1 Mart 2003 Başbakanlık Tezkeresi'nin reddedilme nedenleri

11 Eylül 2001, dünyanın hamisi rolündeki ABD'nin, Pentagon ve Dünya Ticaret Merkezi gibi stratejik kurumlarına düzenlenen saldırı olması nedeniyle son derece önemli bir tarihtir. Yaşanan saldırılar neticesinde güvenlik politikaları ve stratejilerinde değişikliklere giden ABD idaresi, İslami terör örgütlerinin ve onlara destek veren Irak'ın dünya barışını tehdit ettiğini iddia etmiştir. Bu doğrultuda Saddam Hüseyin yönetimini sonlandırmak mefkûresiyle Irak'a savaş açan ABD, Türkiye'den yardım talep etmiştir. Askeri işbirliği başta olmak üzere ekonomik ve siyasi olarak Türkiye'den destek talep eden ABD'nin bu taleplerine cevap verilebilinmesi için TBMM'nin onayına sunmak üzere bir Başbakanlık tezkeresi hazırlanmıştır. 1 Mart 2003 günü TBMM tarafından oylanan Irak tezkeresi salt çoğunluğa ulaşılamadığı için reddedilmiştir. İşte bu çalışmada 1 Mart 2003 Başbakanlık Tezkeresi'ne, AKP Hükümeti'nin müspet karşılık vermesine rağmen TBMM tarafınca olumlu karşılık verilmemesinin nedenleri araştırılmış, buradan hareketle elde edilen veriler ışığında gelecek dönemlere bir bakış açısı kazandırmak amaçlanmıştır. Tezde süreç analizi tekniği kullanılmış olup, elit görüşlerden gelen alıntılar ve ikincil kaynaklardan yararlanılmıştır. Ayrıca tezde istatistiki bilgi ve veriler kullanılmış olsa da temel olarak nitel metot kullanılmıştır. Tezkereye destek verilmesiyle elde edilecek ekonomik kazançların yanı sıra özellike terör örgütü PKK kapsamında, Türkiye'nin güvenlik ve istiktarının sağlanması amacıyla, AKP Hükümeti tezkereye olumlu yaklaşsa da tezkere kabul edilmemiştir. Literatür taramaları ve mülakatlar neticesinde, tezkerenin reddedilmesinde birden çok unsurun etkili olduğu görülmüştür. Irak Savaşı'nın BM meşruiyetine sahip olmaması başta olmak üzere ABD'ye duyulan uluslararası tepki, AKP Hükümeti'ndeki tecrübe ve lider eksikliği gibi nedenler tezkerenin reddedilmesinde önemli rol oynamıştır. Bunların yanı sıra TSK'nın tezkereye yönelik muğlak tutumu da tezkere kararında etkili olmuştur. Nitekim tüm bu sebepler neticesinde, tezkereye olumlu bakan AKP'de dahi muhalif bir cenah oluşmuş ve tezkere, 250 ret oyuna karşılık 264 kabul oyu çıkmasına rağmen Anayasa'nın 96. Maddesi uyarınca salt çoğunluğa ulaşılamadığı için kabul edilmemiştir. Anahtar kelimeler: Türkiye Cumhuriyeti, Amerika Birleşik Devletleri, Irak Cumhuriyeti, Irak Savaşı, Terör, Tezkere, Müzakere