ضوء اللآلي في شرح بدء الأمالي لأحمد بن علي النُّوبي (توفي بعد سنة: 1036هـ) من البيت التاسع والعشرين وحتى نهاية الكتاب: دراسةً وتحقيقاً

Bu Tez, Ahmed bin Ali en-Nûbî'nin (ö. 1036/1626) Dav'ul-âlî fi şerhi bed-i'lemâlî adlı kitabının incelemesini ve tahkikini ele almaktadır. Bu eser, inanç esaslarıyla ilgili bir dizi konuyu ele almaktadır ve bu şerhin önemi, metnin kendisinin öneminden kaynaklanmaktadır. Zira Bed-i'l-emâlî manzumesi, yazarı Allâme Sirâceddin Ali bin Osman el-Ûşî el-Ferğânî el-Hanefî (ö. 575/1179) olan, tevhid (Allah'ın birliği) ve dinin asılları ilimlerinde meşhur bir şiirdir. İslam inanç esaslarının kaidelerini içermekte ve altmış sekiz beyitten oluşmaktadır. Şerh ayrıca, Ebu Bekir el-Cassâs er-Râzî (ö. 370/980) gibi bu metnin en önemli şarihlerinin görüşlerini de içermektedir. Tahkik çalışmasında üç yazma nüsha esas alınmıştır. Çalışmada, en-Nûbî'nin kişisel ve ilmi hayatı, yaşadığı dönemin özellikleri ve meydana gelen olaylar incelenirken betimsel-tarihsel yöntem izlenmiştir. Tahkik bölümünde ise metnin kopyalanması, nüshaların karşılaştırılması, farklılıkların dipnotlarda belirtilmesi (bu farklılıklara herhangi bir yorum yapılmaksızın), Kur'an ayetlerinin ve hadislerin kaynaklarının gösterilmesi ve metinlerin ve görüşlerin kaynaklarına atıfta bulunulmasıyla karşılaştırmalı ve mukayeseli bir yöntem izlenmiştir. Çalışma, başlıca şu sonuçlara ulaşmıştır: Yazar, Ehl-i Sünnet ve'l-Cemaat mezhebinin âlimlerinin görüşlerini açıklanan konularda öncelikle zikretmiş ve bu mezhebin çoğunluğuna muhalefet eden Mutezile, Mürcie, Cehmiyye, Şia ve diğer sapkın fırkaların inançlarına reddiyeler vermiştir. Kitaptaki inançla ilgili tercihlerinden bazıları şunlardır: Duanın yaşayanlara ve ölülere fayda sağladığı ve gerçekleşmemiş (muallak) kaderi defettiği (kesinleşmiş kaderi değil) tezi; Yezid bin Muaviye'ye lanet etmemenin ve tesbih gibi daha önemli şeylerle meşgul olmanın daha faziletli olduğu tercihi; kadınlardan (Meryem dahil) peygamberliğin nefyedilmesi; Hızır Aleyhisselam'ın peygamberliğinin ispatı, evliyanın kerametlerinin ispatı ve bunları inkâr eden Mutezile ve Zahiriyye'ye reddiye. Yazarın, Burhan el-Halebî'nin Sırat'ın cehennem bekçisi Malik'in saçından bir kıl olduğu yönündeki görüşünü nakletmesi gibi bazı mübalağaları da bulunmaktadır. Ayrıca, dünyanın ömrünün yedi bin yıl olduğu şeklindeki bazı zayıf hadisleri de delil olarak kullanmıştır. Genel olarak şerh, yazarın kişiliğini ve geniş ilmi kültürünü ortaya koyan birçok dilbilimsel ve inançla ilgili meseleyle doludur.