve anlamsal'' irdelemelerden elde edilen sonuçlar karşılaştırılarak benzerlik ve farklılıklar tespit edilmiştir. Bulgular, irdeleme, sonuçlar ve öneriler bölümlerinde de literatür araştırmasındaki bilgiler ışığında yapılan tespitlere bağlı olarak ulaşılan sonuçlar tartışılmaktadır. Bu tez KTÜ BAP (Bilimsel Araştırma Projesi) Birimi tarafından desteklenmiştir. Anahtar Kelimeler: Çocuk, Ev, Algı, Biliş, İşlevsel Analiz, Biçimsel Analiz, Anlamsal Analiz
Kentsel koruma çalışmalarında mekansal-sosyal yapı ilişkisinin bitlis kent merkezinde örneklenmesi
Tez kapsamında incelenen Bitlis ili, farklı topografik konumu, bu topografyada konumlanan geleneksel konutların kentsel görüntüsü, anıtsal yapılar ile farklı açılardan birbirinden zengin vistalar veren bir geleneksel mimari zenginliğe sahiptir. Fakat bu kentsel dokunun kullanıcılarında zamanla değişim kaçınılmaz olmuştur. Geleneksel dokuda kullanıcı önemli bir faktördür. Bu nedenle, koruma yalnızca fiziki değil aynı zamanda sosyal içerikli olmalıdır; yani "mimari yapı- sosyal yapı ilişkisi koruma çalışmalarında önemlidir" söylemi bu tezin temel hipotezini oluşturmaktadır. Hazırlanan kuramsal çerçevede bu ikilinin arasındaki karşılıklı ilişki incelenmiştir. Araştırma kapsamında Bitlis il merkezindeki geleneksel dokudaki alan çalışmalarında, inceleme-gözlem, görüşme-mülakat ve belgeleme çalışmaları yapılmıştır. Tez yedi bölümden oluşmaktadır. 1. Bölüm'de problemin tanımı yapılmış, amaç, kapsam, yöntem anlatılmıştır. 2.Bölüm'de tezin kuramsal çerçevesi oluşturulmuştur. 3.Bölüm'de önerilen metodolojinin uygulanacağı yer olan Bitlis hakkında yapılan araştırmalardan, fiziki, tarihi ve genel yerleşim özelliklerinden bahsedilmiştir. 4. Bölüm'de sosyal yapıyla ilgili olarak yerinde yapılan gözlemler ile yapılan anket çalışmalarının sonuçları S.P.S.S istatistik programı yardımıyla değerlendirilmiş ve tablolar halinde aktarılmıştır. 5.Bölüm'de evlerin mimari özellikleriyle ilgili bilgi verilmiştir. Bu bilgiler hazırlanacak bir koruma çalışmasında veri oluşturabilmek için detaylı bir biçimde hazırlanmıştır. 6.Bölüm'de evlerin sosyal ve fiziki özelliklerinde görülen değişiklikler, bugünkü koşullar içinde değerlendirilmiştir. 7.Bölüm'de Bitlis ilindeki geleneksel konut birimiyle ilgili yapılan değerlendirme sonuçları tartışılmış, yöresel verilere göre alanın korunması için geleceğe yönelik öneriler getirilmiştir.
Hesaplamalı tasarım süreci üzerine bir araştırma
Bilgisayar teknolojilerinin 1960'lı yıllarda mimarlık pratiğinde kullanılmaya başlanması bir çok değişimi beraberinde getirmiştir. Tasarım sürecine araç olarak dahil olan bilgisayar, sonraları tasarımın gerçekleştiği ortama dönüşmüştür. Bilgisayarın yeni bir tasarım ortamı oluşturması, tasarım süreci içerisinde yeni kavramların ortaya çıkmasını sağlamıştır. Teknolojik yeniliklerle araç, ortam ve yöntemin farklılaşmasının, süreci değiştirdiği düşünülmektedir. Aynı zamanda bu durum, mimarlıktaki en önemli paradigma değişimi olarak kabul edilmektedir. Bu bağlamda çalışma kapsamında, hesaplamalı tasarım yöntemlerinin tasarım süreçlerini inceleyerek, içeriğinde yer alan kavramların, tekniklerin ve bunları içeren tasarım süreci modelinin ortaya konulması ve geleneksel tasarım sürecinden farklı yanlarının tartışılması amaçlanmıştır. Çalışmanın genel bilgiler bölümünde, tezin kuramsal altyapısını oluşturan literatür çalışmasından sonra, hesaplamalı tasarım yöntemlerine ait örnekler belirlenerek tasarım süreçleri analiz edilmiştir. Bulgular ve irdelemeler bölümünde süreç içerisinde yer alan kavramlar ve teknikler belirlenmiş, bu kavramları ve teknikleri içeren süreç modeli ortaya konulmuştur. Çalışma sonucunda, düşünsel kökenleri geriye götürülebilmekle birlikte 1960'lardan itibaren mimarlık pratiğine yeni bir yaklaşım olarak katılan hesaplamalı tasarım, geleneksel yöntemlerden farklı bir süreç ortaya koymakta ve süreç tasarımını ön plana çıkarmaktadır. Hesaplamalı yöntemlerin erken tasarım evresinde kullanılması, tasarım sürecini rasyonel ve sistematik, tanımlanan bileşenlere ve sürece bağlı olarak varyasyonların üretildiği, yaratıcılığı barındıran veri-enformasyon-bilgi işleme süreci olarak dönüştürdüğü görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Tasarım Süreci, Hesaplamalı Tasarım, Hesaplamalı Tasarım Süreci – Modeli
Bilgisayar simülasyonu yöntemi ile camilerin akustik açıdan değerlendirilmesi ve düzenlenmesi: Trabzon ve Rize örneği
Farklı amaçlar için tasarlanan ve çok sayıda insanın belirli amaçlar için bir arada toplanmasına imkân sağlayan yapılarda sesin ortam içerisinde dağılımı, dinleyiciler tarafından algılanması ve üzerlerinde hedeflenen etkiyi oluşturması mimari akustiğin temel konuları arasındadır. İslam Dininin ibadet mekânı olan ve çok sayıda insanın ibadet ettiği camiler de ses ile ilgili diğer mekânlar gibi mimari akustik açısından önem taşımaktadır. Çalışmada, Trabzon'da bulunan Ayasofya, Gülbahar Hatun, İskenderpaşa, Yavuz Sultan Selim Camileri ile Rize'de bulunan Büyük Gülbahar Sultan Camii'ne ait akustik özellikler Bilgisayar Simülasyonu Yöntemi ile Sesin Nesnel Parametreleri açısından değerlendirilmiştir. İlk bölümde çalışmanın konusu ve kapsamı belirtilmiş, çalışmanın temelini oluşturacak literatür araştırması yapılmış, camilerin tarihsel gelişimi ve seçilen camiler hakkında bilgi verilmiş, akustik biliminin temel konuları ve sesin nesnel parametreleri kısaca açıklanmıştır. İkinci bölümde; seçilen camiler için 3D modellerin oluşturulması ve simülasyonun gerçekleştirilmesi, bu işlemlerde dikkat edilmesi gereken hususlar anlatılmış, simülasyonları yapılan faaliyet senaryoları açıklanmış, değerlendirmede esas alınan Sesin Nesnel Parametreleri ve bu parametrelerin optimum değer aralıkları belirtilmiştir. Üçüncü bölümde; simülasyon sonucu elde edilen veriler faaliyet senaryolarına göre karşılaştırılmış, Sesin Nesnel Parametre değerlerinin optimum olarak elde edildiği ve elde edilemediği durumlar değerlendirilmiş, her cami için yüzey malzemeleri üzerinde yapılan değişikliklerle optimum koşulların oluşturulmasını amaçlayan düzenleme önerileri hazırlanmıştır. Hazırlanan düzenleme önerilerine göre modeller yeniden oluşturulup simülasyon işlemi tekrarlanarak düzenleme sonrası oluşan akustik koşullar yeniden değerlendirilmiştir. Dördüncü bölümde; camilerin mevcut durumları ve düzenleme önerileri değerlendirilmiş, optimum değerlerin elde edilemediği durumların sebepleri ortaya konulmuştur. Son bölümde ise yeni cami tasarımları ve mevcut camilerin düzenlenmesi ile ilgili öneriler ortaya konulmuştur.
İç mekan tasarım modelinde malzemenin yeri ve seçim kriterleri
Her tasarlama eylemi, kendisine ait bir geçmişe ve sürece sahiptir. Tasarımcının, tasarımı düşlerken uyguladığı tasarlama süreci, yarım yüzyıldan uzun süredir birçok bilim adamının gündemindedir. Bu çalışma, "tasarlama süreci, gerçekleştiği alanın içeriğine göre çeşitlilik gösterir ve belirli bir disiplin adı altında ele alınabilir" temel varsayımından hareketle iç mekan tasarım sürecine odaklanmakta olup, birincil olarak iç mekan tasarım sürecine hizmet edecek bir model önerisinin oluşturulmasını, ikincil olarak ise oluşturulan iç mekan tasarım süreci model önerisin de malzemenin yeri ve temel seçim kriterlerinin irdelenmesini amaçlamaktadır. Bu doğrultuda kuramcı Alexander'ın (1977) "örüntü" modeli üzerinde durularak, deneyimli tasarımcıların deneyimleri ile iç mekan tasarım sürecinde izlenen zihinsel adımlar örüntü kavramı ile cevaplanarak ortaya konmaktadır. Önerilen model ile iç mekan tasarım sürecinde izlenen yolu ve bu yolda malzemenin yerini açıklamaya yardımcı çıkarımlar yapmak hedeflenmektedir. Birinci bölümünde çalışmanın amacı, kapsamı, yöntemi ve kuramsal çerçevesi ortaya konmuştur. Kuramsal çerçevede tezin amacı doğrultusunda "tasarım" ve "malzeme" konuları öncelikli olarak kavramsal yönleriyle tanımlanmıştır. İkinci bölümde ise, literatürde ön plana çıkmış deneyimli tasarımcılardan oluşan örneklem grubunun belirlenmesi, kullanılan görüşme tekniğinin tanıtımı, görüşme sorularının hazırlanması ve örüntü model kurgusuna yönelik çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Daha sonra görüşmelere bağlı olarak iç mekan tasarım süreci modelinin geliştirilmesi ve malzemenin süreçteki yeri tespit edilmeye çalışılmış, genel olarak iç mekan tasarımında malzeme seçimini etkileyen temel kriterler belirlenmiştir. Son bölümünde ise elde edilen bulgular ve veriler ışığında sonuçlar ortaya konmuştur. Çalışmanın, tasarım araştırmaları içindeki yeri ve gelecekte yapılacak tasarım araştırmalarına ilişkin öneriler tartışılmıştır.
Trabzon kırsal cami mimarisi
Doğu Karadeniz sıradağlarına dik olarak denize doğru yan yana uzanan vadilerin oluşturduğu coğrafi yapı, vadiler içindeki yerleşimi, bölgenin sosyal ve kültürel yapısını şekillendiren en önemli etken olmuştur. Bu durum Trabzon kırsal cami mimarisini de etkilemiştir. Topoğrafik yapı, cami yapan ustaların ya da usta gruplarının vadiler içinde faaliyet göstermesine ender durumlarda komşu ya da başka vadilere gitmelerine neden olmuştur. Doğu Karadeniz'in vadilerden oluşan kendine has coğrafi yapısı ve bu yapı ile özdeşleşen sosyal ve kültürel yapının Trabzon kırsal cami mimarisi ile olan ilişkisinin ortaya konması tezin amacını oluşturmaktadır. Doğuda Baltacı Deresi Vadisi'nden batıda Ağasar/Akhisar Deresi Vadisi'ne kadar geçen on üç vadi çalışma alanı olarak belirlenmiştir. Bu doğrultuda çalışma; "Genel Bilgiler", "Yapılan Çalışmalar", "Bulgular ve İrdeleme" ve "Sonuçlar ve Öneriler" olmak üzere dört bölüme ayrılmıştır. Genel Bilgiler bölümünde bölgenin coğrafik yapısı ve tarihi arkaplanı araştırılmış, bölgenin konut mimarisi, Osmanlı cami mimarisi ile ilgili bilgi verilmiştir. Yapılan Çalışmalar bölümünde her vadinin ayrı ayrı tarihi arkaplanı, pazar yerleri ve ticaret yolları gibi coğrafik özellikleri ortaya konmuş, vadiler sosyal yapı/nüfus hareketleri bağlamında araştırılmış ve kırsal cami mimarisi analiz edilmiştir. Sonrasında bu unsurların cami mimarisi ile ilişkisi usta hareketleri de dikkate alınarak değerlendirilmiştir. Bulgular ve İrdeleme bölümünde, kırsal cami, pazar yeri ve ticaret yolları ilişkisi, sosyal yapı /nüfus hareketleri ilişkisi ve usta hareketleri ilişkisi vadilerin hepsi göz önünde bulundurularak toplu olarak değerlendirilmiştir. Daha sonra vadilere göre gruplanan kırsal camiler; yerleşim durumu, plan şeması, tavan/üstörtü, mahfil, mihrap, kapı açıklığı, minare, pencere açıklığı, sütun düzeni, malzeme ve yapım tekniği başlıkları altında tüm vadilerin görsel tabloları hazırlanarak değerlendirilmiştir. Sonuçlar ve Öneriler bölümünde, çalışmanın amaç ve kapsamı başlığı altında belirlenen hedeflerin cevapları aranmış ve başka çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur.
Tasarım eğitiminde farkındalık ve yaratıcılık gelişimine yönelik bir öneri
Bu çalışma, tasarım eğitiminde gözün giderek artan egemenliğine karşı durarak, görmenin diğer duyularla bütünleşmesine imkan sağlayacak olan çok duyulu farkındalık eğitimi önerisi ile tasarım öğrencilerinin yaratıcılıklarını arttırmayı hedeflemektedir. Bu eğitim önerisi çeşitli atölyeler aracılığıyla bireylerin tasarımın soyut yapısı ile ilk kez karşılaştıkları 1.sınıf tasarım eğitimi sürecinde, algılamanın sadece görme odaklı bir yapıda olmadığının duyumsal algılama sürecinin diğer tüm duyularla bütünleşik bir yapıda olduğu öğretilmelidir. Tasarlama eğitiminin görme dışındaki diğer duyuların da dahil edilerek öğretilmesi gerekliliği düşüncesinden hareketle, duyuların içselleştirilebilmesi, öğrencilerin ilk kez karşılaştıkları tasarım sürecine adapte olabilmeleri ve kişisel potansiyellerinin farkına varmaları adına bu çalışma gerçekleştirilmiştir. Bu tez duyumsal sürecin çok duyulu bir bütün olduğunun ifadesi niteliğinde oluşu ve duyuların içselleştirilerek yaratıcı düşünceye katkı sağlayacağı düşüncesinden hareketle tasarım eğitimine yeni bir bakış açısı sunacağı düşünülmektedir. Bu bağlamda, genel bilgilerde çalışmanın kuramsal çerçevesi oluşturularak sırasıyla yaratıcı düşünce ve yaratıcılık olgusuna kuramsal yaklaşımlar, psikoloji yaklaşımları ve yaratıcılık ilişkisi, tasarım eğitimi, farkındalık ve duyumsama ana başlıkları ile açıklanmıştır. Yapılan çalışmalarda sorunun belirlenmesi, çalışmanın amacı, varsayımları, yöntemi sorgulanarak ortaya konulmuştur. Çalışmanın bulgular bölümü, Torrance Yaratıcı Düşünce Testlerine, kavrama dayalı form tasarımına, çok duyulu farkındalık atölyelerine ve ankete ilişkin bulgular olmak üzere 4 bölümde ele alınmıştır. Çalışmanın irdeleme bölümü ise bulgulara ait irdelemeler, çalışmanın beşinci bölümü ise, öğrencilerin yaratıcılıklarında gerçekleşen değişimlere, çok duyulu farkındalık atölyelerine, kavrama dayalı form tasarımına, ankete ve genel değerlendirmelere ilişkin sonuçlardan oluşmaktadır. Çalışmanın son bölümünde ise yapılan çalışmalar ve elde edilen sonuçlar ışığında gelecek çalışmalar için öneriler yer almaktadır
Erken Cumhuriyet Dönemi ulaşım pratiklerinin nafia mecmuası üzerinden incelenmesi
Bu çalışmada, Erken Cumhuriyet dönemi ulaşım pratikleri 1934-1949 seneleri arasında yayınlanan Nafia Mecmuası üzerinden incelenmiştir. Dönemin hükümet tekelinde bulunan dergisinde, bayındırlık işleriyle ilgili yapılan tüm gelişmeler aylık olarak verilmekteydi ve halkın bu dergi sayesinde bilinçlendirilmesi amaçlanmaktaydı. Tüm bayındırlık yatırımları, ülkenin gelişmesinde önemli rol oynadığı gibi, siyasal olarak da büyük bir önem taşımaktaydı. Bu işleri hükümetin ne derecede önemsediği, yeni kurulan bir devletin hangi koşullarda bu işleri gerçekleştirebildiği ve ülkenin geleceğinde ne gibi etkileri olduğunu bu dergi vasıtasıyla inceleyebilmek amacıyla bu çalışma yapılmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde amaç, yöntem ve kapsam sunulmuştur. İkinci bölümde Erken Cumhuriyet Dönemi anlatılmış, döneme genel bir bakış yapılmıştır. Ardından ulaştırma politikaları incelenmiş, çalışmanın çıkış noktası olan ulaştırma pratikleri anahtar kelimeleri dönem koşullarında incelenmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise Nafia İşleri dergisi incelemeleri kantitatif yöntemle yapılmış, dergi içerikleri belirlenmiş, karayolu, demiryolu, köprü ve mühendislik başlıklarıyla tablolaştırılmış ve yorumlanmıştır. Sonuç olarak da, Nafia işleri Dergisi üzerinden Erken Cumhuriyet Döneminde 15 sene içerisinde yapılmış karayolu, demiryolu, köprü ve mühendislik eğitimi ile ilgili işler belirlenmiştir. Yeni kurulan devletin demiryolu politikasını benimsediği, karayolu ve diğer bayındırlık işlerinin demiryolu işlerine göre biraz daha geride kaldığı gözlemlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Cumhuriyet Dönemi, Ulaştırma, Nafia, Bayındırlık, Karayolu, Demiryolu, Köprü, Mühendislik Eğitimi.
Ekoloji ve sürdürülebilirlik konuları kapsamında konutların incelenip değerlendirilmesi
Kontrolsüzce tüketilen enerji kaynaklarının uzun vadede kaçınılmaz etkileri olacaktır. Mimarlar olarak bizlere düşen sorumluluk, ekosistemin bozulmaya başlamasıyla birlikte ortaya çıkacak iklim değişikliği gibi çevresel sorunlara karşı önlem almaktır. Bu sorunların önüne geçebilmenin en etkili yolu, ekolojik yaşam modeline geçiş yapmaktır. Ancak bu dönüşüm, yalnızca belirli alanlarla sınırlı kalmamalı, yaşamın her yönünde, sürdürülebilir seçenekler tercih edilmelidir. Bu tez kapsamında, küresel ölçekte yapılaşmanın bir sonucu olarak konutların tarihsel gelişimi ve sürdürülebilirliğin dönüşümü incelenmiş, ortaya çıkan sorunların insanlığın geleceği üzerindeki olumsuz etkilerini en aza indirmeye yönelik katkı sunulması hedeflenmiştir. Sürdürülebilir mimarlık bağlamında, günümüz konut yapılarının tasarım ilkeleri değerlendirilerek detaylı bir araştırma yürütülmüştür. Bu çalışmanın ilk bölümünde, araştırmanın önemi vurgulanmıştır. Takip eden bölümde, sürdürülebilirlik, ekoloji ve çevre kavramları mimarlık bağlamında ele alınmıştır. Üçüncü bölümde sürdürülebilir mimarlık ilkeleri detaylı bir şekilde incelenmiştir. Bir sonraki bölümde yeşil bina sertifika sistemleri anlatılmıştır. Beşinci bölümde ise Türkiye ve dünyadan sürdürülebilir konut örnekleri analiz edilmiştir. Sonuç bölümünde, araştırmanın temel bulgularına ve sürdürülebilir konut tasarlamayı amaçlayan mimar ve tasarımcıların göz önünde bulundurması gereken önemli kriterlere yönelik değerlendirmelere yer verilmiştir.
CBS ortamında kentsel sit alanlarındaki arkeolojik değerlerin algılanabilirliği; Side antik kenti örneği
Kentler, art arda yerleşim süreçleri sonucunda sürekli gelişir, bir önceki dönemin bileşenlerini beraberinde getiren her yeni dönemin farklılıklarıyla değişir ve birikirler. Kentler ile bileşenlerini korumak ve korumanın sürekliliğini sağlamak için kentlerin barındırdığı bilgilerin kapsamlı ve doğru bir şekilde okunması ve algılanması gerekmektedir. Bu bağlamda, tezde kentsel sit alanlarındaki arkeolojik değerlerin algılanabilirliğini Coğrafi Bilgi Sistemleri ortamında sorgulamayı amaçlamaktadır. Toplanan ham verinin, CBS'ye aktarılarak analiz edilmesi yoluyla kullanılabilir bilgiye dönüştürülmesi sağlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda uygulama, örnek çalışma alanı olarak seçilen Side Antik Kenti'nde gerçekleştirilmiştir. Tez, kavramsal bölümü ve çalışma alanının ele alındığı uygulama bölümlerini içeren dört ana kısımdan oluşmaktadır. İlk kısımda, arkeolojik alanlarda koruma yaklaşımı tarihsel süreç içinde ele alınmıştır ve CBS'in koruma sürecine dâhil edilmesine ilişkin örnekler incelenmiştir. İkinci bölümde, çalışma alanı olarak seçilen Side'nin genel özellikleri ve tarihsel gelişimi anlatılmıştır. Ardından araziden ve farklı kaynaklardan elde edilen veriler, CBS ortamına aktarılarak analiz edilmiştir. Üçüncü kısımda analizler ışığında, amaca yönelik değerlendirmeler yapılmıştır. Son bölümde ise, kentsel sit alanındaki arkeolojik varlıkların algılanması için bir algılatma rotası önerilmiş ve CBS'nin koruma sürecine dâhil edilmesine ilişkin sonuçlar ortaya konulmuştur Anahtar Kelimeler: Koruma, Kültür varlığı, Kentsel sit alanı, Arkeolojik değer, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), Side Antik Kenti
Metin ve mekân diyalektiği (Sadık Hidayeti'in Kör Baykuş romanı)
Bu tezde, edebiyat metninde mekân anlayışının nasıl ifade edildiği incelenmiştir. Soyut bir mekân tasarısı içeren edebiyat/kurgusal metinde, somut mekânın tasarlanmasında önemli rol oynayan mimarlık etkinliği, mekân tasarımının nasıl olduğu incelenmiştir. Kurgusal metinde mekân nasıl incelenmiş, nasıl tasarlanmış ve nasıl ifade edilmiş. Bir başka deyişle mekânın kurgusal metinde zihin inşası nasıl yapılmıştır sorularına cevap aranmıştır. Bunun için çeşitli kuramlar yaklaşımıyla örnek olarak Sadık Hidayet'in Kör Baykuş romanı incelenmiştir. İncelenen roman, İran (Fars) çağdaş edebiyatının önemli eserlerinden biridir. Romanın içeriği, gerçek üstü yapısı ve üslubu ile dünya edebiyatında edebiyat eleştirmenleri tarafından çeşitli boyutlarıyla ele alınmıştır. Bu çalışmada, söz konusu geniş literatürün taranması ile birlikte yazarın diğer eserleri de dikkate alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Mekân, Mimarlık, Edebiyat, Sadık Hidayet, Kör Baykuş Romanı
Serbest mimarlık pratiğinde kadın mimarların görünürlüğü; Trabzon örneği
Dünya'da ve Türkiye'de mimarlık eğitimi alan kadınların sayısı son yıllarda hızla artmaktadır. Fakat aynı artış serbest mimarlık hizmeti veren kadın mimarların sayısında görülmemektedir. Tam tersi rekabetçi inşaat sektöründe erkek egemen bir yapı mevcuttur. Bu çalışma, mimarlık piyasasında kadınların görünürlüklerinin az olmasının nedenlerini kadın kimliği, toplumun sosyal kültürel yapısı, mimarlık meslek pratiğinin gereklilikleri, çalışma ortamı, ekipler ve müşteri ilişkileri üzerinden çok yönlü ele almayı amaçlamaktadır. Çalışmanın ilk bölümünü mimarlık mesleği ve kadın ilişkisi, Dünya'da ve Türkiye'de mimarlık platformunda kadın mimarlar, kadın mimarlarla ilgili birlikler, kurumlar ve kuruluşlar, kadın mimarlar ve yapıları konularında literatür çalışmasından oluşmaktadır. İkinci bölümde belgeler üzerinden incelemeler ve analizler yapılmıştır. Kadın mimarların mimarlık platformu içerisinde görünürlükleri belgeler üzerinde tartışılmıştır. Üçüncü bölümde kadın mimarların görünürlüğünün az olmasındaki nedenler Trabzon merkezde ofisi olan kadın mimarlarla görüşülerek ortaya konmuştur. Son bölümde ise tüm incelemeler ve değerlendirmeler doğrultusunda sonuçlar ve öneriler ortaya konmuştur.
Atriyumlu yapılarda doğal havalandırma
Doğal havalandırma, mekanik bir araç kullanmadan kapalı ortam havasının taze hava ile değiştirilmesi olarak tanımlanmaktadır. Yenilenebilir enerji kaynaklarını kullanarak mekanik sistemlerin sorumluluğundaki aktif iklimlendirme yükünü azaltmayı ve yapılarda enerji korunumu yükseltmeyi amaçlayan doğal havalandırma, enerji etkin pasif sistemler içinde de önemli bir yer tutmaktadır. Yapılarda farklı yöntemlerle ve / veya farklı yapı bileşenleri ile gerçekleştirilebilen doğal havalandırma; bu tez çalışmasında, atriyumlu yapılar üzerinden ele alınmıştır. Bu çalışma ile, atriyumlu yapılarda doğal havalandırmaya etki eden çeşitli yapısal ve çevresel faktörleri ortaya koymak, bu faktörlerin iklim bölgelerine göre değişimlerini ve bu değişimlerin nedenlerini incelemek amaçlanmıştır. "Genel Bilgiler" bölümünde; çalışmanın amacı ve kapsamı açıklanmış, konuya genel başlıklarla giriş sağlanmıştır. "Yapılan Çalışmalar" bölümünde, literatürde yer alan konu ile ilgili bilgiler açıklanmış, atriyumlarda doğal havalandırmaya etki eden faktörler belirlenerek tablo haline dönüştürülmüş ve seçilen örnek yapılar bu tablo ile analiz edilmiştir. "Bulgular ve İrdelemeler" bölümünde, atriyumlu yapı örneklerine ait bulgular değerlendirilmiş ve irdelenmiştir. "Sonuçlar" bölümünde; soğuk, ılıman, sıcak-kuru ve sıcak-nemli iklim bölgelerinden seçilmiş 16 atriyumlu yapı örneğinde, doğal havalandırmaya etki eden çeşitli yapısal ve çevresel faktörler ile bunların iklim bölgelerine göre benzerlik ve farklılıkları nedenleri ile birlikte verilmiştir.
Burdur'daki Cumhuriyet dönemi eğitim yapılarının mimari açıdan belgelenmesi, irdelenmesi ve korunmasına yönelik öneriler
Bu tez Cumhuriyet'in kurulduğu yıllardan başlayarak 1928 yılından 1980 yılına kadar uzanan dönemdeki, Burdur merkez, ilçe ve köylerinde inşa edilmiş eğitim yapılarının tespit edilerek belgelenmesi, irdelenmesi ve mimari açıdan değerlendirilmesine yönelik kapsamlı bir çalışmayı içermektedir. Cumhuriyet döneminde birçok alanda reformlar yapılmış, bu reformlar toplumun yaşam tarzında değişikliklerin oluşmasına zemin hazırlamıştır. Eğitim, Cumhuriyet'in ilk kurulduğu andan itibaren en önemli politikalardan biri olmuştur. Eğitime verilen önem ve hassasiyetin ne kadar güçlü olduğu bu değişiklikler ile anlaşılmaktadır. Cumhuriyet'in laik/modern ideolojisini temsil eden eğitim sistemi yeni/modern anlayışta inşa edilecek eğitim yapıları ile mümkündür. Eğitim reformu Cumhuriyet devrimlerinin çekirdeğini oluşturmaktadır. Şehirlerden köylere yurdun her bir köşesinde inşa edilen eğitim yapıları aracılığıyla ülkenin toplumsal ve sosyal standartlarının yükselmesi ve ekonomik gücünün artırılması hedeflenmiştir. Bu konuda da mimarlık amaçların gerçekleştirilmesinde önemli bir araç görevi üstlenmiştir. Her okul, her öğrenci Cumhuriyet'i benimsetmek için bir saha ve fırsat haline dönüşmüştür. Böyle bir ortamda oluşturulan eğitim alanları bizim için aslında bir ışık, bir çıkış noktasıdır. Eğitim yapıları bize öncülük etmekte, toplum ve ülke hakkında bize birçok bilgi vermektedir. Bu amaçla çıkılan yolda incelediğimiz her yapı ayrı bir önem arz etmektedir.
Mimaride belirsizlik ve esnek tasarım bağlamında eğitim yapıları üzerine bir değerlendirme: Esnek/modüler tasarım önerileri
Bu tez çalışması, mimaride belirsizlik kavramının genellikle esnek tasarım olgusu dışında bırakılması ve bu nedenle çözümsüz kalmasıyla temellenen problemi eğitim yapıları üzerinden ele alır. Çalışma, öncelikli olarak eğitim yapılarında yapısal ve mekânsal belirsizlik olgusuna odaklanır. Beraberinde mevcut kullanımların geçmiş ve geleceğe dayalı işleyiş süreçlerinin esneklik bağlamında analizine yer verilir. Çalışmanın birinci bölümü olan giriş kısmı, eğitimin toplumun kalkınmasındaki tartışmasız rolü üzerinden eğitim yapıları ve esneklik konularına ilişkin yapılan çalışmaların sınırlı olmasının sunduğu bu boşluğun potansiyel araştırma fırsatlarını ortaya koyar. İkinci bölümde belirsizlik kavramı, türleri ve mimari tasarım bağlamında konumu kuramsal açıdan ele alınmıştır. Üçüncü bölümde mimari akışta esneklik kavramı, tanımı, sınıflandırılması ve prensipleri açısından detaylı olarak incelenmiştir. Dördüncü bölümde, kuramsal düzeyde yapılan literatür incelemeleriyle eğitim yapıları üzerine esneklik kavramı farklı tanım, yaklaşım ve yöntemler çerçevesinde değerlendirilmiştir. Beşinci bölümde ise, kuramsal arka planının ortaya konulmasının ardından elde edilen bulgular ile nitelikli tasarım stratejileri geliştirilmiştir. Çalışma kapsamında geliştirilen stratejilerin çıkış noktası, ''Bir müzik notası nasıl ki farklı bir melodi içinde yer aldığında bambaşka bir duygu yaratıyorsa, bir binadaki işlevler de kurdukları ilişkiler değiştikçe yapının anlamını dönüştürebilir veya bir rengin yanına eklenen tonlar nasıl kompozisyonun tüm algısını değiştiriyorsa, bir binada işlevler arası ilişkiler de yapının bütüncül anlamını dönüştürme gücüne sahiptir.'' anlayışıdır. Gelinen noktada esnekliğe işlevsel bir program çerçevesinde yaklaşmak ve mekânı belirli kullanımlar üzerinden tanımlamak, "beklenmedik" kullanımların önünü kesmektedir. Dolayısıyla bu çalışma, esnekliği işlevsel birimlerle sınırlı bir strateji olmanın ötesine taşıyarak bahsedilen birimler arasındaki ilişkilerin sağlanabileceği esnek/modüler kullanımlar üzerinden yeniden düşünmeyi önermektedir. Kütle ve iç mekân organizasyonlarında modüler ve hareketli tasarım ilkelerinin, dijital çağın sanal öğrenme yöntemleriyle sentezlenmesi yoluyla geliştirilen bu stratejiler, tez çalışmasının özgünlüğünü vurgulayarak gelecek nesiller için örnek teşkil edecek nitelikte bir yaklaşım ortaya koymaktadır.
Mimari strüktürlerde canlıların sistemlerinin ve deneyimlerinin yansıma biçimlerinin irdelenmesi
Doğa kendi içerisinde büyüyen, değişen, olgunlaşan, dönüştüren ve yok eden yapısıyla kendi sistemini mükemmel bir şekilde işleten en iyi öğreticidir. Bu kapsamda insanoğlu yaşamını idame ettirebilmek amacıyla tarihsel süreçte her zaman doğanın öğretilerine başvurmuş ve yaşamına uyarlamıştır. İlerleyen süreçte nüfusun kalabalık olması ve endüstrinin insan hayatına girmesiyle insanın yaşamı değişime uğramış ve zamanla dünyayı tüketim hızı artmıştır. Günümüze yaklaştığımızda ise tüketim ivme kazanmış ve dünya oldukça hızlı bir değişim sürecine girmiştir. Yakın geçmişte irdelenmeye başlanan dünyada kaynakların yok olması konusu ise yeni kavramlar ve çözüm yollarının bulunması için adım atılmasına öncülük etmektedir. Henüz çok yeni bir kavram olan biyomimikri de bu dönem içerisinde yer tutan popüler çözüm odaklı kavramlardandır. Doğadan referans alınarak doğanın davranış ve biçimlerini taklit eden yapı tasarımı günümüze doğru artmakta ve çalışmalar günümüzde oldukça karmaşıklaşmaktadır. Bu kapsamda seçilen örnek yapılar biyomimetik benzetim, yaklaşım, dönem, biyomimikri düzeyi ve strüktürel özellikler açısından tablolaştırılarak değerlendirmeye tabi tutulmuştur.
Akıllı kent kavramı ve yeni yaklaşımlar: Üç kent ve üç özgün model üzerine bir karşılaştırma
Bu tez çalışmasında, son yıllarda şehirlerde artan nüfus yoğunluğu ve başa çıkılmaz hale gelen sorunlar sebebiyle gündeme gelen 'Akıllı Şehir' kavramı üzerinde durulmuştur. Kavramın ortaya çıkışına, dünya genelindeki yaklaşımlara ve uygulamalarına değinilmiştir. Akıllı şehir kavramıyla beraber akıllılık ve sürdürülebilirlik kavramları irdelenmiş, akıllı şehir ve mimarlık ilişkisine de değinilmiştir. Akıllı şehir uygulamasına örnek olarak, Avrupa Birliği'nin Ufuk 2020 Araştırma ve İnovasyon programı kapsamında gerçekleştirilen MAtchUP Akıllı Şehir Projesi ele alınmıştır. Bu proje kapsamında Avrupa Birliği çerçevesinde belirlenen hedeflerin uygulayıcı şehirleri Valensiya, Dresden ve Antalya'nın akıllı kent anlayışı ve yeni yaklaşımları, bu üç özgün model üzerinde araştırılmıştır. MAtchUP Akıllı Şehir Projesi'nin ana odakları olan enerji, ulaşım, bilgi ve iletişim teknolojileri (BİT) ve vatandaş katılımı kategorilerinde gerçekleştirilen uygulamalarının sonuçları her bir şehirde ayrı ayrı incelenmiştir. Akıllı şehir kriterlerinin belirlenmesi ve farklı şehirlerde, farklı şekillerde ele alınan bu kavramın sonuçları karşılaştırılmıştır. Üç özgün şehrin kapasitelerine göre uygulamaların gelecek dönemlere olan etkilerinden bahsedilmiştir. Bu tez çalışmasının, gelişmekte olan diğer şehirlerin yol haritası oluşturmasına katkı sağlaması hedeflenmiştir.
Sürdürülebilir yapı malzemelerinin mimari tasarımdaki rolü
Günümüzde insanların neden olduğu çevresel, toplumsal ve ekonomik sorunlara ortak çözümler üretmek için sürdürülebilirlik kavramı ortaya çıkmıştır. Sürdürülebilirlik kavramı kapsamında ulusal ve uluslararası düzeyde yürütülen ortak çalışmalarda insanları üretim ve tüketim konusunda bilinçlendirmek amacıyla bazı kampanyalar, standartlar ve yasal düzenlemeler yapılmıştır. Bu yasal düzenlemelerin çoğu inşaat sektörü için yapılmıştır. Bunun nedeni ise inşaat sektörünün, doğal kaynakların ve enerjinin büyük bir bölümünü kullanması ve sektörler arasında çevreye ve insan sağlığına en çok zarar veren sektör olmasıdır. Bu yasal düzenlemeler ve ortak çalışmalar sonucunda inşaat sektöründe sürdürülebilirlik kavramının yapı tasarımına etkisiyle birlikte sürdürülebilir yapılar inşa edilmeye başlanmıştır. Sürdürülebilir yapılar tasarlanırken yapının yaşam süresi boyunca çevreye verdiği zarar en aza indirilmeye çalışılarak doğa ile uyumlu tasarımlar oluşturulması amaçlanmaktadır. Çevreye verilen zararı en aza indirmeyi sağlayan etkenlerden biri de yapılarda sürdürülebilir yapı malzemesi kullanılmasıdır. Bu çalışmada sürdürülebilirlik kavramı, sürdürülebilir mimari, sürdürülebilir yapı malzemelerinin özellikleri, yaşam döngüsü süreçleri, sürdürülebilir yapı sertifikalandırma sistemleri ve sürdürülebilir yapı malzemelerinin binalarda kullanımı hakkında genel bilgiler verilmektedir. Daha sonra, sürdürülebilir yapı malzemeleri, düşük oluşum enerjisine sahip biyo-bazlı malzemelerden üretilen sürdürülebilir yapı malzemeleri, geri dönüştürülmüş malzemelerden üretilen sürdürülebilir yapı malzemeleri, yerel doğal kaynaklardan üretilen sürdürülebilir yapı malzemeleri olmak üzere üç başlıkta incelenmektedir. Ardından sürdürülebilir yapı malzemelerinin mimari tasarımdaki rolünün anlaşılması ve tasarımcılar, araştırmacılar ve öğrenciler için farkındalık yaratılması amacıyla malzeme ve yapım teknikleri açısından öncü ve özgün tasarımlara sahip sürdürülebilir yapı örnekleri irdelenmiştir. Son olarak tez kapsamında yürütülen çalışmalar sonucunda elde edilen bilgiler değerlendirilerek günümüz koşullarında inşaat sektöründe sürdürülebilir yapı malzemelerinin kullanımına yönelik önerilerde bulunulmuştur.
Topoğrafya ile uyumlu yapıların mimari tasarım ölçütlerinin irdelenmesi
Doğanın parçası olabilen yapıların biçimsel yaklaşımı, bulunduğu araziyi referans alarak öne çıkarmakta ve çevresel verileri maksimum düzeyde kullanmaktadır. Tez çalışmasında, mimari tasarımlarda "topoğrafya ile uyum" olgusunun önemini ele almak ve mimari tasarım ölçütlerini biçimsel, işlevsel, yapısal cephe özellikleri ile bulunduğu yer bağlamında inceleyerek, gündemde tutmak amaçlanmaktadır. Modern mimari yapılarda topoğrafyanın tasarıma kattığı esneklik, arazinin tasarımlara göre biçimlenmesiyle vurgulanmaktadır. Çalışmanın konu başlıkları dört bölümden meydana gelmektedir. İlk olarak topoğrafya kavramının sözlük anlamları, teorik tanımlamalar ile incelenmiştir. İkinci bölümde tarihsel gelişim süreci içerisinde topoğrafyanın biçimlendirilmesi, ilk yerleşim yerlerinden günümüze kadar yorumlanma şekilleri ile kronolojik olarak sıralanmıştır. Üçüncü bölümde ise mimari tasarımda topoğrafyanın kullanım şekilleri, toprak üstü ve toprak altı yapılar olmak üzere iki ayrı başlıkta incelenmiştir. Araştırma bulguları sonucunda çalışma kapsamında olan yapılardan Karatepe Aslantaş Açık Hava Müzesi, Norman Lykes House, Cherry Hill Office, TBMM Camisi, Galicia Kültür Merkezi, Chichu Sanat Müzesi, Hebil 157 Evleri, Voronoi Corrals ve Issa Megaron'un tasarım ölçütleri irdelenmiştir. Tasarım ölçütü olarak; alan kriterleri-topoğrafik uyum, kabuk ve cephe tasarımı, yapı malzemesi seçimi, iç mekân tasarımı başlıkları altında düzenlenen bu materyaller belirli bir kurgu çerçevesinde incelenmiştir. Sonuç olarak, yapıların topoğrafya ile uyumlu bir ilişki kurması, yere özgü mimari tasarımlara karşı algı ve duyarlılık oluşturulması amaçlanmıştır. Topoğrafya ve çevre etkileri birlikte değerlendirilerek bulunduğu yere uygun, iç ve dış mekân ilişkisine dayalı çözümlerin analizi yapılarak elde edilen kazanımların mimari tasarımlara referans olması hedeflenmiştir.
Çağdaş hafif strüktür malzemelerininyapı formunda kullanımıve tasarıma etkisi
Mimarlık, insanoğlu var olduğu günden bu yana bir bilim dalı olarak kabul edilmektedir. Eski çağlardan başlayan ve günümüzdeki çağdaş yapılara kadar gelen mimari, insanoğlunun hayatının hep bir köşesinde bulunmuştur. Dolasıyla insanlar ihtiyaçları doğrultusunda, bir örtü düzeneği sayesinde oluşturdukları çadırlardan, günümüz gökdelenlerine kadar birçok evre ile yapılarını hep geliştirmiştir. Sanayi Devrimi'nin de etkisiyle 20. yüzyıl içerisinde teknolojinin daha da hızlanması direkt olarak yapı sektörünü de değiştirip, geliştirmiştir. Mimariye katılan yeni malzemelerin uygulanması, yapıda strüktür ve form kavramını ortaya çıkarmıştır. Eskiden taşıyıcı özelliğinde olan malzeme, yapının formuyla strüktürünü ayırıp, mimar ve mühendislerin tasarım dili haline gelmiş ve daha ulaşılabilir çözümler sunmaya başlamıştır. Yapıyı örten, taşıyıp ve biçimlendiren her malzeme mimari projelerin ana elemanı haline gelmektedir. Bu nedenle çağdaş strüktür sistemleri, malzemeyi ön plana çıkarmak için cephe tasarımında da etkili olmakta ve yapının mimari dilini ifade etmektedir. 20. yüzyıl içinde üretilen ve mevcut yapı stoğunda hala geliştirilmeye devam eden hafif malzemeler, strüktür sistemlerin geldiği son aşama olup, yapılardaki birçok soruna cevap vermektedir. Bu nedenle hafif malzemelerin strüktüre dahil edilmesi, mimarlar ve mühendisler tarafından avantajlı bir çözüm olmuştur. Strüktüre ve dolayısıyla yapının formuna dahil olan hafif malzemeler, yapının kendi işlevini de biçimlendirip, değiştirmiştir. Ayrıca yapı fonsiyonuna; sürdürülebilirlik, enerji etkinliği, geri dönüştürülebilir malzeme kullanımı, afet (deprem) durumundaki davranışı, akıllı mimariye katkıları, geçirgen ve geçişken alanlar, erişilebilir mekan organizasyonları, tarihi yapıların yeniden işlevlendirilmesi kapsamında yapıya eklenen çağdaş ek tasarımı ile birçok avantajı da beraberinde getirmektedir. Bu nedenle fonsiyonun yapı formunu oluşturduğu tasarım diliyle, çevreye saygıyı ön planda tutan projeler üretilmeye başlanmıştır. Bu çalışmada, hafif strüktür malzemeler yapıların strüktür ve formuna dahil olurken, tasarıma etkileri, yapıya ve çevresine katkısı, sürdürülebilir ve geri dönüştürülebilir yapı tasarımına etkisi, deprem ve yangın anında yapıya etkileri, afet sonrası geçici yapılaşmaya katkıları güncel örnekler ile incelenmiş ve gelecekteki hafif strüktürlerle yapılacak yapı tasarım çalışmalarına ışık tutacağı değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: hafif strüktür malzemeleri, hafif yapı, strüktür, strüktürel tasarım, yenilikçi malzeme
Kibyra antik kenti kagir yapıların taşıyıcı sistem ve elemanlarının incelenmesi
Tarihi yapılar her kültürde ve bölgede dönemlerini yansıttıkları için çok değerli yapılardır. Tarih boyunca birçok medeniyeti bünyesinde barındırmış olan topraklarımız tarihi eserler bakımından çok zengindir. Burdur ili Gölhisar ilçesinde bulunan Kibyra antik kenti bunlardan biridir. Bu tip yapıların korunup gelecek nesillere aktarılması çok önemlidir. Bunun için disiplinler arası bir çalışmayla farklı meslek dallarıyla yapının birçok yönden irdelenmesi gerekir. Yapının taşıyıcı sistem ve elemanları incelenip kagir yapılar için örnek bir çalışma oluşturulmak amaçlanmaktadır. Bu sebeple Kibyra antik kentinde bulunan odeion yapısı üzerinde yapılan bu çalışmada, yerinde incelemeler yapılıp elde edilen verilerle yapının StatiCAD programında model analizi yapılarak Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY) 2018'e göre performansı incelenmiştir. Programda kullanılan sonlu elemanlar yöntemi ile duvar yükleme durumlarına göre alt-üst kesit tesirleri ve duvar kayma kapasite kontrolleri yapılmıştır. Elde edilen veriler doğrultusunda yapı hakkında öneriler sunularak yapının korunması amaçlanmaktadır.
Modern mimarlık etkilerinin Burdur ili Bucak İlçesi'nin mimari dokusundaki yansımaları üzerine bir araştırma
Modernleşme kavramı birçok paradigmayı etkilediği gibi mimari alanını da etkilemiştir. Mimari alanı etkileyen bu devinim Türkiye'de etkisini Cumhuriyet'in kurulmasından sonra göstermeye başlamış ve ülkenin dinamikleri bu dönem içerisinde değişmiştir. Toplumu oluşturan bireylerin değişen ihtiyaçları mimari yapılara yansımış, mimari yapılar ihtiyaçları karşılamak için değişim ve gelişim sürecine girmiştir. Bu dönemde geleneksel yapı ve yapım teknikleri ihtiyaçlar doğrultusunda değişim göstermiştir. Tarihsel süreç içerisinde yaşanan bu değişimlerin etkileri iller ve illerin yapı taşları olan ilçelerle mahallelere de yansımıştır. Bu noktada Burdur İli'nin Bucak İlçesi'ne yansıyan modern mimari konut mirasları araştırılmıştır. Bucak mimari dokusundaki modern dönem yapılarında kurgulanan biçimsel organizasyonlar, fonksiyonel dağılım gösteren plan şemaları, yapım teknolojileri ve cephesel kimlik özellikleri Bucak İlçesi'nin mimari envanterleri düzleminde araştırılmıştır. Bu incelemeler doğrultusunda modern dönem kapsamında meydana gelen değişim ve dönüşüm yazılı bir şekilde belgelenmiştir.
Anadolu Selçuklu ve Osmanlı mimarisinin Türkiye'deki örnekler üzerinden incelenmesi
Bu tez yaşadığımız coğrafyadaki kültür varlıklarından birçok bilimsel çalışmaya konu olan Anadolu Selçuklu ve Osmanlı dönemine ait olanların benzer ve farklılıklarını ortaya koymak amacıyla hazırlanmıştır. Bu karşılaştırmalarda amaç iki dönemin eserlerinde yapılacak restorasyon projelerine daha doğru bilgiler sağlamaktır. Başka bir amaç ise benzer sorunlara getirilen farklı çözümleri inceleyerek günümüze adapte etmektir. Anadolu ve Türk mimarlık tarihinin araştırılmasının yanı sıra örnek eserler üzerinden yapılar gruplara ayrılmış ve bu gruplar kendi içinde karşılaştırılmıştır. Karşılaştırmalarda sadece bir teknik, belli bir dönem ya da bir tip yapı grubu yerine belirtilmiş dönemlerde inşa edilmiş eserlerin planları, cepheleri, yapı malzemeleri, süslemeleri, tasarım etkenleri gibi faktörler göz önünde bulundurulmuştur. İncelenen örneklerde Osmanlı'da başkent mimarisinin ön planda olduğu ancak Anadolu Selçuklu'nun Anadolu'ya yayılarak eserler bıraktığı tespit edilmiştir. İki devletin de Türk İslam mimarisine olan önemli katkıları görülmüştür.
Geleneksel Burdur evlerinin cephe kurgusunun analizi
Zengin bir kent dokusuna sahip olan Burdur, pek çok tarihi olaya tanıklık etmiş 74 adet tescilli geleneksel konutu etkileşim geçiş alanı sınırları içerisinde barındırmaktadır. Bu evler, günümüzde orijinal işlevleri ile ya da farklı işlevler yüklenerek kullanılmakta ve kent kullanıcıları ile etkileşime devam etmektedir. Kent kullanıcılarının yapılar hakkında bilgi edinebileceği tek mimari öge bu yapıların cepheleridir. Sokağa ve bulundukları kentsel dokuya karakterini veren cepheler, yapım teknolojisiyle, malzemesiyle, doluluk-boşluklarıyla, mimari ögeleriyle (kapı, pencere, saçak, çıkma, süsleme…), ait oldukları dönemin tarihi, ekonomisi, sosyo-kültürel özellikleri hakkında kent kullanıcılarına bilgi aktarımı sağlayan tarihi birer belge niteliğindedir. Bu noktadan hareketle hazırlanan tez çalışmasında Burdur ili, Merkez ilçesi, Etkileşim Geçiş Alanı Sınırları içerisinde yer alan tescilli Geleneksel Burdur Evleri'nin Cephe Kurgusu analiz edilmiştir. Cephelerin fotoğraflanması ile toplanan verilerin sınıflandırma, değerlendirme ve envanter işlemlerinin yapılması sürecinde "tipolojik çözümleme yöntemi" uygulanmıştır. Geleneksel Burdur Evleri'nin cephe kurgularını belirleyebilmek için konut kat sayısı, giriş düzeni, cephe elemanları hakkında bilgi verilmiş ve fotoğraflarla örneklendirilmiştir. Ardından envanter numarasına göre 74 adet tescilli Geleneksel Burdur Evi'nin cephe kurgusu detaylı bir şekilde incelenmiş, bu bilgiler ışığında konutların cephe tipolojileri oluşturulmuş ve bir konut envanteri hazırlanmıştır. Oluşturulan bu bilimsel kaynak ile mimarlık biliminin yanı sıra Burdur Kenti Yapı Arşivi'ne de katkı sağlamak amaçlanmıştır.
İbadet yapılarında tasarım sorunsalı
İnsanların ibadet etme gereksinimi ibadet yapılarını ortaya çıkarmıştır. İlk çağlardan bugüne ibadet yapıları teknolojinin gelişmesiyle birlikte değişerek günümüz ibadet yapılarını oluşturmuştur. Özellikle 20. yy'ın sonlarına doğru modern ibadet yapılarının yapılmaya başlandığı ve günümüzde sinagog, kilise ve cami yapılarında farklı mimari eğilimler olduğu görülmektedir. Bu tez, farklı mimari eğilimleri irdeleyerek doğru bakış açısını yakalamak amacıyla yazılmıştır. Bu çalışma kapsamında; ibadet, ibadethane kavramı ayrıntılı şekilde açıklanmıştır. İbadet yapılarının tarihçesi, çok ve tek tanrılı dinlere ayrılıp Yahudilik, Hristiyanlık ve İslamiyet'te ibadethanelerin tarihçesi başlıkları altında incelenmiştir. Sinagog, kilise ve cami yapılarının genel mimari özelliklerinin de yer aldığı tezin araştırma bulguları bölümünde sinagog, kilise ve camilerin, Türkiye ve dünyadan, çağdaş/modern örnekleri künye bilgileri ışığında açıklanmıştır. Gelişen ve değişen süreçte, ibadet yapılarının mimari planlama, cephe kurgusu ve malzeme bilgisi incelenerek uygulanmış örnekler ışığında modern ibadethanelerle ilgili bilgiler veren ve geleceğe ışık tutacak bir çalışma olması düşünülmüştür.
Parametrik tasarım araçları kullanılarak oluşturulan ve robotik üç boyutlu yazıcılar ile üretilebilecek barınma birimi tasarımı
Bu tez kapsamında, barınma biriminin kavramsal altyapısını oluşturmak için parametrik tasarım kavramı etimolojik olarak ele alınmış ve süreç boyunca kuramının nasıl şekillendiği incelenmiştir. Bunun yanında gelişimini sürdürmekte olan üç boyutlu yazıcıların ve yapı ölçeğinde üç boyutlu baskılama yapabilen endüstriyel robot kollarının tarihsel gelişimi araştırılarak bu yöntemle en küçük yapı ölçeğinde ürün üretme metotlarının çözümlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaca binaen, barınma biriminin tasarımı için en az alanda en fazla verimliliği hedefleyen Le Corbusier'nin "Le Cabanon" adlı barınma birimi, tasarımın geliştirilmesinde kaynak/referans olarak kullanılmıştır. Bir parametrik tasarım aracı olan Grasshopper ve bir yapı bilgi modellemesi aracı olan ArchiCAD birlikte çalıştırılarak formunu fonksiyonundan alan bir model geliştirilmiş ve bu modelin düzlemsel olmayan katmanlı imalat yöntemi ile üretimi için görsel kodlama algoritması geliştirilmiştir.
Türkiye'de uygulanan çok katlı yapı üretiminde kat adedi ve beton sınıfının kaba inşaat maliyetine etkisi
Türkiye'de hızla artan kent nüfusu beraberinde giderek büyüyen boyutuyla kentleşme sorunu da getirmektedir. Bu soruna çözüm olarak da, daha yüksek katlı yapılar inşa edilmektedir. Amaç sadece yapı üreterek yapı açığını azaltmak veya kapatmak olmadığı için en ideal işlev, biçim, estetik ve ekonomi sağlamalıdır. Böyle karmaşık bir süreci koordine etmek görevi doğal olarak tasarım esaslarını ve ana prensipleri belirleyen mimarın olacaktır.Günümüzde Türkiye'de çok katlı yapı üretiminde en yaygın işlev konut, konut sektöründe ise en fazla kullanılan teknoloji perde sistemlerdir. Ankara ve çevresinde kurulan Or-An, Konutkent, Yaşamkent gibi kendi başlarına küçük birer şehir sayılabilecek yerleşim alanlarında çok katlı konutların taşıyıcı sistemi olarak perdeli sistemler, yapımı için ise tünel kalıp yöntemi kullanılmıştır.Toplu konut üretiminde bu kadar yaygınlaşmış olan bu teknolojilerin olanak ve kısıtlamalarının tasarımcılar tarafından çok iyi bilinmesi gerekmektedir. Bu nedenle çalışmada çok katlı yapılar hakkında genel bilgiler verilip, kullanılan malzemelerden ve taşıyıcı sistemlerinden bahsedilmiştir. Daha ayrıntılı olarak taşıyıcı sitemlerden biri olan betonarme perdeli sistemler ele alınmış, betonarme perdelerin sınıflandırılması, tüm taşıyıcı sistemlerin davranışı, DBYBHY 2007 yönetmeliğinde perdeler için verilen kurallar incelenmiştir. Ardından perdeli sistemlerin uygulanma metotlarından olan tünel kalıp sistemlere, sistemin yararlarına değinilmiştir.Bahsedilen sebepler doğrultusunda sayısal araştırmanın yapıldığı örnek uygulamada taşıyıcısı perde sistemden oluşan ve tünel kalıp teknolojisi kullanılan bir konut yapısı ele alınıp, farklı kat adetlerine sahip modelleri oluşturularak maliyetleri kıyaslanmıştır. Şehir planlaması sırasında ada parsel uygulamaları ve bölge bazında uygulamalar olabileceği için iki konuya da ışık tutacak maliyet hesapları düşünülmüştür. Modellerde daire başına düşen maliyetlerde, beton ve zemin sınıflarının etkisi incelenmiştir. Sonuç olarak uygulanacak proje için bu doğrultuda yapılacak analizlerin tasarım kararlarında önemli bir kriter oluşturduğuna inanılmaktadır.
Geleneksel Gerze mimari mirasının korunması bağlamında Türkan Olgunsoy Evi restorasyon önerisi
Bu tez çalışmasında, Sinop İli, Gerze İlçesi'nde yer alan ve tipik bir Gerze konutu olan Türkan OLGUNSOY Evi konu edilmektedir. Konutun günümüzdeki durumunun incelenmesi, restorasyonu ve korunmasına yönelik önerilerin geliştirilmesi tezin temel amacıdır. Çalışma kapsamında Gerze İlçesi'nde bulunan geleneksel konutların karşılaştırmalı çalışması ve tarih araştırmaları yapılmış, Türkan OLGUNSOY Evi'nin özgün durumu tespit edilmiştir. Elde edilen veriler ve Gerze'nin ihtiyaçları değerlendirilerek konuta uygun işlev önerisi getirilmiştir. Çalışmanın sonucunda, Gerze Konut Tipolojisi ortaya çıkarılmış ve Türkan OLGUNSOY Evi'ne yönelik rölöve, restitüsyon ve restorasyon projeleri elde edilmiş olacaktır. Böylece konutun gelecek kuşaklara aktarılması yönünde ilk önemli adım atılmış olacaktır.Anahtar Kelimeler: Geleneksel konut, Gerze, Karadeniz, Restorasyon, Koruma
Bina tasarım - denetim sürecinde e-belediye olanakları ve üç boyutlu kent modelinin oluşturulması
Gelişen teknolojiyle kentler gittikçe daha kompleks alt yapı ve üst yapı sistemlerinden oluşmaktadır. Değişen sistemlerin kontrolü ve yönetiminde geleneksel yöntemler yeterli olmamaktadır. Şehre ait yönetimlerin karar verme sürecinde yapı üretimi, belediye işleri, kentsel tasarım, afet yönetimi, eğitim, taşımacılık, kent güvenliliği gibi konularla, kompleks şehir mimarisini ilişkilendirmeleri gerekmektedir. Bu ilişkilendirmede, uzman kişi ve kurumlar arası bilgi alış verişine-koordinasyona ihtiyaç vardır. Günümüz Bilişim ve internet teknolojisi, kurumların ihtiyaç duydukları bilgilere eş zamanlı olarak, mekana bağlı kalmadan erişmelerine olanak sağlayabilmektedir. Bu çalışmanın amacı, farklı yönetsel birimlerin kendileri ve diğer kurumlarla ilgili veri tabanına ulaşması için üç boyutlu kent bilgi sistemlerinin oluşturulmasına yönelik bir model önermektir. Bu çalışmada; Yapı tasarım denetim sürecinde yerel yönetimler veya onay veren kamu kurumlarının, yapının farklı tasarım profesyonelleri (mimar, inşaat müh., makine müh., vb) tarafından üç boyutlu olarak hazırlanmış olan 3D dijital bilgilerinin, tek bir kent modeli veya model parçaları üzerinde bir araya getirmeleri (disiplin katmanlı kent modeli) önerilmektedir.Oluşturulacak disiplin katmanlı 3D kent modeli; yapı kontrolü, afet yönetimi, ulusal güvenlik, alt ve üst yapı bakım onarımı gibi gerekli durumlarda ilgili kişi veya kurumların kullanımına sunularak, kentsel hizmetlerin ucuz hassas kolay ve hızlı yapılmasına imkân sağlanabilecektir.
Kütahya Yeni Mahalle Rum (Gavur) hamamı restorasyon önerisi
Bu çalışma Kütahya ili merkez Lala Hüseyin Paşa Mahallesi'nde yer alan XIX. yy hamam mimarisi örneklerinden Yeni Mahalle Rum (Gavur) Hamamı'nı konu etmektedir. Çalışmanın amacı, Kütahya'da etnik kültürün şahidi kültür varlıklarından biri olan kısmen yıkılmış, metruk durumdaki Yeni Mahalle Rum (Gavur) Hamamı'nın; bugünkü durumunu analitik incelemeler ve değerlendirmelerle belgelemek, restitüsyonu ile yapının özgün durumunu ortaya koymak ve koruma ilkeleri ışığında hamamın sürdürülebilir korunmasına yönelik restorasyon önerisi getirmektir. Tez içerisinde Kütahya, Eskişehir, Afyon illerinden hamam örnekleri seçilerek tipolojik bir çalışma oluşturulmuş, Yeni Mahalle Rum Hamamı'nın bu tipoloji içerisindeki yeri belirlenmiştir. Çalışma; Rum Hamamı'nı belgeleyen rölöve ve tanımlama, özgün halini gösteren restitüsyon, çevresel analizler, karşılaştırmalı çalışma katoloğu ve yapının restorasyon uygulamasına hazır hale getirildiği restorasyon projesini içermektedir.Anahtar Kelimeler: Kütahya, Rum, Hamam, Restorasyon
Isı yalıtım malzemelerinin yaşam döngüsü değerlendirme yöntemiyle çevresel etkilerinin değerlendirilmesi
Binalar ve binalarda kullanılan yapı malzemelerinin yaşamları boyunca çevreye olumsuz etkileri olmaktadır. Çevreye duyarlı yaklaşımlar ile binaların üretilmesi için bu çevresel etkilerin değerlendirilmesi gerekmektedir. Yaşam döngüsü değerlendirme (YDD) bu noktada ortaya çıkan, malzemelerin veya hizmetlerin yaşam boyunca tüm evrelerindeki çevresel etkilerinin değerlendirilmesi için kullanılan bir yöntemdir. Bu çalışmanın amacı, enerji korunumunda önemli bir yere sahip olan ve binalarda yaygın olarak kullanılan ısı yalıtım malzemelerinden ekspande polistren (EPS) ile buna alternatif olarak kullanılacak taş yününün beşikten kapıya (cradle to gate) olan süreçte hangisinin daha çevre dostu olduğunu ortaya koymaktır. Yalıtım malzemelerinin çevresel etkileri GaBi 4 yazılımı kullanılarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, EPS'nin çevresel etkileri incelenen tüm çevresel etki sınıfları için taş yününe göre daha az bulunmuştur. Ayrıca, çevresel etkilerin en çok üretim evresinde oluştuğu görülmüştür. Çalışma yapı malzemelerinin seçiminde çevresel ölçütlerin önemini vurgulamaktadır.
Bütünleşik mimarlık sistemleri: Rüzgar türbinlerinin yüksek binalar ile bütünleşik tasarımı
Bu çalışmanın amacı; `mimarlıkta bütünleşme' ve `sistem' kavramlarının irdelenmesi, yapı sistemleri ve ekosistemlerin bütünleşme sürecinde yenilenebilir enerji kaynaklarının önem kazanması kapsamında yüksek yapılar ile rüzgar türbinlerinin bütünleşmesi, bu bağlamda son yıllarda dünya literatüründe detaylı araştırmalar başlatılan gelişmiş ülkelerde alternatif bir enerji kaynağı olarak kullanımı giderek yaygınlık kazanan rüzgar enerjisinin, yapı sistemleri ile bütünleşme stratejilerininin araştırarak; konunun mimari, yapısal ve çevresel boyutlarının irdelenip, bütünleşme tasarım ölçütlerinin oluşturulmasıdır. Mimarlık sistemlerinin bütünleşme yöntemlerinin arayışı, çalışmanın çıkış noktasıdır. Günümüzde, enerji ihtiyacında görülen artış ve mevcut enerji kaynaklarının tükenmekte olması, yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımını zorunla duruma getirmektedir. Bu nedenle, yenilenebilir enerji kaynaklarının yapı ve ekosistem (çevre) arasında bütünleşmeyi sağlayan yapıya entegre alt sistemler olarak ele alınmasını sağlamıştır. Bu çerçevede, uygulaması gerçekleşmiş, uygulama aşamasında olan ve henüz tasarım aşamasında olan literatüre geçmiş alanının öncüleri olarak kabul görmüş rüzgar türbinlerinin bütünleşik olarak kullanıldığı yüksek bina örnekleri (10 bina örneği) belirlenerek bütünleşme düzey ve şekilleri, tasarım ve oluşum özellikleri mimari tasarım ve yapı formu kapsamında saptanmaya çalışılmıştır. Bu saptama çalışması içinde, rüzgar türbinlerinin yerleşim şekli ve yapıların mimari tasarım kriterleri PhotoshopPortable ve Autocad 2009 programları aracılığıyla irdelenerek analiz sonuçlandırılmıştır. Sonuçta, bütünleşme düzey ve şekillerinin yapı formu ile ilişkili olarak farklılaştığı ortaya konulmuştur.
Sismik taban izolatörü kullanımının mimari tasarıma etkisi
Yapı sistemlerinin deprem dayanımını arttırması bakımından inşaat teknolojisindeki en yeni gelişmelerden biri sismik izolasyon teknolojisidir. Bu tez çalışması sismik taban izolasyonu teknolojisinin dünyada yaygın olarak kullanıldığı iki yapı türü olan tarihi yığma binalar ve betonarme binaları kapsamaktadır.Bu çalışmada 2007 Deprem Yönetmeliğinde tanımlanan; düşeyde ve planda düzensizlik durumlarının tümünü içeren L şeklinde kalıp planına sahip düzensiz bir betonarme yapı üç şekilde modellenmiştir. Bunlar; ankastre tabanlı, kurşun kauçuk mesnetli ve yüksek sönümleyici kauçuk mesnetli modellerdir. Bu modellerin dışında ayrıca; L şeklinde kalıp planına sahip, Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik'te bulunan A3. Planda çıkıntılar bulunması düzensizliği dışında hiçbir düzensizliğe sahip olmayan ve çalışmada düzenli bina olarak nitelendirilen yapıda modellenmiştir. Çalışmada maksimum yer ivmesi 0,52 g olan Erzincan deprem kaydı kullanılarak zaman tanım alanında dinamik analiz yapılmıştır. Bu analiz sonucu dört yapı modelinin periyot değerleri ile sismik tepkileri birbirleriyle karşılaştırılmıştır.Bu çalışmada ayrıca tarihi yığma binalar da sismik izolasyon uygulaması da incelenmiştir. Mimar Sinan'ın çıraklık eseri olarak nitelenen Şehzade Mehmet Cami SAP 2000 bilgisayar programı ile modellenmiştir. Bu yığma sistemin ankastre mesnetli, kurşun kauçuk mesnetli ve yüksek sönümleyici kauçuk mesnetli üç modelinin dinamik davranışları birbirleriyle karşılaştırılmıştır. Bu çalışmada dinamik analiz maksimum yapı tepkilerini veren Davranış Spektrum yöntemiyle gerçekleştirilmiştir.Sonuç olarak sismik taban izolatörlerinin düzensiz betonarme binanın ve tarihi yığma caminin dinamik davranışlarını iyileştirdiği gözlenmiştir. Sismik taban izolasyonu tasarımda serbestlik sağlamasına rağmen bu sonuç mimarları düzensiz yapılara yönlendirmemelidir. Ayrıca tarihi yapılarda orijinal dokuyu bozmadan güçlendirme özelliği sismik izolatörlerle sağlanabilecektir.Anahtar Kelimeler: Yapı ve yapım teknolojisi, sismik izolasyon
Karabük ili, Eskipazar ilçesi, Hadrianoupolis Antik Kenti'nde bulunan Geç Antik Dönem yapılarından A Hamamı'nın koruma önerisi
Bu çalışma, Karabük ili, Eskipazar ilçesi, Hadrianoupolis Antik kentinde yapılan arkeolojik kazılar neticesinde ortaya çıkartılan ve Geç Antik/Erken Bizans dönemine tarihlenen ?Hamam A? yapısını konu edinmektedir. Güney Paphlagonia bölgesinde yer alan Hadrianoupolis Antik kentinin, tarihsel ve kültürel yapısı ile Türkiye'nin önemli ören yerlerinden biri olacağı düşünülmektedir. Kentte tespit edilen mimari kalıntılardan biri olan ?Hamam A? yapısının gelecek nesillere sağlıklı bir şekilde aktarılabilmesi için; yapının bugünkü durum tespiti yapılmış, tarihi araştırma ve karşılaştırmalı çalışmalar yardımı ile özgün haline ilişkin öneriler oluşturulmuştur. Ortaya çıkan bu bilgilerden faydalanarak, restorasyon imkanları çerçevesinde, yapıya uygun yeni bir işlev belirlenmiş ve buna ilişkin koruma projeleri hazırlanmıştır.