52
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Türkçe konuşmada akıcısızlık: Psikodilbilimsel bir inceleme
Bu çalışmanın amacı anadili Türkçe olan konuşmacılarda gözlemlenen dolu durak, tereddüt, uzatma, yanlış başlangıç, dil sürçmesi, tekrar türü konuşma akıcısızlıklarının yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi ve konuşma durumu (hazırlıklı/hazırlıksız) değişkenlerine göre farklılıklar gösterip göstermediğini analiz etmektir. Çalışma, İzmir ve Eskişehir illerinde yaşayan toplam 84 katılımcı ile yapılmıştır. Katılımcılar 4-8, 18-23, 33-50 ve 50 üzeri olmak üzere 4 yaş grubuna ayrılmış, grupların cinsiyet dağılımı eşit olarak düzenlenmiştir. 33-50 ve 50 üzeri yaş grubu katılımcılar eğitim düzeylerine göre iki alt gruba ayrılmıştır. Her katılımcının en az 300 sözcükten oluşan konuşma örnekleri yüz yüze görüşmeler vasıtasıyla toplanmış ve çevriyazıya dönüştürülmüştür. Toplam 156 adet kayıttan elde edilen veriler Wilcoxon Signed-Rank Testi, Mann-Whitney U Testi ve Kruskal-Wallis Tek Yönlü Varyans Analizi ile analiz edilmiştir. Sonuç olarak, yaş değişkeni bağlamında; 4-8 yaş grubunun dolu durak haricindeki tüm akıcısızlık türlerini diğer yaş gruplarından daha fazla ürettiği, 50 üzeri yaş grubundakilerin ise tereddüt ve uzatma türü akıcısızlık üretiminin 18-23 ve 33-50 yaş grubu katılımcılardan daha fazla olduğu ve akıcısızlık üretim miktarlarının 4-8 yaş grubu çocukların akıcısızlık üretim miktarlarına yakın olduğu görülmüştür. Cinsiyet değişkeni bağlamında; 4-8 ve 50 üzeri yaş grubu katılımcıların akıcısızlık üretiminin cinsiyet değişkeninden etkilenmediği, 18-23 ve 33-50 yaş grubu katılımcılarda dolu duraklar ve tekrarlar haricindeki diğer akıcısızlık türlerinin erkeklerde daha fazla görüldüğü gözlemlenmiştir. Eğitim düzeyi arttıkça dolu durak türü akıcısızlıkların arttığı görülmüştür. Diğer akıcısızlık türleri için ise farklı değişkenlerin birbirleriyle etkileşerek akıcısızlık üretimi üzerinde tek tip bir etki yaratmadığı gözlemlenmiştir. Konuşma durumu değişkeni bağlamında; uzatma, dil sürçmesi, tekrar türü akıcısızlıkların hazırlıklı konuşmada hazırlıksız konuşmaya kıyasla daha fazla görüldüğü tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Psikodilbilim, Konuşma Üretimi, Konuşma Akıcısızlıkları
Türkçede koşullu yapılar
Dilbilim, psikoloji, felsefe gibi pek çok disiplinin ilgi alanı içinde olan koşullu yapılarda öncül tümce ve sonuç tümcesinin konumlarının bu yapıların söylem işlev(ler)ini belirlediği varsayımına dayanan bu çalışmada, Türkçe koşullu yapıların söylem özellikleri ve işlevleri açısından betimlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda temel varsayımımızı sınamak için `Türkçe koşullu yapılarda öncül tümce/eğer-yantümcesi ve sonuç/anatümcenin konumları nedir?', `Öncül tümce/eğer-yantümcesi ve sonuç/anatümcenin konumlarına göre koşullu yapının işlev(leri) ne(ler)dir?' ve `Öncül ve sonuç tümcelerinin konumlarına göre, koşullu yapının söylem işlevi/işlevleri nelerdir? Bu işlev(ler) söylem bağdaşıklığını nasıl etkilemektedir?' sorularına yanıt aranmıştır. Bu araştırma sorularını yanıtlayabilmek için, planlanmış 8 farklı polisiye romandan oluşan bütünce incelenmiş, İşlevci Yaklaşım çerçevesinde Declerck ve Reed'in (2001) `Koşullu Yapı Yaklaşımı' ve Prince'i (1992) temel alan Chang-Bong'un (2001) çalışmaları doğrultusunda çözümlenmiştir. Çözümlemelerden elde eldilen verilere göre araştırma sorularımızın yanıtları sırasıyla şöyledir:1.Türkçe koşullu yapılarda `öncül tümce + sonuç tümcesi dizilişi' belirtisiz diziliştir.2.Belirtisiz dizilişe göre Türkçe koşullu yapılar en sık tümüyle durum-belirleme işlevini üstlenmekte, bunu da `S-durumunun hangi koşullar altında gerçekleştiğini belirleyen koşullu yapılar' aracılığıyla sağlamaktadır. Buna göre ortaya çıkan sonuç, koşulsal bilginin dinleyicinin/okuyucunun zihninde belirtisiz diziliş sergileyen Türkçe koşullu yapıların üstlendikleri `durum-belirleme işlevi'yle işlemlenebildiğini göstermektedir. Belirtili dizilişe göre ise en sık `kaçınma-Ö koşullu yapıları'nın kodlanmasıyla, Türkçe koşullu yapılar yorumlama işlevi üstlenmekte; konuşucu, sonuç tümcesinin içeriğini öncül tümcenin üstlendiği işlevler aracılığıyla değerlendirmeye sunmaktadır.3.Türkçe koşullu yapılar dizilişlerine pek çok farklı söylem işlevleri üstlenmekte (belirtisiz dizilişte en sık karşıt görüş bildirme ve varsayımsal olasılık önceki savunuyu yineleme, belirtili dizilişte en sık önceki savunuyu yorumlama, yapılması zorunlu görünen bir öneride bulunma, sıra alma stratejisi uygulama) ve üstlendikleri bu söylem işlevlerini `çıkarımsal bilgi, verilmiş bilgi + yeni bilgi' belirtisiz bilgi yapısı dizilişini kodlayarak gerçekleştirmekte ve bu sayede söylem bağdaşıklığının güçlendirilmesine katkı sağlamaktadır. Dolayısıyla, çalışmamızın başında ortaya koyduğumuz varsayımlar bütünce çözümlemesi sonucunda elde edilen bulgularla doğrulanmıştır.
Türkçede tanıtlama belirticilerinin işlevleri
İletişim sırasında kişiler arasındaki bilgi aktarımının sağlamasında konuşucunun/yazarın bilginin kaynağına ve güvenilirlik derecesine ilişkin kişisel duygu, inanç ve tutumunu tanıtlama belirticileri denilen dilsel düzeneklerle gösterdiği gerçeğinden yola çıkan çalışmamız `Sosyal Bilimler alanlarına (tarih, coğrafya, sanat tarihi, sosyoloji, psikoloji, felsefe, dilbilim) ait metinlerde bilim ideolojisine, dolayısıyla metin oluşturma geleneğine bağlı olarak tanıtlama belirticilerinin öznelliğin nesnelleştirilmesi işlevini yüklendiği' varsayımını sınamak amacıyla Türkçede tanıtlama belirticilerinin sosyal bilimler alanına ilişkin bilimsel metinlerde nasıl kodlandıkları ve ne tür söylem işlevleri yüklendikleri sorularına yanıt aramıştır. Bu araştırma sorularını yanıtlayabilmek için hakemli bilimsel dergilerde yayınlanmış makalelerden tabakalandırılmış rastlantısal örnekleme yoluyla bir bütünce oluşturulmuş ve Dizgeci-İşlevsel Dilbilgisi modeli çerçevesinde incelenmiştir.Çalışmamızdan elde edilen bulgular Türkçede sosyal bilimler alanına ilişkin bilimsel metinlerde yazarların bilgiye olan tutumlarını sistematik olarak hangi dilsel düzenekler aracılığıyla kodladıklarını ve bu dilsel düzenekleri öznellik, nesnellik, paylaşılan-öznellik boyutunda ne sıklıkta kullandıklarını ortaya çıkarmıştır. Bu bulgular aynı zamanda sosyal bilimler alanına ilişkin bilimsel metinlerde dil kullanımının altında yatan ideolojik nedenlerin eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirilmesine de ışık tutmaktadır. Buna göre, çalışmamız sosyal bilimler alanındaki bilimsel metinlerde tanıtlama belirticilerinin öznelliği örtükleştirme ve nesnelliği sağlama işlevinde rol oynadığını ileri sürmektedir. Tanıtlama belirticilerine ilişkin seçimlerin altında bilimsel alanda, baskın bilimsel paradigmanın normlarına uyarak saygınlık elde etme kaygısı yatmaktadır.
Türkçe'de ikna söylemi: Sözbilimsel soruların söylem-edimbilimsel işlevleri
Gazete köşe yazıları bağlamında yazarın okuyucuyu ikna etmek için gerçekleştirmeye çalıştığı hamleler, bazı dilsel kodlar, araçlar ya da stratejiler olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmanın konusunu, yazarın okuyucunun düşünce, tutum ve fikrini değiştirmeyi ve kendi düşündüğü yönde okuyucuyu ikna etmeyi amaçladığı Türkçede ikna söyleminde kullanılan dilsel araçlardan biri olan sözbilimsel sorular oluşturmaktadır. Bu çalışmada, yazarın okuyucuyla kişilerarası ilişkiyi gerçekleştirmeye çalışırken sözbilimsel soruların söylem-edimbilimsel işlevlerinin neler olduğunu belirlemek amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, sözbilimsel sorular etkili ikna stratejileri olarak ele alınmış ve sözbilimsel soruların söylem-edimbilimsel işlevlerinin neler olduğu sorusuna yanıt aranmıştır. Çalışmanın veri tabanını 5 farklı gazetenin 3 yazarının 4 aylık köşe yazılarından elde edilmiş sözbilimsel sorular oluşturmaktadır. Yapılan araştırmalar doğrultusunda bu çalışmanın sonucunda veri tabanını oluşturan gazetelerdeki sözbilimsel soruların yazarlar tarafından 7 farklı türde kullanıldıkları saptanmıştır: 1) nedenselliğin metin içinde verildiği sav işlevli sözbilimsel sorular, 2)?nedenselliğin metin içinde verildiği görüş işlevli sözbilimsel sorular?, 3)zıt kutup belirten sözbilimsel sorular, 4)?neden? soru sözcüğü ile belirtilen sözbilimsel sorular, 5)yardımcı sözbilimsel sorular, 6)soruların yanıtlarıyla birlikte verildiği sözbilimsel sorular, 7)tetikleyici sözbilimsel sorular. 7 farklı türdeki sözbilimsel sorular, söylem-edimbilimsel işlevleri açısından değerlendirildiğinde ise 4 farklı işlev ortaya çıkmıştır: 1)düşüngüdüleme işlevi, 2)yönlendirme işlevi, 3)paylaşılan-öznellik işlevi, 4)tetikleme işlevi.
Afazili Türk hastalarda adlandırma sorunu
Dil ve beyin ilişkisini inceleyen nörodilbilimin en önemli çalışma alanlarından birisi afazidir. Afazi, beyin tümörü veya inme sonucu beynin sol yarım küresindeki dil bölgelerinde meydana gelen lezyonlar nedeniyle ortaya çıkmaktadır. Afazili hastaların en sık karşılaştığı sorun, bir nesneyi uygun kavram ile ilişkilendirme anlamında kullanılan adlandırmadır. Adlandırma becerisi konuşma üretiminin en temel yapısını oluşturduğu için hastaların konuşma, anlama ve üretme becerilerinde çok büyük rolü vardır.Bu çalışmanın amacı; afazili hastaların nesne ve işlem adlandırma becerilerinin karşılaştırmasını yapmak, tutuk ve akıcı afazili hastaların nesne ve işlem adlandırma becerilerini karşılaştırarak afazi türü ile adlandırma eksikliği arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Bunun yanı sıra, sözcük sıklığı faktörünün nesne adlandırmadaki rolünü belirlemek ve eylemlerin geçişlilik özelliğinin işlem adlandırmadaki etkisini saptamak da çalışmanın amaçları arasındadır. Çalışmanın veri tabanı Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı İnme Polikliniğine ve Ege Üniversitesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalına başvuran ve adlandırma sorunu yaşayan 10 akıcı ve 14 tutuk afazili hastadan oluşmaktadır. Araştırmada öncelikle hastalara Ege Afazi Testi ile genel dil değerlendirmesi yapılmış, daha sonra deneklerin adlandırma yetisini ölçmek için hazırladığımız Değerlendirme Ölçeği uygulanmıştır. Bu ölçek hastaların nesne ve işlem adlandırma becerilerini ölçmeyi hedefleyen, nesnelerin sıklık açısından, eylemlerin ise geçişlilik özelliği açısından incelendiği resim adlandırma testidir. Test sonucu elde edilen veriler istatistiksel analizlerle değerlendirilerek yorumlanmıştır. Araştırmanın sonucunda; afazili hastaların nesne adlandırma becerilerinin işlem adlandırma becerilerine oranla daha iyi korunduğu görülmüş; akıcı afazili hastaların nesne ve işlem adlandırma becerileri arasında anlamlı bir farka rastlanmazken, tutuk afazili hastaların nesne adlandırma becerilerinin işlem adlandırma becerilerine oranla daha iyi korunduğu saptanmıştır. Ayrıca, sözcük sıklığının nesne adlandırmada olumlu etkisi gözlemlenirken, hastaların geçişli ve geçişsiz eylemleri adlandırma oranları arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır.
Türk annelerin çocuklarına kitap okurken kullandıkları dilsel kodlar ve etkileşim biçemi
Kesitsel olarak planlanan bu çalışmada birlikte kitap okuma bağlamında Türkçede anne dili girdisi incelenmiştir. Çalışmanın veri tabanının oluşturulma sürecinde, 20'si yüksek, 20'si de düşük eğitim ve gelir düzeylerinden gelen 40 ailenin evlerine gidilmiş ve anne ile çocukların birlikte kitap okuma bağlamında kayıtları yapılmıştır. Ailenin eğitim ve gelir düzeyi, çocuğun her türden gelişiminde, özellikle de dilsel gelişiminde önemli rol oynadığından, ailenin eğitim ve gelir düzeyi ile anne dili arasındaki ilişkiyi betimlemeyi amaçlayan bu çalışmanın temelini de, anneler ve okulöncesi çocuklarının etkileşimleri oluşturmaktadır. Bu çalışmada Bernstein'ın Kod Kuramı ve Bloom'un Bilişsel Alan Taksonomi çerçevesinde Türk anne dilinin dilbilgisel ve etkileşimsel özellikleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu amaçla önce, Kod Kuramı çerçevesinde farklı toplumsal yapılanmaların, farklı dilsel kodlar ürettiği önvarsayılmış ve annelerin kullandıkları dilsel kodların, annelerin eğitim ve gelir düzeylerine ve çocuklarının yaşlarına bağlı olarak ne ölçüde farklılaştığı ortaya konmaya çalışılmıştır. Daha sonra da evdeki okuryazarlığın çocuğun gelişmekte olan okuryazarlığını ve çocuğun gelişmekte olan okuryazarlığının da okuldaki başarısını doğrudan etkilediği önvarsayılmış ve farklı eğitim ve gelir düzeylerinden gelen annelerin bir konuşma olayı olarak birlikte kitap okuma bağlamında 3 ve 5 yaşlarındaki çocuklarına nasıl rehberlik ettikleri; diğer bir deyişle, annelerin sözel etkileşim biçemlerinin, eğitim ve gelir düzeylerine ve çocuklarının yaşlarına bağlı olarak ne ölçüde farklılaştığı ortaya konmaya çalışılmıştır.Çalışmanın bulguları, Türk annelerin birlikte kitap okuma bağlamında kullandıkları dilsel kodların ve etkileşim biçemlerinin annelerin eğitim ve gelir düzeylerine ve çocuklarının yaşlarına göre önemli ölçüde farklılaştığını ortaya koymuştur.
Türkiye'de dilbilim alanında öğrenciler tarafından yazılmış araştırma yazılarının giriş bölümlerinde türe özgü yapılanmalar
Tür çözümlemesi, akademik ve profesyonel amaçlı metinlerin çözülmesinde bu metinlerin biçimsel ve işlevsel özelliklerinin açıklanması için belli yöntemsel çerçeveler sunan ve bu çerçevede yapılan araştırmalardan elde bulguları akademik dil öğretimini de kapsayan Uygulamalı Dilbilim alanına aktarmayı amaçlayan bir çalışma çerçevesidir. Bu çalışma çerçevesi içinde temel amaç ?belli amaçlar ve iletişim durumlarının yorumlanmasında bireylerin dil kullanım yollarını anlamak ve bu bilgiyi okuryazarlık eğitiminde kullanmaktır?. Tür çözümlemesi çalışmaları kapsamında akademik türlere yönelik çalışmalardan elde edilen bulguların eğitime aktarılması amacı doğrultusunda son yıllarda dil öğretiminde tür-tabanlı yaklaşım, üzerinde çokça çalışılan bir alan haline gelmiştir. Tür Eğitiminin amacı, okuryazarlık bağlamında öğrencilerin dil bilgilerini hem dili bağlam yönelimli anlam üretmeye yönelik olarak kullanmalarını hem de bu dil bilgisini hedef türlerin örneklerini üretmeye yönelik olarak kullanmalarını sağlamaktır. Swales'in (1990) önerdiği Bir Araştırma Alanı Yarat Modeli de tür-tabanlı akademik yazma eğitimi için sağlam bir temel oluşturmaktadır. Bu yaklaşımla öğrenci hem açık bilgilendirme hem de çözümlediği metinler aracılığıyla yazma becerilerini geliştirmektedir. Bu çalışmanın da temel iddiası tür-tabanlı akademik yazma eğitiminin öğrencilerin akademik okuryazarlık becerilerini geliştireceğidir. Çalışmamızda şu hipotezler test edilmiştir. 1)Tür-tabanlı yazma eğitimi üniversite öğrencilerinin akademik okuryazarlık becerilerinin geliştirilmesine katkıda bulunmaktadır. 2)Swales (1990)'da önerilen Bir Araştırma Alanı Yarat modeli tür-tabanlı akademik yazma eğitiminde öğrencilerde türe yönelik farkındalığın gelişmesinde etkilidir. 3) Eğer 1. ve 2. hipotez doğruysa öğrenci metinlerindeki türe özgü yapılanmalar uzman metinleriyle benzerlik sergileyecektir.Hipotezler, öğrencilerin yazdığı araştırma yazısı giriş bölümlerinin çözümlenerek, uzmanların yazdığı metinlerle karşılaştırılmasıyla test edilmiştir. Çalışmanın bulguları, Tür-tabanlı eğitimin öğrencilerin akademik becerilerini büyük ölçüde geliştirdiğini göstermektedir.
Türkçede yüklemleme
Aristo'dan bu yana felsefe, mantık ve dilbilim alanlarında tartışılan yüklemlemenin, `kurucularının anlamlarını, yüklemin anlam özellikleri arasından seçilen anlamlarla birleştirerek yeni anlamlar üreten bir süreç' olduğu tanımından yola çıkan çalışmamız, `Türkçede eylemlerle yapılan yüklemlemenin edimbilimsel, anlambilimsel ve biçim-sözdizimsel etmenlerin etkisinde değişik yapılanmalar sergileyen süreç olarak gerçekleştiği' temel varsayımımızı sınamak için `Türkçede yüklemleme nasıl biçimlenmektedir?' ve `Türkçede yüklemlemenin biçimlenmesinde edimbilim ve anlambilimle biçim-sözdizim arasındaki etkileşim nasıl kodlanmaktadır?' sorularına yanıt aramıştır. Bu araştırma sorularını yanıtlayabilmek için artzamanlı ve eşzamanlı bütünceler oluşturulmuş ve kuramsal çerçeve olarak seçtiğimiz İşlevsel Söylem Dilbilgisi çerçevesinde incelenmiştir. Çalışmamızda, Türkçede yüklemlemenin nasıl biçimlendiği ele alındıktan sonra, bu biçimlenmenin etkisinde olduğunu varsaydığımız edimbilimsel, anlambilimsel ve biçim-sözdizimsel etmenlerin nasıl bir etkileşim sergilediği araştırılmıştır.İşlevsel Söylem Dilbilgisi kullanılarak yapılan çözümlemeler sonucunda birinci soru, Olay Durum'larına ilişkin bilginin saklanmasını ve düzenlenmesini sağlayan `Yüklemleme Çerçeveleri' bağlamında yanıtlanmıştır. Çözümlemeler, Türkçede geçişli yüklemleme çerçevelerinin sergiledikleri yapılanmaları ortaya koymuş ve bunların hangi etmenlerden etkilendiklerini belirlemiştir. İkinci sorunun yanıtlanabilmesi için yüklemleme çerçevelerinin üye konumlarında yer alan dilsel birimlerin nasıl kodlandıkları incelenmiştir. Çözümlemeler sonucunda elde edilen bulgular, konuşucuların, mevcut söylem bağlamındaki edimbilimsel bilgideki en önemli / belirgin / yeni bilgiyi boş-artgönderimle kodlamak yerine, sıklıkla tam AÖ'leri ve Adıllarla kodladıklarını yani yüklemlemeyi oluştururken bağlamsal bilgiye eriştiklerini ortaya koymaktadır.İki araştırma sorusunun yanıtları birleştirildiğinde çalışmamız, konuşucuların ilk olarak, biliş-çıkışlı bilgiyi kullanarak belli bir yüklemleme çerçevesini seçtiklerini, daha sonra bu yüklemlemeyi ve katılımcıları kodlamak için gereken dilsel ve sözlüksel birimleri, yani veri-çıkışlı bilgiyi kodladıklarını ileri sürmektedir. Bu süreçte Olay Durumuna uygun yüklemleme çerçevesinin seçilmesinde durumsal bilgi, yüklemlemenin ve katılımcıların kodlanmasındaysa bağlamsal bilgi etkindir.
Türkçede boş artgönderimin söylem-edimbilimsel işlevleri
Bu çalışmada Türkçe yazılı söylemde boş artgönderimin söylem-edimbilimsel işlevleri incelenmiştir. Çalışmanın bütüncesini 2004-2006 yıllarında yayınlanan 6 biyografi kitabı oluşturmaktadır. Araştırma için söylem-edimbilimsel bir yaklaşım benimsenmiştir. Boş artgönderimin söylem-edimbilimsel işlevini açıklamak üzere bu çalışmada boş artgönderimin önceki söylemde söz edilen göndergeleri kodlayarak önvarsayım tetikleyicisi işlevini yerine getirdiği varsayımı temel alınmıştır. Önvarsayım tetikleyicisi, söylemde eski/verili bilgiyi, bir başka deyişle, önvarsayılan bilgiyi kodlayan dilsel araçlardır. Boş artgönderimlerin söylemde önvarsayım tetikleyicileri olarak kullanılıp kullanılmadıklarını belirleyebilmek amacıyla, çalışmada aşağıdaki soruların yanıtları aranmıştır:1.Türkçe yazılı söylem yapısı içinde 3. kişi göndergeleri için kullanılan artgönderim türleri nasıl bir dağılım göstermektedir?2.Artgönderim türleri sözdizimsel konumlara göre nasıl bir dağılım göstermektedir?3.Söylem aşamalı bir şekilde düzenlenirken bu süreç içinde boş artgönderimin söylem-edimbilimsel işlevi nedir?Bu araştırmanın kuramsal çerçevesini, söylemin retorik ilişkiler yolu ile birbirlerine bağlanan söylem bölütlerinden oluştuğu ve aşamalı bir şekilde yapılandırıldığı görüşünü temel alan Bölütlenmiş Söylem Temsilleştirme Kuramı (BSTK) (Asher 1993; Asher ve Lascarides 2003) oluşturmaktadır. BSTK çerçevesinde boş artgönderimlerin önvarsayım tetikleyicileri olarak kullanılıp kullanılmadıklarını belirleyebilmek amacıyla, bütüncedeki metinler söylem bölütlerine ayrılarak söylem bölütleri arasındaki retorik ilişkiler belirlenmiştir. Bu ilişkilerin söylemde boş artgönderim kullanımını etkilediği ve boş artgönderimlerin bu ilişkiler yoluyla söylemin güncellenmesinde önvarsayımları tetikleyerek söylem bağdaşıklığının güçlendirilmesine katkıda bulunduğu gözlenmiştir. Dolayısıyla, çalışmamızın başında ortaya koyduğumuz varsayımlar bütünce çözümlemesi sonucu elde edilen bulgular tarafından doğrulanmıştır.
Türkçe tarih söyleminde adlaştırmanın işlevleri
Bilinebilir geçmişi `yaşama döndürmek'ten öte, insanların yaptıklarıyla, yazıya dökülenler arasındaki mesafeyi arttırmayı amaçlayan tarih söylemi, bu süreçte insan katılımcıları siler; eylemleri nesnelere, zamandaki sıralılığı da bir sahneye dönüştürür. Bu uzaklaşmayı sağlayan temel dilsel kaynak, Adlaştırmadır.Dizgeci-İşlevsel Dilbilgisi Modeli çerçevesinde bu çalışmanın amacı, Türkiyede İlköğretim ve Ortaöğretim düzeyinde okutulan tarih metinlerindeki adlaştırma olgusunun tarih metinlerinin sınıf düzeylerini belirlemede bir ölçüt olarak işleyip işlemediğini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda çalışmamız iki temel araştırma sorusu belirlemiştir: `Adlaştırma temel alınarak Türkiyede İlköğretim ve Ortaöğretim düzeyinde okutulan tarih metinlerinde yeğlenen sözbilimsel kip saptanabilir mi?' ve `Bu sözbilimsel kip/lerin dilsel yapılanması ve dağılımı incelenerek Türkiyede İlköğretim ve Ortaöğretim düzeyinde okutulan tarih metinlerinin sınıf düzeyi beklentileri saptanabilir mi?'Türkiyede İlköğretim ve Ortaöğretim düzeyinde okutulan ders kitaplarındaki tarih metinlerinden oluşan örneklem üzerinde yapılan çözümlemeler sonucunda, Türkçe tarih metinlerinde yeğlenen sözbilimsel kipin adlaştırma temel alınarak saptanabildiği bulgusuna ulaşılmıştır. İkinci araştırma sorusuna ilişkin çözümlemelerse, Türkiyede İlköğretim ve Ortaöğretim düzeyinde okutulan tarih metinlerinin sınıf düzeyi beklentilerinin yeğlenen sözbilimsel kipler bağlamında saptanabileceğini ortaya koymuştur. Bu bulgular ışığında, Türkiyede İlköğretimde düzeyindeki tarih metinlerinin insan ve nesneleri tanımlayan ve sınıflandıran olayları zamanda sıralılık ilkesi çerçevesinde düzenleyerek öğrencilere tarih alanına özgü içerik bilgisi edindirmeye; Ortaöğretim düzeyindeki tarih metinlerininse Savlama kipinin soyut dilsel biçimleri aracılığıyla öğrencilere ?geçmişe ilişkin karşıt görüşlerin akılcı bir sorgulama çerçevesinde değerlendirilmesi? için gerekli eleştirel düşünce yetilerini (tarih okuryazarlığı) kazandırmaya yönelik düzenlendiğini söyleyebiliriz.Anahtar Sözcükler: Tarih Söylemi, Sözbilimsel Kipler, Dizgeci İşlevsel Dilbilgisi Modeli, Sınıf Düzeyi Beklentileri, Adlaştırma
Türkçe 'yalan' sözcüğünün anlambilimsel ve edimbilimsel analizi: Türkçe ana dil konuşurlarına yönelik bir uygulama
Bu çalışma, Türkçede "yalan" kavramını edimbilimsel ve anlambilimsel açılardan incelemektedir ve Coleman ve Kay'in (1981) İngilizcedeki lie 'yalan' analizinden yola çıkarak, kavramın Türkçedeki öntürlerini ve Türkçe ana dil konuşurlarının kavramı nasıl algıladıklarını göstermektedir. Coleman ve Kay'in çalışmasında uygulanan anket yalan unsurlarının farklı kombinasyolarından oluşmaktadır. Bu çalışma, daha önce Arapça, İspanyolca ve Endonezce için de kullanılan anketi Türkçeye uyarlayan bir araştırmayı ve araştırmanın istatistiksel sonuçlarını içermektedir. Çalışma, aşağıda belirtilen araştırma sorularını yanıtlamaya çalışmaktadır: (i) Türkçe "yalan" sözcüğü Coleman ve Kay'in tanıttığı yalanın öntür unsurlarını barındırıyor mu? (ii) Barındırıyorsa, Türkçede bu unsurların önem sıralaması ne şekildedir? (iii) Türkçe ana dil konuşurları yalan içeren durumları diğer dillerin konuşurlarıyla benzer şekilde değerlendirmekte midir? Çalışmanın bulguları Coleman ve Kay'in bahsettiği unsurları desteklemekle birlikte, Türkçede "yalan" kavramının iki temel unsurunun (1) konuşucunun kandırma niyeti taşıması ve (2) konuşucunun ifadesinin doğru olmadığına inanması olduğunu ve (3) bazı dillerin aksine, Türkçede "yalan" ve "yanlış" kavramlarının birbirinden ayırt edildiğini ortaya çıkarmıştır. Ayrıca Türkçe ana dil konuşurlarının verilen kurguları farklı yorumlayabildikleri ve Hardin'in (2010) sosyal yalanlar için gerekli gördüğü edimbilimsel ve kültürel faktörlerin bu konuda da aydınlatıcı olduğu gözlemlenmiştir.
Akademik sözlük bilimi açısından İngilizce-Türkçe iki dilli sözlükler üzerine bir inceleme
İnsanlığın beraberinde getirdiği iletişim isteği dillere, küreselleşen dünya ise diller arasındaki ilişki ve bağlantılara ihtiyacı doğurmuştur. Bu süreçteki en önemli ögelerden olan sözlükler de bireylerin başvuru kaynağı olmuş, yüzyıllar boyunca sözlük bilimi dillere ve insanlığa hizmet etmiştir. İki ayrı dil arasında bağlantı kurmayı sağlayan iki dilli sözlükler ise sözlük ailesindeki diğer türlerle beraber gelişim göstermiştir. Sözlük bilimi gibi bir bilim ve sanat olan akademik sözlük bilimi de bu eserlerin incelemesini ve eleştirisini yapar ve sürekli araştırma amacı güder. Araştırma boyunca, sözlük biliminin gelişmesinde önemli bir rol oynayan bu alanın kapsamına giren iki dilli sözlüklerden İngilizce-Türkçe olan ve alanında uzman olarak anılan yayınevlerine ait beş örnek incelenmiştir. Bu sözlüklerin görünümü akademik sözlük bilimi açısından incelenerek bütüncül (makro) ve parçacıl (mikro) yapıları hakkında değerlendirme, eleştiri ve önerilerde bulunulmuştur. Veri toplama ve analizi sürecinde sistematik rastgele örnekleme yöntemi kullanılmış, bu sayede veri setinin mümkün olduğunca ön yargıdan uzak olarak hazırlanması sağlanmıştır. Sonuç olarak, sözlükleri üretenler tanınmış ve tecrübeli kurumlar olsalar dahi özgün olma arzusu, anlaşılmaz ve kullanışsız eserlerin ortaya çıkarılmasına neden olabilmektedir. Bir sözlüğün odak noktasının her zaman kullanıcı olduğu gerçeği göz önünde bulundurularak güncellik ve detaylara dikkat edilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, gözlenen sorunların ve eksikliklerin giderilmesi için çözüm ve öneriler sunulmuştur; bunlar Türk sözlük bilimi ve iki dilli sözlük hazırlama süreci başta olmak üzere sözlük bilimi alanındaki tüm çalışmalara yardımcı olacaktır.
Türkçe günlük gazetelerde kadına karşı şiddet haberlerinin değerleme kuramı alt dizgelerinden yargı çerçevesinde incelenmesi
Bu çalışmada Türkçe günlük gazetelerde yer alan kadına karşı şiddet haberleri Değerleme Kuramı çerçevesinde incelenmektedir. Dizgeci İşlevsel Dilbilgisi Kuramı çerçevesinde dilin kişilerarası üst-işlevinden geliştirilen Değerleme Kuramı, konuşucu ya da yazarların metinlerinde çeşitli olgular ilişkin olumlu ya da olumsuz duruşlarını ve değerlendirmelerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Kuram, katılım, tutum ve derecelendirme olarak üç alt dizgeden oluşmaktadır. Tutum, yazar veya konuşucunun metin içindeki tutumunu ifade etmek için kullanılır. Günlük gazetelerde yayınlanan kadına karşı şiddet haberlerinde Tutum dizgesinin ulamı olan Yargı, alt ulamları toplumsal saygınlık ve toplumsal onay çerçevesinde araştırılmıştır. Toplumsal cinsiyet, toplum tarafından kadın ve erkeğe atanmış rolleri kapsamaktadır. Medyanın söz konusu rollerin sürdürülmesine ve yeniden üretilmesine aracılık ettiği ve kadınların medyada genellikle şiddet haberleriyle yer aldığı öne sürülmektedir. Bu çalışmanın amacı, metinlerinin çözümlenmesiyle toplumsal ilişkileri, aktarılmak istenen açık ya da örtük değerlendirmeleri ortaya koymaktır. Araştırmamızın veri tabanı yüksek baskı sayılı altı farklı günlük gazeteden oluşmaktadır. Bir aylık süre boyunca toplanan gazetelerdeki kadına karşı şiddet haberleri Yargı ve alt ulamları çerçevesinde incelenmiş veriler istatiksel olarak analiz edilip yorumlanmıştır. Araştırmamızın bulgularına göre kadına karşı şiddet haberleri Toplumsal saygınlık ulamında olumsuz normallik, olumsuz yeterlilik ve olumsuz kararlılık; Toplumsal onay çerçevesinde ise olumsuz doğruluk ve olumsuz uygunluk olarak değerlendirilmiştir. Yargı ulamları genel olarak değerlendirildiğinde, kadına karşı şiddet haberlerinin daha yoğun olarak olumsuz yargılarla değerlendirildiği belirlenmiştir. Anahtar Sözcükler: Değerleme Kuramı, Yargı, Toplumsal Onay, Toplumsal Saygınlık, Gazete Haber Metinleri
Türk İşaret Dili'nde gösterme işaretleri
This thesis examines the grammatical diversity of pointing signs in Turkish Sign Language (Türk İşaret Dili - TİD), identified through syntactic, morpho-phonological and prosodic evidence. As phonological cues can be subtle and challenging to detect with impressionistic methods, we also use Pose Estimation, a computer vision technique, to transform these cues into numeric ranges upon which hypotheses can be built. The distributional properties of pointing signs are meticulously analyzed using ELAN, allowing us to clearly differentiate primary categories, namely Locatives, Pronouns, Demonstratives, and Clitics. My categorization shows that spatial information, particularly horizontal (x) and vertical (y) axes, play a key morpho-phonological role in distinguishing between classes. The grammatical functions of pointing signs are explained through spatial features and syntactic properties. I argue that the phonologically strong Locative class utilizes the signing space to its fullest extent, while phonologically weaker and more functional classes, like Demonstratives, rely less on spatial parameters. Our approach integrates distributional evidence, advanced computer vision techniques and implications on grammaticalization to offer a detailed perspective on the roles of pointing in TİD.
Türkçe geniş zaman ekinin öğrenimi: Çocuk edinimi ile morfolojik öğrenme modelinin karşılaştırılması
In this study, I apply a supervised morphological rule learner model, adapted from Albright and Hayes (2002), to test and improve the model's performance on the Turkish aorist by focusing on solving the problems posed by vowel harmony and irregular morphological patterns. The model generates rules based on word pairs differing in a single morphological feature. The research aims to evaluate the model's effectiveness by comparing its predictions with child language acquisition data from Nakipoğlu and Ketrez (2006). The study results show that the model captures the general patterns of vowel harmony and performs well on multisyllabic forms but struggles with monosyllabic verbs, especially those ending in sonorants. Additionally, I explore how syllable information affects the learnability of the aorist marker in Turkish and experiment with additional parameters. Overall, the study shows the limitations of rule-based approaches in modeling Turkish morphology and how syllable information helps in the learnability of the aorist marker. This study points out several avenues for future improvement, such as implementing corrective feedback, that could potentially change the results. The study hopefully has contributed to our understanding of the parallels between computational models and human language acquisition.
Türk İşaret Dili'nde (TİD) olay yapısı
This study investigates how telicity is realized in Turkish Sign Language (TİD), with a focus on the encoding of event structure through nonmanual markers, manual forms, and kinematic patterns. Data from 30 signers (15 Deaf of Deaf and 15 Deaf of Hearing) demonstrate that telicity marking in TİD involves an intricate interplay of continuous and discontinuous nonmanuals, manual forms, and movement dynamics. Continuous nonmanuals predominantly align with atelic events, while discontinuous nonmanuals are exclusive to telic ones. Iconic forms are primarily associated with atelic events. Phonological motion profiles provide another key cue, with atelic events exhibiting harmonic motion and telic events displaying non-harmonic motion. This distinction is observed through Pose Estimation, a cost-effective alternative to Motion Capture, which highlights distinct kinematic patterns. Age of acquisition (AoA) analysis further reveals that telicity encoding through nonmanuals is a resilient feature in TİD, with DoD signers displaying greater use of nonmanuals across both telic and atelic events. Collectively, these findings support the Event Visibility Hypothesis (EVH; Wilbur, 2003, 2008), illustrating that the underlying event structure is visible through both phonological and kinematic representations in TİD.
Türkçe özne ve nesne ortaçlarının işlenmesinde bağlamın etkisi
Sentence processing is one of the major topics that is studied in psycholinguistics. Relative clauses due to their complex structures have offered a rich test bed to researchers studying in the psycholinguistics (Traxler, Morris and Seely, 2002; Chien-Jer and Bever, 2006). The findings obtained from psycholinguistic studies indicate that the processing of SRCs is much easier than the processing of the object relative clauses in some languages (i.e., Chinese: Lin and Bever, 2006; Dutch: Frazier, 1987; German: Holmes and O'Regan, 1981; Hebrew: Arnon, 2005). In other words, there is an asymmetry between the relative clause types in terms of processing. However, it is thought that when relative clauses are given in context, the relevant asymmetry may be eliminated (Yang, Mo ve Louwerse, 2012). This idea is based on Carl and Steedman's Referential Support Theory (1985). This study is an attempt to illustrate whether discourse has an effect on the processing of Turkish relative clauses, and whether the processing asymmetry between Turkish subject and object relative clauses disappears when the context is added. In order to test the effects of the context, the study employed an eye-tracking method. Participants were chosen with convenience sampling. During the eye-tracking experiment, sixty-four (64) sentences were presented to the fifty-three (53) native Turkish speakers who are undergraduate. Of these sentences sixteen (16) were isolated sentences while the remaining sixteen (16) were given in context. Meanwhile, thirty-two (32) filler sentences including 16 isolated sentences and 16 sentences in context were added to the materials. During the experiment the participants read all the sentences, and where and how long they fixate were recorded. In addition, following each item, a comprehension question was asked to the participants. The resulting accuracy of the questions was thought to display the discourse effect on the processing of Turkish subject and object relative clauses. The data obtained were analysed by using Friedman Test. The findings of the study indicate that discourse had an effect on the processing of Turkish subject and object relative clauses in a negative way. To clarify, the results of the total fixation time, the regressive eye movements and the comprehension questions showed that the asymmetry between the isolated relative clauses had been eradicated because SRCs became more difficult to process within context. Thus, based on these findings, it can be stated that on the processing of Turkish relative clauses the presence of discourse does not have an effective role.
The investigation of pragmatic awareness levels of Turkish EFL teachers with a focus on request and apology situations
This study investigated the pragmatic awareness levels of Turkish EFL (English as a Foreign Language) teachers, focusing specifically on their understanding and application of pragmatic norms in request and apology situations. Pragmatic competence, a crucial aspect of communicative competence, enables language users to navigate social interactions effectively. However, research indicates that non-native English teachers may face challenges in this domain, which could impact their teaching practices. The research employed a qualitative design to explore this issue comprehensively. The primary data collection tools included a Discourse Completion Test (DCT) and open-ended interviews. The DCT was designed to assess teachers' ability to produce contextually appropriate requests and apologies across various scenarios differing in power dynamics, social distance, and imposition levels. Responses were analysed qualitatively to identify patterns in politeness strategies and pragmatic appropriateness. Complementing the DCT, semi-structured interviews were conducted to explore participants' perceptions of pragmatic norms, their awareness of cross-cultural differences, and the methods they use to incorporate pragmatic competence into their teaching. The findings indicate that while Turkish EFL teachers generally possess a foundational understanding of pragmatic norms, challenges arise in adapting their strategies to nuanced contextual demands. The qualitative analysis revealed a disconnection between theoretical knowledge and practical application, with participants expressing the need for targeted professional development in pragmatics. The study highlights the importance of integrating pragmatic training into teacher education programs. One implication is that addressing these gaps could improve EFL teaching practices and help teachers develop effective communication skills in various social contexts.
Cümle anlamada sezgisellerin rolü
One of the main research areas in psycholinguistic focuses on how people understand sentences. In sentence comprehension studies, it has been shown that language users sometimes engage in 'shallow' processing (Barton & Sanford, 1993; Ferreira, 2003), that non-canonical sentences are often misinterpreted (Ferreira, 2003), that misinterpretations during online comprehension are due to incomplete reanalysis (Christianson et al., 2001). These findings have given way to the Good-Enough processing approach (Ferreira, 2003; Ferreira, Bailey & Ferraro, 2002; Ferreira & Patson, 2007; Sanford & Sturt, 2002; Swets, Desmet, Clifton & Ferreira, 2008; Townsend & Bever, 2001). In this approach, it is assumed that the sentence comprehension system can develop parsing strategies that are called "heuristics" and make us of these "shortcuts" (Swets et al., 2008). At the center of the present study lies the role of heuristics based on animacy in processing sentences. To test this, Turkish sentences including a local ambiguity are used in this study. Results of a self-paced reading experiment show that people may treat the same ambiguous sequence differently based on the animacy of the noun phrases that make up the sequence. In addition, the disambiguation of the locally ambiguous sequence may also be affected by the animacy of the noun phrases in the sequence.
Developing a talking dictionary for a morphologically complex language: The case of Laz
In this thesis, I conduct a position class morphology (PCM) analysis (Inkelas, 1993) of the verbal morphology of Laz. I then apply this analysis in a discussion of computational methods in order to develop a talking dictionary (TD) which may also serve as a language learning resource and thus aid in language revitalization. Following a brief overview of both the current state of language revitalization materials (including TDs) and the Laz language, I implement a PCM analysis of the Laz verbal template, in which I examine cases of morphological blocking among affixes and thus develop a hierarchical model which relates precedence to relative dominance. Following this morphological analysis, I discuss a potential computational application of the PCM model, identifying finite-state transducers (FSTs) to be the most promising avenue due to their compatibility with the morphological hierarchy. I propose a bidirectional FST model, utilizing both precedence-driven and dominance-driven ordering of states. The intersection of PCM and finite-state technology is exploited in that the states corresponding to verbal affixes follow a path of dominance (as specified by PCM) when translated from morphological features to Laz and a path of precedence when translated from Laz to morphological features. Ultimately, this approach represents valuable first steps in the application of morphological analysis to the sphere of language revitalization and highlights an important avenue for future study.
A corpus analysis of multiple negation in Turkish
This study investigates double negative constructions (DNCs) in Turkish that incorporate an inner verbal negation followed by an outer sentential negation with respect to their pragmatic properties in a general corpus linguistics framework. In order to find such marked constructions, we have compiled a corpus and conducted a collocational analysis to observe which tense, agreement marker, verbs and discourse markers that follow the sentential negation operator değil are more prevailingly employed in DNCs. The asymmetrical distribution of DNCs in the context of specific grammatical and lexical elements designates the use of multiple negation as a mitigation device. Such contexts in which multiple negation leads to understatement are revealed by an elaborate empirical investigation, which indicates that the use of impersonalization and certain type of lexical elements are significantly affiliated with multiple negation. It is observed that the verbs and the majority of post-değil elements are semantically associated with the cognitive, perceptive or emotive stance of the author. The correlation between impersonalization and particular semantic characteristics of the lexical items constitutes a strong basis in explaining the pragmatic effects of the phenomenon of multiple negation.
Idiomaticity, formulaicity and semi-fixed constructions in Turkish
This study investigates idiomaticity, formulaicity and constructions in Turkish, limiting the analysis to semi-fixed multiword constructions. These concepts have been independently studied for this language, however, never within a constructionist approach or in systematic relation to each other. In this regard, this is arguably the first study that shows that beyond canonical idioms such as ayranı kabarmak 'burst with anger', one finds how varying degrees of idiomaticity and formulaicity relate with each other and how widespread they are in the language. In doing this, the analysis is founded upon three theoretical pillars: Wray's theory of formulaicity (2002, 2008); Wulff's (2008) definition of idiomaticity, and Goldberg's Cognitive Construction Grammar (CCG) (2005). A thorough analysis of form and function, particularly modal function, is provided for semi-fixed constructions such as [Vi-(y)A Vi(y)A X mI Vi] (e.g. gele gele sen mi geldin?! 'Of all the people YOU came (complaining tone)?!'. The main findings are: i) in the spirit of their holistic and non- transparent nature, SFCs tend to denote modality implicitly; ii) boulomaic modality is the most commonly expressed; iii) the prevalent discourse functions of SFCs are dismissing, criticizing, and/or complaining. It is hoped that this exploratory and preliminary study contributes to the studies of modality, the scalar nature of idiomaticity and formulaicity, and the status of the concept of construction in CCG sense for Turkish and cross-linguistically. It is believed that Turkish lexicography and pedadogy can benefit from giving a more central role to semi-fixed constructions.
Şavşat Gürcücesinde kılınış ve tematik ekler
This study investigates the morpho-syntactic features of Thematic Suffixes (TS) in Şavşat Georgian, a non-literal dialect of Georgian spoken in the northeast of Turkey. Specifically, it aims to provide an analysis on the different realisations of TS and relate these realisations with Aspect. For this purpose, we first comprehensively describe the environments in which Thematic Suffixes -ob, -eb, -av and -ev appear. Verbs with different Aktionsart features are examined in various tense conjugations. As a result of this analysis, it is argued that the presence of TS denotes imperfectivity in Şavşat Georgian. Besides, each realisation of TS specifically denotes a certain lexical aspectual class; that is, -eb denotes states, -av denotes activity, -eb denotes change of state and -ev denotes two-phase achievements. To complete the discussion on morphosyntactic features of the Thematic Suffixes, we offer a syntactic analysis based on a two-layered Aspect head following Travis (2010). In such a mechanism, TS is base generated in Inner Aspect head to mark the lexical aspectual class of the verb and then it moves into Outer Aspect head to check imperfectivity. Causative construction is also accounted for with a similar mechanism in which a certain realisation of TS, i.e. -eb, always occurs.
How Turkish-speaking children tackle negation when it combines with modality and (Non)factivity in complex sentences
This thesis explores how Turkish-speaking children interpret negation when it combines with other logical operators, such as (non)factive verbs and epistemic modals. Experiment 1, testing 60 Preschool (mean age: 5) and 30 Elementary School (mean age: 8) Turkish-speaking children investigate how children handle negation when it interacts with the cognitive factive verbs, bil- 'know', anla- 'realize'; emotive factives üzül- 'be sad' and sevin- 'be happy' and the non-factive verbs düşün- 'think' and san- 'suppose/ believe' in complex sentences. The results indicate that while Elementary school Turkish-speaking children show a ceiling level accuracy in the interpretation of both factive and nonfactive verbs under the scope of negation, Preschool children experience problems, such as overfactivization of nonfactive verbs, not being able to attribute false-belief to the attitude holders in the presence non-factive verbs, over-affirmation of negative sentences and paying attention to the truth value of the complement clauses only, in handling negation especially when it combines with non-factive verbs. Experiment 2 explores another logical operator 'modality' and how it is interpreted when it interacts with negation. Testing 18 children it shows how challenging the acquisition and comprehension of this interaction is. In particular, the results of Experiment 2 show that Turkishspeaking children tend to favor negative strong epistemic reading over negative weak epistemic reading, hence tend to extend the strong reading to weak epistemic modals.
The syntax of focus particles in Turkish
This study aims to answer three main questions on the syntax of focus particles based on the data in Turkish: (i) Where is the exact location in the phrase structure of Turkish that focus particles are generated? (ii) Are there any subsequent movement operations from Surface Structure to Logical Form that would allow the particle take propositional scope, and if yes what are they? (iii) Is it possible for the particles to modify any non-verbal projections? The analysis covers the scalar additive particles hatta 'even' and bile 'even', the additive particle dA 'also', and the exclusive particle sadece 'only'. The analysis on the positions and the syntactic domains of the focus particles shows that there are three specific focus projections in the phrase structure of Turkish, and these are phrase-level (vP-internal), clause-level (vP-external) and utterance-level (CP). Following Kayne (1998), focus particles are assumed to attract focused phrases to the specifier of the focus projections in which the focus particles are the heads. Due to the intervention effect, in the sense of Rizzi's (1990) Relativized Minimality framework, negation is assumed to prohibit raising of the focused phrases to clause-level and utterance-level focus projections. Such prohibitions prevent interpretation since all the focused phrases are assumed to be raised to these projections for interpretation. Three specific proposals based on this phrase structure are presented. The first proposal includes the focus particles in the study in affirmative clauses, the second proposal covers the focus particles in negative clauses, and the last proposal presents a syntactic behavior matrix, which includes the scalar additive particles hatta 'even' and bile 'even' in Turkish, along with even, the scalar additive focus particle in English, and sogar, the scalar additive focus particle in German. The cross-linguistic validity of the arguments in the preceding proposals is confirmed by the fact that both particles in English and German is compatible with the current framework.
Pomakçadaki aplikatifler
This thesis aims at analyzing how non-core arguments are licensed in Pomak, a severely endangered language spoken in the Balkans, within the Generative Framework, focusing on ditranstive constructions, i.e. double object constructions, prepositional ditranstive constructions, and dative possessors. For the analysis of ditranstive constructions, we provide data from two dialects of Pomak, Şahin dialect spoken in Xanthi, Greece and Uzunköprü dialect spoken in Edirne, Turkey. The findings indicate that Uzunköprü dialect does not exhibit low applicative pattern in ditranstive constructions and instead, it shows the properties of prepositional ditranstive constructions based on binding, scopal relationship and weak cross-over effects unlike the Şahin dialect, which constructs ditranstive constructions via a low applicative head. The analysis of the possessor applicatives is restricted to Uzunköprü dialect and we show that applicative possession in Pomak cannot be analyzed, assuming that the applicative head is in the nominal domain proposed by Iovtcheva (2019) for the analysis of Bulgarian, which is the closest relative of Pomak. Finally, we show that unlike Cuervo (2003), possessor applicatives are constructed via a high applicative, which takes VP as its complement, or a higher applicative, which takes vP as its complement, the selection of which yields in a difference in meaning as a high applicative head contributes to the at-issue tier while higher applicative contributes to the not-at-issue tier.
A uniform account of personal and impersonal passives in Turkish
In the literature, the general assumption is that passives of unaccusative predicates, and therefore passives of passives, or double passives are cross-linguistically unavailable. Current theories of syntax and semantics rule out such constructions in various ways. The most recent advancement in this endeavor is to suggest that passivization is necessarily restricted to the Voice domain, which is only available to unergative and (di)transitive structures. However, Turkish systematically allows both passives of unaccusative predicates and double passives, which we argue to pose a serious problem to the syntactic and semantic theory because current theories are founded on the premise that such constructions are prohibited. In this thesis, we will show that passive clauses are not derived from their active counterparts. More specifically, we will suggest that passive clauses are formed with items merged from the passive domain. This domain may consist of more than one passive head, subject to different licensing conditions in a language or may not be available for independent reasons. Hence, we argue that some languages may allow passives of unaccusatives and double passives if they fulfill these conditions. Particularly, we will argue that the head not merged in the active structure may be compensated for in the passive domain. However, if a head must somehow be projected before the passive domain, its corresponding passive form cannot be merged in the passive domain because it would cause two predicates of the same semantic contribution to be present in the same structure.
Suspended affixation in Turkish
This study investigates Suspended Affixation (SA) and its environment. Lewis (1967)is credited with the term, but observations of SA can be found in earlier Turkish grammar books (Emre, 1945; Gencan, 1966). It is a morphological ellipsis process observed in constructions that contain conjuncts. Overt suffixes on the rightmost conjunct in a conjunction are interpreted in the other conjuncts. I provide both empirical and theoretical observations that paint a broader picture for SA. I argue for an ellipsis analysis in SA and propose analyses for the suffix ile/=(y)lA and-(y)Ip. My findings indicate that the environment of SA greatly impacts its acceptability. Theconjoinerveya'or' has pragmatic implicatures that can hinder SA. On the other hand SA in-(y)Ip constructions might require changes in the information structure. In the literature on Turkish SA, Kabak (2007) provides constraints and Orgun (1995),Kornfilt (2012), Broadwell (2008) provide a lexical sharing analysis. The literature on other languages adopts an ellipsis approach (Guseva & Weisser, 2018; Erschler,2018). My analysis is more in line with the ellipsis approach, yet it abides by the proposed constraints in the literature. I conducted three experiments. The first (214 participants) investigated if SA of derivational suffixes was acceptable and the second(160 participants) investigated if different amounts of SA changed processing difficulty. Both experiments investigated the effect of a conjoiner choice between ve 'and' and veya 'or'. The third experiment showed that SA can be a testing ground for sentence processing in Turkish. The experiment used an environment dependent onSA and showed effects of Reanalysis and how reanalyzed readings were accessible in further tasks. All the experiment results jointly indicated that the SA environment was more crucial than solely identifying suspendable affixes.
The causative-inchoative alternation in Turkish sign language and the age-of-acquisition effects on complex clauses
This study aims to describe the causatives-inchoative alternation in Turkish Sign Language and to discuss the age-of-acquisition effects on multi-predicative constructions observed as both causative and inchoative clauses. The discussion extends itself to remarks on the structure of alternating verbs and serial verb constructions. I present and discuss the results of three tasks: a picture-description task, a picture matching task, and an acceptability judgment task. The results obtained from these tasks reveal that (i) the causative-inchoative alternation in Turkish Sign Language is attested both as labile alternation and classifier alternation, which is mostly compatible with previous accounts on this phenomenon in sign languages; however, Turkish Sign Language provides data that cannot be accounted for by Benedicto & Brentari's (2004) account that directly links classifier handshapes and transitivity; (ii) both causative and inchoative clauses seem to have complex event structures; (iii) the structure of serial verb constructions seem to be of a mono-clausal nature; (iv) there seems to be no significant age of acquisition effects on preferring labile alternation or classifier alternation to mark the causative-inchoative alternation; yet (v) producing more complex clauses, i.e. serial verb constructions, appear to be an early acquisition group tendency.
The syntax of information structure in Turkish nominal phrases
This thesis aims to introduce a novel approach to the internal structure of Turkish nominal phrases by arguing that Turkish encodes information structure inside nominal phrases, possessing layers such as topic and focus. Rizzi's (1997) left periphery model is adopted as in previous studies on the Split-DP Hypothesis such as Giusti (1996) and Aboh (2004). First of all, it will be argued that Turkish has a DP layer, and the DP is dominated by a Possessive Phrase (PossP). PossP seemingly equals Rizzi's (1997) Finiteness Phrase (FinP). Above PossP, topic and focus phrases (TopP and FocP) are respectively positioned. DP-internal constituents such as adjectivals, numerals and demonstratives move into these projections, depending on their interpretation. The closing projection of nominal phrases is the Case Phrase (KP), adopted from Kornfilt (2003, 2009), which equals the Force Phrase (FP) in Rizzi (1997). It will also be shown that Turkish nominals license a post-nominal position, hosting backgrounded information, akin to post-verbal position (Erguvanlı, 1984). After drawing an outline of a typical Turkish nominal phrase, it will be argued that both the CP and the DP project their own information structure related phrases, and that the nominal complex is able to move into relevant TopP and FocP inside the CP. It will be further shown that there are restrictions concerning the extraction properties of layered nominal phrases. The genitive-marked phrases have relatively more freedom to move out of the KP, whereas other constituents such as demonstratives and adjectives are not accessible for further operations.
Effects of age of acquisition on morphosyntactic structures in Turkish sign language: Evidence from classifiers
This study investigates the differences in language production and comprehension of early learner and late learner Turkish Sign Language (TİD) signers. For this purpose, I focus on the complex structures such as classifiers and coordination to find out: (i) whether we observe any differences in the production of classifiers by early learner and late learner TİD signers with respect to morphological encoding as well as overt expression of the arguments on syntax-discourse level, (ii) whether we see any differences in the comprehension of coordinated clauses between two groups regarding the interpretation of the missing argument. I conducted two tasks, a production study with classifier constructions and a comprehension study with coordinated structures. The results of the production study indicate that early learner (Mage = 30) and late learner (Mage = 38) TİD signers encode the thematic role of the argument morphologically in an accurate way; therefore, this aspect of TİD grammar is not age-sensitive. However, the findings on the overt expression of the arguments in classifier construction show two groups utilize different alignment systems, which indicates that this aspect of the language is age-sensitive. The findings of the comprehension task conducted with 20 TİD signers (10 early and 10 late learners; Mage = 31,9 and Mage = 39,3, respectively) confirm the findings of the production study which claims early and late learner TİD signers use different alignment systems. However, no significant effect of thematic roles of the arguments is observed in this task unlike the production study. This finding may indicate the differences between the nature of classifier predicates and plain verbs.
The universal quantifier 'All' in Turkish sign language
This thesis aims at investigating the universal quantification in Turkish Sign Language (TİD). Four signs have been investigated. Contrary to the initial hypotheses of this study, not all of the four signs have been identified as expressing universal quantification. Based on the findings, these four signs are glossed as ALL, ALL_OF_THOSE, THOSE and ALL_OF_THOSE^SAME. Based on the findings of grammaticality judgment and picture description tasks with native and non-native signers, I argue in this thesis that three of the signs I investigated express universal quantification: ALL is a universal quantificational determiner. ALL_OF_THOSE is a complex sign having a universal quantificational determiner component, which is expressed by the mouthing of the Turkish word hepsi 'all' and a demonstrative determiner/pronoun, and has a partitive meaning. ALL_OF_THOSE^SAME is an incorporated sign having the handshape of SAME and the movement of ALL_OF_THOSE. The fourth sign, THOSE, which differs from ALL_OF_THOSE only in the absence of mouthing is a plural demonstrative pronoun.
Denominal verbs in Turkish
The aim of this study is to investigate the structural properties of denominal verbs derived with the suffix –lA in Turkish and their implications for the VoiceP-vP split. For this purpose, we first analyze Turkish derived and underived verbs in terms of the Voice-v bundling hypothesis proposed by Pylkkänen (2008). Languages can exhibit bundling or non-bundling patterns for Voice and v (Pylkkänen 2008, Harley 2017). Turkish clearly qualifies as a non-bundling language when underived verbs are considered (Key 2013). In this study, we focus on denominal verbs derived with –lA, and show that a bundling pattern is also available in Turkish, as –lA encompasses properties associated both with VoiceP and vP. Hence, Turkish exhibits both a split pattern in terms of Voice-v bundling with underived lexical verbs, and a bundling pattern with verbs derived with –lA. In order to account for this variation, we suggest that a Nano-syntactic analysis following Ramchand (2008, among others) represents the properties of the verbal domain. We show that the decomposition helps reveal the characteristics of the –lA suffix which can contribute various event and argument structures. We lastly analyze the suffixes –lAn and –lAş and introduce an explication on scalarity properties of degree achievement verbs.
Derivational networks of nouns and adjectives in Turkish
In Turkish, the distinction between nouns and adjectives is not clear. According to Braun and Haig (2000), nouns and adjectives in Turkish are on a continuum. The distinction between nouns and adjectives is not straightforward since nouns can behave like adjectives and modify other nouns and adjectives can go under conversion and take nominal suffixes. This study aims to shed light on the derivational properties of nouns and adjectives in Turkish. These properties are observed through a model called Derivational Networks, which is first used in Projekt Monika: Cross-linguistic research into derivational networks (Bagasheva et al., frth.). The Derivational Networks model focuses on the semantic categories of the outcomes of derivation rather than analyzing the formal properties of derivational affixes (Bagasheva et al., frth.). In the Derivational Networks project, Göksel and Kapan (frth.) state that nouns and adjectives share similarities as well as differences in their derivation, which inspired this study. In order to analyze the derivational properties of nouns and adjectives in Turkish, 65 base nouns and 65 base adjectives have been selected and their derivations are spread out on derivational network tables. One of the findings is that nouns and adjectives differ in terms of their potential to derive new lexical items and the actualizations of those potentials. Nouns have a higher number of derivatives and a maximum derivational network number than adjectives whereas adjectives have a higher saturation value, suggesting that even though the potential of adjectives to derive new lexical items is smaller than nouns, adjectives actualize their potential more than nouns.
Türkçe mimler ve mim kullanıcıları: Yapılan dil oyunları çerçevesinde belirtisellik ve kimlik
Internet memes have been a considerable point of interest to their users ever since their widespread recognition on social media channels. These digital items often come in different shapes and formats, varying from simple texts accompanying images to complex video edits and audiovisual tokens. Recently, memes have started to appear in linguistics studies (George, 2020; Vasquez and Aslan, 2021, Yus, 2020) where their text-over-image properties proved to be significant in terms of indexicality and identity construction, language play, and the pragmatics of incongruity resolutions. This thesis aims to contribute to what has been discussed in the literature, with a selection of additional language play strategies observed in memes and Caps in Turkish social media. In addition to these language play strategies, an analysis utilizing the Indexicality Framework (Eckert, 2008; Silverstein, 2003) was used to demonstrate the complex meaning-making processes of memes, as well as the identity construction via the use of text and imagery. The second part of this thesis involves a practice-oriented approach to the communities that make and consume memes on social media. For this part, the Community of Practice framework (Eckert and McConnell-Ginet, 1999; Meyerhoff and Strycharz, 2013; Wenger, 1998) was utilized to demonstrate how certain affordances of social media channels allow for different practices that form within the meme communities. Furthermore, the member practices were shown to demonstrate the membership and identity construction within the meme communities.
Negative polarity kimse and free choice bir kimse: A unified semantic analysis
The goal of the present dissertation is a semantic study of the Turkish expression Kimse and; specifically, a unified analysis of two apparently distinct Polarity Sensitive Items, namely Negative Polarity and Free Choice Kimse. I show that Kimse is a "Polarity Sensitive" (PS) item with a dual nature. Specifically, I observe that bare Kimse acts like a Negative Polarity Item (NPI) but Kimse preceded by the indefinite determiner Bir 'a(n)' is an existential Free Choice (-FC) Item. In his analysis of similar phenomena, Chierchia (2013) argues that NPIs and FCIs must belong to a linguistically uniform class and, for that matter, fairly widespread class and proposes a unified analysis of Free choice and Negative Polarity in a variety of Germanic and Romance languages as well as some Slavic ones, namely an Alternative and Exhaustification-based Approach (AEA henceforth). Extending this theory to the dual nature of Kimse, I provide additional support to the idea that Polarity Sensitivity and Free Choice phenomena are related.
Classifier constructions of Turkish
This dissertation addresses three interrelated issues concerning classifier constructions in Turkish: (i) semantics of bare noun phrases, (ii) the function of classifiers and syntactic constituency of classifier constructions, and (iii) syntax and semantics of number marking. Regarding the first issue, it is argued that Turkish bare noun phrases denote properties of entities but are inherently ambiguous with respect to whether they take kind or object entities as their domains. With respect to the second issue, it is argued that classifiers serve to restrict the ambiguous domain to object individuals only. Syntactically, a measure phrase is proposed which hosts classifiers and measure words in its head position and numerals in its specifier position. The resulting constituent, a property-denoting µP, is then applied to nouns predicatively or attributively through adjunction. It is demonstrated in particular that µP only combines with number-neutral bare nouns. As for the third issue, it is demonstrated that number specification in Turkish is relevant for DPs only, and is expressed in the φP that projects above the DP. Sub-DPs are shown to lack number specification. Number markers on bare nouns are uninterpretable agreement reflexes which must be checked against interpretable counterparts in the φP or in some other functional head. As they lack number specification, sub-DPs always receive a number-neutral reading, and thus are restricted to contexts which can handle such interpretations. DPs, on the other hand, can never receive number-neutral readings. Overall, the proposed number system is shown to have a broader empirical coverage crosslinguistically.
Voice in Istanbul Greek
The present thesis aims at analyzing the language spoken by one of the oldest communities in Istanbul: the Istanbul Greeks (Constantinopolites or the "Rums"). As a morphosyntactic analysis of Istanbul Greek, this research is the first of its kind, and is centered upon data collected from Istanbul Greeks regarding language use. Of course, this thesis focuses on a special aspect of morphosyntax, which is Voice related constructions in Istanbul Greek, such as anticausatives and passives. After an introductory chapter on the sociolinguistics of the Istanbul Greek community, the thesis proceeds with a theoretical discussion of Voice related constructions in Standard Greek, and ends with the analysis of Istanbul Greek data in terms of anticausative and passive constructions. This thesis centers upon language contact between Istanbul Greek and Turkish as a possible reason for the dialectal differences between Istanbul Greek and Standard Greek.
De Re De Dicto ambiguities in Turkish: Disambiguation by LLMs and processing by humans
This study aims to investigate De Re De Dicto ambiguities in Turkish from different points of views: Formal semantics, computational linguistics and psycholinguistics. From the formal semantics perspective, a survey of different accounts that aim to explain compositional semantics of De Re De Dicto ambiguities is provided. With free word order and optionally non-overt accusative marker interacting with information structure, Turkish poses an interesting case for De Re De Dicto ambiguities as their resolution is closely tied to many factors: Discourse and non-discourse elements in the conversational context, information structure, world knowledge, and belief states of the utterer. From the computational linguistics perspective, a challenge data set in Turkish for natural language inference (NLI) is offered to test swiftly growing large language models' (LLMs) abilities in recognizing syntactic and morphological cues along with the world knowledge. For this purpose, a seed data of 743 sentence triplets were manually created and annotated by native speakers: One potentially De Re De Dicto ambiguous sentence, one De Re paraphrase and one De Dicto paraphrase. Then this seed data was augmented using a natural language augmentation algorithm specifically created for this task. An experiment was conducted to assess probing abilities of CNLI-TR and compare it with NLI-TR, the only other available NLI data set for Turkish. From the psycholinguistics perspective, a self-paced reading experiment was conducted to investigate whether theoretical claims that De Re is "harder" to compositionally derive hold from a sentence processing perspective. Following disambiguating contexts, participants were shown De Re De Dicto ambiguous sentences and were asked comprehension questions targeting specific readings parallel to disambiguating contexts. Reading time of De Re De Dicto ambiguous sentences and response time of comprehension questions were compared across disambiguating contexts to explore whether there was a significant and credible processing difference.
A paradigm gap in Turkish
In this thesis, I report a paradigm gap in the agreement paradigm of desiderative constructions formed with the suffix -(y)AsI in Turkish. I argue that 3PL agreeing desiderative verbs are defective by providing empirical evidence from an acceptability judgment experiment (N = 181) and corpus frequencies. To explain the existence of the gap, I first provide an analogy-based account which states that base identification procedure within the paradigm fails to reliably select a base for producing the 3PL desiderative form. That is, I argue that there is a competition between two surface forms that are both attested in speaker productions due to indeterminacy of base identification. Then, I provide an alternative account that can explain the gap in the framework of Distributed Morphology. Comparing these two accounts, I argue that the analogy-based account is better suited than a Distributed Morphology account to explain the gap in the light of the empirical findings. Besides the desiderative gap, I also discuss other gaps in the paradigm of associative plural constructions in Turkish that require different analyses. Using the tools of Distributed Morphology in this case, I argue that these gaps can be best explained with a combination of a local dislocation operation and a ban on the adjacency of two plural features. Considering the different kind of gaps reported for Turkish throughout the thesis, I suggest that our morphological models should allow for both probabilistic and deterministic generalizations.
Türkçe'de argo-olumsuz olumsuzlama
This thesis examines the squatitive negation forms (Horn, 2001) in Turkish in order to provide a linguistic description and an explanation of their discourse functions. Squatitives are negation forms that are non-canonical with distinctive interactional properties. Turkish has three grammatical negation forms: i. substantive predicate 'değil', ii. verbal suffix '/-mA/', iii. existential predicate 'yok'. Given the existence of these exhaustively productive negation forms, why there is a need for another form of negation is a question that has to be discussed. The answer lies in the interactional nature of language. Squatitive negation forms typically include a taboo or swear word such as nah and b*k inserted into a sentence and this taboo word changes the polarity of the sentence. Structurally, squatitives display certain constraints: i. they cannot be embedded, ii. they cannot occur in questions, and iii. they cannot license NPIs, which raises questions about their status as polarity items. Interactionally, squatitives require an antecedent utterance (usually by another speaker) which they repeat and change its polarity. While doing that, they function to display the speaker's stance with purposes such as challenging or refuting the interlocutor's preceding utterance. Following Berman's (2005) discourse stance framework, I claim that squatitive forms most frequently mark attitude stance, in particular, affective stance based on 84 tokens collected from Turkish National Corpus and TS Corpus.
Ladino'da aplikatifler
This thesis explores how non-core arguments are licensed in Ladino/Judeo Espanyol (JE), a minority language spoken in Turkey by the Sephardic Jews. The language has been in contact with Turkish since the settlement of the Jewish immigrants coming from Spain by the end of the XVth century. We studied low applicative structures in JE with a focus on possessor applicatives. According to our findings, JE does not license the applied arguments below the VP layer except for some frozen expressions, hence the structure is more in line with high applicatives. When the language codes possession or recipients through applicatives, it is restricted to animates therefore it includes also the semantics of affectedness. Another phenomenon observed in JE is that in possessor applicatives the possessor is marked with dative and genitive case interchangeably. In our view this might be a linguistic change towards the merging of dative and genitive case in JE.
Negation in Pazar Laz
This thesis aims to give a detailed description of the four different negation particles in Pazar Laz which are va(r), vati, mot and moto. I demonstrate how the selection of the negator in matrix clauses is carried out according the tense and mood of the negated predicate. I show that while var is used to negate predicates in past and present tense in indicative mood, vati is used to negate sentences in future tense as well as to negate epistemic readings. The negator mot negates predicates in optative/hortative constructions and prohibitive mood. Finally, I argue that the negator moto should be considered a separate negation morpheme, considering that it has a distinct distribution from mot and behaves differently from all other negators with regard to affirmative preverbs. I also touch on certain negation asymmetries which cause structural differences between affirmative and negative sentences. I demonstrate three different subtypes of asymmetry for Pazar Laz: A/Cat/TAM, A/NonReal and A/Emph. Considering that Pazar Laz showcases counterarguments to the correlation between emphatic marking and negation, I argue that A/Emph asymmetry should not be categorized as a separate asymmetry subtype. I look into the distribution of the negators in non-finite and finite complement clauses. I draw attention to several unexpected patterns found in complement clauses. First of all, I show that contrary to what has been shown in matrix clauses, the negator var can be used to negate future tense. Moreover, both var and vati can co-occur with the modality marker -ere. I also show that contrary to what has been claimed before, the placement of the negators with respect to the subordinator na is much more flexible.
Türkçede tamlayan durumu
This thesis explores the syntactic contexts with a genitive case in Turkish. The genitive case in Turkish occurs with the pronominal complements of a set of postpositions, on possessors and the subjects of embedded clauses. The genitive case with postpositions differs from the genitive case in other positions and is identified as a lexical case due to being idiosyncratic. The distinctive allomorphy patterns of the lexical genitive case presented in this thesis point to a further division between the two contexts. Considering the syntactic and behavioral differences between the lexical and the structural genitive case, it is claimed that the genitive case with postpositions is a different case from the genitive case in other positions. The genitive case on possessors and the subjects of embedded clauses are analyzed as an unmarked case in Turkish. It is argued that the structural genitive case can only occur at Spec, DP. Following this argument, the subject case alternation in the embedded clauses is discussed. It is observed that the embedded clauses occur with nominative subjects when they combine with certain postpositions. Building on this observation, it is suggested that the embedded clauses are headed by Ds, which differ in their phrasal properties, and that the postpositions select the type of D they combine with. Overall, this thesis defines two kinds of genitive cases in Turkish and discusses the morphosyntactic conditions for realizing each.
A Nanosyntactic account of the Turkish copula and agreement paradigms
Turkish displays a rich verbal domain which necessarily hosts a copula in certain contexts and where tense, aspect, mood/modality markers and agreement allomorphies abound. In this thesis, I have attempted to delineate a fresh analysis for these two phenomena, namely, the appearance of the copula in verbal structures, especially in the context of tense and aspect markers and their combinations, and agreement allomorphies -focusing on the most significant k-z paradigms- using a Nanosyntactic toolset. Although these phenomena were probed in light of earlier theories like DM, Nanosyntax, which is a rather new approach, had not been used to evaluate the Turkish verbal domain in its integrity before. I also touched upon a related phenomenon in Turkish named "suspended affixation". Through that and the other phenomena mentioned earlier, it is shown here that Nanosyntax is perfectly capable of accounting for the most part of the rich verbal domain of Turkish thanks to several tools and mechanisms it offers. However, it also has yet to provide a holistic and satisfying answer to some questions built around the appearance of the copula in general by moving from word-level to phrase-level morphosyntax. I hope for this thesis to provide a base to accelerate the research towards that direction and to be of assistance to those who would like to work on Nanosyntax with a focus on Turkish morphosyntax.
Turkish as a heritage language: Diachronic change and synchronic variation of Turkish in the United Kingdom
In this study, I investigate certain morpho-syntactic changes emerging in Turkish spoken as a heritage language in the United Kingdom. I mainly focus on object pronoun use and the use of the plural marker -lAr both on verbs and nouns in this variety, based on data collected from members of the Turkish community in the United Kingdom. First, I show that Turkish heritage speakers tend not to omit direct objects even in environments in which they are judged redundant or optional by the baseline speakers, native speakers of Turkish in Turkey. Second, I reveal that heritage speakers of Turkish prefer plural marking on nouns even when the latter are modified by quantifiers and numerals - configurations that are judged in the literature as ungrammatical in Standard Modern Turkish. Third, I present that the same speakers use -lAr as third person plural marker in their natural speech more than the baseline speakers, overriding certain strong tendencies in Standard Modern Turkish, such as a tendency to omit -lAr when the controller is a nonhuman or inanimate plural subject. I claim that these differences cannot be wholesale attributed to one or the other mechanisms of change. Instead, I argue that there are different motivating factors for these changes, which are mainly the dominant language transfer effect, silence and distance problems in binding, complex structure avoidance, and the tendency to adopt a more regularized and analytic structure.
Agreement attraction in Turkish
In this thesis, I investigate the existing agreement attraction effects in Turkish and how these effects interact with various phenomenon such as (i) case syncretism and local ambiguity, (ii) form heuristics, (iii) response bias, and (iv) honorific readings. Previous studies have shown that speakers occasionally find ungrammatical sentences violating number agreement acceptable when there is another noun sharing same number with the verb, in other words exhibited agreement attraction. Lago et al. (2019) found that genitive-possessive structures were able to induce agreement attraction effects within native Turkish speakers in a speeded acceptability experiment. However, due to the nature of the Turkish and acceptability studies, there are multiple alternative explanations for the existing effects. This thesis aims to weed out possible confounds and clarify the effects by conducting four speeded acceptability judgment experiments. We showed (i) that case-ambiguity on the head noun does not play a role in Turkish agreement attraction (Experiment 1, N=118), (ii) that participants do not use form-driven-processing-strategies to answer judgment questions (Experiments 2A, N=80, and 2B, N=95), (iii) that response bias induced ungrammaticality illusion and only decreased the magnitude of grammaticality illusion (Experiment 3, N=114), and (iv) that a possible honorific reading does not license superfluous plural marking at the verb (Experiment 4, N=174). Together, our results challenge cue-based retrieval accounts of agreement attraction and can be accommodated by accounts that assume attraction occurs due to erroneous encodings.
Multinomial processing tree models of the recent accounts of the processing of noncanonical word order sentences
This study investigates the predictions of the retrieval and the parsing accounts of the processing of noncanonical word order sentences by implementing their suggestions in multinomial processing tree (MPT) models (Riefer & Batchelder, 1988). MPT models allow the estimation of probabilities of unobservable and hypothesized cognitive events or states using categorical data, and an analysis of the predictions and the technical properties of these models can provide information as to how accounts of cognitive processes can be improved. Recent literature has identified systematic performance decrease in the agent/patient naming task, among other types of experimental tasks, when comprehenders were faced with noncanonical word order sentences (Ferreira, 2003; Bader & Meng, 2018). The retrieval account (Bader & Meng, 2018; Meng & Bader, 2021), suggests that this decrease in performance is caused by problems with the cue-based retrieval operation triggered by the task probes, whereas the parsing account (Ferreira, 2003; Christianson, Luke & Ferreira, 2010) suggests that the decrease in performance is caused by misinterpretation. We developed multiple MPT models that reflect the assumptions of these two accounts and fitted these to the data from the first experiment of Meng and Bader (2021). We found that the retrieval account is more eligible for adaptation into an MPT structure than the parsing account, and that the parsing account needed deeper revision of its assumptions.
Pragmatics of impersonal pronouns in Turkish
Impersonal pronouns are pronouns without specific, identifiable real-world referents. It is established in the literature that they are used to convey generalizable claims while expressing a certain degree of subjectivity at the same time. Relatively few works, however, study how the use of impersonal pronouns relates to the flow of the discourse and the identity of the speakers. This thesis aims to investigate how Turkish utilizes its six impersonal pronouns interactionally, which are sen/siz 'you', onlar 'they', biz 'we', insan 'human', adam 'man'. In order to achieve this goal, 11 hours of recorded data is analyzed in terms of stance-taking, positioning and narrative analysis. The first finding is that impersonal pronouns, with the exception of impersonal-biz, are used to take predictable affective stances—the pronouns sen and insan are used to take positive stances; adam and onlar negative. Secondly, impersonal pronouns are found to position the speakers in numerous ways including being more knowledgeable, morally superior, and disadvantaged. Because of their stance-taking and positioning properties, Turkish impersonal pronouns are frequently encountered in the orientation and evaluation parts of the narratives. Additionally, if there is an antagonist-protagonist dichotomy in the narrative, speakers utilize Turkish impersonal pronouns in order to position themselves on the side of the protagonist and away from the antagonist. Consequently, in this research, it is shown for Turkish that impersonal pronouns not only put forward generalizable claims but also deliver what the speakers like and dislike and where they position themselves in terms of knowledge and morality.
Early morpho-orthographic decomposition in Persian simple verbs
A prevalent problem in psycholinguistic studies is lack of cross-linguistic evidence to evaluate models of language processing and production. Studies of morphological processing of written words suffer from the same issue. Most of these studies were conducted on Latin-based alphabets. The primary purpose of this thesis was to assess the findings in studies of morphological processing of written words in Persian, an under-studied language with a different writing system. This study also aimed to investigate the extent of early morpho-orthographic processing during which even pseudo-complex words like 'corner' are decomposed into 'corn' and 'er', in the same way that 'farmer' is decomposed into 'farm' and 'er'. An additional aim of the study was to test the predictions of different theories of written word processing, in particular the sub-lexical and supra-lexical accounts as well as the Edge-aligned Embedded Word Activation Model and the Full Decomposition Model. The results of a masked priming lexical decision task point towards a form-based decomposition mechanism that manages to access the root in suffixed inflected verb forms with identical stems as well as inflected verb forms with an identical stem where the stem was embedded between a prefix and a suffix. However, inflected verb forms whose stems were not identical to that of the target did not yield any priming effects. These findings lend support to the sub-lexical theories of morphological processing.