0-4 ay riskli bebeklerde zenginleştirilmiş çevre temelli erken müdahale programının etkinliğinin incelenmesi

0-4 AY RİSKLİ BEBEKLERDE ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÇEVRE TEMELLİ ERKEN MÜDAHALE PROGRAMININ ETKİNLİĞİNİN İNCELENMESİ Bu araştırma, 0–4 ay arası gelişimsel risk taşıyan bebeklerde zenginleştirilmiş çevre temelli erken müdahale programının anne–bebek bağlanması, bebeklerin motor gelişimi ve annelerin anksiyete düzeyi üzerindeki etkisini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma ön test–son test tek grup yarı deneysel desenle yürütülmüş ve 19 anne-bebek çifti çalışmaya dâhil edilmiştir. Müdahale programı, 12 hafta boyunca ev ortamında ebeveyn rehberliğinde uygulanan duyu-motor etkinlikler, hedefe yönelik hareket uyarımları, pozisyonlama stratejileri ve duygusal etkileşim temelli uygulamalardan oluşmuştur. Veriler, Test of ınfant motor performance (Tımp), Peabody developmental motor scales–2 (Pdms-2), Anne–bebek bağlanma ölçeği ve Beck anksiyete ölçeği ile toplanmıştır. Elde edilen bulgular, müdahale sonrası bebeklerin motor gelişim düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı artışlar olduğunu göstermiştir. Tımp puanı ortalaması 26.84'ten 61.42'ye yükselmiş; Pdms-2 alt boyutlarında (refleks, postüral kontrol, lokomasyon, kavrama, görsel-motor entegrasyon) belirgin ilerlemeler kaydedilmiştir. Bağlanma ölçeği puanlarında anlamlı düşüş anne–bebek ilişkisinde olumlu yönde gelişim olduğunu göstermektedir. Annelerin anksiyete düzeylerinde de anlamlı azalma gözlenmiştir. Sonuç olarak, çevresel olarak zenginleştirilmiş erken müdahale programları, yalnızca motor gelişim üzerinde değil; bağlanma ve duygusal iyilik halleri üzerinde de bütüncül etkiler yaratmaktadır. Bu tür yapılandırılmış programların, gelişimsel risk taşıyan bebeklerde erken dönemde uygulanması, ilerleyen gelişimsel süreçlerde telafi edici ve destekleyici etki sağlayabilir. Bu çalışma pediatrik fizyoterapi programlarında erken dönemde aile merkezli ve multidisipliner yaklaşımların önemini vurgulamaktadır. Anahtar kelimeler: Erken müdahale; Zenginleştirilmiş çevre; Gelişim; Preterm bebek; Riskli bebek.