Karakuş (Akkuş) kazasında nüfus (H. 1246-h. 1259)

Osmanlı Devleti'nde nüfus kayıt sistemi 19. yüzyılın ilk yıllarında oluşturulmaya başlanmıştır. İlk nüfus sayımı yalnızca erkek nüfus ele alınarak 1831 tarihinde yapılmıştır. Böylece Osmanlı toplumunun nüfus niteliği ve etnik yapısı hakkında elle tutulur bir kaynak olarak ilk nüfus defterleri oluşturulmuştur. Bu defterler sayesinde Müslüman ve Gayrimüslim unsurların aile yapısı, sosyal ilişkileri ve bireylerin toplumdaki yeri hakkında göreceli bilgilere rastlanılabilmektedir. Bu noktada Osmanlı toplumunun sosyal yapısını anlamak ve fikir edinmek noktasında nüfus defterleri önemli bir kaynak niteliği taşımaktadır. Bu çalışmada Osmanlı idare sisteminde Sivas vilayetine bağlı olarak gözüken ve günümüzde Akkuş olarak bilinen Karakuş kazasına ait iki adet nüfus defteri incelenmiştir. İlgili defterler, 2282 ve 2351 numaraları ile kayıt altına alınmıştır. Bu defterlerden 2282 numaralı olanı Hicri 1246 (1831) tarihli olmakla beraber diğer 2351 numaralı defter ise Hicri 1259 (1844) tarihlidir. İlgili defterlerde kaza erkek nüfusu, kayıtlı kişilerin eşkâl bilgileri, aile ve sülale bilgileri hakkında detaylı bilgilere ulaşılmıştır. Çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Karakuş (Akkuş) kazasının tarihçesi ve coğrafi yapısı hakkında ayrıntılı bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde ise 2282 ve 2351 numaralı nüfus defterlerinin tanıtımı ve değerlendirmesi yapılmıştır. İlgili defterler üzerinden Karakuş (Akkuş) kazasına bağlı köylerin idari yapısı, köylerin nüfus yaş dağılımı ve kayıtlı kişilerin fiziki özellikleri hakkında bilgilere yer verilmiştir. Böylece günümüzde Ordu iline bağlı olan Karakuş (Akkuş) ilçesinin 19. yüzyılın ilk yarısındaki sosyal ve kültürel durumu verilere dayalı olarak aydınlatılmaya çalışılmıştır.