Taraftar
Bu konu başlığı altında 67 tez
Spor kulüplerinin kurumsal sosyal sorumluluk faaliyetlerinin kulüp imajı ve marka imajına etkisi: Beşiktaş JK taraftarı üzerinde ampirik araştırma
Bu araştırma ile spor kulüplerinin kurumsal sosyal sorumluluk faaliyetlerinin, kulüp imajı ve marka imajı üzerindeki etkisi açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın örneklem grubu Süper Lig de yer alan Beşiktaş spor kulübünün 26.01.2020 tarihindeki Göztepe-Bjk müsabakasında yer alan seyircilerinden oluşmaktadır (n=400). Rastgele anket tekniği ile elde edilen verilerin analizinde öncelikle demografik değişkenler üzerinde yüzde, frekans gibi betimsel analizler yapılmış, ölçekler ve alt boyutlarına ilişkin doğrulayıcı faktör analizi, güvenirlik analizi gibi istatistiksel analizlerden yararlanılmıştır. Araştırmaya konu olan gizil ve gözlenen değişkenleri arasındaki ilişki ve araştırılmak istenen hipotezler çok değişkenli istatistik yöntemlerinden Yapısal Eşitlik Modeli (Structural Euotion Modeling) ile analiz edilmiştir. Araştırma da öncelikle KSS ve kulüp imajı, KSS ve marka imajı, kulüp imajı ve marka imajı arasındaki ilişkiler incelenmiştir ve sonrasında analizler sonucunda istatistiksel anlamlılığı daha önceden belirlenen ölçek alt boyutlarımızın tek bir model içerisinde birlikte olan ilişkileri incelenmiştir. Böylece neden sonuç ilişkileri, değişkenler arasındaki ilişkilerin anlamlılığı ve derecesi ve kulüp imajının aracılık etkisi incelenmiştir. Çalışmanın temel araştırma hipotezi olan "spor kulüplerinin KSS faaliyetleri, kulüp imajını ve adını taşıdığı işletmenin marka imajını etkilemektedir" hipotezinin kurulan model tarafından kısmen desteklenmekte olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Beşiktaş JK seyircilerinin, kulüp imajının marka imajı üzerinde ve hayırseverlik sorumluluğun kulüp imajı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Böylece araştırmamıza konu olan temel hipotezin kısmen desteklendiği görülmektedir. Dolayısıyla ikinci aşamada elde edilen modelin hem p- değeri hem de model uyumluluklarına bakıldığında istatistiki bakımdan anlamlı olduğu ortaya çıkmaktadır. Model için bulunan bu değerler bize araştırma modelinin son şeklinin kabul edilebilir bir düzeyde olduğu sonucuna ulaştırmıştır.
Taraftarlıkta toplumsal cinsiyet düzeninin hangi sosyalizasyon pratikleri ile inşa edildiğinin incelenmesi
Taraftarlık konulu araştırmalar çoğunlukla taraftarlığı homojen bir yapı olarak kabul ederek, kadın taraftarların deneyimlerini göz ardı etmektedir. Fakat kadın taraftar konulu araştırmalar kadın taraftarların erkek taraftarlardan farklı deneyimler yaşadığını ve taraftarlık alanında gerçek birer taraftar kabul edilmekte zorlandıklarını ortaya koymaktadır. Toplumsal cinsiyet düzeni kuramı taraftarlıkta erkek alanı kabul edilen ve kadınları ötekileştiren düzenin açığa çıkarılmasını sağlamaktadır. Bu toplumsal cinsiyet düzeninin nasıl oluştuğunu ortaya koyabilmek adına da sosyalleşme kuramı yol gösterici olmaktadır. Nitel araştırma paradigması ile gerçekleştirilen bu tez çalışması farklı takımların taraftarları 5'i erkek, 8'i kadın 13 taraftar ile yürütülmüştür. Araştırmanın verileri yarı-yapılandırılmış bireysel görüşmeler ile toplanmıştır. Görüşmeler sonucunda elde edilen veriler tematik veri analizi yöntemi aracılığıyla analiz edilmiştir. Analiz sonunca "Futbol Taraftarlığında Toplumsal Cinsiyet Düzeni" ve "Taraftarlık Yoluyla Sosyalleşme" olmak iki temaya ulaşılmıştır. Araştırma, futbol taraftarlığının erkek alanı olarak kabul edildiği, bununla beraber erkeklik ile özdeşleştirilen şiddetin normalleştirildiği ve kadınların taraftarlıkta ötekiler olarak kabul edildiğini ortaya koymuştur. Bu toplumsal cinsiyet düzeninin sosyalleşme eyleyenleri olan aile, eğitim, arkadaşlık ve medya aracılığıyla inşa edildiğini ve bu eyleyenler yoluyla sürekli olarak yeniden üretildiğini açığa çıkarmıştır.
Futbol taraftarlarının fanatizm duyguları ile siber zorbalık davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırma Türkiye'deki 3 büyük futbol kulübü (Fenerbahçe, Galatasaray, Beşiktaş) taraftarlarının fanatizm düzeylerinin siber zorbalık davranışlarına etkisini incelemek amacıyla hazırlanmıştır. Araştırmanın evreninde; 2021-22 Süper Lig futbol sezonunda mücadele eden ve "3 büyükler" olarak da bilinen Fenerbahçe, Galatasaray ve Beşiktaş takımlarının taraftarları yer alırken, örneklem grubunu ise 2021-22 sezonunda Süper Lig'de oynanan derbi müsabakalarını stadyumlar ve çevresinde izlediğini beyan eden 1617 futbol taraftarı oluşturmaktadır. Çalışmada 2 farklı ölçek (Spor Seyircilerinin Siber Zorbalık Davranışları Ölçeği, Futbol Taraftarları Fanatiklik Ölçeği) kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen bulguların analizi için açık kaynak kodlu yazılım Jamovi programından faydalanılmıştır. Yapılan analizlerde çoklu grup karşılaştırmalarında One Way Anova (Games Howell Tekniği) Testi, ikili karşılaştırmalarda ise Independent Samples-T Testi uygulanmıştır. Ölçekler arasındaki ilişkinin tespiti amacıyla Pearson Korelasyon Testi'nden faydalanılmış, değişkenler arasında orta düzeyde bir ilişki tespit edildiğinden Regresyon Analizi kullanılmıştır. Araştırma bulguları incelendiğinde; Futbol Taraftarlarının Fanatizm Ölçeğinde yaş, cinsiyet, eğitim durumu, tuttukları takım, eğitim durumu, izleme sıklıkları, izledikleri yerler değişkenlerine göre farklılık gösterdiği, gelir düzeyi ve mesleklerine göre anlamlı fark bulunmadığı tespit edilmiştir. Siber Zorbalık Ölçeğinde ise yaş, cinsiyet, gelir, eğitim durumu, tuttukları takımlar, üyelik durumu, meslekleri, izleme sıklıkları, izledikleri ortamlara göre anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Taraftarları Fanatizm düzeyleri ile Siber Zorbalık davranışlarına verdikleri cevaplarda ise orta düzeyde pozitif yönlü (r=0,695) ilişki tespit edilmiştir. Bu sonuçlarla birlikte fanatizmle ilgili gerekli eğitimlerin verilmesi, yazılı ve görsel medyada kamu spotlarının yayınlanması, medyanın taraftarlar arasında infiale yol açması muhtemel söylem ve yayınlarıyla ilgili gerekli yaptırımların uygulanması, ayrıca; kulüp başkanlarına ve yöneticilere, antrenörlere, futbolculara ve taraftarlara cezaların uygulanması ve orantısal olarak eşitliklerinin gözetilmesi önerilmektedir.
Profesyonel futbol takımı taraftarlarının çevrimiçi (onlıne) spor tüketim güdüleri ve bağlılık noktaları arasındaki ilişki
Bilgi teknolojileri yaşamımızın her alanında etkin bir rol oynamaktadır. Bilgi teknolojilerinin en önemli ürünlerinden birisi olan internet günümüzde insanları birbirine bağlayan büyük bir platform haline gelmiştir. Bununla beraber, sporun ve spor takımlarının bireyin sosyal hayatına olan etkisi, her iki yapı arasındaki ilişkinin incelenmesinin gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu çalışmanın amacı, profesyonel futbol takımı taraftarlarının çevrim içi (online) spor tüketim güdüleri ile bağlılık noktaları arasındaki ilişkilerin belirlenmesidir. Türkiyedeki profesyonel futbol takımı taraftarları bu araştırmanın evrenini oluşturmaktadır. Bu çalışmaya kolayda örneklem yöntemiyle seçilen 50 kadın ve 176 erkek olmak üzere toplamda 226 futbol taraftarı katılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Bağlılık Noktaları İndeksi, Çevrimiçi (Online) Spor Tüketim Motivasyonu Ölçeği ve kişisel bilgi formundan oluşan anket formu kullanılmıştır. Veriler yüzyüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizi SPSS 23.0 paket programı kullanılarak test edilmiştir. Veri analizinde betimsel istatistiklerin yanı sıra bağımsız örneklem T-test, tek yönlü Anova ve Pearson Korelasyon analizi kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre takıma bağlılık alt boyutunun en yüksek ortalamaya sahip olduğu belirlenmiştir. Bağlılık noktaları alt boyutlarının cinsiyet, yaş, web katılım sıklığı değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılıklar gösterdiği belirlenmiştir. Bununla beraber takıma destek alt boyutunun çevrimiçi (online) spor tüketim güdüleri arasında en yüksek ortalamaya sahip olduğu ve bu güdülerin cinsiyet, eğitim durumu, medeni durum, web katılım sıklığı değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılıklara sahip olduğu belirlenmiştir. Son olarak; çalışmamıza katılan futbol taraftarlarının bağlılık noktaları ile çevrimiçi (online) spor tüketimi güdüleri arasında negatif yönde düşük düzeyde ilişkiler olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Spor Pazarlaması; Spor Tüketimi; Online Tüketim; Bağlılık Noktaları; Futbol; Taraftarlar
Analysis of the relationship between football clubs and their consumers from a gender perspective
Football is by far world's most popular and most lucrative sport. However, it is overwhelmingly considered a 'male interest' while female consumers are less interested in supporting a club, or in football in general. From a marketing point of view, this major discrepancy has significant consequences. The fact that football is regarded as a male sport leads the sporting media to underline the virile components of this sport, thus alienating female viewers. This vicious circle in turn damages and ignores the marketing potential of female masses. Hence, in our thesis, we will try to understand how the game of football has turned into a male hobby where female viewers were excluded. Furthermore, this thesis will outline the ways in which this problem can be mediated for more female viewers to be included in the fan-base. With the inclusion of female masses, football marketing, and sporting media would gain a significant fan base to reach its consumers. Besides the advantage of sheer numbers, the increasing diversity of fan-base would help football industry to reinvent their image. To reach this conclusion, the required data set was collected via a survey and the analysis of this dataset via descriptive statistics, as well as correlation, factor and regression analyses. Finally, we will be suggesting a new way to understand how football consumers consume by redesigning Holt's consumption metaphors via statistical techniques we utilize.
Sporda ev sahibi olma avantajının incelenmesi
Bu tez, sporda ev sahibi olmanın avantajlarına odaklanarak, Türkiye ve dünya genelindeki liglerde bu olgunun etkilerini ve altında yatan nedenleri araştırmaktadır. Çalışma, spor psikolojisi literatürüne yeni perspektifler sunmayı ve spor, eğitim, performans alanlarında çalışan profesyonellere katkıda bulunmayı hedeflemektedir. Özellikle, ev sahibi avantajının sporcular ve antrenörler için özellikle müsabaka dönemlerindeki önemi ele alınmaktadır. Bu konunun kökenleri ve tarihsel gelişimi, 1871'lerden günümüze kadar uzanan çalışmalarla derinlemesine incelenmiştir. Ev sahibi avantajını etkileyen ana faktörler olarak öğrenme, seyahat ve kalabalık faktörleri tanımlanmış ve bu faktörlerin etkileşimleri analiz edilmiştir. Tez, ev sahibi olma avantajının ölçümüne yönelik farklı metodolojik yaklaşımları ve bu konuda yapılmış ulusal ve uluslararası önemli çalışmaları ele alır. Türkiye'deki liglerle ilgili çalışmalar, korelasyon ve varyans analizleri gibi istatistiksel yöntemler kullanılarak değerlendirilmiştir. Ayrıca, farklı coğrafi bölgelerde ve liglerde ev sahibi olma avantajının boyutları ve etkileri çeşitli istatistiksel analizlerle incelenmiştir. Araştırmanın amacı, ev sahibi olma avantajının sporcuların performansına olan etkisini anlamak ve bu bilgileri spor bilimleri alanında çalışan profesyonellere sunmaktır. Problemin tanımı olarak, sporda ev sahibi olmanın avantaj olup olmadığı sorgulanmış ve bu bağlamda çeşitli faktörlerin etkileri değerlendirilmiştir. Araştırmanın metodolojisi, nitel bir yaklaşım temel alınarak, yayınlanmış literatür ve doküman analizi yöntemlerine dayanmaktadır. Veri toplama sürecinde, Türkçe ve İngilizce kaynaklar kullanılmış, ve bu kaynaklar araştırmanın temelini oluşturmuştur. İçerik analizi, verilerin analiz edilmesinde kullanılan başlıca teknik olup, araştırma verilerini derinlemesine anlamlandırmayı hedeflemektedir. Sonuç olarak, bu tez, sporda ev sahibi olma avantajının çeşitli yönlerini kapsamlı bir şekilde inceleyerek, bu alandaki bilgi birikimine önemli bir katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Taraftarların profesyonel spor takımına ve yıldız sporcuya karşı imaj uyumlarının spor ürün ve hizmetlerini satın alma niyetine etkisi üzerinde bir çalışma
Profesyonel sporlar, gelişmek için birçok fırsat sunan ödüllendirici bir iş olarak ortaya çıkmıştır. Güçlü bir profesyonel spor takımı markası, temel ürünün ötesinde ürün genişletmeleri için fırsatlar yaratmaktadır. Profesyonel spor kulüpleri markalaşma yolunda ilerledikçe, taraftarların kulübe katılımının marka olma kapasitesinde doğru orantılı bir artışın olacağı öngörülebilmektedir. Ayrıca bir takımda bir yıldız sporcunun varlığı, belirli bir takımın genel çekiciliğine katkıda bulunabilir. Spor müsabakalarında olağanüstü performans sergileyen sporcular ulusal medyanın dikkatini çektiği söylenebilir. Dolayısıyla bir yıldız sporcunun özellikleri oyunlarda atmosferi, ürün veya hizmet satışlarını ve en önemlisi bilet satışlarını arttırabilir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'nin üç büyük kulübü; Fenerbahçe, Beşiktaş ve Galatasaray taraftarlarının desteklemiş oldukları takıma ve belirlemiş oldukları yıldız sporcuya dair imaj algılarının belirlenmesi ile takım ve yıldız sporcuyla olan imaj uyumlarının, takım ve yıldız sporcuya ait olan lisanslı spor ürün ve hizmetlerini satın alma niyetlerine etkisini incelemektir. Bu amaç kapsamında, Fenerbahçe (382), Beşiktaş (389) ve Galatasaray (390) taraftarları ile maç günlerinde bu üç kulübe ait stadyumların çevresinde bulunan toplam 1200 taraftardan yüz yüze anket yoluyla çalışmanın analizlerinde kullanılacak veriler toplanmıştır. Çalışmada verilerin analizini gerçekleştirmek için; keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizi, varyans analizleri ile yapısal eşitlik modeli analizi tanımlayıcı istatistiki testlerle birlikte uygulanmıştır. Analiz sonuçları, hipotezlere ve araştırma sorularına ilişkin beklentileri destekler niteliktedir. Araştırma sonuçları, Fenerbahçe ve Galatasaray taraftarlarının lisanslı spor ürün ve hizmetlerini satın alma niyetlerini, takım imajı ve destekledikleri takım ile olan imaj uyumları daha çok etkilemektedir. Beşiktaş taraftarlarının lisanslı spor ürün ve hizmetlerini satın alma niyetlerini ise, yıldız sporcu marka imajı ve yıldız sporcu ile olan imaj uyumları daha çok etkilemektedir.
The affective community of Trabzonspor: Emotions, belonging, and affective labour
In this thesis, I research how Trabzonspor has gained the capacity to create and maintain its own distinctive supporter community in its historical process by virtue of circulation of emotions between subjects and objects. In other words, I analyze the process through which Trabzonspor supporters have been brought into existence as an affective community around the football club. And to this end, I study how the supporters' collective belonging to Trabzonspor has occurred and sustained and how emotions operate to turn Trabzonspor supporters into a felt community and a collective body. Firstly, I show how Trabzonspor became an object of love, pride and hope, and how the club gained its affective value within the frame of good feelings. I also observe the processes of Trabzonspor mustering up support in virtue of the value. On the other hand, I show that the happy object gains stickiness through the circulation of emotions around it and I investigate which images and objects stick on the surface of the happy object. Secondly, I research the role of bad feelings in bringing Trabzonspor community into existence as a collective body that has boundaries and surfaces. I especially trace the circulation of shame, pain, and hate in the community. Lastly, I focus on the role of affective labour, which is one of the most important components in creating and sustaining the community as a felt and spiritual community, and providing people's attachment to Trabzonspor in the community.
Taraftarların müsabaka esnasında karşıt görüşe saygı ve öz denetim düzeylerinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, taraftarların müsabaka esnasında karşıt görüşe saygı ve öz denetim düzeylerini incelenmektir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden ölçek yöntemi kullanılmıştır. Araştırma ilişkisel tarama modeli ile yapıldı ve araştırma verileri anket yöntemiyle elde edildi. Araştırmanın örneklemini Hatay ilinde bulunan 301 spor taraftarı oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak, birinci bölümde kişisel bilgiler, ikinci bölümde "Spor Taraftarı Fanatiklik Ölçeği" (STFÖ), üçüncü bölümde "Sporda Karşıt Görüşe Saygı ve Özdenetim Ölçeğinden" (SKGSÖ), oluşan anket kullanıldı. ''Spor Taraftarı Fanatiklik Ölçeğinde'' bulunan ifadelerin değerlendirilmesinde, 4 puanlı Likert tipi (1= kesinlikle katılıyorum – 5= hiç katılmıyorum), ''Sporda Karşıt Görüşe Saygı ve Özdenetim Ölçeğinde'' bulunan ifadelerin değerlendirilmesinde, 5 puanlı Likert tipi (1=hiç katılmıyorum – 5= tamamen katılıyorum) ölçeklerinden faydalanıldı. Araştırmanın sonuçlarına göre katılımcıların taraftarlık ve sporda karşıt görüşe saygı ve öz denetim tutumlarında, cinsiyet değişkenine göre, anlamlı bir farklılık olup olmadığını test etmek amacıyla yapılan Mann-Withney U testi sonucunda, cinsiyet değişkeni ile şiddete yönelik düşünce ve eylem eğilimi, kurumsal aidiyet, rakibe yönelik nefret ve rakibe yönelik saygı alt boyutları arasında, istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Katılımcıların taraftarlık ve sporda karşıt görüşe saygı ve öz denetim tutumlarında, eğitim durumu değişkenine göre, anlamlı bir farklılık olup olmadığını test etmek amacıyla yapılan Mann-Withney U testi sonucunda, eğitim durumu değişkeni ile şiddete yönelik düşünce ve eylem eğilimi, kurumsal aidiyet, rakibe yönelik nefret ve rakibe yönelik saygı alt boyutları arasında, istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanamamıştır. Katılımcıların taraftarlık ve sporda karşıt görüşe saygı ve öz denetim tutumlarında, taraftarlık düzeyi değişkenine göre, anlamlı bir farklılık olup olmadığını test etmek amacıyla yapılan Kruskal Wallis H testi sonucunda, taraftarlık düzeyi değişkeni ile şiddete yönelik düşünce ve eylem eğilimi kurumsal aidiyet, rakibe yönelik nefret ve rakibe yönelik saygı, alt boyutları arasında, istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların taraftarlık ve sporda karşıt görüşe saygı ve öz denetim tutumlarında, gelir düzeyi değişkenine göre, anlamlı bir farklılık olup olmadığını test etmek amacıyla yapılan Kruskal Wallis H testi sonucunda, gelir düzeyi değişkeni ile şiddete yönelik düşünce ve eylem eğilimi, kurumsal aidiyet, rakibe yönelik nefret ve rakibe yönelik saygı, alt boyutları arasında, istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanamamıştır. Katılımcıların taraftarlık ve sporda karşıt görüşe saygı ve öz denetim tutumlarında, ilgi duyulan spor türü değişkenine göre, anlamlı bir farklılık olup olmadığını test etmek amacıyla yapılan Mann-Withney U testi sonucunda, ilgi duyulan spor türü değişkeni ile şiddete yönelik düşünce ve eylem eğilimi alt boyutu arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilemezken, kurumsal aidiyet, rakibe yönelik nefret ve rakibe yönelik saygı alt boyutları arasında, istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir. Yaş değişkeni ile bağımlı değişkenler arasında, anlamlı bir ilişki olup olmadığını test etmek amacıyla yapılan spearman korelasyon testi sonucunda, katılımcıların yaş değişkeni ile şiddete yönelik düşünce ve eylem eğilimi, kurumsal aidiyet, rakibe yönelik nefret ve rakibe yönelik saygı alt boyutları arasında, istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir. Şiddete yönelik düşünce ve eylem eğilimi alt boyutu ile rakibe yönelik nefret alt boyutu arasında, istatistiksel olarak orta düzeyde negatif yönlü anlamlı ilişki tespit edilirken, şiddete yönelik düşünce ve eylem eğilimi alt boyutu ile rakibe yönelik saygı alt boyutu arasında ise, istatistiksel olarak orta düzeyde pozitif yönlü anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Kurumsal aidiyet alt boyutu ile rakibe yönelik nefret alt boyutu arasında, istatistiksel olarak orta düzeyde negatif yönlü anlamlı ilişki tespit edilirken, kurumsal aidiyet alt boyutu ile rakibe yönelik saygı alt boyutu arasında ise, istatistiksel olarak düşük düzeyde pozitif yönlü anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Karşıt Görüşe Saygı, Özdenetim, Spor, Taraftar
Futbol taraftarlarının karşıt görüşe saygı düzeyleri ve fanatiklik algısının incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, futbol taraftarların müsabaka esnasında karşıt görüşe saygı ve öz denetim düzeylerini incelenmektir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden ölçek yöntemi kullanılmıştır. Araştırma ilişkisel tarama modeli ile yapıldı ve araştırma verileri anket yöntemiyle elde edildi. Araştırmanın örneklemini Osmaniye ilinde bulunan 374 spor taraftarı oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak, birinci bölümde kişisel bilgiler, ikinci bölümde "Spor Taraftarı Fanatiklik Ölçeği" (STFÖ), üçüncü bölümde "Sporda Karşıt Görüşe Saygı ve Özdenetim Ölçeğinden" (SKGSÖ), oluşan anket kullanıldı. ''Spor Taraftarı Fanatiklik Ölçeğinde'' bulunan ifadelerin değerlendirilmesinde, 4 puanlı Likert tipi (1= kesinlikle katılıyorum – 5= hiç katılmıyorum), ''Sporda Karşıt Görüşe Saygı ve Özdenetim Ölçeğinde'' bulunan ifadelerin değerlendirilmesinde, 5 puanlı Likert tipi (1=hiç katılmıyorum – 5= tamamen katılıyorum) ölçeklerinden faydalanıldı. Araştırmanın sonuçlarına göre katılımcıların cinsiyet değişkenine göre Karşıt Görüşe Saygı ve Özdenetim ölçeğinin rakibe yönelik saygı ve rakibe yönelik nefret alt boyutlarının, Futbol Taraftarı Fanatiklik Ölçeğinin cinsiyet değişkenine göre şiddete yönelik düşünce ve eylem eğilimi ile kurumsal aidiyet alt boyutlarının her ikisinde t-testi sonuçları incelendiğinde anlamlı bir farklılığın olmadığı tespit edilmiştir. Katılımcıların spor yapma durumu değişkenine göre karşıt görüşe saygı ve özdenetim ölçeğinin rakibe yönelik saygı ve rakibe yönelik nefret alt boyutlarının anova sonuçları incelendiğinde anlamlı bir farklılığın olmadığı ve spor yapma durumu değişkenine göre Futbol Taraftarı Fanatiklik Ölçeğinin şiddete yönelik düşünce ve eylem alt boyutunda anlamlı bir farklılığın olduğu, kurumsal aidiyet alt boyutunda ise anlamlı bir farklılığın olmadığı belirlenmiştir. Katılımcıların tarafları oldukları futbol takımları değişkenine göre karşıt görüşe saygı ve özdenetim ölçeğinin rakibe yönelik saygı ve rakibe yönelik nefret alt boyutlarının tek yönlü varyans analizi (anova) sonuçları incelendiğinde anlamlı bir farklılığın olmadığı ve katılımcıların taraftarı oldukları futbol takımı değişkenine göre futbol taraftarı fanatiklik ölçeğinin şiddete yönelik düşünce ve eylem eğilimi ile kurumsal aidiyet alt boyutlarının tek yönlü varyans analizi sonuçları incelendiğinde ölçeğin her iki alt boyutunda anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Katılımcıların taraftarı oldukları futbol takımına ait formaya sahip olma değişkenine göre karşıt görüşe saygı ve özdenetim ölçeğinin rakibe yönelik saygı ve rakibe yönelik nefret alt boyutlarının t-testi sonuçları incelendiğinde ölçeğin her iki alt boyutunda anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Katılımcıların taraftarı oldukları futbol takımına ait formaya sahip olma değişkenine göre futbol taraftarı fanatiklik ölçeğinin şiddete yönelik düşünce ve eylem eğilimi ile kurumsal aidiyet alt boyutlarının t-testi sonuçları incelendiğinde ölçeğin her iki alt boyutunda anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir.
Basketbol taraftarlarının bilinçli tüketim davranışının tüketici karar verme tarzı ve algılanan marka değerine etkisi
Bu araştırma; basketbol süper ligi takımı taraftarlarında bilinçli tüketim davranışının tüketici karar verme tarzı ve algılanan marka değerine etkisini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Ayrıca katılımcıların tanımlayıcı özelliklerine göre bilinçli tüketim davranışı, tüketici karar verme tarzı ve algılanan marka değerinin farklılaşma düzeyini incelemek de araştırmanın diğer amacını oluşturmaktadır. Amaç doğrultusunda hazırlanan; kişisel bilgi formu, bilinçli tüketici ölçeği, marka değeri ölçeği, tüketici karar verme tarzlarından oluşan veri toplama aracı 2021 yılında, 730 basketbol süper ligi takımı taraftarlarına uygulanmıştır. Elde edilen veriler bilgisayar ortamında SPSS 22.0 istatistik programı aracılığı ile değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda; bilinçli tüketim davranışının marka değeri üzerinde pozitif yönlü etkilerinin olduğu saptanmıştır. Boyut bazında yapılan incelemede ise etik tüketim davranışının marka değeri üzerinde etkisinin olmadığı, çevre bilinçli tüketim, sade tüketim ve sosyal sorumlu tüketim davranışının ise marka değeri algısını olumlu yönde etkileyerek artırdığı sonucuna varılmıştır. Bilinçli tüketim davranışının tüketici karar verme tarzları üzerinde de anlamlı etkilerinin olduğu belirlenmiştir. Araştırmada ayrıca katılımcıların; tanımlayıcı özelliklerine göre bilinçli tüketim davranışının tüketici karar verme tarzı ve algılanan marka değeri düzeylerinde istatistiksel olarak farklılıkların olduğu saptanmıştır.
Algılanan taraftar odaklılık ve ilişki kalitesinin taraftar tüketim davranışı üzerine etkisinin incelenmesi
Araştırma ülkemizde futbolda taraftar odaklılığı betimleyen boyutların ve futbol kulübü ile futbol taraftarı arasındaki ilişki kalitesi boyutlarının ortaya konmasını amaçlamaktadır. Ayrıca araştırma, futbol taraftarı tüketim davranışını ortaya koyan unsurların belirlenmesi ve futbolda taraftar odaklılığın ilişki kalitesi üzerine etkilerini ortaya koymanın yanı sıra ilişki kalitesinin taraftar tüketim davranışına etkisini, taraftarların stadyumda ve deplasmanda maçlara katılım düzeylerini ortaya koymayı ve stadyumlarda maç izleyen, takımlarını medya aracılığıyla takip eden ve takımlarının lisanslı ürünlerini satın alan taraftarın demografik özelliklerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın çalışma grubu, Beşiktaş, Eskişehirspor, Fenerbahçe ve Galatasaray Spor Kulüplerinin stadyumlarında takımlarının maçlarını izleyen, lisanslı ürünlerini tüketen ve takımlarını medyadan takip eden 1461 futbol taraftarından oluşmaktadır. Araştırma kapsamında psikometrik niteliklere ilişkin kanıtlar ortaya konularak kültürümüze uygun 10 madde ve 4 boyuttan oluşan Futbol Kulübü Taraftar Odaklılık (F-ORIENT) Ölçeği geliştirilmiştir. Bu boyutlar stadyum hizmetleri, taraftar istek ve şikayetleri, kampanya ve etkinlikler ve tanıtım olarak isimlendirilmiştir. Ayrıca, araştırmada futbol taraftarı ve futbol kulübü arasındaki ilişki kalitesi boyutlarının belirlenmesini ortaya koymak amacıyla dilimize uyarlanan 19 ifade ve 5 boyuttan oluşan Futbol Kulübü-Futbol Taraftarı İlişki Kalitesi Ölçeği ve futbol taraftarlarının tüketim davranışını ortaya koyan unsurların belirlenmesi adına dilimize uyarlanan 11 ifade ve 4 boyuttan oluşan Futbol Taraftarı Tüketim Davranışı ölçeği geliştirilmiştir. Araştırma kapsamında bu üç ölçeğin ilişkisini ortaya koyan kuramsal modele ilişkin analiz sonuçları yapılmış ve modelin iyi düzeyde doğrulandığı ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: sporda müşteri ilişkileri yönetimi, taraftar ilişkileri yönetimi, taraftar odaklılık, ilişki kalitesi, taraftar tüketim davranışı
Futbolda erkeklik ve şiddet: Nefer taraftar grubu örneği
Bu çalışmanın amacı; futbol taraftarlarının (saha içi ve saha dışındaki futbol ile ilişkili faaliyetlerde) erkeklik kültürünün, gözlenen şiddet ile olan ilişkisini araştırmaktır. Araştırmanın örnekleminin oluşturulmasında yargısal örnekleme yöntemiyle Eskişehirspor taraftar gruplarından biri olan Nefer grubu seçilmiştir. Nefer taraftar grubuna üye taraftarlar arasında kolayda örnekleme yöntemiyle 348 taraftara internet ortamında Google Drive formları aracılığıyla ulaşılmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda, BEM Cinsiyet Rolü Envanteri ve Şiddet Kültürü Ölçeklerinden yararlanılmıştır. Verilerin bilgisayar ortamına aktarılması ve analizinde SPSS 22.0 paket programı kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan ölçme araçlarının geçerlik ve güvenirlik analizleri için Açımlayıcı Faktör Analizi(AFA) yapılmış ve Cronbach alpha katsayıları hesaplanmıştır. Elde edilen verilerin analiz edilmesinde t-testi, ANOVA ve Pearson Korelasyon analizlerinden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular incelendiğinde; erkeklik kültürü ile şiddeti onaylama arasında ve şiddete maruz kalma ile şiddeti onaylama arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Bunun yanında katılımcıların şiddeti onaylama düzeyleri yaş gruplarına ve eğitim durumlarına göre anlamlı şekilde farklılaştığı ortaya konulmuştur. Çalışma sonucunda elde edilen bulgular, Türkiye'deki futbol ile ilintili şiddetin anlaşılması ve önlenmesi hususunda yararlı olabilecek teorik öngörülerin, pratik bulgular ile de desteklenebileceği sonucuna katkı sağlamıştır.
Teksas Tribün Grubu taraftarları ve milliyetçilik ilişkisi üzerine bir inceleme
Bu araştırmanın genel amacı, Teksas Tribün Grubu alt kültürünün bir boyutunu oluşturan Teksas Tribün Grubu taraftarlarının milliyetçilik ile olan ilişkisini ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda Tribün Grubu taraftarlarının siyasi tutumları ve milliyetçilik eğilimleri aydınlatılmaya çalışılmıştır. Araştırmada nicel veri toplama yöntemlerinden faydalanılmıştır. Nicel veriler açık ve kapalı uçlu sorular ile milliyetçilik ölçeğinden yararlanılarak Teksas Tribün Grubu taraftarlarından toplanmıştır. Araştırma sonucunda Teksas Tribün Grubu'nun Türkçülük ve İslam merkezli milliyetçilik anlayışlarına sahip olan çoğunluğu genç, bekâr, eğitimli erkeklerden oluşan ve büyük bir kısmı Bursa'da doğmuş ve memleketini Bursa olarak belirten bireylerden oluştuğu belirlenmiştir. Elde edilen verilere göre eğitim durumu, yaş, meslek ve siyasi tutumların milliyetçilik eğilimlerini belirleyici etkenlerden olduğu görülmüştür. Anahtar Sözcükler: Alt Kültür, Milliyetçilik, Teksas Tribün Grubu, Futbol, Taraftar.
Sporda marka değer ve marka kişilik ilişkisi: Türk futbol taraftarı örneği
Bu çalışmada taraftarın favori sporcu ve teknik direktörün marka kişiliği algısıyla marka değer algısı arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlandı. Marka değeri ölçmek için Spectator-Based Brand Equity in Professional Soccer ölçeğinin Türkçe uyarlaması, geçerlik ve güvenirlilik analizi yapıldı. 11 faktörden oluşan 29 maddeli 5'li likert tipi Seyirci Tabanlı Sporda Marka Değer Ölçeği'nin (STSMDÖ) Cronbach α değeri 0.893 idi. Galatasaray (GS), Fenerbahçe (FB), Beşiktaş (BJK) ve Trabsonspor (TS) taraftar evreninden taraftarlık düzeyi 3-5 olan 600 taraftar çalışmanın örneklemini oluşturdu. Taraftar Whatsapp gruplarına STSMDÖ ve favori sporcu ve teknik direktör Spor Marka Kişilik anketleri 2021/22 Spor Toto Süper Ligi (STSL) sonu ve 2022/23 STSL'nin ilk devre sonunda çevrimiçi uygulandı. Ön adı uyuşmayan, anketlere art arda 10 kez aynı cevabı veren 100 taraftarın verileri çalışma dışı bırakıldı. Elde edilen veriler SPSS (Versiyon 22. Inc Chicago, IL, USA) programı ile analizi edildi. Verilerin normal dağılım analizi için Kolmogorov Smirnov ve Shapiro Wilk testi uygulandı. Normal dağılan değişkenler ortalama±standart sapma (en küçük-en büyük), normal dağılmayan değişkenler ortanca ve çeyrekler aralığı (Q1-Q3) olarak sunuldu. Tekrarlı ölçümlerden elde edilen veriler Wilcoxon Testi, kategorik değişkenler arasındaki ilişki Spearman's Korelasyon analizi ile incelendi. İstatistiki anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edildi. Bulgulara göre taraftarın yaş ortancası 31 (18-57) yaş ve taraftarlık düzey ortancası 5 (3-5) idi. GS, FB ve BJK taraftarının marka değer ve teknik direktörün marka kişiliği algısında sezonlar arası fark saptandı (p<0.05). Tüm kulüplerin taraftarının favori sporcu marka kişiliği algısında ise sezonlar arası fark saptanmadı (p>0.05). 2021/22 STSL sonrası GS, FB, BJK taraftarının marka değer algısıyla favori sporcunun marka kişiliği algısı arasında düşük ve orta, 2022/23 STSL'in ilk devre sonunda tüm kulüplerde orta düzeyde korelasyon saptandı (p<0.05). 2021/22 STSL sonrası GS, FB, BJK taraftarının marka değer algısıyla teknik direktör marka kişiliği algısı arasında çok düşük ve düşük; 2022/23 STSL'in ilk devre sonunda tüm kulüplerde orta düzeyde korelasyon saptandı (p<0.05). GS, FB ve BJK taraftarınnın marka değer algısında sezonlar arası fark olması lig sıralaması ve teknik direktör değişimi giibi olumsuz deneyimlerin yansıması olabilir. Bir sezonda yaşanan teknik direktör değişiklikleri sonrası yenilerin beklenen performansı gerçekleştirememesi, sonraki sezonda görev alan teknik direktörün beklenen başarıyı sergileyememesi teknik direktörün marka kişiliğiyle marka değer arasındaki ilişkinin değişimesinin nedeni olabilir. Olumsuzlukların giderilmesiyle taraftarın teknik direktör marka kişiliği algısıyla marka değer arasındaki korelasyon düzeyi artması bu görüşü desteklemektedir. GS ve FB'nin başarılı oyuncuları ulusal ve uluslararası arenada dikkat çekmesi, BJK taraftarının sporcuya bağlılığı, TS taraftarının favori sporcuları her iki sezonda da oynaması sezonlar arası favori sporcu marka kişiliğinde fark olmamasının nedenleri olabilir. Ancak taraftarın marka değer algısında favori sporcunu marka kişiliğinin etkisi olduğu ve deneyimlere bağlı bu etkinin değişmesi favori sporcunun marka değerde önemli olduğunu düşündürmektedir. Taraftarın favori sporcu marka kişiliği algısında sezonlar arasında fark olmamasına teknik direktörde olması taraftar için teknik direktörün daha önemli olduğunu düşündürmektedir. Sonuç olarak olumlu olumsuz deneyimler taraftarın marka değer algısını değiştirmektedir. Marka değeri oluşturan faktörlerin haricinde favori sporcu ve teknik direktörün marka kişiliğinin değişimde etkisi olabilir. Kulüplerin marka yöneticileri taraftarın marka değer algısında değişime neden olan tüm değişkenleri de göz önünde bulundurarak güçlü marka olmak için gerekli önlemleri almalı ve stratejiler geliştirmelidir. Özellikle olumlu olumsuz duyguların yaşandığı stadyumların mimari özelliklerinin tüm taraftara hitap edecek şekilde tasarlanması gerektiği düşünülmektedir. Çalışmanın önemli kısıtı taraftar tipolojisinin belirlenememesidir. Maç öncesi, sonrası stadyum ya da sosyal medya aracılığıyla farklı taraftar tiplerinde marka değere etki eden faktörlerin belirlenmesi geliştirilecek stratejileri daha etkili yapabilir. Bu nedenle kesin sonuçlar elde edebilmek için taraftar tiplerini analiz edebilecek uzmanlar ile daha fazla örneklemle yapılacak uzunlamasına çalışmalara ihtiyaç vardır.
Taraftarların futbolda şiddetin kaynağına ilişkin görüşleriyle sporda özdeşleşme düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı taraftarların futbolda şiddetin kaynağına ilişkin görüşleriyle sporda özdeşleşme düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu kapsamda verilerin elde edilmesi amacıyla katılımcılara ölçek ve demografik bilgilerini belirlemek amacıyla anket uygulanmıştır. Araştırmamıza 252'si erkek 31'i kadın olmak üzere 283 kişi katılım göstermiş ve sonuçlar SPSS programı ile analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlar taraftar özdeşleşmesine ilişkin görüşlerin şiddet arasındaki bağlantının kurulmasına yönelik analiz edilmiştir. Toplanan veriler SPSS 22 paket programına kullanılarak analiz edildi. Katılımcıların cinsiyet, yaş, medeni durumu, eğitim gibi değişkenlere ait veriler betimsel olarak analiz edilmiştir. Verilerden alınan değerlerin normallik testleri için örneklem grubu 50'den büyük olduğu için Kolmogorov-Smirnov testi kullanılmıştır. Veriler normal dağılım gösterdiği için Tek-Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ve İndepented t testi kullanılmıştır. Homojenliği sağlanan veriler Scheffe ve Hochberg GT2 testi ile homojenliği sağlamayan veriler ise Tamhane Post-Hoc çoklu karşılaştırma testi yapılmıştır. Ölçek alt boyutları arasındaki ilişkiyi belirlemek için veriler normal dağılım gösterdiğinden Pearson Korelasyon testi kullanılmıştır. İstatistiksel değerler %95 güven aralığında değerlendirmeye alınmıştır. Araştırmanın bulgularına göre özdeşleme ile spor medyasından, hakem kararlarından, antrenör ve teknik direktörden ve sporcu davranışlarından kaynaklanan şiddet alt boyutları arasında pozitif zayıf bir ilişki bulunmuştur (p<0,05). Katılımcıların takımla özdeşleşmesi arttıkça spor medyasından, hakem kararlarından, antrenör ve teknik direktörden ve sporcu davranışlarından kaynaklanan şiddet artmaktadır. Özdeşleşme ile taraftar ve amigolardan kaynaklanan şiddet arasında bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05).
Müşteri sadakati sağlanmasında taraftarlık olgusu - Hızlı tüketim malları sektörü
Günümüzde rekabetin sürekli arttığı hızlı tüketim malları sektöründe müşteri sadakati sağlamak da gittikçe daha zor bir hal almaktadır. Bu çalışmada, hızlı tüketim malları sektöründeki markalar için tutundurma faaliyetlerinde spor sponsorluğu kullanılmasının müşteri sadakati üzerindeki etkisi sorgulanmaktadır. Pazarlama karması kavramının tanımı yapılarak, spor pazarlamasını klasik pazarlama yaklaşımlarından farklılaştıran özellikler irdelenmekte ve müşteri sadakatine ilişkin kavramsal yaklaşımlar incelenmektedir. Müşteri ve sadakat kavramlarına ilişkin yaklaşımlar ele alınmakta, markalar tarafından tutundurma planlarında spor sponsorluğunun kullanılmasına dair örnek uygulamalara değinilmektedir. Kavramsal açıdan taraftarlık olgusu incelenmekte; taraftarların duygusal bağlılık derecelerine ve davranışsal tutarlılıklarına göre farklı taraftarlık modelleri, müşteri sadakat modelleriyle karşılaştırmalı olarak ele alınmaktadır. Taraftarlık olgusunun müşteri sadakatine etkisi belli sadakat derecesindeki Beşiktaş taraftarları üzerinde yapılan kantitatif araştırmayla incelenmektedir. Online anket tekniği ile gerçekleştirilen araştırmada Cola Turka markasının Beşiktaş takımına sponsorluğunun, Beşiktaş taraftarlarının Cola Turka markasına karşı sergiledikleri tutum ve davranışlar üzerindeki etkileri incelenmektedir.
Profesyonel futbolcularda kendi taraftarları ve rakip taraftarların yaptıkları kötü tezahüratın etkileri
Bu çalışma profesyonel futbolcuların kendi taraftarlarının ve karşı takımın taraftarlarının olumsuz tezahüratlarından etkilenip etkilenmediğini ölçmeyi amaçlamıştır. Araştırma grubunu Spor Toto Süper Ligi 2014-2015 sezonunda bulunan 10 farklı takımdan toplamda 226 profesyonel futbolcu oluşturmaktadır. Araştırmada Çepikkurt ve Erkuş tarafından 2004 yılında geliştirilen SLISBP (Scale on the Level of Influence of Supporter Booing on the Player) ve Türkçeleştirilmesi araştırmacı tarafından yapılan Profesyonel Futbolcuların Olumsuz Tezahürattan Etkilenme Düzeyleri Ölçeği kullanılmıştır. Öncelikle ölçeğin güvenirliliği ve geçerliliği test edilmiştir. Ölçeğin güvenilirliğini test etmek için Cronbach alfa skorlarına bakılmıştır. Daha sonra ölçeğin geçerliliği PCA (principal component analysis) ile test edilmiş ve futbolcuların kendi taraftarlarından etkilenmeleri ile karşı takımın taraftarlarından etkilenmeleri iki faktör olarak belirlenmiştir. Daha sonra futbolcuların kendi takımlarının taraftarlarının ve karşı takımın taraftarlarının olumsuz tezahüratlarından etkilenme skorları karşılaştırılmıştır. Ayrıca futbolcuların yaşları ve profesyonel oyunculukta geçirdikleri sene ile olumsuz tezahürattan etkilenmeleri arasındaki ilişki korelasyon ve regresyon analizi ile araştırılmıştır. Analizler SPSS 22 paket programı ile gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda futbolcuların hem kendi taraftarlarının hem de karşı takımın taraftarlarının olumsuz tezahüratlarından etkilenme düzeyleri belirlenmiştir. Özellikle kendi takımlarının taraftarlarının olumsuz tezahüratlarından daha fazla etkilendikleri saptanmıştır. Ayrıca futbolcuların yaşları ve profesyonel oyunculukta geçirdikleri sene ile olumsuz tezahürattan etkilenme süreleri arasında pozitif ilişki bulunmuştur. Bu ilişki futbolcuların yaşları ve profesyonel futboldaki seneleri arttıkça olumsuz tezahürattan daha etkilenme düzeylerinin düştüğünü göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Futbol, Olumsuz Tezahürat, Taraftar
Yönetim kurulunun itibarı, örgütsel imaj ve örgütsel faaliyetlerden etkilenen tarafların aidiyeti ilişkisini incelemeye yönelik bir araştırma
Bu tez çalışması, gönüllülük esasıyla üye olunan Fenerbahçe Spor Kulübü taraftarlarının katılımı ile yönetim kurulu itibarı, algılanan örgütsel prestij ve spor taraftarı özdeşleşmesi değişkenleri arasındaki etkileşimi ortaya koymayı amaçlanmaktadır. İlk olarak, literatürün taranmasıyla kavramsal model oluşturulmuştur. Akabinde modelin söz konusu kulüp taraftarları nezdinde geçerli olup olmadığını anlayabilmek için pilot anket çalışması yapılmıştır ve elde edilen sonuçların kavramsal modelin geçerliliğini sağlayıp sağlamadığı test edilmiştir. Araştırmanın son aşamasında ise Fenerbahçe Spor Kulübü'nün taraftarlarına ulaşılarak toplanan 3238 kişilik veri üzerinden nicel araştırma yapılmıştır. Elde edilen verilere doğrulayıcı faktör analizi uygulanması yapılmış ve sonucunda uyum değerleri sağlandıktan sonra yapısal eşitlik modellemesi (YEM) ile araştırmanın temel hipotezleri test edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, kurulan modelin kabul edilebilir olduğunu sağlamıştır. Sonuç olarak, yönetim kurulu itibarının, algılanan örgütsel prestij ve spor taraftarı özdeşleşmesi üzerinde istatistiki olarak anlamlı bir etki oluşturduğu ispatlanmıştır. Ek olarak, algılanan örgütsel prestijin ise spor taraftarı özdeşleşmesi üzerindeki etkisinin istatistiki olarak anlamlı olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Sözcükler: Yönetim Kurulu İtibarı, Algılanan Örgütsel Prestij, Spor Taraftarı Özdeşleşmesi, Sosyal Kimlik Kuramı, Yapısal Eşitlik Modeli
Planlama kararları ve kullanıcı memnuniyeti açısından Timsah Arena/Bursa büyükşehir belediye stadyumunun değerlendirilmesi
İlkel anlamda ilk örnekleri Antik Yunan döneminde görülen stadyum yapıları, Olimpiyat Oyunları'nın gerçekleştirilebilmesi için doğan mekansal ihtiyacı karşılamaya ilişkin ortaya çıkmıştır. Modern futbolun tüm dünyayı etkisi altına almasıyla ise stadyumlar Olimpiyat Oyunları'ndan çok futbol ile birlikte anılan yapılar haline gelmiştir. Bu durum futbola özgü stadyum kavramını oluşturmuştur. Kulüplerin kendi stadyumlarını inşa etmeye başlaması ise futbol stadyumlarının sayısını oldukça artırmıştır. Stadyumların temel fonksiyonu spor karşılaşmalarının yapılması için uygun ortamın sağlanmasıyken, günümüzün modern koşulları ve sürekli değişmekte olan kullanıcı beklentileri stadyumlara sporun yanı sıra farklı kullanımlar kazandırmıştır. Büyük kalabalıkları bir araya toplayan stadyumlarda tek seferde yaklaşık elli bin kişiye ulaşan seyirci grubu taraftar olarak adlandırılmakta olup, stadyumlarda beklentileri önem taşıyan ana kullanıcı grubunu oluşturmaktadır. Bu nedenle taraftarlar tarafından ev/yuva/mabet olarak görülen stadyumlarda kullanıcı memnuniyetinin sağlanması kulüp, stadyum, kent ve hem stadyum hem de kent kullanıcıları için önemli bir konudur. Son yıllarda Türkiye'nin pek çok kentinde eski stadyumlar yıkılmış, mevcut ya da farklı alanlara yeni stadyumlar inşa edilmiştir. Bu kentlerden biri olan Bursa'da da kentin ilk stadyumu ve Cumhuriyet yapısı örneği olan Atatürk Stadyumu yeni ve modern bir stadyum yapılması amacı ile yıkılmıştır. Çalışma kapsamında, yeni kent stadyumu olan Timsah Arena/ Bursa Büyükşehir Belediye Stadyumu kullanım sürecinde değerlendirilerek, stadyumun mimari niteliklerine ilişkin kullanıcı memnuniyeti araştırılmıştır. Geliştirilen kullanıcı memnuniyeti ölçeği stadyumu aktif olarak kullanan 394 taraftara uygulanarak, elde edilen verilerin SPSS programında analiz edilmesi sonucunda kullanıcıların memnuniyet düzeyi, hangi faktörlerin memnuniyet üzerinde etkili olduğu ve kentin eski ve yeni stadyumlarının taraftar üzerindeki algısı ortaya konulmuştur. Elde edilen bulgulara göre dış mekan kullanımı ve sosyal aktivite çeşitliliği memnuniyeti etkileyen en önemli faktör olurken, bunu stadyumun kent ile uyumu/ilişkisi takip etmektedir. Çalışmaya katılan taraftarlar üzerinde en fazla olumlu izlenim bırakan faktör ise stadyumun planlama kararları ve güvenlik özellikleri olmuştur. Yeni bir stadyumun yapımı beraberinde Atatürk Stadyumu'nun yıkımını getirdiğinden, kentsel belleğe zarar vermiştir. Çalışmanın sonunda ise söz konusu bulgular doğrultusunda, Bursa Timsah Arena örneği üzerinden, benzer dinamiklere sahip stadyumlarda kullanıcı memnuniyetinin sağlanmasına yönelik öneriler geliştirilmiştir.
Bir hegemonik erkeklik alanı olarak futbolda kadın taraftarlığın üretimi: Gaziantep Futbol Kulübü kadın taraftarlar örneği
Futbol hegemonik erkekliğin timsali stadyum ise erkekliğin icra edildiği bir mekândır. Birçok alanı içinde barındıran (medya, endüstri, inşaat, ekonomi...) futbolu, sosyolojinin bir alt konusu olan "toplumsal cinsiyet" bağlamında incelediğimizde cinsiyeti olmayan futbolun cinsiyetlendiğini görmekteyiz. Erkeklerin hegemonyası altında olan futbol alanının her köşesinde kadınlar ikincileştirilmekte, alana giren kadınlar ciddiye alınmamaktadır. Bir taşra kent olan Gaziantep'i bu savın dışında tutmak mümkün değildir. Gaziantep'teki futbol kültürünü incelediğimizde eril bir düzenin hâkim olduğunu net bir şekilde söyleyebiliriz. Elinizdeki bu çalışmada Gaziantep'te taraftarlık kültürünün bir Anadolu takımı olan Gaziantep Futbol Kulübü'nün kadın taraftarları tarafından nasıl üretildiği ele alınmıştır. Geçmiş dönemlerde bir elin beş parmağını geçmeyen kadın taraftar sayısına sahip olan kent, günümüzde Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin ilk kadın taraftar derneğine sahiptir. Dernekleşme ile birlikte kadınlar, futbol ve futbolun mekânı olan stadyuma daha fazla dâhil olmuş ve stadyumdaki var oluşlarını daimi hale getirmeye çalışmaktadır. Kadınlar, kendilerine ait olmayan bir alana daha sonra girerek hem alanın doxa'larını benimsemiş hem de alanın doxa'larını değiştirmiştir. Etnografik bir yöntem ile hazırlanan bu çalışmada Gaziantep FK'lı kadınların, erkek merkezli bir alan olan stadyuma dair deneyimleri Bourdieu'nün "alan" ve "doxa" kavramı ışığında incelenmiştir.
Sosyal kimliğin marka değeri yaratmadaki rolü: Fenerbahçe ve Panathinaikos taraftar grupları karşılaştırması
Günümüzde, sporun bireyler için bu denli önemli bir hale geldiği noktada, bireylerde takımlar için son derece önemli bir hale gelmeye başlamışlardır. Kulüplerin, oluşturmaya çalıştıkları marka değerinin en önemli unsurlarından biri taraftarlardır. Taraftarlar, özellikle takım sporlarının, olmazsa olmazı haline gelmişlerdir. Bu noktada taraftar gruplarının takımları için oluşturdukları katma değer, sadece verdikleri destek ve oluşturdukları atmosferle sınırlı kalmamaya başlamıştır. Taraftarların, bir araya geldiklerinde oluşturdukları takım kültürü, sosyal kimliklerinin yansımasıdır. Sosyal kimlik, bireylerin kendilerini üyesi oldukları topluluğun özellikleriyle tanımlamasıdır. Bireyler, üyesi oldukları taraftar gruplarının gösterdikleri pozitif özellikleri, kendilerini toplum içerisinde ifade etmek için kullanırlar. Günümüzde birçok taraftar grubu, sergiledikleri performanslarla, takımları kadar bilinirlik kazanmışlardır. Öyle ki bu taraftar grupları, sosyal kimlikleri üzerinden, takım sporcularına ve yöneticilerine de baskın özelliklerini benimsemelerini ve saha içi-saha dışı her yerde göstermelerini beklemektedirler. Taraftarların, sadece takımlar için değil seyirciler içinde ne kadar önemli olduklarını Covid19 süreci boyunca taraftarsız oynanan maçlarda görülmüştür. Bu süreçte kulüplerin müsabakaları TV veya internet ortamında taraftarları ile buluşturma çabaları umulduğu gibi sonuçlar vermedi. Kulüplerin yaratmış oldukları marka değerleri, markalarını en iyi şekilde temsil eden ve destekleyen taraftar grupları ile yükselişe geçebilir. Bu çalışmada Fenerbahçe ve Panathinaikos basketbol taraftar gruplarının, sosyal kimliklerinin takımlarının marka değerlerine olan etkisini ölçmek amaçlanmıştır. Bu nedenle her iki kulüpten de 250'şer olmak üzere toplamda 500 taraftara anket çalışması uygulanmıştır. Ankette, Watkins (2014)'in daha önce yapılmış olan çalışmalarda kullanılan ölçekleri harmanlayarak ortaya çıkarmış olduğu ölçek kullanılmıştır. Ölçek temelde SIBE modelinden yola çıkarak oluşturulmuştur. Anket sonucunda elde edilen veriler IBM SPPS 25.0 paket programına aktarılmış, tasnif ve analiz edilmiştir. Araştırmanın hipotezlerinde regresyon analizi kullanılmıştır. Analizler sonucunda, taraftarların sosyal kimliklerinin marka değeri yaratmada önemli bir rolü olduğu ortaya çıkmıştır. Taraftarların, tribünlerde veya TV karşısında yerlerini almaları ve takımlarına destek vermeleri, kulüplerin görünürlülüğünü ve bilinirliğini olumlu yönde etkilemektedir. Covid 19 salgın dönemi bu durumu açıklamak için en önemli örneklerden biridir. Bu dönemde spor kulüpleri, gelirlerinde çok büyük düşüşler yaşamışlardır ve taraftarsız oynana müsabakalar her ne kadar ek çalışmalarla ilgi odağı haline getirilmeye çalışılsada başarılı olunamamıştır. Taraftarlar, spor müsabakalarının en önemli ve ayrılmaz parçasıdır.
Spor takımlarındaki yıldız oyuncu marka imajı ve taraftar kimliğinin sponsor ürünlerini satın alma niyetine etkisi
Spor, dünya üzerindeki tüm insanlar tarafından aynı şekilde algılanan bir aktivite ve insanların ortak dili durumundadır. Spor pazarlaması ise spor tüketicilerinin istek ve ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla yapılan bütün faaliyetlerdir. Spor pazarlaması üç şekilde gerçekleşebilir. Bunlar; sporun bir ürün olarak pazarlanması, spor araç gereçlerinin pazarlanması ve endüstriyel ürünlerin tanıtımı - pazarlanması için sporun veya spor figürlerinin (takım, oyuncu, teknik direktör vs.) kullanılmasıdır. Spor sponsorluğu endüstriyel ürünlerin tanıtımında en yaygın kullanılan faaliyetlerden birisidir. Gün geçtikçe sponsorluğa daha fazla yatırım yapılmakta, yıllardır sponsorluk türleri arasında en fazla yatırım yapılan alan ise spor sponsorluğu olmaktadır. Bu nedenle araştırmanın asıl amacı spor sponsorluğu yapan kuruluşlara karşı tüketicilerde satın alma niyeti oluşumunu ve bu niyeti etkileme gücüne sahip olduğu düşünülen bazı değişkenleri incelemektir. Araştırmada spor takımlarında bulunan yıldız oyuncuların, takımı destekleyenlerde ya da henüz desteklemeyenlerde taraftar kimliği oluşumuna ve gelişimine etkisi incelemektir. Bunun yanı sıra taraftar kimliğinin sponsor ürünlerini satın alma niyetine etkisi incelenmiştir. Ayrıca spor takımlarında yer alan yıldız oyuncuların, taraftarların sponsor ürünlerini satın alma niyeti üzerindeki etkisi de çalışmada incelenmektedir. Tüm bu amaçlar doğrultusunda Spor Toto Süper Lig'de 2016-2017 sezonu devam ederken; Beşiktaş, Fenerbahçe ve Galatasaray taraftarı olan örneklem grubu seçilerek anket yöntemi ile veri toplanmıştır. Verilerin analizinde yapısal eşitlik modeli kullanılmıştır. Çalışma sonucunda spor takımlarında bulunan yıldız oyuncuların marka imajının, hem taraftar kimliğine hem de sponsor ürünlerini satın alma niyetine etki ettiği görülmüştür. Ayrıca taraftar kimliğinin de sponsor ürünlerini satın alma niyetine etkisi de literatürde yer alan diğer çalışmalar tarafından da desteklenirken, çalışmaya ait araştırma modelini oluşturan değişkenler arasında güçlü etkiler bulunmuştur. Ayrıca yıldız sporcu marka imajının sponsor ürünlerini satın alma niyetine hem doğrudan hem de taraftar kimliği üzerinden dolaylı etkileri olduğu tespit edilmiştir.
Spor seyircilerinin siber zorbalık davranışlarının incelenemesi
Araştırmanın amacı doğrultusunda, çalışmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Ayrıca, durum tespiti yapılacağından dolayı, çalışma, betimsel nitelik taşımaktadır. Araştırmanın evrenini, ülke genelinde bulunan spor seyircileri oluştururken, örneklemini ise rastgele yöntemle seçilmiş ve farklı branşlarda spor seyircisi olan 1029 katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, araştırmacı tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu ve Karaca (2019) tarafından geliştirilen ve Spor seyircilerinin sözel zorbalık, fiziksel zorbalık ve siber zorbalık davranışları ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel analiz, Independent Simple T-testi ve One Way ANOVA testleri kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, erkek seyircilerin zorbalık ve siber zorbalık düzeyleri kadınlara göre daha yüksek bulunmuştur. Branşlara bakıldığında, futbol seyircilerinin zorbalık ve siber zorbalık düzeylerinin diğer branşlardan yüksek olduğu görülmüştür. Yaş ilerledikçe, iş durumu seviyesi arttıkça ve eğitim düzeyi arttıkça zorbalık ve siber zorbalık düzeyinin azaldığı, bekar seyircilerin evli seyircilere göre zorbalık ve siber zorbalık düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Taraftar derneği üyesi seyircilerin ve deplasman müsabakalarına sık giden seyircilerin zorbalık ve siber zorbalık düzeylerinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Müsabaka takip türü ve müsabaka izleme sıklığı ile zorbalık ve siber zorbalık arasında anlamlı fark bulunmuştur. Ayrıca sosyal medya kullanım cihazı türünün, müsabaka izleme şeklinin ve sosyal medya kullanım amacının zorbalık ve siber zorbalık düzeyine etki etmediği sonucuna ulaşılmıştır.