33
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Turizm yapılarının güneş enerjili su ısıtma sistemlerinin optimum kullanımı açısından değerlendirilmesi (Antalya örneği)
Turizm yapılarında toplam enerjinin ortalama % 60'ı ısı enerjisi, % 40'ı elektrik enerjisi olarak tüketilmektedir. Isı enerjisinin de yaklaşık %20'si sıcak su gereksinimi için harcanmaktadır. Ülkemizdeki turizm yapıları düşünüldüğünde, sıcak su gereksinimi için harcanan enerji miktarının çok önemli boyutlarda olduğu açıkça görülmektedir.Bu tezde, turizm yapılarında yaygın olarak kullanılan temel plan tipleri ve çatı seçenekleri incelenerek, kullanım sıcak suyu eldesi amacıyla güneş enerjisinden optimum yararlanmayı sağlayan plan tiplerinin ve uygulama şekillerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Uygulama hesapları; güneşlenme potansiyelinin yüksek olması ve 1000'i aşkın tesis ve 450.000 yatak kapasitesiyle de en fazla turizm yapısına sahip olması nedeniyle Antalya ili için yapılmıştır.Çalışma altı bölümden oluşmaktadır.1.Bölümde; çalışmanın amacı ve gerekliliği açıklanmış,2.Bölümde; güneş enerjisi ve kullanım alanları, Türkiye'nin güneşlenme potansiyeli ve diğer ülkeler arasındaki yeri, Dünya'da termik güneş enerjisi pazarı ve uygulama politikaları,3.Bölümde; turizm yapıları, Antalya'daki turizm yapılaşmasının değerlendirilmesi, güneş toplaçları, güneş enerjili su ısıtma sistemleri ve çalışma prensipleri anlatılmıştır.4.Bölümde; güneş enerjili su ısıtma sistemlerinin optimum kullanımına yönelik bir yaklaşım, yaklaşımın tanımı, amacı, aşamaları ve adımları açıklanmış,5.Bölümde; Antalya ili için yaklaşımın örneklemesi yapılmış ve sonuçları değerlendirilmiştir. Buna göre; otellerde sıcak su ihtiyacı hesaplanmış, Antalya ilinin şebeke suyu sıcaklık verileri elde edilmiştir. İlin, aylara göre yatay düzleme gelen güneş ışınımı verilerinden, aylara göre eğik düzleme gelen güneş ışınım değerleri hesaplanarak, sıcak suyun güneş enerjisiyle sağlanması durumunda gerekli olan enerji ihtiyaçları hesaplanmıştır. Belirlenen plan tiplerinde; yapı formu, çatı biçimi, yönlenme, toplaç eğim açısı, toplaç yerleşim konumu, gölgeleme mesafesi, ölçütlerine göre çatı yüzeyine yerleştirilebilecek toplaç sayıları belirlenmiş, yönlenme durumlarına göre toplaçların güneşten elde edebilecekleri enerji miktarları ve sıcak su ihtiyacını karşılama oranları hesaplanmıştır. Tesis yatırım maliyetleri ve geri ödeme süreleri dikkate alınarak plan tiplerinin `kazanç/yatırım' oranlarına göre ekonomiklik analizleri yapılmış, tüm plan tipleri için elde edilen sonuçlar verilmiştir.6.Bölümde; sonuç ve önerilere yer verilmiştir.Anahtar Kelimeler: Turizm yapıları, güneş enerjisi, güneş enerjili su ısıtma sistemleri, ekonomik analiz.
Ölçütlere dayalı değerlendirme ve sertifika metotlarından LEED ve BREEAM'in Türkiye uygulamalarına yönelik irdeleme ve öneriler
?Enerji Etkin Konut Uygulamalarında Yurtdışında Uygulanan Yönetmeliklerin İrdelenmesi ve Türkiye'ye Adapte Edilmesi? konulu çalışma dört bölüm olarak yürütülmektedir.Birinci bölümde; çalışma tanımlanarak amacı, kapsamı ve çalışma yürütülürken izlenen yöntem anlatılmaktadır.İkinci bölümünde; `Sürdürülebilirlik Kavaramı ve Yapıların Sürdürülebilirliği' başlığı altında; `Sürdürülebilirlik' kavramının ortaya çıkış sürecine değinilerek, tanımı yapılmış ve belirtilen sürdürülebilir yapı ilkeleri doğrultusunda yapıların sürdürülebilirliğini ölçmeye yönelik metotlardan bahsedilmiştir. Bu kapsamda ele alınan `Ölçütlere Dayalı Değerlendirme ve Sertifika Metotları'ndan dünya üzerinde en yaygın kullanıma sahip olan BREEAM ve LEED altyapı ve işleyişleri çerçevesinde detaylı olarak incelenerek karşılaştırılmıştır.Üçüncü bölümde; Türkiye'de yapıların sürdürülebilirliğine yönelik yürütülen çalışmalar kapsamında BREEAM ve LEED uygulamalarından ulaşılabilen örnekler incelenmiş, uygulamalara yönelik saptamalarda bulunularak Türkiye için geliştirilebilecek bir metoda yönelik öneriler sunulmuştur.Dördüncü bölümünde; çalışmaya ait değerlendirme ve sonuca yer verilmiştir.Anahtar Sözcükler: Sürdürülebilirlik, yapıların sürdürülebilirliği, ölçütlere dayalı değerlendirme ve sertifika metotları, BREEAM, LEED
Faz değişim malzemelerinin ısıl enerji depolama amacıyla yapı elemanlarında kullanılması
Günümüzde, yapıların yaşam döngüsü boyunca harcadıkları enerjinin büyük kısmı ısıtma ve soğutma sistemlerinde kullanılmaktadır. Ancak, sadece pasif sistemlerin kullanılmasıyla yapıların yılın büyük kısmında iç ortam konfor koşullarına ulaşılabilmesi olanaklı değildir. Bu amaçla, arasında faz değişim malzemelerinin (FDM) de olduğu, yeni malzeme ve yapı bileşenlerinin kullanımı yaygınlaşmaktadır. Bu çalışmada, FDM'lerin yeni yapı malzemesi olarak ısıl depolama amacıyla yapı bileşeni üretiminde ve dolayısıyla yapı mimarisinde kullanımının getirebileceği olası enerji kazanımını irdeleyebilecek bir yöntem geliştirilmesi amaçlanmıştır.Başlangıçta sorun tanımı, çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi açıklanmıştır. Daha sonra; ısıl enerji depolama (IED) ve FDM ile ilgili temel kavram ve terimler aktarılmıştır. Buna ek olarak FDM'lerin seçim ölçütleri, FDM kullanılarak tasarlanmış yapı elemanları ve mimari uygulamaları ile ilgili çalışmalar verilmiştir.Bunu takiben, kurgulanan yaklaşım açıklanmıştır. Yaklaşım dört adımdan oluşmaktadır. Bunlar:(1) Kullanılacak FDM ve yapı elemanı detayının belirlenmesi,(2) FDM'nin ve FDM içeren yapı bileşeninin ısıl depolama davranışını ölçmek amacıyla kurgulanan deneysel çalışma,(3) Ticari bir modelleme programı yardımıyla elemanın ısıl davranışının değerlendirilmesi için yapılan sayısal çalışma, ve(4) Gerçekleştirilen simülasyon çalışmaları ışığında yapı elemanı kullanımının sağladığı enerji tasarrufunun hesaplanması ile sonucun değerlendirilmesidir.Kurgulanan yöntem bir örnek üzerinde uygulanarak tartışılmıştır. Seçilen örnek, gizli ısıl depolama sistemine sahip FDM'li bir düz çatının ülkemizdeki dört farklı iklim bölgesinde, sabit sıcaklık kontrollü binaların soğutma yükünü azaltmak amacına ne derecede katkıda bulunabileceğinin incelenmesidir.Sonuçta, FDM ile geliştirilen yeni yapı bileşenlerinin mimaride kullanımına yardımcı olabilecek aktarılan yöntemin sonuçları, çizilen kavramsal çerçeveye ve örnek uygulamalarından elde edilen verilere dayanarak tartışılmış ve konu ile ilgili daha sonraki araştırmalar için önerilerde bulunulmuştur.
Yenilenebilir enerji kaynakları kullanan enerji etkin binaların yapı bileşeni açısından irdelenmesi
Günümüzde ekonomik ve teknolojik gelişmelere bağlı enerji talebindeki artış, bu enerjinin yanlış kaynaklardan sağlanması sonucunda çevreye ve ülkelerin ekonomisine verilen zarar her geçen gün artmaktadır. Enerjinin yenilenebilir enerji kaynaklarından, çevreye zarar vermeyen yöntemlerle sağlanması bir çözüm önerisi olarak karşımıza çıkmaktadır.Mimari yapıların çevre üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltılmasını sağlayan ekolojik tasarım kriterleri ve yapı bileşeni ölçeğinde çözüm önerilerinin tanıtılmasını amaçlayan çalışma beş bölümden oluşmaktadır:Birinci bölümde, problem tanımlanmış olup, çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi belirlenmiştir.Çalışmanın ikinci bölümünde çevre bilincinin vurgulanması açısından enerji, çevre sorunları, fosil enerji kaynakları ve çevreye tahribat konularının üzerinde durulmuştur. Bu sorunların çözümüne yönelik ortaya çıkan yenilenebilir enerji kaynakları kavramı açıklanarak bu enerji türleri sınıflandırılmıştır. Enerji etkin bina kavramı üzerinde durularak gelişim süreci ele alınmıştır.Çalışmanın üçüncü bölümünde, yenilenebilir enerji kaynaklarının binalarda kullanım sistemleri açıklanmış, yapı bileşenleri üzerindeki uygulamalar ve teknolojik gelişmelerin bu sistemler üzerindeki etkisi ele alınmıştır.Çalışmanın dördüncü bölümünde, üçüncü bölümde anlatılan kriterler ışığında son 15 yıl içerisinde inşa edilen enerji etkin binalarda, yenilenebilir enerji kaynaklarının yapı bileşeni ölçeğinde nasıl kullanıldığı detaylı olarak incelenmiştir. Tüm incelenen örnekler bir tabloda bir araya getirilerek karşılaştırılmış ve yorumlanmıştır.Son bölümde ise elde edilen sonuçlar değerlendirilmiştir.
Hareketli çatıların yapısal özelliklerinin sistematik olarak incelenmesi
Hareketli çatılar, bir yapı çatısının tamamının veya bir kısmının hem açık hem de kapalı durumlarda kullanımının sağlandığı çatılardır. Geçmişten bu yana kullanılmakta olan hareketli çatı sistemlerinde, strüktür sistemi ana işlevden uzaklaşmamakta, aksine mekanın işlevine özellikle dış hava koşulları ve dış fiziksel etkiler yönünden avantaj sağlamaktadır.Bu avantajlarından dolayı hareketli çatı strüktürlerinin günümüzde kullanımı gelişen teknolojiyle birlikte her geçen gün artmaktadır. Bu çalışma tasarımcılara bu alanda sağlam bilgiler verebilmek amacıyla belirli bir sistematik çerçevesinde yapılmıştır.Tezin ikinci bölümünde hareketli çatıların tanımı yapılmış, hareketli çatı strüktürlerinin tarihçesinden bahsedilmiş ve hareket özelliklerine göre ana ve alt sınıflandırmalar yapılmıştır. Tezin üçüncü bölümünde tablolar oluşturulmuş ve belirli bir sistematik içerisinde konuyla ilgili örnekler anlatılmıştır. Tezin dördüncü bölümünde ise, üçüncü bölümde anlatılan örnekler ayrıntılarıyla irdelenmiştir. Bu örneklerden elde edilen bilgiler daha kapsamlı ve karşılaştırmalı olarak grafiklendirilmiştir. Bu grafiklendirme neticesinde hareketli çatı sistemleri değişik nicel ve nitel özelliklere göre karşılaştırılmış ve istatistiksel sonuçlara ulaşılmıştır.
Kompozit yapı malzemelerinin performans özelliklerinin ve mimarlıkta kullanım olanaklarının araştırılması
Bu çalışmada, Kompozit yapı malzemelerinin performans özellikleri ve mimarlıkta kullanım olanakları irdelenmiştir.Öncelikle kompozit ve kompozit malzeme kavramları tanımlanmıştır. Mimaride kullanım amaçları göz önünde bulundurularak kompozit malzemeler incelenmiştir.Bu yapı malzemelerinin bileşen özellikleri, üretim boyutları, yapıdaki kullanım yeri ve montaj şekilleri hakkında bilgi verilmiştir.Kompozit malzemelerin fiziksel, kimyasal, mekanik özellikleri tablo aracılığıyla birbirleriyle karşılaştırılmıştır. Ardından çalışma ile ilgili değerlendirmeler yapılmıştır.
Yeşil çatı sistemlerinin yapım açısından irdelenmesi
Yeşil çatılar (bahçe çatılar) önceleri insanların kendilerini rahat hissedebilecekleri mekanlar oluşturmak üzere tasarlanırken, günümüzde teknolojik olanakların da artmasıyla birçok açıdan faydasının bilimsel olarak kanıtlandığı ve farklı mekan düzenlemelerine göre kullanımının şekillendiği sistemler olarak karşımıza çıkmaktadır.Özellikle Almanya gibi yeşil çatı sektörünün gelişmiş olduğu ülkelerde yeşil çatılar ile ilgili yayınlanmış dökümanların; bu konuda faaliyet gösteren firmalar ve bu firmalara özgü yapım yöntemlerinin geliştirilmiş olması yeşil çatı tasarımcılarının yapım sürecinde ufkunu açmaktadır.Ülkemizde ise bu konuda faaliyet gösteren belli başlı firmalar olmasına rağmen yapım süreci hakkında detaylı bilgiye ulaşabileceğimiz bir çalışma olmaması nedeniyle bu çalışmada yeşil çatı sistemlerinin yapım süreci hakkında ulusal ve uluslararası kaynaklardan yararlanılarak süreç hakkında bir fikir edinme sağlanmaya çalışılmıştır.Beş bölümden oluşan bu çalışmanın;Birinci bölümünde; çalışmanın amacı, kapsamı yöntemi belirlendikten sonra konu ile ilgili belli başlı tanımlamalar, standartlar ve kuruluşlara yer verilerek yeşil çatıların tarihsel gelişimi anlatılmaya çalışılmıştır.İkinci bölümde; yeşil çatıların ayrıntılı bir tanımlaması yapılarak, günümüzde uygulanan yeşil çatı çeşitlerinden bahsedilip yeşil çatıların ekolojik, sosyal, ekonomik faydaları ve kısıtlamaları hakkında bilgi verilmektedir.Üçüncü bölümde; yeşil çatı sistemlerinin yapım süreci alt başlıklarla ayrıntılı bir şekilde irdelenmektedir. Öncelikle yeşil çatı sistemi tasarımı ile ilgili temel hususlara değinildikten sonra tasarımda arazi ve yapı faktörleri doğrultusunda dikkate alınması gereken konular belirtilmekte olup, sonrasında ise yeşil çatı sisteminde yer alan katmanlar ayrıntılı bir şekilde anlatılarak gerekli görülen yerlerde alt başlıklar halinde detaylı olarak incelenmektedir. Bunlara ek olarak yeşil çatı sistemleri anlatılmakta, yapım sonrasındaki süreçte çatı sahiplerinin karşı karşıya kalacağı işletme ve genel bakım konuları hakkında bilgi verilmektedir.Dördüncü bölümde; ilk üç bölümde yapılan araştırmalar sonucunda konu ile ilgili olarak yurt içi ve yurt dışından seçilmiş belli başlı projelerin irdelenmesi ve belirlenen kriterler doğrultusunda karşılaştırılması yapılmaktadır.Sonuç bölümünde ise çalışma neticesinde elde edilen tüm veriler doğrultusunda yorum, öneri ve değerlendirmelerden bahsedilmektir.Anahtar sözcükler: Yapım, sistem, yeşil çatı, bahçe çatı
Tünel kalıp konut uygulamalarında kullanıcı konforunun irdelenmesi: İzmir örneği
Konut, yaşamımızın büyük bölümünü geçirdiğimiz, en temel ihtiyacımız olan barınma ihtiyacına cevap veren, bizi ve kişiliğimizi yansıtan mekanlardır. Konut üretiminde tünel kalıp sistemler kent merkezinden kent çeperlerine farklı alanlarda, yüksek gelirliden dar gelirliye farklı sosyal statüden insanları etkilemekte ve giderek uygulama alanı artmaktadır.Bu tespitten yola çıkarak, konut kullanıcısının memnuniyetinin araştırılması, konunun ana çizgisini belirlemiştir. Öncelikle `yapıda kullanıcı konforu' kavramı araştırılmış, ardından tünel kalıp sistemin sağladıkları/sağlayamadıkları sorgulanmıştır.Bu çalışmada şu adımlar izlenmiştir:Birinci bölümde konuya giriş yapılarak çalışma tanıtılmış, amaçlar, konunun kapsamı ve yöntemi belirtilmiştir.İkinci bölümde yapı konforu kavramı ele alınmış, çevreyle uyumlu bina tasarımı ve bu konuda geliştirilen kavramlarla birlikte Dünya'da ve Türkiye'de yapılan çalışmalar araştırılmıştır. Konutlarda iç ortam konforu konusunun sorgulanmasıyla, kullanıcı konforunu belirleyen altı ana parametre belirlenmiştir: Isıl Konfor, Görsel Konfor, İşitsel Konfor, Nem-Rutubet Kontrolü ve Havalandırma, Tasarım Kalitesi. Bu beş parametrenin sağlanması için gereken detaylar, bölüm içinde tartışılmıştır.Üçüncü bölümde tünel kalıp sisteminin yapısal özellikleri ele alınmıştır. Sistemin bazı teknik kısıtları belirlenerek bunlara çözüm önerileri getirilmiştir.Dördüncü bölümde ise tünel kalıp sistemle üretilen yapılardan 2008 ısı yalıtım yönetmeliği öncesi ve sonrasında olmak üzere dört ayrı toplu konut bölgesi (Gaziemir Emlak Bankası Evleri, TOKİ Uzundere Evleri, Mavişehir I.Etap ve Mavişehir Soyak Evleri ) incelenmiştir. Toplu konutların genel bilgileri verilmiş, anket çalışması ve değerlendirilmesi yapılmıştır.Beşinci bölümde ise tüm bu literatür taraması, bilgi ve anket sonuçları ortak bir değerlendirme yapılarak, tünel kalıp sistemlerdeki kullanıcı memnuniyeti değerlendirilmiştir. Sistemin avantajları ve dezavantajları ortaya konarak, bundan sonra da teoride ve uygulamada tünel kalıp konusunda çalışacak olan herkese bir ışık tutabilmesi amaçlanmıştır.
Olimpik yüzme havuzu binalarının yapısal performanslarının incelenmesi
Olimpik yüzme havuzu binaları, alt birimlerin birleşerek oluşturduğu bir üst birim olarak kabul edilebilir. Bu çalışmada, havuzu binasını tasarlayacak olan mimarlara yardımcı olmak amacıyla, bu yapılarda bulunan birçok parametre içerisinde, mimarlık mesleğini yakından ilgilendiren ve havuzun fiziksel performansını sağlayarak, binanın konfor şartlarını belirleyen yapı malzemeleri, araştırılmıştır. Bu malzemelerin fiziksel, kimyasal, mekanik, kullanım ve uygulama özellikleri incelenmiş, bunların havuz binalarındaki uygulama detayları şekiller ve çizimlerle desteklenerek açıklanmıştır.Havuz binalarında fiziksel performans, tez içeriğinde incelenmiş olan malzemeler tarafından sağlanır. Birbirinden farklı olan bu malzemelerin kullanıldığı uygulama detayları, malzemelerin bazı kurallar çerçevesinde bir araya getirilmesiyle çözümlenmiş çeşitli katmanlardan meydana gelir. Bu katmanlar fonksiyonlarına göre, kaplama, kontrol ve taşıma katmanlarıdır. Havuz yapılarında en iyi performans, yapıda kullanılan malzemelerin doğru olarak belirlenmesi ve doğru bir şekilde bir araya getirilerek en uygun detayların çözülmesi ile sağlanır. Tasarımın binaya kattığı estetiğin, binanın fiziksel performansı ile uzlaşması seçilen malzemeler ve bu malzemelerle çözülen doğru yapısal detaylar sayesinde gerçekleşir.
Tarihsel süreç içinde dış cephe kaplama malzemelerinin ısı yalıtımı açısından irdelenmesi
ZBu çalışmada; geçmişte ve günümüzde kullanılan dış cephe kaplama malzemeleri incelenmiş, dış cephe kaplama malzemeleri özelikleri ve uygulama şekilleri bakımından sınıflandırılmış, yapının ısı enerjisi ihtiyacına olan etkileri incelenmiştir.İlk bölümde çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemine değinilmiş ikinci bölümde dış cephe kaplama malzemeleri ile ilgili tanımlar yapılmış, tarihsel süreçte ve günümüzde kullanılan dış cephe kaplama malzemeleri tanıtılmıştır.Üçüncü bölümde dış cephe kaplama malzemeleri uygulama yöntemlerine göre ve dış cephe kaplamasının üretildiği malzemeye göre, üretim teknolojisi ve yöntemine göre sınıflandırılmış, sınıflandırılan malzemeler sistem ve malzeme özellikleri bakımından tanıtılmıştır. Yapılan sınıflandırmada yapının dış cephesine uygulama şekillerine göre ve malzemenin niteliklerine göre olmak üzere temel olarak iki ana başlıkta sınıflandırma yapılmış, günümüzde kullanılan özellikleriyle yeni kimlik kazanmış malzemeler tanıtılmıştır.Dördüncü bölümde ise tanıtılan ve incelenen dış cephe kaplama malzemelerinin yapıda ısı yalıtımı, yapının aylık ısıtma enerjisi ihtiyacı ve yakıt giderleri konularında aylık ortalama iç ? dış sıcaklık farkı en fazla ay olan ocak ayı örneğinde ve TS825' e göre katkısı irdelenmiş, buna göre oluşturulmuş tablolar ile dış cephe kaplama malzemelerinin enerji kazanımına olan katkıları ortaya konmuştur.Sonuç bölümünde ise ortaya çıkan tablolara göre yapıda kullanılan dış cephe kaplama malzemelerinin uygulama maliyeti de göz önüne alındığında, yapıya sağlamış olduğu yakıt tasarrufuyla ne kadar sürede maliyetini geri kazanabileceği açıklanmış, bunun yanında enerji de üretebilen dış cephe kaplama malzemelerine de değinilmiştir. Kullanılan malzemelerin aynı koşullardaki bir bina üzerinde yapı ekonomisine günümüzün en büyük ihtiyacı olan enerji konusunda katkıları ortaya çıkarılmış ve en yararlı olabilecek malzemenin seçimi hakkında öneri getirilmeye çalışılmıştır.
Bina enerji performansını geliştirmede optimum çözümleri belirlemeye yönelik simülasyon ve çok amaçlı optimizasyon tabanlı bir karar destek modeli
Bina enerji performansını geliştirmeye yönelik karar verme sürecinde karar verici çok sayıda çözüm alternatifi arasından enerji, maliyet, çevresel etki gibi birden fazla kriteri aynı anda dikkate alarak optimum çözümü belirlemek zorundadır. Oldukça karmaşık olan bu süreçte ortaya çıkan başlıca üç problemin olduğu tespit edilmiştir. Bunlardan ilki, bu çözümlerin belirlenmesinde karar vericiyi yönlendirecek sistematik yöntemlerin yaygın olarak kullanılmamasıdır. İkincisi, bina enerji performansını geliştirme sürecinde girdi-çıktı etkileşimine yönelik bilgi desteğine ihtiyaç duyulmasıdır. Üçüncüsü ise, karar vericinin çok amaçlı optimizasyon problemiyle karşı karşıya olması ve buna çözüm üretme gerekliliğidir. Çalışmada bu problemlere çözüm olarak, hassasiyet analizi ve simülasyon tabanlı çok amaçlı optimizasyon yöntemlerine dayanan bütünleşik bir yaklaşımı kapsayan bir karar destek modeli önerilmiştir. Bina enerji performansını geliştirmede optimum çözümleri belirlemeye yönelik önerilen bu model, başta mimarlar olmak üzere tüm karar vericilere karar desteği sağlayacak biçimde geliştirilmiştir. Hassasiyet analizi yöntemi, tasarım parametrelerinin bina enerji performansı üzerindeki etki düzeylerinin belirlenmesi ve önem derecelerine göre sıralanması ile önemli bir bilgi desteği sağlamaktadır. Çok amaçlı optimizasyon yöntemi ise, birden fazla kriterin eş zamanlı ele alınmasını ve büyük çözüm kümeleri içerisinde araştırma yapılmasını gerektiren problemlere çözüm üretmede önemli bir güce sahiptir. Önerilen modelde, varyans tabanlı global hassasiyet analizi yönteminin uygulamasında EnergyPlus bina performans simülasyon programı, Matlab, Simlab ve Microsoft Excel programları bir arada kullanılmıştır. Çok amaçlı optimizasyon yönteminin uygulamasında ise, GenOpt optimizasyon programı EnergyPlus simülasyon programı ve Microsoft Excel programı ile entegre bir şekilde kullanılmıştır. Böylelikle, çalışma kapsamında önerilen modelde birden fazla programın belirli bir amaca yönelik entegre edilmesi ve yazılan bilgisayar kodlarıyla otomasyon sağlanması ile özgün bir karar destek yaklaşımı geliştirilmiştir. Önerilen model uygulanabilirliğinin test edilmesi amacıyla mevcut bir okul binası üzerinde uygulanmıştır. Bu tez çalışmasının sonucunda önerilen karar destek modelinin: Binanın yıllık ısıtma ve soğutma enerjisi tüketimleri ve Net Bugünkü Değer (NBD) kriterlerine göre optimum çözümlerin geliştirilmesinde; Binada odaklanılması gereken öncelikli uygulama alanlarının belirlenmesinde, potansiyel bir güce sahip olduğu saptanmıştır.
Geniş açıklıklı binalarda belirli kimi taşıyıcı sistemlerin malzeme ve formlarının açıklık geçme açısından incelenmesi
Bu çalışmada, geniş açıklıklı örtü sistemleri çelik, ahşap ve betonarme malzemeler ve formları açısından incelenmiştir. Bu araştırmada geniş açıklıklı sistemleri oluşturulan malzemeler ayrıca fiziksel, kimyasal, mekanik v.b. özellikleri açısından da incelenmiştir. Daha sonra bu malzemeler ile oluşturulabilecek yapı elemanlarının geometrik sınıflandırması ve strüktürel etkinlikleri analiz edilmiştir.Bu tez çalışması dört ana başlıktan oluşmaktadır. Birinci bölümde, teze giriş, tezin amacı, kapsamı ve yöntemi açıklanmıştır. Ayrıca birinci bölümde geniş açıklıklı yapıların tarihsel sürecinden bahsedilmiştir.İkinci bölümde, geniş açıklıklı yapıların örtü sistemlerini oluşturan çelik, tutkallı tabakalı ahşap ve betonarme malzemeli taşıyıcı sistemlerin özelliklerine ve oluşturulma biçimlerine değinilmiştir.Üçüncü bölümde, geniş açıklıklı örtü sistemlerinin taşıyıcı sistem analizleri yapılmıştır. Bu bölümde ilk olarak sistemleri oluşturan elemanların belirlenen formlarda (dolu gövdeli, düzlem kafes ve uzay kafes) boyutlandırması yapılmıştır. Daha sonra sistemlerin ağırlıkları ve maliyetleri hesaplanmıştır. Son olarak yapılan hesaplar doğrultusunda çelik ve tutkallı tabakalı ahşap sistemlerin ağırlıkları ve maliyetleri tablolar ve grafikler yardımı ile hem kendi aralarında hem de birbirleri ile sistemli bir şekilde karşılaştırılmıştır.Sonuç bölümü olan dördüncü bölümde ise, önceki bölümlerde yapılan araştırmalarda elde edilen verilerin bir değerlendirmesi yapılmıştır.Anahtar Kelimeler: Çelik, Tutkallı Tabakalı Ahşap, Örtü Sistemleri, Form, Malzeme
Sıcak iklim bölgelerinde çift kabuk cam cephe sistemlerinin tasarımı için kullanılabilecek bir yaklaşım
Çift kabuk cephe sistemli binalar soğuk iklim tipine sahip ülkelerde yaygın kullanım alanı bulmuştur. Sıcak iklim tipine sahip bölgelerde bu binaların enerji performansı ile ilgili çalışmalar yeterli değildir. Bu çalışmada çift kabuk cephelerin sıcak iklim tipine sahip bölgelerde tasarımı için bir yaklaşım önerilmiştir. Çalışmada önerilen yaklaşımda, ilk önce çift kabuk cephe bileşenleri belirlenip, WIS programıyla hesaplamalar yapılmıştır. Cephe bileşenlerinin, cephe sisteminin U değerleri üzerindeki etkisi belirlenmiştir. Çalışmanın ilk aşamasında belirlenmiş olan cephe kombinasyonları İzmir İli'nde binalara uygulanarak, Ener-Win programının kullanımıyla, binaların enerji simülasyonları yapılmıştır.
Sürdürülebilir bina yapım ilkelerinin ve yeni yaklaşımların incelenmesi
Günümüzde sürdürülebilir yapım sürecinin sürdürülebilirlik hedefleri doğrultusunda yönlendirilmesi amacıyla ISO, ASTM, ASHRAE gibi köklü standart organizasyonları tarafından bina standartları geliştirilmekte, yazılım tabanlı tasarım araçları ile tasarım aşamasında tasarımcılar yönlendirilebilmekte, çevresel değerlendirme sistemleri ile binaların yıkıcı çevresel etkileri azaltılabilmektedir. Kısacası bina yapımında sürdürülebilirliği sağlayabilmek ve sürdürülebilir bina uygulamalarını yaygınlaştırmak amacıyla geliştirilen bu yaklaşımların, bina tasarımı ve yapımında sürdürülebilirlik ilkelerinin hayata geçirilmesinde etkileyici bir güce sahip olduğu düşünülmektedir.Bu tez çalışmasının hedefi, sürdürülebilir bina yapımına yönelik olarak belirlenen ilkelerin ve geliştirilen yaklaşımların incelenmesi ve bu yaklaşımların değerlendirilmesidir.Tanımlanan hedef doğrultusunda çalışmanın birinci bölümünde; konunun arka planı, hedef ve amaçları, kapsamı ve yöntemi üzerinde durulmaktadır. İkinci bölümde; sürdürülebilirlik ve sürdürülebilir gelişme kavramlarının anlam ve içerikleri belirlenmekte ve tarihsel süreç içerisinde gelişimleri inlenmektedir. Yapı endüstrisinin çevresel, ekonomik ve sosyal etkileri araştırılmakta ve sürdürülebilir gelişme ile ilişkisi belirlenmektedir. Üçüncü bölümde sürdürülebilir gelişme kavramının binanın tasarım ve yapım sürecinde ele alınmasına yönelik olarak sürdürülebilir mimarlık ve yapım ilkeleri ve stratejileri ele alınmaktadır. Bu bölümde ayrıca, yurtdışında ve ülkemizde yer alan mevcut sürdürülebilir binalardan örnekler verilmektedir. Dördüncü bölümde; sürdürülebilir bina yapımına yönelik yaklaşımlar detaylı şekilde incelenmekte ve karşılaştırmalı bir biçimde değerlendirilmektedir. Son olarak beşinci bölümde; çalışmada elde edilen bulguların yer aldığı sonuçlar açıklanmakta ve geleceğe yönelik önerilerde bulunulmaktadır.
Endüstriyel süt sığırcılığı tesisleri için uygun taşıyıcı sistem seçeneklerinin araştırılması
Endüstriyel süt sığırcılığının XX. ve XXI. yüzyıllarda gelişmesiyle ortaya çıkan barınak ve ek tesis yapılanmalarının, fonksiyon ilişkileri açısından genel planlamaları bu tez kapsamında ele alınan konulardan biri olacaktır. Bu ek yapıların en önemlilerinden biri olan sağmal hayvan ahırının, fonksiyon ve ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak, taşıyıcı sistem seçeneklerinin araştırılması ve değerlendirilmesi de tez kapsamında ele alınmıştır.Endüstriyel süt sığırcılığı tesislerinde, verimliliği ve hijyen şartlarını iyileştirmek adına barınakların fiziksel yapılarını, fonksiyon ve konfor şartlarını doğru değerlendirerek planlamalar yapmak gerekmektedir. Bu planlamaların doğru taşıyıcı sistemler ile oluşturulması da ayrıca önem kazanmaktadır. Planlama ihtiyaçlarına uygun farklı taşıyıcı sistemler üzerinde çalışarak, maliyet açısından genel değerlendirme yapılacaktır.Bu araştırma ve değerlendirme çalışması beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm olan giriş bölümünde, araştırmanın amaç ve kapsamı belirtilerek, çalışmanın oluşturulmasında izlenen yöntem hakkında bilgi verilmiştir.Bölüm ikide; endüstriyel süt sığırcılığı hakkında genel bilgiler, bu tip tesislerin vaziyet planı kurguları ve genel bütünü oluşturan alt birimlerin fonksiyonlarının plan şemaları ile tarif edilmesi, yurt içi ve yurt dışı örneklerle desteklenerek gerçekleştirilmiştir.Araştırmanın üçüncü bölümünde, endüstriyel süt sığırcılığı tesislerinin önemli bileşenlerinden biri olan, sağmal hayvan ahırı binası daha detaylı olarak ele alınmıştır. Dahili fonksiyonlardan ve binalar arası genel ilişkiden kaynaklanan plan yapılanmasının taşıyıcı sisteme yansımaları araştırılmıştır. Farklı taşıyıcı sistem çözümlerinin taşıyıcı eleman boyutlandırmasına etkileri ve bunun maliyete yansıması irdelenmiştir.Dördüncü bölümde, seçilen farklı taşıyıcı sistem çözümlerinin maliyet ve uygulanabilirlik açısından karşılaştırılması yapılmıştır.Araştırmanın beşinci bölümü olan sonuç bölümünde, çalışma kapsamında elde edilen tüm bulgulara dayanarak, endüstriyel süt sığırcılığı tesislerindeki sağmal hayvan ahırı binasında, fonksiyonlardan ve belirtilen diğer şartlardan kaynaklanan, geniş açıklık geçen, taşıyıcı sistem çözümlerinin maliyet açısından değerlendirilmesi yapılmıştır.
Mevcut betonarme ve yığma binaların depreme karşı onarım ve güçlendirme yöntemleri ve İzmir'deki bazı uygulama örneklerinin irdelenmesi
Çalışmada mevcut betonarme ve yığma binaların depreme karşı onarım ve güçlendirme yöntemlerinin incelenmesi amaçlanmış, her bir yöntemin yapı sistemine veya yapı elemanına katkısı araştırılarak, yöntemlere ait uygulama detaylarına yer verilmiştir.Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik (DBYBHY) 2007`e göre güçlendirme projesi öncesi mevcut binaların performanslarının değerlendirilmesi yapılmadan önce, yönetmeliğin betonarme ve yığma yapılar için getirdiği düzensizlik durumları ve kuralları sunulmuştur.Tez kapsamında, İzmir ili, Bornova ve Seferihisar ilçelerinde bulunan bazı betonarme ve yığma yapılar ele alınmıştır. DBYBHY 2007 çerçevesinde irdelenen yapıların, yönetmeliğe göre düzensizlik durumları araştırılarak, deprem dayanımlarının yeterlilikleri saptanmıştır. Depreme benzeyen yükler altında performans analizleri yapılmış ve can güvenliği performans seviyeleri belirlenmiş yapıların durumuna göre, uygulanmış güçlendirme modelleri irdelenmiştir. İrdelenen bu örneklerin olumlu ve olumsuz yönleri belirlenerek, daha avantajlı çözüm önerileri sunulmaya çalışılmıştır. Daha önce uygulanmış olan güçlendirme modelleri ile tez kapsamında yeni çözüm önerisi olarak sunulan güçlendirme modelleri, hem performans hem de maliyet açısından karşılaştırılarak, tez kapsamında önerilen çözümlerin avantaj veya dezavantajları sunulmuştur. Güçlendirme modelleri için maliyet analizleri, Bayındırlık Bakanlığı 2010 birim fiyat listesi kullanılarak yapılmış, güçlendirme yöntemlerinin ekonomikliği araştırılmıştır.
Sayısal mimarlık uygulamalarının yapım süreçlerinin irdelenmesi
Sayısal mimarlık uygulamalarının geleneksel mimariden ayrımı, tasarım ve üretim süreçlerinin sayısal ortamda, hesaplanabilinir veriler üzerinden gerçekleştirilmesindedir. Bu veriler tasarım ve yapım süreçlerinde süreklilik gösterir. Sayısal süreklilik, tasarımın ilk aşamalarında kullanılan bilgi tabanlı ve genellikle üç boyutlu sayısal modelin ya da performans verisinin, tasarım geliştirme ve üretim aşamalarında da kullanılmasıdır. Bilgisayar ardındaki sayısal ve algoritmik yapı tasarımcıya geleneksel tasarım ortamından farklı imkanlar vermektedir. Tasarım ve yapım süreçleri iç içe süreçler olarak gelişir; aynı bilgi tabanlı model form, strüktür ve malzemenin şekillenmesinde de kullanılır.Bu çalışmada, sayısal tabanlı tasarım teknikleri ve üretim teknolojilerinin mimari yapım sürecinde yarattığı değişimi araştırmak amaçlanmıştır. Bu kapsamda alan çalışması yapılarak sayısal mimarlık uygulamalarının yapım süreçlerine yakından bakılacaktır. Sonuç bölümünde sayısal tasarım ve üretim teknolojilerinin mimari yapım sürecindeki kullanımlarının yapı form, strüktür ve malzeme kullanımında yarattığı potansiyeller ve dönüşümler irdelenecektir.
Mimaride titanyum kullanımı
Mimari tasarımdan başlayarak, yapıların üretilmesi ve ayakta tutulmasında en önemli öğelerden birisi yapı malzemeleridir. İnsanoğlu ihtiyaç duyduğu yapıyı yapmakla kalmayıp bu yapıyı ayakta tutabilmek için tasarımcısı, uygulamacısı, üreticisi ve kullanıcısıyla büyük uğraşlar vermektedir. Bu amaç doğrultusunda mimari tasarım ürününün arzu edilen kalitede ve ekonomik olması yönünde sürekli bir arayış vardır.Çağımızda bu ihtiyaca cevap verebilecek üstün fiziksel ve kimyasal özelliklere sahip malzeme titanyumdur. İspanya'daki Guggenheim müzesi, Frank Gehry'in tasarladığı ve eğrisel yüzeylerden meydana gelen ve 1998 yılında açılan yapı, dikkatleri titanyum üzerine çekmeyi başarmış ve dünya genelinde malzemenin kullanımında büyük artışlar sağlamıştır. Bu çalışmada dünyanın çeşitli ülkelerinde mimari yapılarda kullanımı hızla artan ancak ülkemizde mimarlık alanında bu güne kadar kullanılmayan - hatta yeteri kadar tanınmayan - titanyum malzeme ele alınmıştır.Öncelikli olarak çalışmanın birinci bölümünde, titanyumun kısaca tanımı yapılmıştır. İkinci bölümde ise malzemenin fiziksel ve kimyasal özelliklerine değinilmiş, üretim yöntemleri, ürünler ve işlemler açıklanmıştır. Titanyumun tarihçesine değinilerek, ticari hayattaki yaygın kullanım alanları sıralanmıştır.Üçüncü bölümde titanyum mimari alanda kullanılan diğer alternatif metallerle karşılaştırılarak, sağladığı avantajlar belirtilmiştir. Mimari alanda kısa zaman içinde yaygın bir kullanıma sahip olan malzemenin kullanıldığı alanlar sınıflandırılmış, örnek yapılar ve detaylarla kullanım seçenekleri gösterilmiştir.Doğada bol miktarda bulunmasına rağmen ayrıştırma yöntemlerinin pahalı olması titanyumun kullanımını kısıtlamaktadır. Üstün korozyon dayanımı, hafifliğine karşı sağlamlığı sayesinde yapının kullanım ve yenileme maliyetlerini ortadan kaldırmaktadır. Dördüncü bölümde titanyum malzemenin ilk yapım maliyetinin yüksek olmasına rağmen, yapı ömrü boyunca diğer alternatif malzemelerden daha ekonomik olduğu örnek bir proje üzerinde yapılan maliyet analizi ile irdelenmiştir.Sonuç bölümü olan beşinci bölümde ise; bu tez çalışmasında elde edilen sonuçlar belirtilmiştir. Titanyum malzeme sadece günümüzde değil, gelecek asırlarda da tasarımcı, kullanıcı ve uygulamacıların ihtiyaçlarına cevap verecek bir malzeme olacaktır.Anahtar sözcükler : Titanyum, Mimari Tasarım, Yapı Malzemesi, Korozyon dayanımı
Çelik taşıyıcı sistemli yapılarda taşıyıcı yapı elemanlarının farklı malzemeli yapı bileşenleri ile bağlantılarının irdelenmesi
Çalışmanın amacı, çelik taşıyıcı yapı elamanlarının çelik ve kagir, beton/betonarme, ahşap, cam gibi farlı malzemeli yapı bileşenleri ile bağlantılarının araştırılmasıdır.Çelik taşıyıcı sistemli yapılarda çelik taşıyıcı elemanların birbirleriyle ve diğer yapı bileşenleriyle birleşimlerinin yanı sıra çelik taşıyıcıların farklı malzemeli yapı bileşenleriyle olan birleşimleri araştırılmış, konuyla ilgili yurt içi ve yurt dışı örnekler incelenmiştir.Çalışmada ayrıca; yapı, yapım, yapım sitemleri ve taşıyıcı sistem ile ilgili çeşitli tanımlamalar yapılarak yapım sistemleri ve yapıya etkiyen yükler açıklanmış, çeliğin tanımı yapılarak çelik malzemenin özellikleri, başlıca çelik türleri, uluslararası çelik standartları ve strüktürel çeliğin üretim yöntemleri açıklanmaya çalışılmıştır. Çelik yapıların tarihsel gelişim süreci incelenerek yapılarda taşıyıcı sistem malzemesi olarak çeliğin benimsenmesiyle birlikte ortaya çıkabilecek çelik malzemenin üstünlük ve eksiklikleri tartışılmış, çelik iskelet yapıların mimari tasarımından bahsedilmiş, çelik yapı bileşenleri ve hadde mamulleri hakkında bilgi verilmiştir. Strüktür sistemlerinde kullanılan çelik yapı bileşenleri arasındaki bağlantı yöntemleri incelenerek çelik yapılarda kullanılan yapı elman ve bileşenleri hakkında bilgiler verilmiş, aynı veya farklı tür çelik yapı elman ve bileşenleri arasındaki bağlantılar incelenmeye çalışılmıştır.Araştırmada sonuç olarak gerek çelik ile çelik arasındaki birleşimlerde, gerekse farklı malzemeli yapı elemanları ile çelik taşıyıcı elemanların birleşimlerinde görülen en önemli noktanın; çeliğin her malzemeyle tasarımcıya esneklik sağlayacak şekilde birden çok detaylandırma seçeneği ve birleşim tekniği sunarak, hızlı, güvenilir, minimum enkesitli eleman kullanımı ile ve en önemlisi sorunsuz bir şekilde birleşebilme olanaklarına sahip olduğu görülmüştür.
Ahşap asma çatıların geometrik olanaklar ve malzeme kullanımı açısından sınıflandırılması
Bu çalışmada, ahşap asma çatı ve türleri, ahşap kafes kiriş ve çeşitleri ve ahşap malzeme kullanımının önemi incelenerek ahşap asma çatının nasıl modern bir şekilde yorumlanacağı ülkemizde ve dünyada uygulanmış ahşap asma çatı uygulamaları ile gösterilmiştir.Çatılar yapısal ve estetik açıdan yapının en önemli öğelerinden olup çatılara gereken hassasiyet gösterilmediğinde uygulama ve kullanım aşamasında telafisi güç olan problemler ortaya çıkmaktadır. Ülkemizde oturtma ahşap çatı kullanımı ahşap asma çatı kullanımına göre daha yaygındır. Ahşap malzemenin özelliklerinin yanında ahşap malzemenin avantajları ile dezavantajları anlatılarak önyargıların kırılmasına çalışılmıştır. Örneklerin incelenmesiyle elde edilen tablolar aracılığıyla ahşap asma çatı strüktürlerinin çağ dışı olmadığının, aksine çağdaş ve etkin strüktürler olduğu görülmüştür.Çatılar çeşitlilik bakımından zengin olup geometrik biçimlerine, eğim derecelerine taşıyıcı elemanlarının malzemesine, tabaka sayılarına, ısı yalıtım tabakalarının konumuna, suyun uzaklaştırılma şekline ve taşıyıcılık biçimine göre sınıflandırılmaktadır. Çatılar, taşıyıcı elemanlarının malzemesine göre; ahşap çatılar, betonarme çatılar, metal çatılar, kagir çatılar ve diğerleri olarak beş gruba ayrılmaktadır. Ayrıca çatılar, taşıyıcılık niteliğine göre; oturtma çatılar, asma çatılar ve karma çatılar olarak gruplandırılır. Ahşap asma çatılar; yüzey şekillerine ve kullanılan baba adedine göre sınıflandırılmaktadır. Ahşap asma çatılar, yüzey şekillerine göre; tek yüzeyli, beşik örtüsü ve kırma asma çatılar olarak üç gruba ayrılırken kullanılan baba sayısına göre ise; tek babalı, iki babalı ve üç babalı asma çatılar olarak üç gruba ayrılır.Anahtar sözcükler : Ahşap, çatı tasarımı, ahşap asma çatı ve türleri, malzeme kullanımı, kafes kiriş geometrisi.
Transparan cephe sistemlerinin sınıflandırılması,yapım ve kullanım performanslarının karşılaştırılması
Bu çalışma kapsamında transparan cephelerin tarihsel gelişimi incelenmiş, yapım elemanlarının özelliklerine değinilmiş, sınıflandırılmış ve yapım-kullanım performansları elde edilen sonuçlar ve grafikler üzerinde sunulmuştur.Çalışmanın kapsamı, yöntemi ve amacı; ikinci bölümde ise giydirme cephe kavramı, tarihsel gelişimi, transparan cephe kavramı ve transparan cephe sistemlerinin sınıflandırılması açıklanmıştır.Transparan cephelerin yapı bileşenleri, birleşim detayları, kullanılan camların özellikleri, yapım türleri ve kullanım performansları incelenmiştir.Yapım türleri ve kullanım performansları tablolar ile karşılaştırılarak, bu sayede tabloyu kullanacak bir tasarımcının seçeceği sisteme göre optimum sonuca ulaşabilmesi amaçlanmıştır.Bölümlerde verilen tablolar, şekiller ve fotoğraflar ile konuların algılanması sadeleştirilmiş ve yapılan karşılaştırmalar ile de bu algılama zenginleştirilmiştir.
Esneklik ve değişebilirliğin çelik iskeletli çok katlı konut yapılarında irdelenmesi
Bu çalışmanın amacı esneklik ve değişebilirliğin çelik iskeletli çok katlı konut yapılarında olanaklarının araştırılması ve incelenen örneklerde ortaya konmasıdır.Tezin araştırma safhasında, incelenecek örnekler için değerlendirme kriterlerine veri olacak konular araştırılmıştır. Yapılan araştırmalar doğrultusunda esneklik amaçlı konut yapılarında dikkat edilmesi gereken hususlar ortaya konmuş ve ardından değerlendirme kriterleri belirlenmiştir. Değerlendirme kriterlerinin tespitinden sonra bu kriterler doğrultusunda seçilen örnekler irdelenmiştir. Son olarak irdelenen örneklerden edinilen veriler bir tabloda toplanmış ve karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak esneklik amaçlı çelik iskeletli çok katlı konut yapıları için önerilerde bulunulmuştur.
Toplam kalite yönetiminin mimarlık ofislerinde uygulanması
Özellikle son yıllarda sektöre giren aktör sayısının fazlalığı ile artan rekabetin kalite tanımını genişletmesi ve artan inşaat faaliyetleri ile iş hacminin mimarlık ofisleri üzerinde kurduğu büyüme baskısı mimarları kurumsallaşmaya ve sezgiye dayalı yönetim biçimleri yerine müşteri odaklı, profesyonel yönetim biçimlerini araştırmaya zorlamaktadır. Bu noktada çalışmanın amacı; Japonya'nın İkinci Dünya Savaşı'ndan sonraki hızlı yükselişinin anahtarı olarak gösterilen, üretim ve hizmet sektöründe geniş kullanım alanı bulmuş ve başarısı kanıtlanmış, müşteri odaklı kalite yönetim biçimlerinin en popüleri olan toplam kalite yönetiminin mimarlık sektörüne uyarlanmasına temel olacak unsurları, `mevcut durumun belirlenmesi ve yorumlanması' yöntemi ile belirlemektir.Literatürdeki bakir bir alanı doldurmayı amaçlayan keşifçi çalışma için kamuda bilinirliği yüksek, kaliteli işler üreten dokuz mimar ile standartlaştırılmış açık uçlu görüşmeler yapılmış, kalite algısı ve TKY ilkelerinin mimarlık ofislerinin yönetim anlayışındaki karşılıkları ile ilgili yanıtlar kaydedilmiş, deşifre ve analiz edilerek yorumlanmıştır.Sonuçta, tasarlama işinin bir parçası olarak, herhangi bir yönetim biçimi ile ilişkilendirilmeden kullanılan yöntemlerin TKY ilkeleri ile benzerlikleri tespit edilmiş ve bazı aksayan yönleri için çözümler ifade edilmiştir. TKY'nin mimarlık ofislerine uyarlanmasına yardımcı olacak ve tezin bulgularından yola çıkarak yapılabilecek yeni çalışmalar için geliştirilmiş öneriler de yine sonuçlar arasındadır.
Taşıyıcı olmayan ve dış cephede kullanılan prefabrik pano ve kaplamaların mimari performanslarının incelenmesi
Bu çalışmada, taşıyıcı olmayan ve dış cephede kullanılan prefabrik pano ve kaplamaların özellikleri ve mimari performansları incelenmiştir.Taşıyıcı olmayan ve dış cephede kullanılan prefabrik elemanların tanımı, çeşitleri, kimyasal ve fiziksel özellikleri, montaj detayları, nakliye ve stoklanması ile yapıya estetik etkileri ve uygulamaları üzerinde durulmuştur.Her eleman tipi ayrıntılı bir şekilde tablo ve resimlerle incelendikten sonra, bu bilgiler ışığında, farklı kriterler göz önüne alınarak elemanların sınıflandırmaları yapılmıştır.Çalışmanın oluşumunda konu ile ilgili öncelikle literatür taraması ve internet araştırmaları yapılmıştır. Ayrıca konu kapsamına giren malzeme firmaları ile görüşmeler yapılarak, daha güncel ve kesin bilgilere ulaşılmıştır. Böylelikle yapı malzemesi ve inşaat kitaplarında bulunmayan yeni elemanlar da çalışma kapsamına alınmıştır.Sonuç olarak, sınıflandırmalar tek bir tablo haline getirilerek, taşıyıcı olmayan ve dış cephede kullanılan prefabrik yapı elemanlarının mimari performanslarının toplu olarak değerlendirilmesine olanak sağlanmıştır.
Sergi binalarında, geniş açıklık geçen çelik taşıyıcı sistemlerin incelenmesi
Fuarlar, önceleri insanların değiş tokuş yoluyla alışveriş yapmak ve eğlenmek amacıyla bir araya geldikleri büyük meydanlarken, zamanla sanayi ve teknolojideki son değişim ve gelişmeleri de gösteren, yeni buluşların sergilendiği önemli sanat ve kültür etkinliklerinin de yer aldığı büyük sergi alanlarına dönüşmüşlerdir.Özellikle Sanayi Devrimi ile birlikte, fuarlar büyük bir değişime uğramış ve yeni bir fuar tipi olan Evrensel Fuarlar ? expo ? ortay çıkmıştır. Expolar; birçok ülkenin katılımıyla gerçekleşen, her ülkenin kendi kültür, yaşam biçimi ve teknolojisini sergiledikleri, uluslar arası niteliği olan büyük organizasyonlardır. Bu çalışmada, expoların ortaya çıkışları, ilki 1851 yılında İngiltere'de olan Londra Evrensel Fuarı'ndan başlanarak Dünya Fuarlarının tarihsel süreç içerisindeki gelişimleri; çelik malzemenin ilk Dünya Fuarı'nın sembolü olan Crystal Palace'tan itibaren günümüze kadar düzenlenen fuar sergi yapılarında nasıl kullanılageldiği incelenmektedir.
Az katlı yapılarda taşıyıcı sistem olarak çelik malzemenin kullanımı
Bu çalışmada amaç, az katlı yapılarda kullanılan çelik taşıyıcı sistemleri, geçilen açıklık ve kullanılan strüktür sistemi açısından, yerinde incelemek suretiyle araştırmak ve yapılan araştırmaları tasarlanan bir örnekle yorumlamaktır.Tez çalışmamın ilk bölümlerinde; az katlı yapı kavramı, taşıyıcı sistemler, çelik malzeme ve çelik yapı kavramları açıklanmıştır. Çelik malzemenin genel anlamda tanımı yapılmış ve çelik yapıların mimarlık tarihi içerisindeki gelişimi ele alınmıştır. Strüktürel çeliğin üretim yöntemleri açıklanmış, üstün ve sakıncalı özellikleri üzerinde durulmuştur. Çelik fabrikasyon ürünleri, hadde mamüller anlatılmıştır. Çelik yapı bileşenleri arasındaki bağlantı yöntemleri ve birleşim türleri açıklanmıştır. Az katlı çelik yapılarda kullanılan taşıyıcı sistemler geometrik çıkışlı taşıyıcı sistemler kapsamında incelenmiştir.Türkiye'de günümüzde ve geçmişte demir-çelik sektöründe yapılmış bazı az katlı çelik yapı örneklerinin, taşıyıcı sistem ve geçilen açıklık kriterleri açısından incelenip, verilerin tablolarla karşılaştırıldığı çalışmanın sonuç bölümünde, az katlı çelik taşıyıcılı sistemlere örnek olarak Adnan Menderes Havalimanı Terminal Binası Giriş Saçağı tasarlanmış, plan ve kesitleri çizim olarak aktarılmıştır.
Tutkallı tabakalı ahşap ve çelik malzemeli taşıyıcı yapı elemanlarının form ve açıklık kriterleri açısından incelenmesi
Tez çalısmasında, günümüzün önemli tasıyıcı sistem malzemelerinden olan çelik ve tutkallı tabakalı ahsap (T.T.A.) malzeme konusu arastırılmıstır. Bu arastırma dogrultusunda, her iki malzemenin, malzeme özelliklerine deginilerek, tasıyıcı sistemdeki yerleri ve her iki malzeme ile yapılabilecek tasıyıcı yapı elemanlarının biçimlenis özellikleri tablolar yardımıyla incelenmistir. Bu inceleme sonunda uygulamada en çok kullanılan tutkallı tabakalı ahsap ve çelik malzemeli tasıyıcı yapı elemanları, form ve açıklık kriterlerine göre arastırılmıs ve bu elemanların strüktürel etkinligi; toplam madde miktarı ve ekonomiklik kriterlerine göre birbirileriyle karsılastırılmıstır. Son bölümde ise, tüm veriler karsılastırmalı analiz edilerek, elde edilen sonuçların toplu yorumu yapılmıstır.
A Research about the Required Physical Conditions in Single -Story Factory Buildings
A factory should not be considered as a standardized product. For economy and efficiency, it must be built around the process. And since manufacturing processes are subject to such very wide variations, it is necessary that a factory design must be considered as a problem in production. To obtain maximum production at healthy conditions the main design criterions of industrial buildings are; usefulness, flexibility, non interruption of the production scheme, column spacing, suitable floor and ceiling, suitable placement of physical units, suitable materials, suitable structural system, sufficient possibilities for construction, protection from heat effects and condensation, reducing noise, reducing fire risks and protection, providing most useful lighting, sufficient ventilation.
Metal konstrüksiyonlu akıllı giydirme cepheler
Betonarme ve çelik karkas taşıyıcı sistemlerin gelişimi ile, yapı yüklerini taşıma görevi ortadan kalkan duvarlar, özellikle yapının dış duvarları, iç ve dış mekan arasındaki ilişkiyi, mimari ihtiyaçları en iyi şekilde sağlayarak kuran yapı elemanı olmuşlardır. Prefabrikasyon teknolojisinin gelişmesiyle beraber, yüksek yapılarda giydirme cepheler, dış duvarlara alternatif yapı elemanı olarak kullanılmaktadır. İlk giydirme cephe örnekleri, yapıyı sadece dış etkenlerden korurken, zamanla farklı görevler üstlenerek; iç ve dış mekan arasında bir filtre gibi çalışan yapı elemanları olmuşlardır. Bunun sonucu olarak elde edilen doğaya duyarlı yapılar; dış çevreye uyum sağlayan, mekan içi konfor biterlerinin sağlanması amacıyla ayarlanabilen ve yenilenebilir enerji kaynaklarım kullanan "akıllı yapılar'dır. Yapının akıllı olma özelliğini sağlayan birçok fonksiyon, giydirme cephe tarafından üstlenilmiştir. Bu fonksiyonlar; yapının dış etkenlerden korunması, doğal vantilasyonun sağlanması, enerjinin verimli kullanılması, güneş enerjisinden mümkün olduğunca fazla yaralanılması v.b... 1970'li yıllarda ortaya çıkan enerji kriziyle, ülkeler enerjinin tasarruflu kullanılması yönünde politikalarını değiştirmişler, buna bağlı olarak da giydirme cephelerin tasarım prensipleri gelişmiştir. Doğaya duyarlı, yapay enerji kullanımı az, yemlenebilir enerji kullanımı fazla ve doğal vantilasyona olanak sağlayan "akıllı giydirme cephe sistemleri" kullanılmaya başlanmıştır. Akıllı giydirme cephelerin kullanılmasıyla, binayı ısıtma, soğutma, havalandırma ve aydınlatma için kullanılan yapay enerjinin miktarında ve dolayısıyla da yapı giderlerinde azalma olmuştur.IV Yenilenebilir enerji kaynaklarını kullanan, doğaya duyarlı yapıların oluşmasına olanak sağlayan akıllı giydirme cephe sistemleri bu çalışmanın konusudur. Çalışmanın birinci bölümünde; çalışmanın konusu, kapsamı ve amacı anlatılmıştır. Yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımının önemi vurgulanmış, bu kaynakların kullanımının dünya için olan önemi anlatılmış ve bu kaynakların akıllı giydirme cephe kapsamında kullanımı incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde; giydirme cephelerin tanımı ve tarihsel gelişimi anlatılmıştır. Giydirme cephelerle ilgili yapılmış birkaç sınıflamayı belirttikten sonra, yeni bir sınıflama önerilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde; yeni önerilen sınıflamadaki, iklim kontrolü açısından ek önlem alınmamış giydirme cepheler ve giydirme cephelerde kullanılan malzemeler anlatılmıştır. Çalışmanın dördüncü bölümünde; iklim kontrolü açısından ek önlem alınmış giydirme cepheler anlatılmıştır, örnekler incelenmiştir. Çalışmanın beşinci bölümünde; metal konstrüksiyonlu akıllı giydirme cepheler anlatılmıştır. Akıllı giydirme cephenin tamım yapılmış, kullanımın yapıya sağladığı avantajlar anlatılmıştır. Yurt dışından örnekler incelenmiş ve bu örneklerin karşılaştırılması yapılmıştır. Çalışmanın altıncı bölümünde; akıllı giydirme cephenin bir bölümü olan, çift tabakalı akıllı giydirme cepheler incelenmiş, avantajları ve dezavantajları ortaya konmuştur. Bu konudaki yurt dışındaki örnekler incelenmiş ve karşılaştırılmıştır. Çalışma sonuçlarının açıklandığı yedinci bölümünde çevreye duyarlı, enerji tasarruflu, doğal vantilasyonlu, akıllı giydirme cephelerin önemi ve kullanılmasının gerekliliği vurgulanmış ve çalışma sonuçlanmıştır. t.c yükseköğretim kurul» tvokûmantasyon merkezi
Çok katlı konut yapılarında takviyeli yığma yapımın Türkiye koşullarına uygulanabilirliği açısından bir model önerisi
II ÖZET Yığma yapılar Türkiye'nin mevcut yapı stoğu içerisinde önemli bir yer tutmasına rağmen, uygulamalar çoğunlukla kırsal kesimde ve basit (takviyesiz) yığma yapılar ile sınırlı kalmakta, takviyeli yığma yapım uygulanmamaktadır. Kullanım bulan basit yığma yapıların kolaylıkla sakımlabilecek uygulama ve malzeme hatalarından kaynaklanan olası yetersizlikleri nedeniyle yığma yapılara önyargı ile yaklaşılmakta, 'depreme dayanıksız basit yapı' olarak görülüp deyim yerindeyse küçümsenmektedir. Mühendislerimizin bile yığma sistemleri sadece yerçekimine karşı koyan strüktürlerde kullanıma uygun olarak düşündükleri, eğilmeye çalışan strüktürleri ise konvansiyonel betonarme sistemlerle yapmaya eğimli oldukları' bir gerçektir. Takviyeli yığma yapımın geliştirilmesi yığma duvar kalınlıklarım büyük ölçüde azaltmış, dinamik yanal yüklere karşı dayanıklı yığma yapı tasarımı için rasyonel bir yöntem sağlamıştır. A.B.D. ve Yeni Zelanda başta olmak üzere pek çok ülkede, depreme karşı güvenli bir yapım yöntemi olarak kabul gören takviyeli yığma yapım, özellikle otel ve konut yapılan gibi kullanım sürecinde planı sabit kalan ve nispeten küçük mekanlara ihtiyaç duyulan yapılar için ekonomik bir yapım sistemi olarak yaygın kullanım bulmaktadır. Bu niteliği ile takviyeli yığma yapımın, Türkiye'deki konut açığının giderilmesinde yapı güvenliğinden ödün vermeksizin kullanılabilecek bir yapım sistemi olduğu düşünülürse, ülkemizdeki yığma uygulamalarının takviyeli yığma yapım ile etkinleştirilmesi ülkemiz koşulları açısından önemli bir gereksinim olarak ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada bu gereksinimden hareketle, ülkemizde uygulanmayan - hatta bilinmeyen - takviyeli yığma yapım sistemlerinin, Türkiye koşullarına uygun olarak çok katlı konut yapılarında kullanımı için bir yapım modeli oluşturulmuştur. Tüm deprem bölgelerinde 5 kata kadar olan 'alçak çok katlı' konut yapılarında kullanılmak üzere oluşturulan yapım modeli için strüktürel elemanlar, malzeme ve donatı koşulları tariflenmiş, tasarım ve hesap yaklaşımı verilmiştir.
Konvansiyonel ve geliştirilmiş konvansiyonel yapım sistemleriyle üretilen yapılarda betonarme elemanların dayanıklılığını olumsuz olarak etkileyen etkenlerin irdelenmesi
n ÖZET Betonarme elemanın olumlu Özelliklerini sürdürebilmesi dayanıklı olmasına bağlıdır. Bir yapının kalıcı olabilmesi için taşıyıcı sisteminin yüklere karşı yeterli dayanımda olmasının yarımda beton malzemenin de dayanıklı olması istenir. Betonun dayanıklılığı dış ve iç etkiler sonucu oluşabilecek bozulmalara karşı direnç göstermesi olarak tanımlanabilir. Betonun dayanıklılığı büyük ölçüde geçirimliliğine bağlıdır. Betonarme birleşimli yapıların dayanıklılığım etkileyen birçok dış ve iç etkiler vardır. Dış etkiler arasında; donma-çözülme, aşınma, karbonatlaşma, donatı çeliğinin korozyonu, bazı asit ve tuz etkileri gibi kimyasal etkiler sayılabilir. îç etkiler ise alkali-agrega reaksiyonu, agrega ve çimento harcının termal özellikleri arasındaki farklılıklar gibi etkenlerdir. Betonarme elemanlarda, beton içine gömülü olan çelik, betonun alkali ortamı sayesinde korozyondan korunur. Betonun alkalimtesi büyük ölçüde çimentonun hidratasyonundan kaynaklanan ve gözenek suyu içinde çözünmüş Ca(OH)2 tarafından sağlanır. Fakat, betonun bu olumlu özelliği zaman içinde karbonatlaşma adı verilen bir kimyasal reaksiyon sonucu ortadan kaybolabilir, özellikle, Ca(OH)2 ortamda bulunan CCVin betonun gözenek sistemine işlemesiyle CaCCVa dönüşür. Ortamın pH derecesini düşüren ve donatının paslanmasına yol açan bu olgu betonarme elemanların servis ömürlerim belirleyen önemli etkenlerden biri olarak kabul edilir. Betonarme birleşimli yapıların servis ömrünü olumsuz etkileyen bir diğer en önemli etken ise donatı çeliğinin korozyonudur. Bu çalışmada konvansiyonel ve geliştirilmiş konvansiyonel sistemlerle üretilen, strüktür sistemi iskelet olan yapılarda betonarme elemanın bozulmasına neden olarak dayanıklılığım etkileyen etkenler irdelenmiş ve uzun yıllar zarar görmeden işlevimm yapacak dayanıklı betonarme birleşimli yapıların üretilebilmesi için tasarım-üretim aşamasında alınması gereken önlemler açıklanmıştır, özellikle betonarme elemanın dayanım ve dayanıklılığım önemli derecede olumsuz olarak etkileyen karbonatlaşma ve donatı çeliğinin korozyonu irdelenmiştir. İlk bölümde, yapının taşıyıcı sisteminde betonarme birleşimin önemi açıklanmıştır. Betonarme elemanda dayanım ve dayanıklılık kavranılan tanımlanmıştır. Betonarme elemanın dayanıklılığının üretim sistemi ile ilişkisi incelenmiş ve dayanıklılığım etkileyen etkenler irdelenmiştir. İkinci bölümde, betonarme birleşimini oluşturan beton ve donatı çeliği malzemelerinin özellikleri incelenmiştir. Betonarme elemanın dayanım ve dayanıklılığını önemli derecede etkileyen aderansın önemi belirtilmiştir. Üçüncü bölümde, betonarme elemanın bozulmasına neden olarak dayanıklılığın etkileyen karbonatlaşma ve donatı çeliğinin korozyonu irdelenmiştir. Sonuç bölümünde ise, tez kapsamında yapılan irdelemeler sonucunda, tüm iç ve dış etkilere karşı dayanıklı yapıların üretilebilmesi için tasarım ve üretim aşamasında alınması gereken önlemler açıklanmıştır.
İyileştirici çevre bağlamında kanser tedavi servisleri tasarım ilkeleri: Türkiye için bir kılavuz önerisi
Cancer, the second leading cause of death both globally and in Turkey, has become a priority among today's health problems. With the development of early diagnosis and modern treatment methods, designing appropriate and flexible healthcare facilities to integrate those achievements and ensure high quality treatment has become an essential design problem. Additionally, although there is a widespread belief that patients are uninterested in their surroundings due to the gravity of their illnesses, a considerable number of studies have introduced the 'healing environment concept' as a substantial input for healthcare architecture, stating that a great majority of patients are closely interested in and deeply affected by the architectural environment in healthcare facilities. The aim of this thesis is to present a design guide for cancer treatment services that is compatible with both the healing environment concept and the medical applications, health manpower, and cultural habits of Turkey. In this context, studies conducted on the healing environment concept have been analyzed, the legislations of some selected countries for cancer treatment service design have been assessed, and finally, all the data have been filtered and combined with the medical applications and preferences in Turkey's healthcare system. The resulting design principles are revealed according to the criteria of general settlement principles, internal function relations, medical necessities, patient and family/visitor experience, healthy working environments, interior design, social interaction and privacy, safety, and landscape design and outdoor relations. To strengthen the findings, proposed plans, diagrams and schematic drawings have been used in the narrative.
Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nın tip duvarlarında simetrik köşelerin ısı köprüsü etkisinin incelenmesi
Bu çalışmada, Bayındırlık ve İskân Bakanlı ğı' nın 16 Ocak 1985 tarih ve 18637 sayılı yönetmeliğinden seçilen kabuk tiplerinde, duvar ve simetrik köşe iç yüzey sıcaklıkları ile köşenin duvar üzerindeki ısı köprüsü etkisi incelenmiştir. Bunun için, seçilen kabuk örnekleri, TS/825'deki sınır değerlerine göre irdelenmiştir- Daha sonra kaynak £l2 J* de tarif edilen grafik yöntemle köşe iç yüzey sıcak lıkları bulunmuş ve kaynak [ 14 ]] ' e göre köşenin ısı köprüsü etkisinin devam ettiği sınırlar tespit edilmiştir. Son olarak da karşılaştırma yapmak amacıyla aynı boyutlar da köşeli ve köşesiz iki duvar tipindeki ısı kayıpları incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, iki duvarın kesiştiği köşe doğrusu üstünde iç yüzey sıcaklıkları, duvara göre düşüş göstermekte, köşesiz duvara göre köşeli duvarda ısı kayıpları daha büyük olmakta ve duvarın kalınlık ve ısı iletkenlik değerlerinin çarpımı büyüdükçe köşenin çerçeve sınırları da büyümektedir.