Gümüşhane University
Discipline

History

Gümüşhane University

3,809

Archived Theses

5

DOIs Assigned

0%

DOI Rate

Discipline

50 Theses
DoctorateOpen AccessTR

XIV. - XVI. yüzyıllarda Edirne'de mûsikî

Âl-i Osman'ın küçük bir serhad beyliğinden bir imparatorluğa dönüştüğü aşamalarda uzun bir dönem merkezî bir konumda olan Edirne, farklı kültürlerin kesiştiği bir mekân olarak, Osmanlı mûsikîsinin tarihî yapılanması sürecinde de önemli bir şehir olmuştur. Şehrin Balkan fütûhâtına açılan bir kapı olması, askerî mûsikî açısından da Edirne'yi dikkat çekici kılmaktadır. "XIV. - XVI. Yüzyıllarda Edirne'de Mûsikî" başlığını taşıyan çalışmanın, özellikle Edirne üzerine odaklanmış olması, neredeyse bütünüyle İstanbul merkezli olarak inşâ edilmiş Osmanlı mûsikî literatürüne alternatif bir perspektif ve katkı olması bağlamında bir tercihtir. Üç bölümden oluşan bu çalışmanın her bir bölümü Edirne ve mûsikî ilişkisinin farklı bir yönüne dikkat çekmek üzere düzenlenmiştir. Tez bağlamında, coğrafî ve siyasî özellikleri ile bir pâyitaht, kültürlerin ve inançların bir araya geldiği sosyal, dinî ve kültürel bir mekân ve nihâyet bir askerî merkez olarak, Edirne şehrinin kurum ve kişileriyle 14.-16. yy.'da Osmanlı mûsikîsi içindeki konumunun araştırılması amaçlanmıştır.

Nilgün İşcan
Trakya University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

XVIII. yüzyılın ilk yarısında Edirne'nin sosyal ve ekonomik tarihi

Bu çalışmada; Osmanlı Devleti'nin Rumeli'deki ilk başkenti olan Edirne'nin XVIII. yüzyılın ilk yarısındaki durumu arşiv kaynaklarından istifade edilerek ele alınmaya çalışılmıştır. XVIII. yüzyılın ilk yarısında ortaya çıkan hadiselerin kadim bir Osmanlı şehri olan Edirne'ye etkileri sosyal ve ekonomik açıdan değerlendirilmiş, 1699 Karlofça Antlaşması'ndan sonra Osmanlı Devleti'nde ortaya çıkan genel durum ile birlikte Edirne için bir dönüm noktası olarak kabul ettiğimiz 1703 Edirne Vakası'nın şehir hayatına etkileri üzerinde durulmuştur. Edirne'nin idari yapısı, mahalleleri, dini, eğitim ve sosyal yaşam yapıları, ticari yapılar, demografik durum, aile, çok eşlilik, evlenme-boşanma, sosyal hayat, mahkemeye intikal eden olaylar ve vakıflar çalışılan dönem kapsamında ele alınarak değerlendirilmiştir. Ayrıca Edirne'nin sosyal hayatına etki eden olaylar içerisinde yer alan seferler, savaşlar, eşkıyalık olayları, doğal afetler ve salgın hastalıklar üzerinde arşiv belgeleri çerçevesinde tespitler yapılarak dönemin Edirne toplumuna ışık tutulmaya çalışılmıştır. Edine'nin XVIII. yüzyılın ilk yarısındaki ekonomik durumu, para sistemi, narh uygulamaları, vergiler, üretim ve sanayi, meslekler, tarım ve hayvancılık çalışmaları da çalışmamızın kapsamı içindedir. Yapılan araştırmalar ile klasik bir Osmanlı şehri olan Edirne'nin XVIII. yüzyılın ilk yarısındaki sosyal ve ekonomik yapısı ortaya konulmuştur.

Orhan Buyuk
Trakya University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Edirne basınında Edirne'de tarım ve hayvancılık (1930-1945)

Bu çalışma kapsamında, resmi kaynaklarla birlikte yerel basın, dergiler, çeşitli araştırma eserleri, makaleler ve tezler incelenerek, 1930-1945 yılları arasında Edirne'de tarım ve hayvancılık konularında yaşanan gelişmeler ele alınmıştır. Cumhuriyet dönemi tarım ve hayvancılık politikalarının Edirne'de nasıl hayata geçirildiğini anlamak amaçlanmıştır. Sanayiden yoksun ve ekonomisi tarıma dayalı olan Cumhuriyet, kurulduğunda, tarım ve hayvancılıkla ilgili bir dizi mesele çözüm bekliyordu. Bu meseleler arasında toprak reformu, tohum ıslahı, salgın hastalıklar ve uzman kadrosu eksikliği gibi çok önemli konular bulunmaktaydı. Yeni devlet, bu zorlukların üstesinden gelmek ve tarım-hayvancılık sektörünü geliştirmek amacıyla çeşitli politikaları uygulamaya koymayı hedeflemişti. Bu hedefe yönelik olarak atılan adımlar, Edirne'de Trakya Umum Müfettişliği' nin kurulmasının ardından hız kazanmıştır. Trakya Umum Müfettişliği, tarım ve hayvancılık gibi sektörlerde bölgenin kalkınması için çeşitli çalışmalar yapmış ve politikalar geliştirmiştir. Bu dönemde Edirne' de tarım ve hayvancılıkla ilgili önemli girişimlerde bulunulmuş, çiftçilere yönelik destekler ve eğitimler düzenlenmiştir. Trakya Umum Müfettişliği' nin çabalarıyla bölgede tarım ve hayvancılık alanında önemli gelişmeler yaşanmıştır. Ancak 1939' da Avrupa'da başlayan ve hızla kıtalar arası bir savaşa dönüşen İkinci Dünya Savaşı, hem ülkede hem de Trakya bölgesinde tarım ve hayvancılık konularında ciddi gerilemelere neden olmuştur. Bu dönemde savaş ekonomisinin etkisi, tarım alanında üretimde düşüşe sebep olmuş, hayvancılık faaliyetleri de olumsuz etkilenmiştir. Savaşın yol açtığı zorluklar, tarım ve hayvancılık politikalarının uygulanmasını ve geliştirilmesini olumsuz yönde etkilemiştir. Anahtar Kelimeler: Edirne, Tarım, Hayvancılık, Ekonomi

Sezen Selvi
Trakya University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Mehmed Nihad'ın "1328-1329 Balkan Harbi Trakya Seferi" adlı eseri ve tahlili

Mehmed Nihad tarafından kaleme alınan "1328-1329 Balkan Harbi Trakya Seferi" adlı eserin transkripsiyonu ve metin tahlili tez çalışmamızın esasını teşkil etmiştir. Balkan Harbi'nde, Karargâh-ı Umumî haber zabiti sıfatıyla bizzat bulunan müellif, Osmanlı Ordusu'nun Trakya cephesinde, Bulgaristan'a karşı yürüttüğü muharebeyi eserinde değerlendirmiştir. Toplam 1213 sayfadan oluşan üç ciltlik eserin vücuda getiriliş süreci, müellifin Erkân-ı Harbiye Mektebi'nde Osmanlı Seferleri dersi bağlamında Balkan Harbi'ni anlatmak için görevlendirilmesiyle başlamıştır. Müellif şahsî notları, Genelkurmay bünyesinde yer alan arşiv malzemeleri, matbu eserler ile yabancı gazetelerde yayınlanan makalelerden istifade ederek eserini meydana getirmiştir. Cumhuriyetin ilk Harp Tarihçisi olarak kabul edilen Mehmed Nihad eserin I. cildinde Balkan Harbi öncesinde Osmanlı Ordusu'nun seferberliği, Harekât-ı Harbiye layihaları, Osmanlı Ordusu kuvvetlerinin Trakya bölgesinde toplanması ve Karadağ'ın Osmanlı Devleti'ne savaş ilanı hakkında bilgi vermektedir. Eserin ikinci cildinde 18-26 Ekim 1912 tarihleri arasında gerçekleşen Kırkkilise Muharebesi, Bulgar Ordusu ve Osmanlı Ordusu zaviyesinden ayrıntılı bir şekilde aktarılmıştır. Lüleburgaz Meydan Muharebesi'nin gün gün anlatıldığı üçüncü cilt, müellifin yazdığı en hacimli cilt olup 595 sayfadan müteşekkildir. Harp Tarihçisi olması hasebiyle Mehmed Nihad, eserinde hem Balkan Harbini tafsilatlı bir şekilde incelemiş hem de gelecekte ordunun askerî ve idarî kademelerinde kurmay olarak görev alacak askerî öğrencilere Harp Sanatının ve Harp Tarihinin önemini benimsetmek ve kavratmak istemiştir. Çalışma kapsamında eserin öncelikle transkripsiyonu yapılmış, devamında birincil kaynaklar, hatırat ve araştırma eserlerinin rehberliğinde Balkan Harbi'nin Trakya cephesinde yaşanan muharebeler eserdeki veriler merkeze alınarak ortaya konulmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Balkan Harbi, Osmanlı Ordusu, Bulgar Ordusu, Kırkkilise Muharebesi, Lüleburgaz Muharebesi, Mehmed Nihad, Seferberlik.

Nejla Atalay
Trakya University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Goguryeo Krallığı (MÖ 37-668) ve Türkler

Goguryeo Krallığı, Kore ve Mançurya topraklarında 28 kralın hükümdarlığıyla, 705 yıl boyunca hâkimiyet kurmayı başarmış önemli bir Kore krallığıdır. Krallığın toprakları, Türklerin yaşamış olduğu coğrafyaya yakın olması sebebiyle ilişkileri de çok eski tarihlere dayanmaktadır. Bununla birlikte Goguryeo Krallığı'nın içerisinde Türkler, Tunguzlar ve Çinliler olmak üzere pek çok millet yaşamış olup, Kore yarımadasındaki diğer iki krallık olan Baekje ve Şilla Krallığı'na nazaran izole bir krallık olmamıştır. Goguryeo Krallığı'nın siyasi tarihine bakıldığında, dönem dönem Çin'in en az Türkler kadar çekindiği güçlü bir krallık olduğu görülmektedir. Bundan dolayı Çin, Türklerle mücadele ederken, Goguryeo Krallığı'ndan gelecek olan destekleri engellemek için Goguryeo Krallığı'na da saldırmıştır. Goguryeo Krallığı özellikle V. yüzyılın başlarında Kral Gwanggaeto döneminde en geniş topraklara sahip olup, Türklerin yaşadığı bölgeye daha da yakınlaşmıştır. Bu dönemde Kore tarihinin ilk yazıtı olan Kral Gwanggaeto Yazıtı'nın Kuzey Wei (Tabgaçlar) ve Göktürk Yazıtları ile benzerliği Türklerle olan ilişkilerin bir yansıması gibi görünmektedir. Bunun yanında Hunlarla olan ticaret ilişkileri, Kuzey Wei (Tabgaçlar) döneminde haraç ilişkileri ve Göktürk Yazıtlarında Bumın Kagan'ın cenazesine katılan elçiler, kültürel ve diplomatik ilişkilerin önemli kanıtlarıdır. Krallığın gelişmesinde ise sadece savaşlarla elde ettiği topraklar değil, Şamanizm ve Budizm gibi dini faktörler de etkili olmuştur. Hatta Budizm ile birlikte krallık yükselme dönemine geçiş yapmıştır. Böylece Goguryeo Krallığı hem siyasi tarih hem de Türklerle ilişkileri ve kültür tarihi açısından günümüz Kore'sine önemli bir miras bırakmıştır. Anahtar Kelimeler: Goguryeo Krallığı, Türkler, Hunlar, Göktürkler, Kuzey Wei (Tabgaçlar).

Ece Sarıca
Trakya University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Lazkiye Limanı (1876-1908)

Doğu Akdeniz'in önemli limanlarından olan Lazkiye Limanı, yüzyıllar boyunca sürdürdüğü ticari trafiğini Osmanlı Devleti'ne dahil olduktan sonra da devam ettirmiştir. Zaman zaman uğradığı değişimler ile gelir hacminde azalmalar yaşasa da hiçbir zaman kesintiye uğramamıştır. Bölgede yetişen kendine has ürünleri ile her zaman yabancı tüccarın ilgi odağı olmuştur. Buharlı teknolojilerin dünyaya yayılımı ile başlayan süreçte Avrupa ile etkileşim içinde olan liman ticari bir merkez haline gelmiştir. Bulunduğu konum itibari ile önem arz eden liman, XIX. yüzyılda gerek yerli tüccar ve yöneticilerin gerekse yabancı yatırımcıların atılımlarına söz konusu olmuştur. Fener, gümrük, karakol ve karantina mahalleri gibi ticari bir limanın sahip olması gereken pek çok özelliğe sahip olan ve doğal bir liman arazisi üzerinde bulunan Lazkiye Limanı, günümüzde dahi önemini devam ettirmektedir.

Elif Kütükçü Dayı
Trakya University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Edirne Sultan II. Bayezid Vakfı (1484-1826)

Günümüzde eğitim, sağlık, beslenme, barınma, istihdam ve ulaşım gibi devlete ait görevler Osmanlı Devleti döneminde vakıflar tarafından yerine getirilmiştir. Hayırseverler kurdukları vakıfların hizmet vermesini sağlamak amacıyla pek çok gelir kaynağı tahsis etmiştir. Özellikle hanedan üyelerinin kurduğu vakıfların gelir kaynakları çok çeşitli ve bütçeleri oldukça büyüktür. Elde edilen gelirle vakfın günlük hayata dair masrafları karşılanmıştır. Vakfa ait bilgiler öncelikle vakfiyeye ve vakıf hizmet vermeye başladıktan sonra muhasebe defterlerine kaydedilmiştir. Bu kaynaklar incelenerek vakıfların ekonomik, sosyal ve kültürel hayatına ait pek çok ve önemli bilgilere ulaşılmaktadır. Sultan II. Bayezid de Edirne'de cami, medrese, darüşşifa, imaret ve köprüden oluşan bir vakıf külliye inşa ettirmiştir. Bu vakfın daha önce darüşşifa ve medresesi birçok çalışmada tanıtılmıştır. Tüm birimlerinin mimari ve sanat tarihi açısından tanıtımı yapılmıştır. Fakat vakfın tüm birimlerini birlikte ve kapsamlı olarak inceleyen bir çalışma yapılmamıştır. Özellikle vakfiyeleri ve muhasebe defterleriyle beraber vakfın kuruluşundan itibaren uzun bir dönemini inceleyen bir çalışma hazırlanmamıştır. Bu sebeplerle çalışmamız bu ana kaynaklar karşılaştırılarak kaleme alınmıştır. Vakfın gelir kaynakları Rumeli ve Trakya'nın köyleri ve şehirlerinde bulunmaktaydı. Bunlar çeşitli vergiler ile hamam, değirmen, dükkân, tarla, bağ, bahçe gibi taşınmaz mallardan oluşmaktadır. Bu gelirler sayesinde vakıfta canlı bir sosyal ve ekonomik hayat yaşanmıştır. Dolayısıyla Edirne'deki hayata da canlılık katmıştır. Vakfın ilk dönemlerinde gelirleri giderlerini karşılamıştır, fakat zamanla ekonomik durumu kötüleşmiştir. Gelirleri masrafları karşılayamaz hale gelmiştir. Bu durum sadece Bayezid Vakfı için geçerli değildir. Birçok vakfın gelirleri hizmet vermeye devam edebilmeleri için birleştirilmiştir. Edirne'deki bazı sultan vakıfları ile şahıslara ait birkaç vakıf II. Bayezid Vakfı'na bağlanarak gelirleri bir araya toplanmıştır. Bu sayede vakıfların hizmet devamlılığı sağlanmaya çalışılmıştır. Sultan II. Bayezid Vakfı'nın personel maaşları, tamirat masrafları, mutfak harcamaları ve çok çeşitli ihtiyaçları giderlerini oluşturmaktadır. Vakıf sadece kendi giderlerini değil, aynı zamanda Edirne'deki bazı vakıfların giderlerini de karşılamıştır.

EdirneOsmanlı DevletiVakıflar
Hilal Yılmaz
Trakya University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
DoctorateOpen AccessTR

Ohri kazası (XVI. yüzyıl sonlarından XVIII. yüzyıl başlarına kadar)

1979 yılında Ohri Gölü, 1980 yılında Ohri şehri UNESCO tarafından dünya kültür mirası listesine alınmıştır. Bu durum Ohri Gölü'nün ve Ohri şehrinin ne kadar önemli bir yere sahip olduğunu göstermektedir. Ohri, 1385 yılında Osmanlı hâkimiyetine girmesinin ardından Rumeli Eyaleti'ne tabi sancak merkezi konumuna getirilmiştir. Çalışmada, Balkanlarda stratejik açıdan önemli sancaklardan biri olan Ohri sancağının merkez kazasının XVI. yüzyıl sonlarından XVIII. yüzyıl başlarına kadarki idarî, demografik ve iktisadî yapısının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Çalışma, giriş bölümü hariç dört bölümden oluşmakta olup giriş bölümünde çalışmanın sınırları ve kaynakları tetkik edilerek Ohri'nin kısa bir tarihçesine yer verilmiştir. Birinci bölümde Ohri kazasının dönem içeresindeki coğrafi önemi ve idari yapısı ortaya konulmuştur. Devamında kazada görevli olan başta sancakbeyi olmak üzere alaybeyileri, çeribaşıları, subaşıları ve diğer kale görevlilerinden oluşan ehl-i örf ile ehl-i şer' mensubu kadıların kimler olduğu tespit edilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde Ohri şehrinin fizikî yapısı kısmında kale, saray, çarşı ve pazarlar ile derphane incelenmiştir. Diğer kısımda ise şehrin fizikî yapının şekillenmesinde vakıfların rolü ile sancaktaki vakıf ve vakıf eserleri açıklanmıştır. Üçüncü bölümde çalışılan dönem içerisinde Ohri kazasının nüfus yapısı incelenmiştir. Ohri kazasının iktisadî yapısının ele alındığı son bölümde ise Ohri kazasındaki zirai üretim, balıkçılık, hayvancılık ve kükürt maden işletmeciliği incelenmiştir. Ayrıca kazadaki avârız, cizye, nüzül, sürsat vb. gibi vergi gelirlerine de yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, Rumeli, Ohri, Balkanlar, Kaza, kükürt, Demografik, İktisadî ve İdarî Yapı

BalkanlarMakedonya-OhriOhri Gölü+2
Yılmaz Çetiner
Trakya University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

TBMM tutanaklarına göre ve Türk basınına göre 12 Mart Askeri Muhtırası ve ara rejim hükümetleri

Bu tezin birinci bölümünde; 27 Mayıs 1960 Darbesiyle birlikte Türkiye'de tezahür eden değişim ve gelişmeler verilmiş olup bunların 12 Mart 1971'e tesiri ve yol açması incelenmiştir. 1961-1971 yılları arasında kurulan sivil hükümetler, bu hükümetler ile ordunun etkileşimi, 12 Mart 1971'e uzanan yıllardaki siyasi durum ve hadiselerden bahsedilmiştir. 27 Mayıs darbesi ve 1961 anayasasıyla sonraki 10 yıllık dönemin özellikleri arasında bağlantı kurulmuştur. Üstelik 1960'lı yılların getirdiği fikri çeşitliliğin, Türk siyasi hayatına yansımaları da ortaya koyulmuştur. Tezin ikinci bölümünde; 12 Mart 1971 askeri muhtırasına sebep olan olay ve durumlar ile ordu tarafından muhtıranın hükümete verilmesine yoğunlaşılmıştır. 1960'ların sonlarına doğru artan ve büyüyen olaylar, 1971 senesine gelindiğinde dev problemler halini almıştır. Bu siyasi, iktisadi, sosyal problemlerin, halk nazarında olduğu kadar devlet nazarında da olağanüstü tedbirler ve tepkilere gebe olduğu biliniyordu. Devletin bir kanadının YKK eliyle giriştiği tepki, seçimle iş başına gelmiş hükümete muhtıra verilerek iktidarın bıraktırılması olmuştur. Bu olay ve olguların alakası kurulmuştur. Tezin üçüncü bölümünde; 12 Mart 1971 Askeri Muhtırasının bir sonucu olarak kurulan ve partiler üstü olma iddiasındaki ara rejim hükümetlerinin icraatları ve bu hükümetler devrinde yaşanan önemli vakalar değerlendirilmiştir. Ordunun onayı ve etkisiyle kurulan bu hükümetlere ne sivil ne de askeri yönetim demek tam doğru olmasa da ara rejim hükümetlerinin başbakanları ve bakanları, belli bir partiyi temsil etme iddiasında bulunmayan sivil siyasetçilerden oluşuyordu. Ara Rejim Hükümetlerinin uygulamayı vazife edindiği belli prensipler ve bu doğrultudaki çalışmaları irdelenmiştir.

Furkan Alp Şehirli
Trakya University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

İslam öncesi Türk tarihinde Kansu bölgesi'nin yeri ve önemi

Kansu Eyaleti, asıl Çin olarak bilinen Sarı ırmağın iç havzasının kuzeybatı sınır eyaletidir. Doğu Asya ile Orta Asya arasındaki geçiş yeri Kansu'dur. Bölge, Çin'in batıya açılma, batının ise Çin'e giriş noktasıdır. Bu topraklar, İpek Yolu'nun doğuda ve batıda yolların birleştiği tek bölge olmuştur. Çin kültürü komşu milletlerin etkisiyle oluşmuştur. Bu yüzden daha sonraki yabancı milletler bu yeni kültürü yadırgamamışlardır. Sarı ırmak havzası bu yabancı kültürlerin kaynaşma noktası olmuştur. M.Ö. 3 bin ortalarından itibaren Kansu bölgesinde kuvvetli bir Türk kültürü görülmektedir. Bu kültürü bu bölgeye getirenler sonraki Türklerin atalarıdır. Bu çalışmamızla arkeolojik kazılar ve Çin kaynaklarında Türkler hakkında yazılan bilgileri değerlendirerek Türk medeniyetini yaklaşık M.Ö. 2500 yıllarına kadar götürmeyi amaçlamaktayız. Anahtar Kelimeler: Kansu, Göç, Türk Göçleri, Hunların ataları, Jung ve Ti kabileleri

Ayşe Yeğin
Trakya University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Kıbrıs Barış Harekâtı kapsamında Edirne ile civar illerde alınan askeri ve idari tedbirler

Bu tez çalışması, 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı bağlamında Türkiye'nin kuzeybatı sınır hattında, özellikle Edirne ve çevresindeki illerde icra edilen askerî ve idarî tedbirleri incelemektedir. Harekâtın doğrudan muharebe sahası dışında kalan Trakya bölgesi, olası bir Türk-Yunan çatışmasında ana cephe hattı olacağı öngörüsüyle stratejik öncelik kazanmış; bu bağlamda Türk Silahlı Kuvvetleri, muhtemel tehdit senaryolarına mukabele edecek biçimde bölgede kapsamlı bir sevk ve idare faaliyeti yürütmüştür. Tez kapsamında, yeni birliklerin teşkili, mevcut birliklerin modernizasyonu ve yeniden tertiplenmesi, ayrıca sivil otorite tarafından yürütülen güvenlik ve hazırlık uygulamaları sistematik biçimde ele alınmıştır. Çalışma, Cumhuriyet Arşivi, döneme ilişkin askerî birlik tarihçeleri, akademik yayınlar ve ilgili yüksek lisans/doktora tezleri temel alınarak hazırlanmıştır. Elde edilen veriler, Kıbrıs Barış Harekâtı'nın Trakya bölgesine olan dolaylı etkisini ve bu bağlamda geliştirilen askerî savunma doktrinlerini anlamlandırmak amacıyla bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilmiştir. Bulgular, TSK'nın 1974 yılı itibarıyla konvansiyonel harp hazırlığını yalnızca Kıbrıs ekseninde değil, aynı zamanda Trakya Bölgesi doğrultusunda da sürdürdüğünü göstermektedir. Bu çerçevede Trakya'da yeni birliklerin teşkil edildiği, mevcut unsurların takviye edildiği ve bölgesel savunma kapasitesinin belirgin biçimde tahkim edildiği tespit edilmiştir.

Sedat Düldül
Trakya University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Ahmet Mükerrem Sarol (1909-1995)

Ahmet Mükerrem Sarol, Osmanlı Devleti'ne bağlı Trablusşam'da bir komutan çocuğu olarak 1909 yılında doğdu. Çocukluğu milyonlarca insanın hayatını kaybettiği modern tarihin yıkıcı savaşlarından I. Dünya Savaşı'nın kâbus dolu günleri altında İskenderun'da geçti. Altı asırlık köklü, teokratik ve monark Osmanlı Devleti'nin kurtuluş mücadelesinin ardından kurulan yeni Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında Kuleli Askerî Lisesi'nden mezun oldu. İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'ni bitiren Mükerrem Sarol, Hamburg Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde kadın hastalıkları ve doğum ihtisası yaptı. Yurda dönmesi ile atandığı Aydın Devlet Hastanesi'nde tanıştığı Adnan Menderes sayesinde siyasi hayata adım attı. Bir döneme damgasını vuran Demokrat Parti'nin kuruluş mücadelesine emek veren Mükerrem Sarol, çok partili siyasal düzene geçişte partisini iktidara taşıyan bir etken olarak Türk siyasi tarihinin 1946-1960 yılları arasında Türkiye'nin demokratikleşme sürecinde yer aldı. Halen kırılamayan seçim rekorları ile peşi sıra üç dönem iktidar olan partinin kurduğu hükûmetlerde milletvekili ve bakan olarak görev yaptı. Başbakan Adnan Menderes'i en buhranlı günlerinde ileride soyadı ile anılacak formülü ile siyasette tuttu. Adnan Menderes ile yakın çalışma ilişkisi siyasi kariyerinin yolunu çizdi. Demokrat Parti şemsiyesi altında dava arkadaşı ile yürüdüğü yol, ironik bir şekilde antidemokratik bir hamle ile bir başka davanın kapısında son buldu.

Mehmet Emre Esenkal
Trakya University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Ekim 1973 Savaşı'ndan 1978-1979 Camp David sürecine kadar gelişen İsrail-Mısır siyasi ilişkileri

Çalışmamız 6 Ekim 1973 Arap İsrail savaşlarının son halkasından başlayarak 1978-1979 Camp David Protokollerine kadar olan süreçte gelişen Mısır-İsrail ilişkilerine ışık tutacaktır. Cemal Abdül Nasır'dan sonra Mısır'ın başına geçen Enver Sedat'ın İsrail'e karşı Ekim 1973 savaşını başlatmasındaki asıl amaç Mısır'ın 5 Haziran 1967'de kaybetmiş olduğu toprakları geri almaktı. Sedat Soğuk Savaş döneminde iki süper gücün bu savaşa müdahale edeceğini düşünerek İsrail'in tavrını yumuşatacağını düşünüyor ve savaşı diplomasi aracı olarak kullanıp Mısır'ın 1967'de kaybetmiş olduğu toprakları geri alacağını umuyordu. 1973 Savaşı'nın ritmini arttırması neticesinde Birleşmiş Milletler, Amerika Birleşik Devletleri ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin araya girmesi ile beraber Sedat'ın istemiş olduğu uluslararası diplomasi iki devlet arasındaki yerini bulmuştur. Araya giren uluslararası diplomasi sayesinde iki devlet arasında Cenevre Konferansı organize edilmiş bunun yanında yine iki devlet arasında I. Sina Anlaşması ve II. Sina Anlaşması imzalanmıştır. 1977'de İsrail ve Mısır liderlerinin birbirlerine düzenledikleri ziyaretler pek bir sonuç doğurmasa da İsrail ile Mısır, Amerika Birleşik Devletleri vesilesi ile 1978'de Camp David sürecine gitmiş ardından da iki devlet arasında 26 Mart 1979'da barış anlaşması imzalamıştır. Bu sayede iki devlet arasında başta siyasi ilişkiler olmak üzere sosyal, kültürel ve ekonomik ilişkiler 14 Mayıs 1948'den bu yana ilk defa olumlu yönde ilerlemeye başlamıştır.

Arap-İsrail ilişkileriArap-İsrail savaşlarıCamp David+4
Kerim Erdem Dinçer
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2020
00
Master'sOpen AccessEN

Sailing through modernity: Journey of mirror of victory to portsmouth and connected history of the Ottoman naval modernisation

In 1850, Mirror of Victory (Mir'āt-ı Zafer) and Stamp of the Sea (Sürāğ-ı Bahrī) went on a journey to Portsmouth and stayed at the harbour for six months for naval purposes. The harbour was the naval base and was amongst the modernising industrial towns of Britain. The journey of the Ottoman ships was an example of how the Ottoman navy was reformed in contact with Britain. During their stay in Portsmouth, both the deck of the ships and the harbour set the conditions for cultural interaction between the Ottoman marines and British locals. The locals visited the ships daily and communicated with the crew. The opinion-based articles of the journalists during and after the visits show that their interaction was not bounded to East-West dichotomy and Eurocentrism. Accordingly, the transmission of naval science and technology revealed after the interaction was an example of reciprocal transfer rather than imitation of Europe. The Ottoman naval officers who were trained at the harbour brought British style guns to on their return to Istanbul. A report written by Captain Mustafa Bey on the journey and logbook of the Mirror of Victory present valuable information about naval reforms. Going beyond the Westernisation/Europeanisation perspective, this thesis discusses Ottoman modernisation on the axis of interaction and transfer of technology. To overcome the problematic nature on the debates over modernisation, a connected modernisation approach is presented through the exemplary case of Mirror of Victory.

NavyCultural effectModernization+4
Büşra Arabacı
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Erken Osmanlı döneminde siyasal iktidar, ulemâ ve sûfîyye (İlişkiler, problemler)

Osmanlı merkezî yönetimi-ulemâ ve sûfîyye ne tarz bir ortamda hangi karşılıklı beklentilerle nasıl bir ilişki kurmuşlardır? Bu ilişkilerin sonuçları toplum hayatına nasıl yansımıştır? Bu çalışma, Osmanlı merkezî yönetiminin ulemâ ve sûfîyye ile ilişkilerine devletin kuruluş yıllarından başlayarak II. Mehmed döneminin sonlarına kadarki zaman aralığı kapsamında özellikle dillendirilen sorulara kendince cevap aramaya gayret ederek katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Konunun Fatih döneminin sonuyla sınırlanmasının sebebi, bu devirde yaşanan bazı gelişmelerin konumuz itibariyle mühim kırılma noktaları olmalarıdır. Çalışma kapsamında öncelikle konunun temel kaynaklarının ve modern araştırmaların genel bir değerlendirmesi yapılmış, girişte ulemâ ve sûfîyyenin Osmanlı öncesi dönemde siyasal otoritelerle ilişkilerinin nasıl olduğu anlatılmaya çalışılmıştır. Sonraki bölümler Osmanlı merkezî yönetiminin, sırasıyla ulemâ ve sûfîyye ile kurduğu ilişkilere ve bunların sosyal hayata yansıyan boyutlarıyla beraber sonuçlarına odaklanmaktadır. Dördüncü bölümde ulemâ ve sûfîyyenin birbirleriyle ilişkileri, Osmanlı merkezî yönetimiyle kurdukları münasebetlere ve topluma yansımalarının neler olduğu gösterilmeye gayret edilerek ele alınmıştır. Sonuç bölümündeyse genel bir değerlendirme yapılmıştır. Kısaca ifade edilecek olursa bu dönem boyunca Osmanlı idaresi, kendisine bir tehdit algılamadığı sürece, halk üzerindeki manevî nüfuzları sebebiyle göz ardı edemeyeceği ulemâ ve sûfîyye ile yakın ilişkiler kurmaya çalışmıştır. Bu yakın ilişkiler en başta, yönetime toplum nezdinde meşruiyet temin ederken karşılığında ulemâ ve sûfîyye düşünce ve ritüellerinde serbestlik kazanmışlar ve çeşitli maddî imkânlara nail olmuşlardır.

MeşruiyetOsmanlı DevletiOsmanlı Dönemi+4
Mehmet Bozkurt
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Rusya'da bir Osmanlı Rum âlimi: Evgenios Voulgaris ve Ortodoks kilisesinde aydınlanma

Evgenios Voulgaris, Venedik, Osmanlı İmparatorluğu, Alman şehir devletleri ve Rusya topraklarında yaşamını sürdürdü. 18. yüzyılın önemli Rum âlimlerinden biri olan Voulgaris, çeşitli fikri geleneklerden etkilenerek kendi düşüncelerini geliştirdi. Aydınlanma düşüncesini eğitim kurumları ve eserleri aracılığıyla Rumlar arasında yaydı. Rum âlimlerinin Aydınlanma düşüncesi kapsamındaki tartışmalarına öncülük eden Voulgaris, Osmanlı İmparatorluğu, Avrupa ve Rusya'daki faaliyetleri ile bu bölgeler arasındaki etkileşimin bir parçası haline geldi. Voulgaris'in çeşitli kültürlerin, fikir dünyalarının ve siyasi sınırların ötesine geçerek ilmi faaliyetlerini yürütmesi, 18. yüzyıldaki bağlantılı alanların varlığını göstermektedir. Bu tez, Voulgaris üzerinden, Aydınlanma âlimlerinin basmakalıp anlatısının ötesine geçmeyi amaçlamakla birlikte, Rumların etkileşimin aktörleri olarak Rus ve Osmanlı topraklarında nasıl bir etki bıraktıklarını tartışmaktadır.

AydınlanmaBilim insanıKiliseler+7
Eda Genç Atalay
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Endülüs Emevi Devletinde convivencia (bir arada yaşama) deneyimi: Madalyonun iki yüzü: Altın çağ ve kaos (711-1031)

İslam, Hıristiyan ve Yahudi dünyası için son derece önemli olan Endülüs tarihi, Americo Castro'nun 1948 yılında bir arada yaşamak anlamında ortaya koymuş olduğu "convivencia" terimi ile, Avrupa'da önemli bir noktaya ulaşmıştır. Ancak terimin ortaya çıkması ile, yapılmış olan pek çok çalışmada bir altın çağ ya da tam tersi bir arada yaşama ortamının yanlışlandığı mitolojik bir çağ perspektifleri çoğunlukla hâkim olmaya başlamıştır. Son yıllarda farklı kaynaklarda bahsettiğimiz perspektiflerin ötesine geçmek üzere çalışmalar yapılmış olsada, fark ettiğimiz, tek boyutlu bir bakış açısı ile ilerlenmiş olduğudur. Bu noktada ilk olarak tezimizde Endülüs'ün Emevi hanedanının sonuna kadar olan siyasi süreç ele alınarak konunun daha iyi anlaşılması amaçlanmıştır. Ardından convivencia kavramı ve Endülüs'teki kaos olayları çok boyutlu bir şekilde analiz edilerek mevzubahis çalışmalara katkı sağlamak amaçlanmıştır. Çalışmamız neticesinde Endülüs Emevi Devletinin bir arada yaşama kavramını pragmatik bir şekilde toplumu kontrol altında tutarak devletin çıkarına kullandığı, altın çağ mı mitoloji mi tartışmasında ne efsanevi bir dönem olduğu ne de sekiz yüz yıllık sorunsuz bir altın çağ olduğu vurgulanmaktadır. Altın çağ kavramının Endülüs'teki tüm toplumlar açısından bakıldığında özünde güçlü birkaç yönetici döneminde ortaya çıktığı ve Yahudiler ile sınırlı kaldığı görülmüştür. Son olarak da kaos olaylarının bir arada yaşama kavramını etkilediği ve bu olaylara sebep unsurun ise Arap asabiyeti ve ülkede tetiklediği zincirleme reaksiyonlar olduğu sonucuna varılmıştır.

Altın ÇağBirlikte yaşamaEndülüs+7
Bülent Endürlük
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessEN

Economic interaction between the Greek Orthodox Church and the Ottoman State in the seventeenth-century Ottoman documents

This thesis examines the nature of the financial activities of the Greek Orthodox Church vis-à-vis Ottoman State during the 17th century that has often been neglected by the historians due to the lack of archival sources. It proposes to overcome these challenges by systematically scanning two important archival collections, namely the Atik Şikâyet Defters and Mühimme Defters, which contain registers covering both ecclesiastical and non-ecclesiastical matters through an examination and analysis of the orders (hüküms) on financial aspects of the ecclestical matters between 1650 and 1690. This research will unveil the evolving dynamics between the church members and the Ottoman officers. Analysis of the orders in these registers with the religious, legal, financial and social dynamics of the petitioners sheds light on the financial changes of the period that is often characterized by almost exclusive crisis in the secondary literature. This thesis shows that the financial relations between them were more complex and that the crisis also included several cases of financial cooperation. Consequently, the findings promise to make a significant contribution to the field of Ottoman and ecclesiastical studies, providing a rich and comprehensive understanding of an important but under-explored period.

17. centuryEconomyEconomic relations+4
Deniz Gürkan
TOBB Economics and Technology University · Sosyal Bilimler Enstitüsü
2023
00
Master'sOpen AccessEN

A reconsideration of Ottoman women's position in pious endowments: Critical and comparative evaluation in the light of waqfiyya

The awqaf, which have been a significant subject in recent Ottoman studies, have been examined from various perspectives for many years. Despite the abundance of literature, there is still a necessity to address waqf from different dimensions. This thesis endeavors to present a new perspective on Ottoman awqaf, with a particular emphasis on scrutinizing them from the standpoint of women. Rather than concentrating on elite women such as dynastic members, and the wives and children of high-ranking bureaucrats or non-Muslims, our study focuses on the participation of women from the middle and lower segments of society in waqf activities. The density of records reflected in the archive regarding waqf activities has led to the limitation of the scope of the thesis to the Tophane region of Istanbul, in order to obtain reliable findings. The primary source underpinning the study consists predominantly of waqf deed records, particularly derived from 18th-century data. However, when required, data from both earlier and subsequent centuries have been integrated into the study. The thesis, composed of an introduction and four chapters, is focused on fundamental topics such as the types of endowments established by women, profiles of the beneficiaries and administrators of these endowments, motivations for endowment creation, women's practice of using the courts, profiles of witnesses, and the roles they assumed. Contrary to the assumption that Ottoman women were excluded from waqf activities or public spheres, it has been determined that they played a significant and active role. Each chapter addressed has been explained through a comparative analysis, avoiding generalizations. This approach aims to contribute to the research field by focusing on the relationship between women and awqaf. Keywords: İstanbul, Tophane, Waqf, Waqfiyya, Woman.

Foundations
Nejla Doğan
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessEN

19. yüzyıl Osmanlı dünyasındaki bilginin üretimi ve dolaşımında bir kaymakam: Melek Ahmed Eğribozî

This thesis focuses on transcultural interactions in Ottoman intellectual transformation process during the nineteenth century. It argues that the intellectual transformation in the nineteenth century emerged not only as a result of increased relations with Europeans, but also as part of inter-communal relations within Ottoman society. Moreover, beyond these relations, Ottoman intellectual life in this period offers examples of interwoven character. In this period, the Greek-origin and Greek-speaking Muslims had a significant influence on the intellectual transformation at the time. However, previous studies have examined this phenomenon based on the examples in the center. Thus, this thesis aims to contribute to our understanding of the reflection of this influence in Ottoman countryside through the life of Melek Ahmed Eğribozî, a Greek-speaking provincial official, and his book on the Greek Rebellion.

AntiquityIntellectualCultural interaction+3
Enes Talha Bilgin
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Bir bağlantılı tarih örneği olarak İbrahim Müteferrika'nın çok kimlikli düşünce dünyası

İbrahim Müteferrika, Erdel bölgesinde Kolozsvár'da doğup, Hristiyan bir eğitim almıştır. Transilvanya bölgesinin kültürel çeşitlilik fikirleri ile 18. yüzyıl başlarında Osmanlı topraklarına gelen Müteferrika, kendini Osmanlı dili ve kültüründe geliştirerek Osmanlı kültür dünyasında önemli bir yer edinmiştir. Osmanlı yönetiminin resmi onayıyla kurduğu matbaada bastığı eserlere yaptığı katkılarla çok kimlikli yapısı ve kendi etkileşimlerini sergilemiştir. Eserlerinde tüm bu fikir dünyalarını sentezleyerek sunmuştur. Aynı anda ve çatışmadan birlikte var olabilen kimlikleri ile her iki kültürden de faydalanarak her iki kültüre de etki etmiştir. Tezde Müteferrika "kültürlerarası geçişlilik" (transculturality) kavramı üzerinden incelenmiştir. Bu tez, Osmanlı kültür dünyasının yekpare bir anlayışla var olduğu anlatının dışına çıkılmasını amaçlamakta ve farklı kültürlerden beslenen bu yapıyı Müteferrika üzerinden örneklendirmektedir.

KimlikKültürel çeşitlilikİbrahim Müteferrika
Sedef Albayrak
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

III. Selim döneminde nizam kavramının dönüşümü

Bu çalışma ile III. Selim döneminde nizam kavramının dönüşümü incelenmiştir. Böylelikle, nizam kavramı üzerinden III. Selim döneminin siyasi düşünce yapısı anlaşılmaya çalışılmıştır. Bu amaçla öncelikle III. Selim'den önce kavramın hangi anlamlarda kullanıldığına değinilmiş ve Nizam-ı Cedid programını tanıtmak, savunmak veya programın eksik yönlerine işaret etmek üzere yazılan metinlerden yararlanılmıştır. Yeniliğin nasıl meşrulaştırıldığı ve nizam kavramının dönüşümünün neyi gösterdiği sorgulanmaktadır. Bu amaçla kavram tarihi metodundan faydalanılmıştır.

Selman Akay
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Geç Osmanlı mizahının bağlantılı tarihi: Farklı dil ve alfabelerle yayımlanan ilk mizah gazetelerinde modernleşme

Bu tezde, 19. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı toplumunda meydana gelen değişim ve dönüşümlere şahitlik eden, ancak tarih kaynağı olarak yeterince dikkate alınmayan mizah gazeteleri incelenmektedir. Bu gazeteler imtiyaz sahipleri ve karikatüristlerinin mizah ve gülme aracılığıyla oluşturdukları temas noktaları açısından ele alınırken, aynı zamanda onların hedef okuyucu kitlelerine de odaklanılmaktadır. Bu çalışmada İstanbul'da Arap harfli Türkçe, Ermeni harfli Türkçe, Ermenice ve Yunanca mizah gazetelerinde yayımlanan karikatürler çizgisel ve tematik olarak analiz edilmeye çalışılmıştır. Farklı aidiyetten topluluklara hitap eden bu karikatürler, toplumların modernleşmeyle birlikte değişen dünyalarına karşı sergiledikleri tutumlardaki ortaklıkları veya farklılıkları tespit etmeye yönelik olarak incelenmiştir. Gazetelerin yayımlandıkları dil ve alfabeler, imtiyaz sahiplerinin konumları ve ilişkileri ile karikatüristler ve karikatürleri sayesinde cemaatler arasındaki kültürel etkileşimlerin ne ölçüde ve ne düzeyde gerçekleştiğini ortaya çıkarmaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma, genellikle Arap harfli Türkçe yazılan mizah gazetelerine odaklanan ikincil literatüre katkı sağlayarak, kültürel etkileşimlerin ışığında millet sistemine dair tartışmaların farklı bir dilsel bağlamda incelenmesini amaçlamaktadır.

Ayşe Rüya Karacan Eş
TOBB Economics and Technology University · Sosyal Bilimler Enstitüsü
2024
00
Master'sOpen AccessEN

The scientific turn in the 18th and 19th century Serbian enlightenment

This thesis examines the Serbian Enlightenment as a complex, hybrid movement shaped by imperial rule, religious tradition, and rationalist modernity. It was not merely an imitation of Western models but a culturally negotiated response to the challenges of being a non-sovereign Orthodox society caught between the Ottoman, Habsburg, and Russian empires. The study argues that vernacularization—using spoken Serbian to discuss science and education—was the primary way the Enlightenment ideas were adapted to local needs. This vernacular shift marks the scientific turn: a move from devotional learning toward empirical, utilitarian knowledge that re-centred Serbian intellectual life on observation, measurement, and public usefulness. Through close analysis of figures such as Dositej Obradović, Teodor Janković-Mirijevski, and Vuk Karadžić, the thesis employs a transnational and entangled history approach to trace shifts in language, intellectual networks, and pedagogy across imperial and cultural boundaries. It reveals how Orthodox institutions spread the Enlightenment ideas, how state-funded schools transformed them, and how literature and folklore made them accessible to the public. Reformers did not reject Orthodoxy but merged reason with Christian humanism to form a rational piety compatible with the Enlightenment values. By rethinking the links between imperial constraint, cultural innovation, and vernacular mobilization, the thesis repositions the Serbian Enlightenment within broader European and Balkan intellectual currents, challenging narratives that marginalize the "peripheral" Enlightenments.

Emin Alp Aydın
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

17. yüzyıl başına ait şer'iyye siciline göre Tekirdağ'da sosyal ve ekonomik hayat: Kaynak ve değerlendirme

Şer'iyye sicilleri Osmanlı Tarihinin en önemli arşiv kaynaklarından birisidir. Bunlar Osmanlı toplumunun iktisadi, sosyal ve hukuki hayatını, adet gelenek ve göreneklerini toplumsal hayatını en iyi şekilde bize aktaran kaynaklardır. Bu kayıtlar, halkın talepleri, devlet merkezi ile olan yazışmalar, fermanlar, beratlar vs. gibi konulara ait bilgilerin yanı sıra, bölgede yetişen ürünler, köle-cariyeler, vakfiyeler ve aile hayatı gibi konuları da içermektedir. Tezimiz, Rodosçuk'a ait 1531 numaralı Rodosçuk Şer'iyye Sicili'nin çeviri ve tahlilini içermektedir. Bunun yanısıra şer'iyye sicillerinin Osmanlı Tarihi'ndeki yeri ve Rodosçuk'a dair genel bir bilgi de çalışmanın başında verilmiştir. 56 varak 112 sayfadan oluşan bu tarihi kaynak, H. 995-998, 1033 (M. 1586-1589, 1623-1624) yılları arasındaki dönemi kapsamaktadır. Tezimizde, 1531 numaralı Rodosçuk Şer'iyye Sicili aracılığıyla Rodosçuk'un idari, sosyal, ekonomik ve kültürel durumunun aydınlatılmasına katkı sağlamaya çalışılmıştır. ANAHTAR KELİMELER: OSMANLI, RODOSÇUK, MAHKEME, GAYRİMÜSLİM, KADIN, KÖLE

17. yüzyılEkonomik hayatOsmanlı Devleti+4
Fatma Özaba
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2018
00
Master'sOpen AccessTR

Cengiz Han'ın Orta Asya seferleri

Timuçin, babasının Tatarlar tarafından öldürülmesinden sonra zor yaşam koşulları altında ve uzun mücadeleler neticesinde 1196 tarihinde Moğol İmparatorluğu'nu kurmuş, 1206 yılında ise Cengiz Han unvanına mazhar olmuştur. Neredeyse dünya karasal yüzölçümünün 1/3'ünü yöneten Cengiz Han tarih sayfalarında unutulmaz izler bırakmış ve "Tanrı'nın Kırbacı" olarak anılmıştır. 13. yüzyılın başlarında tarih sahnesine çıkan Moğollar büyük bir İmparatorluk kurmuşlardır. Bu süre içinde karşılarına çıkan orduları yenmekle kalmamış, çevresinde kendisine başkaldırıda bulunacak hiçbir siyasi gücü bırakmamıştır. Moğolların efsanevi lideri Cengiz Han oluşturduğu yasalarla Moğol Devletini tek bir çatı altında toplamış ve "Cihan Hâkimiyeti" idealine dayanan siyasi bir bilinçle büyük bir ulus meydana getirmiştir. Cihan hâkimiyeti idealine dayanan bu siyasi bilinç Moğolların birçok şehri istila etmesine, yakıp yıkmasına ve birçok insanın ölümüne sebep olmuştur. Bu dönemde yapılan askeri seferler sonucunda İç Asya ve Orta Asya coğrafyalarındaki birçok göçebe kabile devletiyle beraber Tangut, Karahıtay (Kitan) ve Hârizmşahlar gibi bölgenin güçlü devletleri de hâkimiyet altına alınmıştır. Moğol ordusunun önemli komutanlarından olan Cebe Noyan ve Subutay Noyan efendileri Cengiz Han'dan aldıkları müsaade ile batı yönünde Kafkasya ve Güney Rusya üzerine önemli seferler yapmışlardır. Bu durdurulamayan "Savaş Makinesi"'nin büyük lideri, 1224 yılında Kuzey Çin üzerine gerçekleştirdiği sefer sırasında vefat etmiştir. Dünyanın en büyük imparatorluğunu kuran Cengiz Han, bozkır devlet geleneğinde önemli bir rol oynamıştır. Askeri başarılar ve yasalara dayalı güçlü bir imparatorluk tesis ederek ününü tüm dünyaya duyurmuştur. Bu büyük liderin maceralar, muazzam savaşlar ve üstün başarılarla dolu hayatı, tüm milletlerden tarihçilerin ve araştırmacıların her zaman ilgisini cezp etmiştir. Anahtar Kelimeler: Cengiz Han, Hârizmşahlar, Moğollar, Moğol seferleri

Cengiz HanHarezmşahlarMoğollar+4
Menşure Güney
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

II. Urban'ın I. haçlı seferi propagandası

Doğuyla Batının çatışmasındaki en büyük savaşlardan biri din adına yapılan I. Haçlı Seferidir. Papa II. Urban tarafından başlatılmış, Katolik din adamları, Keşiş Peter ve diğer gezgin keşişlerin etkileyici vaazlarıyla büyümüş, düşler ve mucizelerle olgunlaşmıştır. İlahi adalet ve kutsal toprakları özgürleştirmek adına binlerce insan, kadın, çocuk, Musevi, Müslüman, Hristiyan katledilmiştir. Vahşet bu kutsanmış aşkınlık halinin bir diğer yüzü şeklinde ortaya çıkmıştır. Dini, psikolojik ve sosyopolitik bir olgu olarak tarihin akışını değiştirmiş ve etkileri aradan geçen uzun asırlara rağmen devam etmiştir. I. Haçlı Seferi'nde ortaçağ dünyasının en büyük propaganda hareketlerinden biri Papa II. Urban tarafından gerçekleştirilmiştir. II. Urban, propagandasında 'Mesih'in askerliği', 'Tanrının seçilmiş halkı' ve 'kutsal toprakları özgürleştirmek' söylemiyle genç, yaşlı, fakir, zengin, köylü, soylu, şövalye, prens toplumun her tabakasından yüz bine yakın insanı binlerce kilometrelik, vahşet ve ölüm dolu uzun bir yolculuğa çıkmaya ikna etmiştir. Bizans İmparatoru I. Aleksios'un Müslüman Türkler'e karşı yardım çağrısı sadece, seferi başlatan kıvılcımdır. II. Urban'ın önderliğinde Doğuya düzenlenecek bu sefer vesilesiyle hem Hristiyan Birliği yeniden sağlanacak, hem de Roma Kilisesi dini ve politik güç kazanacaktır. Papa II. Urban'ın I. Haçlı Seferi fikri kıyametin yaklaştığı, Mesihin gelişinden evvel Hristiyanların savaşla özgürleştirilerek, yeryüzünde Hristiyan egemenliğinin kurulması gerektiği fikrine dayanır. Bu propaganda, Hristiyan eskatolojisi ekseninde yapılmıştır. Bir yanda Eski Ahit peygamberi Musa'ya öykünen Papa, diğer yanda Haçı kuşanarak İsa'ya öykünen Haçlılar, barış adına, Hristiyanların selameti adına şiddeti meşrulaştırmışlardır. Doğu topraklarını elinde tutan Müslüman Arap ve Türkler 'deccal', 'İsa'nın düşmanları' ve 'dinsizler' olarak nitelendirilmişlerdir. I. Haçlı Seferi propagandasında kullanılan temel slogan: Doğudaki Hristiyan kardeşleri dinsizlerin zulmünden kurtarmak; kafirlerin elindeki Kudüs'ü ve kutsal toprakları özgürleştirmektir. Bu ideal uğruna yapılan katliamlar, işkenceler, zulümler, Tanrı adınadır ve hatta Tanrının emridir. Bu çalışmada I. Haçlı Seferi fikrinin oluşumu; Papa II. Urban'ın bu kapsamda yaptığı propaganda çalışmaları ve bu progandanın 15 Temmuz 1099 tarihinde Kudüs'ün Haçlılar tarafından alınışına kadar olan süreçteki etkileri tarihsel bağlamda incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Barış, Haçlı, Mesih, Kudüs, dinsizler.

Dinler tarihiFilistin-KudüsHaçlı Seferleri I+4
Serpil Çılğın
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Doğu Türkistan'dan 1950'li yıllarda Türkiye'ye göç eden kazakların tarihi ve sosyo-ekonomik gelişimi

Doğu Türkistan'daki Çin zulmünden kaçarak önce Keşmir sonra Hindistan ve Pakistan'a gelen Kazaklar daha sonra buradan Türkiye'ye göç etmişlerdir. Kazaklar, Doğu Türkistan'dan Türkiye'ye göç ettikten sonra Türkiye'de çeşitli illere yerleşmişlerdir. Buralarda tarım ve hayvancılık ile meşgul oldular. Köylerde geçimin zorlaşmaya başlamasıyla birlikte İstanbul'a göç etmişler, burada önce el emeği ile çeşitli ürünler yapmışlar, deri işine girmişler, plastik fabrikaları kurmuşlardır. Bu dönemde Kazaklar arasında eğitim konusuna önem verilmemiştir. Ancak deri ve plastik işlerinin duraklamaya başlamasıyla beraber eğitim konusu önem kazanmıştır. Bu süreçten itibaren Kazaklar ortak atalardan gelme akrabalarının yurdu olarak benimsedikleri Türkiye'de pek çok meslek dalında görünmeye başlamışlardır. İstanbul'a geldikten sonra çeşitli ilçelere yerleşen Kazaklar İstanbul Güneşli'de "Kazakkent" adıyla müstakil bir yerleşim kurmuşlardır. Bugün Türkiye'de kendi kültürlerini devam ettiren Kazaklar yıllar içinde çok büyük mesafeler kat etmişlerdir.

Cumhuriyet DönemiDoğu TürkistanGöçmenler+6
Harun Mesut Akgün
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Ahmet Cevdet Paşa'da geleneksellik, muhafazakârlık, modernizm izlenimleri ve Osmanlı Devleti'ni Tanzimat sürecine hazırlayan sebepler

Türk Toplumunun son iki asrını her konuda ilgilendiren "Modernleşme, Batılılaşma ve Muasırlaşma" kavram ve olgularının, toplumu ne şekilde değiştirdiğini ve bu olguların ne ölçüde ele alındığı konusu her zaman güncelliğini korumaktadır. Muhafazakâr-modernist-yenilikçi bir şahsiyet olan Ahmet Cevdet Paşa'nın getirdiği metot ve yöntemler kendisini, dönemindeki devlet adamlarından ayırır. Çok yönlü ve entelektüel bir sîmâ olan Ahmet Cevdet Paşa'nın tarih sahnesine çıkış döneminde Osmanlı Devleti, karşılaştığı sosyal, siyasal, yönetimsel, eğitimsel ve hukuksal krizlerin üstesinden gelebilecek donanımlı bir bürokrasi kadrosuna ihtiyacı vardı. Dönemin şartları dikkate alınarak Ahmet Cevdet Paşa'nın bu konulara çözümlemeci ve metotsal yaklaşımı, kendisini Osmanlı Devleti'nde çok önemli bir yere koyar. Etkileri bugün bile hissedilen ve toplumları değiştiren Batı merkezli bu olguların, Osmanlı Devleti'ne tatbiki konusunda kullanılan yöntemler uygulayıcılar arasında fikir ayırımlarına sebebiyet vermiştir. Bu fikir ayırımları, modernleşme kavramının farklı kanallar vasıtasıyla ele alınmasına neden olmuştur. Ahmet Cevdet Paşa hiç şüphesiz Tanzimat Döneminin aranılan ismidir. Devrinde diğerlerinden daha iyi anladığı modernleşme kavramını uygularken toplumun kimlik kaybı yaşamaması için "Biz ve Öteki" anlayışını her icraatında kıstas almıştır. Kendisi medrese kökenli bir modernist olmakla birlikte, "kânun-u kadim" anlayışında bir muhafazakârdır. İbn-i Haldun'u felsefesini en iyi anlayan ve çözümleyen bir şahsiyet olmasının yanı sıra "devlet-i ebed müddet" anlayışını tam olarak yansıtan bir devlet adamıdır. Osmanlı Devleti'ni Tanzimat sürecine hazırlayan gelişmeler ve modernleşme kavramının uygulanma seyri zaman zaman değişmiştir. Ahmet Cevdet Paşa'nın adı, Tanzimat öncesi ve Tanzimat'la birlikte yapılan hata ve sonuçlardan ders çıkaran, bunları görev ve icraatlarına deneysel olarak yansıtan ve pozitivist bir sentez oluşturan şahsiyetlerin arasında öne çıkmaktadır.

Ahmed Cevdet PaşaModernizmMuhafazakarlık+3
Ömer Faruk Kavak
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Yunanistan'da Osmanlı Dönemi (Tourkokratia)'nin anlatımı: Istoria tou Ellinikou ethnous (ιστορία του Ελληνικού έθνους) örneği (1453-1669)

Bu çalışma, Yunanistan tarihi alanında temel çalışmalardan birisi olarak kabul edilen ve Yunanca kaleme alınmış ansiklopediden yararlanılarak Türkiye merkezli bir bakış açısı ile meydana getirilmiştir. Kaynak olarak kullanılan ve Yunan tarih yazımında en önemli çalışmalardan biri olan İstoria Tou Ellinikou Ethnous adlı ansiklopedide anlatılan ve yaklaşık 400 yıl süren Yunanistan'daki Osmanlı hâkimiyeti (Tourkokratia, 1453-1669) dönemi bu çalışmanın konusunu oluşturmuştur. Bu tezde, İslamlaştırma, devşirme, Ortodoksluğun Müslüman bir ülkede varlığını devam ettirmesi, Osmanlı'ya karşı muhalif eylemler ile Batı'ya giden Yunanların eğitim alanlarında yaptıkları değişim ve gelişimler gibi konular adı geçen çalışma doğrultusunda incelenerek değerlendirilmiştir. Bu tez içerisinde 1453-1669 yılları arasındaki dönem için İstoria Tou Ellinikou Ethnous (Yunan Ulusu Tarihi) adlı ansiklopedide verilen bilgiler önce konulara göre tasnif edilmiş ve bu bilgiler Türkiye'deki tarih yazımı ile değerlendirilerek farklılıklar ortaya konulmaya çalışılmıştır. Dört bölümden oluşan tezde her bir bölümde öncelikle ana ve alt başlıklar altında Yunan tarih yazımında (İstoria Tou Ellinikou Ethnous) konuların işleniş şekli ve yorumlanması yer almıştır. Sonuç bölümünde ise bu konuların Türk tarih yazımında nasıl işlendiği ve anlatıldığına değinilmiştir. Anahtar Kelimeler: Tourkokratia, Göçler, Fetihler, Yunanistan, Türk, Algı, İmaj, Nüfus

AnsiklopedilerFetihlerGöçler+5
Derya Keller
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2021
00
Master'sOpen AccessTR

İttihat ve Terakki'nin eğitim politikası(1908-1918) Cemiyet'in kendi insan tipini yaratma politikası

II. Jön Türk kuşağı, 1908 senesinde II. Abdülhamit'in istibdat rejimine son vererek Osmanlı Devleti'nde anayasal süreci ikinci kez başlatmıştır. İttihat ve Terakki'ye göre, meşruti yönetim yıkılmakta olan imparatorluğun tek kurtuluş yoluydu. Bu sebeple toplumu şekillendirmede eğitimin dönüştürücü rolünün bilinciyle, halk eğitimi politikası güttüler. Cemiyet yurdun dört bir tarafında açtığı İttihat ve Terakki Mektepleri ile formel eğitim yanı sıra gece dersleri, konferanslar, gazete ve dergilerle de ülke geneline ideolojisini yaymaya çalışmıştır. Balkan Savaşları ardından egemen olan milliyetçilik politikası doğrultusunda hedeflediği yeni insan tipine ulaşmak için savaş koşullarında dahi eğitimi ihmal etmeyecektir. Eğitimle oluşacak yeni insan tipi, meşrutiyet değerlerine sahip çıkması yanı sıra cemiyetin faaliyetlerini meşru temellere oturmak ve iktidarının devamı sağlamak içinde önemlidir.

EğitimEğitim politikalarıMeşrutiyet II+3
Nehir Küçükkeleş
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Rumeli'de âyânlar ve dağlı eşkıyası. Deli Kadri İsyanı

XVIII. yüzyılın ilk çeyreğinde imzalanan Pasarofça Anlaşması ile beraber Osmanlı merkez teşkilatında başlayan batılılaşma; devleti geleneksel anlayış ve yenilikçi anlayış arasında bir çatışmaya sürüklemiştir. Bu çatışma devletin bünyesinde rahatsızlık meydana getirmiş ve bu rahatsızlığın semptomları zaman içinde taşra teşkilatlarında belirmiştir. Bu semptomlardan biri de Rumeli'deki "Dağlı Eşkıyaları" meselesidir. Bu mesele ile ilgilenmek iki hususu aydınlatmada faydalı olacaktır. Birincisi yukarıda sözünü ettiğimiz bozulmanın Dağlı Eşkıyalığı meselesinden yola çıkarak mahiyetinin anlaşılması ve teşhisini mümkün kılmasıdır. İkinci olarak ise Dağlı Eşkıyalığı meselesinin münhasıran Rumeli'de yaşanmış olması sebebiyle bu meseleyi irdelemek; Rumeli bölgesinin etnik, topografik, siyasi ve askeri özellikleri arasındaki etkileşimi görmemizi sağlayacaktır. Dağlı Eşkıyalığı meselesi yaklaşık yirmi yıl boyunca Osmanlı Devleti'ni meşgul etmiştir. Konu hakkında yapılmış akademik çalışmalar mevcuttur fakat henüz mütekâmil bir resim ortaya konulmuş değildir. Çünkü Osmanlı arşivlerinde ya da muhtelif kaynaklarda adı geçen Dağlı Eşkıyaları hakkında aynı derecede bilgilenmiş değiliz. Bu çalışmanın konusu olan "Dağlı Eşkıyası Deli Kadri" tarafımızca; bahsedilen resmin tamamlayıcı parçalarından biri olarak görülmüştür. Böylece Dağlı Eşkıyalığı meselesi üzerine eğilen akademik çalışmalara bir katkı sunmak amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Bergos, Dağlı Eşkıyası, Deli Kadri, Rumeli

18. yüzyılDeli KadriEşkiya+5
Bahar Özvardarlı
Tekirdağ Namık Kemal University · Sosyal Bilimler Enstitüsü
2021
00
Master'sOpen AccessTR

1647 Nr. Şer'iyye Sicilinin ışığında Lale Devri'nin ilk yıllarında Tekirdağ (1721-1724)

Osmanlı Devleti arşiv kaynaklarının başında yer alan şerʻiyye sicilleri, bir mahkeme defteri işlevi görüyor olsa da, aynı zamanda Osmanlı halkının sosyal, ekonomik, idari ve etnik yapısı hakkında önemli bilgiler ihtiva etmektedir. İdari yazışmalar olan ferman, mektup ve berât gibi önemli belgelerin kopyalarının da kaydedildiği şerʻiyye sicilleri; özellikle sosyal tarih, şehir tarihi ve dönem tarihi çalışmaları için vazgeçilmez kaynaklardandır. XVIII. yüzyılın başları Osmanlı Devleti'nde "Lale Devri" olarak adlandırılan dönemdir. Bu dönem özellikle merkez yani İstanbul'da; zevk, sefa, eğlence ve lüks tüketiminin arttığı bir dönem olmuştur. Aynı zamanda da Batı Dünyası'nın teknolojik ve askeri başarıları merak edilmeye başlanmış, Avrupa ülkelerine elçiler gönderilmiş ve böylece Osmanlı Devleti'nde yenileşme ya da yenilenme hareketlerine öncülük edilmiştir. Yüksek Lisans tezi olarak yaptığımız bu çalışmada, 1647 numaralı Rodoscuk Şerʻîyye Sicilini ana kaynak olarak kullanarak, Rodoscuk yani Tekirdağ'ın 1721-1724 yılları arasındaki dönemin tarihçesine ışk tutmaya çalıştık. Osmanlı Devleti'nde yaşanan Lale Devri'nin Tekirdağ'ın sosyal, kültürel ve iktisadî hayatına etkisini incelemeyi amaçladık. ANAHTAR KELİMELER: Osmanlı, Lale Devri, Mahkeme, XVIII. Yüzyıl, Tekirdağ

18. yüzyılKent tarihiLale Devri+5
Ebru Muslu
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Kuyud-ı kadim arşivindeki 416 numaralı deftere göre Kuzey Yunanistan'da Osmanlı vakıfları

Vakıflar dini gerekçeler ön planda tutularak toplumun ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kurulmuş kurumlardır. Bu çalışma yaklaşık beş asır Osmanlı toprağı olmuş olan Kuzey Yunanistan'da kurulmuş olan Osmanlı vakıflarının tespiti önem arz etmektedir. Kuyud-ı Kadim arşivindeki 416 numaralı Siroz evkâf defterinde Timurhisar, Yenice-i Karasu, Kavala, Serez, Drama, Zihne, Gümülcine, Mekri ve İnöz şehirlerinde kurulan vakıfları bir arada görmemiz mümkündür. Siroz evkâf defterini incelerken bu defter sayesinde vakfa bağlı köyler, cemaatler ve mahalleler hakkında bilgi sahibi olarak bölgenin nüfusuna da erişebilme imkânımız olmuştur. Ayrıca bu vakıf defteri sayesinde köylerde ekilen tarım ürünleri ve elde edilen başka alanlardaki ekonomik faaliyetlere de ulaşabilmemiz mümkün olmaktadır. Anahtar Kelimeler: Vakıf, Osmanlı, Kuzey Yunanistan, Serez, Kavala, Drama, Demirhisar, Gümülcine, Zihne, Yenice-i Karasu.

DefterlerKuyud-ı KadimeOsmanlı Devleti+4
Nurhan Uysal
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Hamdullâh el-Müstevfî el-Kazvînî'nin Ortacağ tarih yazımındaki yeri

Vassâf, Ata Melik Cüveynî, Reşîduddîn Fazlullâh ve Hamdullâh el-Müstevfî gibi İlhanlılar döneminin ileri gelen bürokrat ve tarihçileri genel dünya tarihçiliği açısından mühim eserler kaleme almışlardır. İlk insan Hz. Âdem ve Hz. Havva'dan itibaren Cengiz'in soyu ve kurduğu devletlerin tarihine değinen bu eserlerin bir kısmı araştırmacılar tarafından da gerekli ilgi ve alakayı görmüştür. Hamdullâh el-Müstevfî ekonomi işlerinden sorumlu müstevfîyan sıfatı ile İlhanlılar devletine hizmet vermiştir. Yazarın günümüze ulaşan 3 eseri vardır. Türk ve Dünya literatürüne baktığımızda Hamdullâh el-Müstevfî'nin Târîh-i Güzîde ve Nüzhet-ül-Kulûb adlı eseri araştırmacılar tarafından inceleme konusu olmuştur. Yazarın Zafernâme isimli eseri hem Türk hem dünya literatüründe gereken önemi görmemiştir. Çalışmamızda Hamdullâh el-Müstevfî'nin hayatı, tarihçi ve bürokrat kişiliği hakkında bilgi verilmiştir. Aynı zamanda Hamdullâh el-Müstevfî'nin eserleri hakkında bilgi verilerek bazı mevcut nüshalar tanıtılmış, eserlerin muhtevası hakkında bilgi verilerek önemlerine vurgu yapılmıştır.

Hamdullah MüstevfiKazviniOrta Çağ+1
Büşra Eda Bulut
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00
Master'sOpen AccessTR

XIII. yüzyıl Orta Asya Moğollarında sosyal ve kültürel yapı

Cengiz Han, üstün liderlik vasıfları sayesinde Moğolları tek bir bayrak altında toplamayı başarmıştır. Bu başarı, Moğolların, dünya tarihinde unutulmayacak bir imparatorluk kurmalarına ve özellikle Avrupa ve İslam coğrafyalarında derin bir iz bırakmalarına neden olmuştur. Dünyanın 1/3'ünü idaresi altına alan Moğolların tarihi, doğal olarak merak edilmiş, bu konuda birçok araştırma yapılmış ve günümüzde de bu araştırmalar devam etmektedir. Moğolların kendi içlerindeki savaşları bitirmeleriyle birlikte bozkırlarından çıkarak çevrelerindeki devletleri teker teker boyundurukları altına almaları XIII. yüzyıla rastlamaktadır. XIII. yüzyıl Orta Asya Moğollarının sosyal ve kültürel yapılarına bakıldığında ise homojen bir yapıdan ziyade heterojen bir yapı ortaya çıkmaktadır. Proto-Moğollardan başlayarak Türklerle yüzyıllardır birlikte yaşamaları, iki milletin birçok ortak noktasının oluşmasına zemin hazırlamış ve bunun sonucunda Türkleşmiş Moğollar ve Moğollaşmış Türkler ortaya çıkmıştır. XIII. yüzyılda Hristiyan, İslâm ve Çin kültürleriyle sürekli bir etkileşim söz konusudur. Bu etkileşim sosyal ve kültürel açıdan önemli bir değişimi de beraberinde getirmiştir. Özellikle proto-Moğollardan beri süregelen ve bunun bir yansıması olan Cengiz Yasaları'nda kendini gösteren sosyal ve kültürel yapılarındaki değişim açıkça gözlemlenmektedir. Bu değişimin en önemli sebebi ise Moğolların boyundurukları altına aldıkları halklara karşı uyguladıkları hoşgörü anlayışlarıdır. İlerleyen zaman içerisinde dörde bölünen Moğol İmparatorluğu'nda ortaya çıkan hanlıkların sosyal ve kültürel yapılarındaki değişiklikler, tebaalarındaki hâkim unsurun lehine olacak şekilde değişime uğramıştır. Bu değişim, Orta Asya'dan uzaklaştıkça daha belirgin bir hâl almıştır.

13. yüzyılCengiz HanKültür+6
Caner Balaban
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Mustafa Kemal Paşa'nın İstanbul'daki Faaliyetleri (13 Kasım 1918-16 Mayıs 1919)

Emperyalizme karşı ilk savaşını Trablusgarp Cephesi'nde veren, tarih sahnesine çıkışı ise Çanakkale Savaşı'na rastlayan Mustafa Kemal Paşa, Birinci Dünya Savaşı'nda gösterdiği üstün başarı sayesinde uluslararası arenada tanınmaya başladı. Savaşı kaybeden Osmanlı'nın çaresizlik içerisinde kıvrandığı ve İtilaf Devletlerinin işgal emellerine boyun eğdiği bir dönemde, yıldızı henüz parlamış genç bir komutan bütün sorumluluğu üstüne almış ve bir ulusun kaderini değiştirecek faaliyetlere girişmişti. Birinci Dünya Savaşı'nın kaybedilmesiyle İstanbul'a dönen ve yaklaşık altı ay boyunca çeşitli girişimlerde bulunan Mustafa Kemal Paşa, Osmanlı Devleti yöneticilerinin çaresiz bir şekilde olacakları kabul ettikleri süreçte fikirleriyle ve yapmak istedikleriyle tarihin akışını değiştirmeye kararlıydı. İstanbul'daki faaliyetlerine barışçı yollar deneyerek başlayan Mustafa Kemal Paşa, amacına ulaşamayınca farklı arayışlara başvurdu. İstanbul Hükümeti'ne çeşitli yollarla müdahil olma amacını güttüğü girişimleri başarısızlıkla sonuçlanan Mustafa Kemal Paşa, Anadolu'ya geçmeyi, işgalci ve teslimiyetçi güçlere karşı Anadolu'dan bir direniş başlatmayı hedefledi. Osmanlı topraklarındaki stratejik yerleri işgal etme amacında olan İtilaf Devletlerinin 1919 yılı Nisan ayında Osmanlı'ya verdikleri ültimatom, aynı zamanda yeni bir dönemin de kapısını aralamış oldu. Osmanlı'da yaşanan bu gelişmeleri lehine çeviren, aynı zamanda kendisi gibi düşünen ve işgallere karşı direnmeyi tek kurtuluş yolu olarak gören kişilerle bir kadro oluşturmayı başaran Mustafa Kemal Paşa, Samsun Limanı'na 19 Mayıs'ta attığı adım ile Türk ulusunu bağımsızlığa eriştirecek kıvılcımı yakmayı başardı.

Atatürk, Mustafa KemalMondros MütarekesiOsmanlı Dönemi+3
İbrahim Oğuz Uludağ
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Tekirdağ'da Milli Bayram kutlamaları (1950-1980)

Tarih boyunca devletlerin başından önemli olaylar geçmiştir. Bu önemli olaylar karşısında verilen mücadele ve bu mücadelenin sonunda elde edilen başarı, unutulmamak adına kalıcı hale getirilmek istenmiştir. Milli Bayramların ortaya çıkmasında da önemli olaylar etkili olmuştur. TBMM'nin açılması ile birlikte bir Milli Bayram oluşturma çabasına girişilmiş ve 23 Nisan 1920 günü açılan meclisin gününe özel 23 Nisan Hakimiyet Bayramı olması ve daha sonra Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı olarak kutlanması amaçlanmıştır. Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün Samsun'a çıktığı 19 Mayıs 1919 günü de daha sonra 19 Mayıs Atatürk'ü Anma ve Gençlik Spor Bayramı olarak kutlanmıştır. 30 Ağustos günü zaferle sonuçlanan Büyük Taarruz Harekâtı ise unutulmaması adına 30 Ağustos Zafer Bayramı olarak anılmıştır. Saltanatın kaldırılmasının ardından yeni bir rejim arayışına girişilmiş ve yeni yönetim anlayışımızın Cumhuriyet olacağı benimsenmiş ve 29 Ekim 1923 günü Cumhuriyet ilan edilmiştir. Cumhuriyetin ilan ediliş tarihi de Cumhuriyet Bayramı olarak kutlanmıştır. Tüm yurtta coşkuyla kutlanan bayramlar Tekirdağ'da da coşkuyla kutlanmıştır. Çalışmanın konusunu 1950-1980 yıllarında Tekirdağ'da Milli Bayram kutlamaları oluşturmaktadır. Törenlerin nasıl gerçekleştirildiği ve Tekirdağ halkının törenlere karşı tutumunun aktarılması amaçlanmıştır.

BayramlarCumhuriyet DönemiKutlamalar+2
Onur Reyhan
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Bulgaristan'dan Türk Göçünün (1989) Tekirdağ basınına yansıması

Bu çalışmada Bulgaristan'dan Türkiye'ye gerçekleşen 1989 Türk göçünün Tekirdağ basınına yansımasının ortaya konulması amaçlanmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde, Bulgarların kökeni, Bulgaristan'ın Osmanlı Devleti'nden ayrılıp özerk bir prenslik olarak ortaya çıkışından bağımsızlığını kazanıp ayrı bir devlet olarak kurulduktan sonra bünyesindeki Türklere, homojen bir Bulgar devleti oluşturmak amacıyla uygulamış olduğu politikalar ve bu politikaların sonucu olarak ortaya çıkan Türk göçünden bahsedilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde II. Dünya Savaşı'na kadar Bulgaristan'dan Türkiye'ye gerçekleşen Türk göçü, göçe giden süreç, göçün nedenleri ve sonuçları üzerinde durularak çalışmanın ana konusu olan 1989 yılında gerçekleşen göçten önceki süreç ele alınmış, bu kısımda hem ana kaynaklar hem ayın tarihlerinden hem de ulusal gazetelerden faydalanılmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise Bulgaristan'dan Türkiye'ye 1989 yılında gerçekleşen Türk göçü aktarılmaya çalışılmıştır. Bu konu işlenirken hem ana kaynaklar hem ulusal gazeteler hem de Tekirdağ yerel gazeteleri kaynak olarak kullanılmış ve göçe giden süreç, göçün nedenleri ve sonuçları üzerinde durulmuştur. Tekirdağ yerel basınından üç gazeteden faydalanılmıştır. Bunlar Yeni İnan gazetesi, Şarköy gazetesi, Trakya Doğuş gazetesidir. İncelenen gazetelerde göç haberlerine sıkça yer verildiği, göç süresince iki devlet arası ilişkilerin, göçmenlerin iskânının ve iş bulma durumları gibi birçok konuya yer verildiği saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Göç, Bulgaristan'dan Türk Göçü (1989), Tekirdağ, Tekirdağ Basını, Gazete.

Büşra Pektaş
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

H. 1255-1256 tarihli (No. 205) Rumeli Kazaskerliği Ruznamçe Defteri (Çeviriyazısı ve değerlendirilmesi)

Ruznamçe defterleri genelde Osmanlı taşra/kaza idaresinin, özelde ise ilmiye teşkilatının işleyişinin anlaşılması için başvurulması gereken önemli birer arşiv kaynaklarıdır. Rumeli Kazaskerliğine ait 205 numaralı ruznamçe defterinin çeviriyazısının yani günümüz harflerine çevrilerek değerlendirildiği bu çalışmada, H. 1255-1256 tarihlerinde gerçekleştirilen kadı ve müderris atamaları incelenmiştir. Atama kayıtlarından yola çıkılarak kadıların kazaları ne şekilde tasarruf ettikleri, kadıların görev süreleri, infisâl dönemleri, kadı ve müderrisler için kullanılan sıfat veya ön tabirlerin yanısıra kadıların diğer görevleri tespit edilmiştir. Bununla birlikte ruznamçenin kısa bir bölümünü oluşturan ve İstanbul'da bulunan medreselere yapılan atamalar da ele alınmış, veriler ilgili başlıklar altında işlenmiştir. Konular, ruznamçe defterinden örnekler verilerek ve ruznamçeden elde edilen bilgiler ışığında oluşturulan tablo, grafik ve şekillerle desteklenmiştir. Ayrıca çalışmamızda Osmanlı ilmiye teşkilatı, medrese ve müderrislik, kaza ve kadılık, mülazemet sistemi, kazaskerlik kurumu ve ruznamçe defterleri, ilgili kaynaklar ışığında genel olarak değerlendirilmiştir.

Sevda Akpınar
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Herodotos'un Historia'sı ışığında doğulu kraliçeler

ÖZET Kurum, Enstitü, ABD : Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, : Tarih Ana Bilim Dalı Tez Başlığı : Herodotos'un Historia'sı Işığında Doğulu Kraliçeler Tez Yazarı : Elif Demirtok Tez Danışmanı : Prof. Dr. Ayşen Sina Tez Türü, Yılı: Yüksek Lisans Tezi,2024 Sayfa Sayısı : 86 MÖ 5. yüzyılda yaşamış olan Herodotos'un Historia başlıklı eseri antik dönemin en önemli kaynaklarından biri olup dokuz bölümden oluşmaktadır. Herodotos, eserinde Yunan-Pers savaşlarından, Mısır'ın antik kültürüne, Asya'nın etnik gruplarından, Pers İmparatorluğu'nun yapısına kadar çeşitli konuları ele almıştır. Her bir kitap, farklı ülkelere, halklara ve konulara ayrılır. Ancak sadece savaşlarla sınırlı kalmayıp toplumsal cinsiyet konularına, özellikle de çalışma alanımızın bakış açısını oluşturacak olan kraliçelerden de bahseder. Herodotos'un kadınlar hakkındaki düşünceleri oldukça ilgi çekicidir çünkü mitleri ve hikayeleri birbirinden ayıran ilk tarih yazarıdır. Antik Yunan'da kadınlar ev içindeki işlerle ve aileleriyle ilgilenirken, erkekler dışarıda evlerini korumak ve siyasi toplulukta ailelerini temsil etmekle görevliydi. Tarihçinin kaynaklarının büyük çoğunluğu sözlü olup tüm Akdeniz Havzası'ndan alınmıştır. Bu nedenle de kadınlarla ilgili görüşleri, Yunan devletinin sosyal tartışmalarını veya belirli bir zamandaki endişelerini yansıtmakla kalmaz, aynı zamanda daha genel bir bakış açısını yansıtır. Herodotos, kralların siyasi otoritenin verdiği gücü kötüye kullanmalarının doğurduğu sonuçlardan bahsederek eşlerini mülkleri gibi görme eğiliminde olduklarını, onurları ayaklar altına alınan kraliçelerin bu durumlardan kurtulmak için güçlerini kullanarak yaptıkları planları detaylı olarak anlatır. Kraliçeler savaşı kendi kişisel meseleleri olarak görmek yerine ülkeleri adına hareket ederek söz konusu sorunların uzmanı gibi davranan sıra dışı figürlerdir. Bu kraliçeler savaşmak gibi sadece erkeğe ait olduğu düşünülen bir alanda varlıklarını göstermişler ve cesaretleriyle, yönetim kabiliyetleriyle, diplomasiyi kullanma becerileriyle erkek egemen dünyaya meydan okumuşlardır. Kültürel tarih ve toplumsal cinsiyet çalışmaları Antik Çağ'da kadınların, özellikle de yönetici kadınların toplumlararasındaki statülerini incelemede yeni olanaklar sunmayı amaçlayarak kadınların tarihsel kimliğini daha iyi anlamamıza yardımcı olur. Amacımız Herodotos'un eserindeki doğulu kraliçeleri, kraliçelerin diplomatik ve siyasi faaliyetlerini dönemin kadın temsilleri ve antik dünyada kadınlar için benimsenen sosyal durumların farklılığı üzerinden göstermektir. Herodotos'un eseri, kadınların çeşitli durumlarda nasıl temsil edildiğini ve antik dünyada kadınlar için çeşitli sosyal pratiklerin olduğunu göstermektedir. Herodotos, Yunan olmayan gelenekleri diğer yazarlardan farklı olarak değerli ve ilginç bulmuş ve hatta olumlu gördüklerini övmüştür. Eserinde yalnızca siyasi olayları ve devletleri değil Yunan kadınları ve barbar olarak nitelendirdiği doğulu halkların da kadınlarını ve kraliçelerini anlatmıştır. Anahtar Kelimeler: Savaşlar, Toplumsal Cinsiyet, Kraliçeler, Diplomasi, Siyaset.

Elif Demirtok
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Tanzimat döneminde Uluborlu kazası'nın idari, sosyo- kültürel ve ekonomik yapısı

Tanzimat Dönemi Uluborlu Kazası'nı konu alan doktora tezi çalışması; kazanın idari, sosyo-kültürel, ekonomik hayatı ve bu alanlar üzerinde Tanzimat sürecinin etkilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda kazanın idari yapısı ve kurumlarının, sosyal mekânlarının, maddi kültür öğelerinin, aile yapısı ve oluşumunun, toplumsal olaylarının ve kazanın iktisadi dinamiklerinin aydınlatılması hedeflenmiştir. Belirlenen hedefler doğrultusunda kazanın sicil kayıtları başta olmak üzere Devlet Arşivlerinde yer alan belge grupları, diğer arşiv kaynakları ve tetkik eserler incelenmiştir. Tanzimatla oldukça geniş kapsamda başlayan ve merkezden taşraya aşamalı olarak gerçekleştirilen modernizasyon ve yeniden yapılandırma süreci, Uluborlu'nun idari yapısı ve kurumlarını da şekillendirmiştir. 1842 yılı taşra idari düzenlemesiyle kaza idari statüsü kazanan Uluborlu Kazası'nda, hükümet merkezinde yapılan düzenlemelere paralel olarak, 1868 yılında Müslüman ve gayrimüslim halk temsilcilerinin de bulunduğu meclisler faaliyet göstermeye başlamıştır. Kazada aile oluşumu üzerinde şer'î hukuk geçerli olsa da Tanzimat Dönemi'nde ailenin oluşumu ilgili yapılan düzenlemelerin ve poligam evlilikler üzerinde modernite anlayışının etkileri görülmüştür. Genişletilmiş çekirdek aile karakteri gösteren kazada, ailelerin sahip oldukları çocuk sayısı ve gelir miktarı ilişkiselliği doğru orantılı olmuştur. Ekonomik olarak orta sınıfın hakim olduğu Uluborlu Kazası'nda; ekonominin temeli tarım ve hayvancılığa dayalı olmakla birlikte dericilik, demircilik ve dokumacılığa bağlı sektörler ticari hayatı canlı kılmıştır. Döneminin eşitlik ve adalet anlayışı çerçevesinde kazanın vergi sisteminde yeni düzenlemelere gidilmiş; fakat bu süreçte yaşanan doğal afetler zaman zaman kaza halkını vergi ödemek bir yana muhtaç hale getirmiştir. Sonuç olarak Tanzimat sürecinin merkezde başlayıp peyderpey taşrada hayat bulan idari, kurumsal, toplumsal ve ekonomik olarak dönüşümünün etkileri Uluborlu kazasında da görülmüştür.

Isparta-Uluborlu
Dilek Şenkul
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Bir siyasetçi ve devlet adamı olarak Şevket Raşit Hatipoğlu

Şevket Raşit Hatipoğlu, resmi kayıtlara göre 1898 yılında doğmuş olarak kabul edilse de aslında 1900 yılında İzmir'in Menemen ilçesine bağlı Helvacı köyünde dünyaya gelmiştir. İlk eğitimini doğduğu köyde, orta eğitimini Menemen ve Kırkağaç'ta tamamlamıştır. 1913 yılında Bursa Ziraat Ameliyyat Mektebinden ardından 1923 yılında Halkalı Ziraat Mektebinden mezun olmuştur. Daha sonra girdiği yarışma sınavını kazanarak 1925 yılında iktisat ve zirai iktisat alanlarında uzmanlaşmak için Paris'e gönderilmiştir. 1926 yılında ise hükümet tarafından Almanya'ya eğitim için nakledilmiştir. 1931 yılında Türkiye'ye dönmüş ve Ankara Yüksek Ziraat Okulunda öğretim görevlisi olarak işe başlamıştır. Tek parti döneminde önce Afyonkarahisar Milletvekili olarak siyasi hayata giriş yapmıştır. Şevket Raşit Hatipoğlu, 1941 yılında yapılan ara seçimlerde Afyonkarahisar Milletvekili seçilmiştir. 1943'de yapılan genel seçimlerde Mecliste Manisa Milletvekili olarak yer almıştır. Bu arada I. ve II. Şükrü Saraçoğlu Hükümetleri döneminde ise Tarım Bakanlığı görevinde bulunmuştur. Bu görevde iken 1945 Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu Meclis tarafından kabul edilmiştir. Şevket Raşit Hatipoğlu, Demokrat Parti'nin zaferi ile sonuçlanan 14 Mayıs 1950 tarihindeki seçimlerde de aday olmasına karşın milletvekili seçilememiştir. 27 Mayıs askeri darbesi sonrasında tekrar aktif siyasete dönen Hatipoğlu, 1960 Kurucu Meclisinde CHP temsilcisi olarak bulunmuştur. II. İnönü Koalisyon Hükümeti'nde, 1962 ve 1963 yılları arasında, Millî Eğitim Bakanlığı görevine getirilmiştir. 1967 yılında CHP'den ayrılmıştır. 1967'de kurulan Güven Partisinin kurucuları arasında yer almıştır. 1969 seçimlerinde kazanamayınca siyasi hayatı sona ermiştir. 1973 yılında Ankara'da vefat etmiştir. Anahtar Kelimeler: Cumhuriyet Halk Partisi, Çay, Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu, Şevket Raşit Hatipoğlu, Tarım Bakanlığı, Türkiye.

Cumhuriyet Halk PartisiTarım BakanlığıTürkiye+1
Şefika Özmen
Süleyman Demirel University · Sosyal Bilimler Enstitüsü
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Cengiz sonrası dönemde Çağatay coğrafyasında (Türkistan) bölgeselleşme ve yerelleşme (1226-1599)

Cengiz Han, dağınık Moğol kabilelerini bir araya getirerek tek bir bayrak altına toplayarak kurduğu imparatorluğunun kurumsal yapısında meritokrasiye dayalı atamalar yapmıştır. Moğol İmparatorluğu kısa zamanda sınırları genişlemesinde ve başarılarında başat faktör olmuştur. Cengiz Han, henüz ölmeden evvel büyük imparatorluğunu 4 oğlu arasında tek bir merkezden yönetilecek şekilde paylaştırırken, aynı zamanda onlara rehberlik edecek ve ulusunu teşkil edecek 4 Noyan/Ulus Emiri ve onların idare ettiği binlik kuvvetler tahsis etmiştir. Tıpkı imparatorluğun uluslara tımar edilmesi gibi uluslarda kendi içerisinde hana bağlı idari merkezlere bölünmüş ve bu merkezlerin başına ulus emirleri geçmiştir. Kurulan hanlıklarda muktedir olmayan hükümdarlar yüzünden yaşanan otorite boşluğu, bozkır aristokrasisinin ananeleri ve kalıtımsal ayrılacaklar elde eden ulus emirlerinin, yerelleşerek merkezi otoriteyi tehdit etmelerine mümkün kılmıştır. Artık ulus emirleri, hanlık seçimlerinde karar alıcı organ olmuş ve hatta kendi menfaatleri doğrultusunda hanların tahta çıkmasını desteklemiş yahut tahttan indirmiştir. Böylece rekabet ortaya çıkarken, Cengiz Han'ın neslinden gelen hanlar, emirlerin kendi meşruiyetini sağlama aracı haline gelmesine neden olmuştur. Türkistan'da ise Çağatay Hanlığı'nın yıkılmasına paralel olarak güç kazanan kabile beylerinden biri olarak Emir Timur, gerçekleştirdiği kabile içi siyaset, seferler ve karizmatik liderliğiyle döneminin en güçlü siyasi yapılarından birini vücuda getirmiştir. Ancak onun ölümünden sonra halefleri onun kadar muktedir bir hükümdar olamamış, siyasi arenada destek bulma adına kabile beyleri ve din adamlarına soyurgallar yoluyla toprak ihsan etmişlerdir. Taht kavgaları ve verasetteki belirsizlik Timurlular Hanedanı'nın sonunu getirirken bölgede yükselen Cengiz soylu Şeybaniler Hanedanı bölgeyi hakimiyeti altına almıştır. Şeybaniler, hakimiyette ortaklık ve toprakların idari merkezler şeklinde bölünmesi yoluna gitmiş ve bu durum merkezin gücünü sınırlar hale gelmiştir.

Siyasi tarihSosyal tarihTürk siyasi tarihi+1
Ömer Gök
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Tarihsel yapıların derinliği: Fernand Braudel ve Annales Okulu'nun yenilikçi bakış açısı

Fernand Braudel'in tarih felsefesi ve Annales Okulu'nun yenilikçi metodolojisi üzerine odaklanan bu tez, Braudel'in uzun süre (longue durée) yaklaşımını incelemeyi hedeflemektedir. Braudel, tarihi sadece kısa vadeli olaylarla değil, coğrafi ve sosyal yapılar gibi uzun vadeli değişimlerle ele alarak tarihin daha kapsamlı bir perspektifle anlaşılmasını savunur. Bu bağlamda Braudel, zamanı üç katmanda analiz eder: uzun süre (coğrafi zaman), konjonktür (sosyal zaman) ve olay süresi (bireysel zaman). Uzun süre, iklim ve coğrafi yapılar gibi değişimlerin yavaş ve kalıcı etkilerini incelerken; konjonktür, ekonomik ve toplumsal yapılar arasındaki ilişkileri ortaya koyar. Olay süresi ise savaşlar, devrimler ve siyasi olaylar gibi kısa vadeli değişimlere odaklanır. Braudel'in bu üç katmanlı zaman anlayışı, tarihçilerin olayları ve yapısal değişimleri daha geniş bir bağlamda ele almalarına olanak tanır. Annales Okulu'nun kurucuları Lucien Febvre ve Marc Bloch'un etkisiyle Braudel, tarih yazımında coğrafya ve ekonomi gibi disiplinler arası yaklaşımları benimsemiştir. Bu tez, Braudel'in tarih anlayışının somut örneklemelerle nasıl uygulandığını ve tarih felsefesinin günümüzdeki geçerliliğini tartışır. Braudel'in "Akdeniz ve Akdeniz Dünyası" ve "Maddi Uygarlık" gibi eserleri üzerinden yapılan analizler, onun tarih yazımına getirdiği yeniliklerin modern tarihçilik üzerindeki etkilerini vurgular. Tez, Braudel'in metodolojik çerçevesini ve uzun süre kavramını kullanarak tarihsel olayların ve yapısal süreçlerin daha derinlemesine anlaşılmasına katkıda bulunmayı amaçlar.

Annales Tarih OkuluTarihTarih metodolojisi
Gülşah Şahin
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Türkiye Cumhuriyeti'nde havacılık sanayiinin gelişimi: Resmi ve özel uçak imalatları üzerinden tarihsel bir değerlendirme (1925–1952)

Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyeti'nde 1925 – 1952 yılları arasında kamu ve özel sektör tarafından gerçekleştirilen uçak üretim faaliyetlerini ve ülkenin havacılık alanındaki gelişimini değerlendirmektedir. Çalışma, uçak üretim teknolojisinin, uçak teknolojisinin ve havacılık eğitiminin gelişim sürecini ortaya koyması bakımından önemlidir. Balkan Savaşları, I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı döneminde yurt savunmasında dışarıdan temin edilen uçaklar kullanılmış, ancak uçak ve yedek parça temininde sıkıntılar çekilmiştir. Bu nedenle Cumhuriyetin kuruluşu ile birlikte havacılık alanında dönemin teknolojik gelişimine uygun uçaklar imal etmek için çalışmalar başlatılmıştır. Bu çerçevede, 1926 yılında açılan Tayyare Motor Türk Anonim Şirketi (TOMTAŞ), TOMTAŞ'ın kapanmasından sonra 1931 yılında açılan Kayseri Tayyare Fabrikası ve Eskişehir Tayyare Fabrikası, Türk Hava Kurumu tarafından 1939 yılında kurulan Etimesgut Uçak Fabrikası ve 1944 yılında kurulan Gazi Uçak Motor Fabrikası ile özel sektör tarafından, 1930 yılında kurulan Vecihi Hürkuş Uçak İmalathanesi ve 1936 yılında kurulan Nuri Demirağ Uçak Fabrikası'nın üretim faaliyetleri değerlendirilmiştir. 1925 – 1952 yılları arasında gerçekleştirilen uçak üretim faaliyetleri, Türk havacılığında uçak üretim sanayiinin gelişimine, havacılık teknolojisinin gelişimine, havacılık eğitim faaliyetlerinin gelişimine, kalifiye personelin yetiştirilmesine, motor ve yedek parça üretim sektörünün gelişimine zemin hazırlamıştır. Dolayısıyla sanayiinin alt dalı olan havacılık sanayiinin Türkiye'deki gelişimi açısından bu dönemde yapılan çalışmalar büyük önem taşımaktadır.

Türk Hava Kurumu
Ali Rıza Yeşilırmak
Süleyman Demirel University · Sosyal Bilimler Enstitüsü
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Cumhuriyetin ilk yıllarında Türkiye'de spor, sporda teşkilatlanma ve Alman etkisinde Türk Spor Kurumu Dergisi (1936-1938)

Dünyada spor anlayışı Sanayi Devrimi'nden sonra değişmiş ve yaygınlaşmış, Osmanlı Devleti içinde bulunduğu iktisadi, askeri ve sosyal sorunlar sebebiyle sporun bu hızlı ivmelenmesini yakalayamasa da Batılılaşma hareketleri ile sporda değişim süreci başlamıştır. 1900'lü yıllarda sporun gelişimi hızlanmış, Türk sporunda önemli aktörlerden; Beşiktaş, Galatasaray, Fenerbahçe gibi birçok spor kulübü kurulması, ligler organize edilmesi, Olimpiyat Oyunları'na ilk kez sporcu gönderilmesi gibi önemli hadiseler yaşanmıştır. 1920'li yıllarda sporda merkezi örgütlenme önemsenmiş ve spor kulübü yöneticileri bir araya gelerek ilk merkezi spor örgütlenmesi olan Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı'nı kurmuştur. Bu süreçte yurt dışındaki spor örgütlenmeleri de incelenmiş, spor uzmanları Türkiye'ye davet edilmiş, öğrenciler yurt dışına gönderilmiştir. Carl Diem iki ay boyunca Türkiye'nin çeşitli illerini gezerek çalışmalarını raporlamıştır. 1929 Ekonomik Buhranı, olimpiyat oyunlarında alınan başarısız sonuçlar, yönetimsel sıkıntılar ve devletleşme olgusunun güçlenmesi neticesinde 13 Şubat 1936'da Türk Spor Kurumu kurulmuştur. Yarı resmi kurgulanan TSK'nın 1936 Olimpiyatlar'ından sonra CHP'ye üye olması Türk sporunun devlet himayesine geçme sürecini hızlandırmıştır. Tek Parti Döneminde iki yıl faal olan TSK bazen eleştirilse de geleneksel ve modern spor faaliyetlerinin hızlandığı, kurumsallaşma çalışmalarının yapıldığı, yabancı uzmanlardan faydalanıldığı, halk arasında sporun daha da yaygınlaştığı bir geçiş dönemi olmuştur. Bu çalışmada Türk sporunun gelişiminde temeli oluşturan cumhuriyetin ilk yıllarındaki spor tarihsel veri kaynakları ile araştırılmış ve geçmiş çalışmalarda detaylı incelenmemiş olan Türk Spor Kurumu döneminin politikaları kurumun yayın organı olan Türk Spor Kurumu Dergisi de göz önünde bulundurularak incelenmiştir.

Mehmet Akif Bal
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Orta Anadolu ve Akdeniz Bölgelerinde kurulan Türkmen beyliklerinin bibliyografyası

1071 Malazgirt Muharebesi'nden sonraki süreçte teşekkül eden Türkiye Selçuklu Devleti, 1243 Kösedağ Savaşı'nın akabinde Moğol istilasına uğramış ve gerileme dönemine girmiştir. Türkiye Selçuklu Devleti'nin zayıflamasıyla birlikte Batı Anadolu, Orta Anadolu, Akdeniz ve Karadeniz bölgelerinde Moğol istilasının etkilerinden kaçan Türkmen boyları, bağımsız hareket ederek Türkmen beyliklerini inşa etmişler ve böylelikle Anadolu'da İkinci Beylikler dönemini başlatmışlardır. Türkiye Selçuklu Devleti'nin halefi olmaya aday olan bu beyliklerin her birisi Anadolu'nun Türkleşmesinde büyük rol oynamıştır. Hatta Türk tarihinin en önemli devletlerinden birisi olan Osmanlı İmparatorluğu'nun kurucu unsuru Osmanoğulları Beyliği de İkinci Beylikler Dönemi'nin önem arz eden Türkmen beyliklerindendir. Türkiye'de Orta Çağ Türk-İslam Tarihi literatüründe önemli yere sahip olan İkinci Beylikler Dönemi hakkında gerçekleştirilen çalışmalar genellikle Osmanoğulları Beyliği hakkındadır Karamanoğulları, Eşrefoğulları, Eretna Beyliği ve Kadı Burhâneddin Devleti gibi Orta Anadolu'da kurulan Türkmen beylikleri ve Ramazanoğulları, Hamidoğulları, Tekeoğulları, Alâiyye Beyliği ve Dulkadiroğulları gibi Akdeniz Bölgesinde kurulan Türkmen beylikleri hakkında yapılan çalışmalar çok azdır. Bu alanda yeterince çalışma yapılmamasının sebebi, söz konusu beylikler hakkındaki kaynakların yetersiz oluşu ve Arapça kaynaklardan yeteri kadar istifade edilmemesidir. Çalışmamızın amacı bu kaynaklar ile ilgili bilgi vermek ve bahsi geçen beylikler hakkında geniş kapsamlı bir literatür taraması yaparak ilgili dönemle alakalı araştırmacılara ışık tutmaktır

Yaseen Issam Husnı Alsharıf
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Türklerin İslamiyeti kabulüne kadar tarihte Türk göçleri

Göç, insanın temel ihtiyaçlarını karşılamak amacı ile toplu ya da bireysel olarak yaşadığı mekandan şartların daha elverişli olduğu mekanlara gerçekleştirdiği yer değiştirme hareketidir. Dünya tarihi, çeşitli sebepler ile gerçekleşen sayısız göç hareketlerine tanıklık etmiştir. Türk yaşam tarzının göçebe olduğunu ileri süren bazı Batılı ve Türk araştırmacılar bulunsa da buna katılmak mümkün değildir. Zira köklü bir kültür, kuvvetli bir töreye sahip olan ve sayısız devletler kuran Türk toplumunun tam manasıyla göçebe olduğunu ileri sürmek doğru olmayacaktır. Bu nedenle yapılan yer değiştirme hareketlerinin sebepleri dikkate alınarak Türkler için göçebe değil konargöçer topluluk tabirini kullanmak daha yerinde olacaktır. Diğer göçebe toplumlarda görülen kanunsuzluk ve düzensizliğin Türklerde görülmemesi de bu düşünceyi desteklemektedir. Nitekim devlet yönetimini ve sosyal hayatı düzenleyen kurallar ile vatan kavramının varlığı buna en büyük kanıttır. Gerek yazılı kaynaklar gerekse destan ve efsaneler gibi sözlü kaynaklar incelendiğinde göçün yalnızca toplu yer değiştirme hareketi olmadığı anlaşılmaktadır. Yine göçler sadece kutsiyet atfedilen yerlere yapılan fütuhatlar ile olmamış iklim şartlarının zorluğu, nüfus artışı, siyasi anlaşmazlıklar nedeniyle de gerçekleşmiştir. Giriş bölümünde Türk adının anlamı, Türk soyu hakkındaki rivayetler, Türk boyları, Türklerin inançları ve tezde yararlanılan kaynaklar hakkında bilgi verilmiştir. İlk bölümde, göç kavramı üzerinde durulmuş, tanımı, türleri ve sebeplerinden bahsedilmiştir. Ayrıca göçebe ve konargöçer hayat tarzı hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde, Türklerin yaşamış oldukları coğrafyanın özellikleri ve sosyal yapı anlatılmıştır. Türk topluluklarının göçleri M.Ö. ve M. S. olarak iki başlık altında incelenmiştir. Kavimler Göçü başta olmak üzere, Hun, Uygur, Göktürk, Oğuz topluluklarının göçleri ile Avrupa ve Balkanlara göç eden topluluklar hakkında bilgiler verilmiştir. Göçlerin sosyal hayata olan etkisi ise destan ve efsanelerden yararlanılarak detaylı olarak yorumlanmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise, Türk göçlerinin sebep ve sonuçları üzerinde durulmuştur. Göçlerin sebepleri ekonomik, coğrafi, sosyal ve siyasi olarak ele alınmıştır. Ayrıca göçlerin karakterini yansıtması açısından önemli olan cihan hakimiyeti anlayışının etkisi incelenmiştir. Türk göçlerinin sonuçları ise dünya ve Türk tarihi açısından iki farklı başlık altında değerlendirilmiştir. M.Ö. ilk devirlerden M.S. XI. yüzyıla kadar yapılan Türk göçleri, Türk kimliği ve töresi ön plana çıkarılarak anlatılmıştır. Türklerin yalnızca en basit ifadeyle göçebe bir topluluk olmadığı, yapılan her göç hareketinin ekonomik, coğrafi, sosyal ve siyasi sebepleri olduğu tespit edilmiştir. Türk göç hareketlerini geniş kapsamda ele alan çalışma, yurt edinme gayesindeki Türklerin geçirdikleri süreçleri ifade etmektedir. Türk göç hareketleri, Türk efsane ve destanlarındaki yeriyle, sosyal ve siyasi hayatı şekillendiren cihan hakimiyeti ülküsü temel alınarak açıklanmıştır. Anahtar Kelimeler: Göç, Türk, İslamiyet öncesi, Konargöçer, Göçebe.

Bozkır kültürüEski TürklerTürk destanları+3
Aleyna İzmirlioğlu
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Muînülfukarâ Ahmed bin Mahmûd'un Târîh-i Mollazâde der Zikr-i Mezârât-ı Buhârâ adlı farsça eserinin çevirisi ve değerlendirilmesi

Buhârâ Orta Asya'nın dikkate değer şehirlerinden ve dünya tarihinin önemli merkezlerinden bir tanesi olmuştur. İslâmiyet öncesi ve sonrası dönemlerde farklı toplumların merkez noktası haline gelen Buhârâ, konumu itibariyle de İpek yolu üzerinde yer almasından dolayı tarih boyunca bir cazibe merkezi olmuştur. Ayrıca şehir tarih boyunca içerisinde barındırdığı şahsiyetlerle de kendisinden söz ettirmiştir. Dönemin yazarlarından olan araştırmacı, âlim, gizemci olan ve soylu bir aileye mensup olan Ahmed b. Mahmûd yazmış olduğu Târîh-i Mollazâde der Zikr-i Mezârât-ı Buhârâ adlı eseriyle de bu şahsiyetlerin mezârlıklarını, nerede gömülü oldukları ve türbe ziyareti âdapları hakkında bilgiler vermiştir. XV. yüzyılın ilk çeyreğinde Farsça dilinde yazılan ve iki bölüme sahip olan bu eser Türk tarihinin önemli kişileri hakkında bilgi verirken Buhâra tarihinin önemli bir parçasını oluşturan Türk hâkimiyetinin de anlaşılmasına olanak tanımaktadır. Özellikle kaynak eserlerin alana kazandırılmasıyla daha önce yapılan çalışmalarda aydınlatılamayan veya doğrulanamayan hâdiseler ve tarihler bu tarz kaynak tercümeleriyle giderilebilmektedir. Türkiye'de bu eserin tercümesinin yapılmamış olması tarafımızca eksiklik olarak görülmüş ve Türk tarih literatürüne kazandırılması gerekliliği anlaşılmıştır. Bu nedenle tercümesini yapmış olduğumuz bu eserin Buhâra ve Türk tarihi açısından önemi anlatılmaya çalışılacaktır.

Buhara
İbrahim Furkan Taner
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00