112 sağlık hizmetleri ambulans nakil vakalarının retrospektif analizi

Giriş ve Amaç: Bu çalışma 25/02/2022-15/08/2022 tarihleri arasında 112 ile Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Eğitim Araştırma Hastanesine getirilen ve TOGÜ' den başka hastaneye sevk olan hastaların başvuru nedenlerini araştırmak için yapılmıştır. Bu çalışmada hangi tanıyla hastaların nakli, ambulansta neler yapıldığı, konulan ön tanı ile hastane tanılarının tutarlılığı, hastanede bekleme süreleri ve sevk nedenleri göz önüne alınmıştır. Bu çalışma, 112 KKM ambulanslarının yanlış kullanımını belirlemek ve eksikliklerin giderilmesi için ışık tutması amacıyla planlanmıştır. Materyal ve Metod: Retrospektif olarak dizayn edilen bu çalışma Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Hastanesi Acil Servis sarı alandan (ENLİL HBYS sistemi ve hasta dosyaları) ve 112 Komuta Kontrol Merkezi (KKM) kayıtlarından elde edilen veri kayıtları ile gerçekleştirilmiştir. İstatistiksel analizler IBM SPSS Statistics Version 22 paket programında yapılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde ortalama ± standart sapma, yüzdelik dağılımlar, bağımlı örneklem t testi, ki-kare testi kullanılmış olup. p<0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Değerlendirmeye alınan 652 hastanın % 50'si erkek ve %50'si kadındı, %33'ü 65 yaş ve üzeriydi. Vakaların başvuru saatleri dikkate alındığında, en çok başvuru %47,2 ile saat 8-16 saatleri arasındaydı. KKM tarafından vakalar ortalama 1-2 dk içerinde ambulans ekiplerine bildirdikleri, ambulans ekiplerinin bu vakalara bulundukları istasyondan ortalama 61-90 sn'de (%40,3) çıktıkları ve ambulans personelinin ortalama 0-10 dk (%57,2) içerisinde vakalara ulaştıkları belirlendi. Vakaların çoğunun (%35,4) evden alındığı saptandı. 112 KKM ambulansta konulan ön tanılara bakıldığında; en çok %22,3 nörolojik hasta grubu, % 22.1 travma hastaları, %17,3 kardiyak hastalar olduğu gözlemlendi. Hastane tanılarına bakınca; en çok %20,9 travma hastaları, %20,1 kardiyak hastalar, % 18,7 nörolojik hasta grubu olduğu gözlemlendi. 1. basamak sağlık kuruluşunda hastaların acilde kalış sürelerine bakıldığında; 0-1 saat kalan hasta sayısı 2 (%4,5), 1-2 saat kalan hasta sayısı 11 (%25), 2-3 saat kalan hasta sayısı 12 (%27,3), 3 saatten daha fazla kalan hasta sayısı 29 (%65,9) idi. 2. basamak sağlık kuruluşunda meydana gelen vakalardaki hastaların acilde kalış sürelerine bakıldığında; 1-2 saat kalan hasta sayısının 9 (%4,2), 2-3 saat kalan hasta sayısının 9 (%4,2), 3 saatten daha fazla acilde kalan hasta sayısının ise 198 (%91,7) olduğu gözlemlendi. En sık yoğun bakım ihtiyacı nedeniyle TOGÜ acil servisten hastaların sevk edildiği gözlendi. Hastaların %48,2'sinin acil serviste en az 3 saat kaldığı ve %48,5'inin ise ayaktan taburcu edildiği gözlemlendi. Sonuç: Çalışma sonuçlarına göre, yaşlı nüfusun artması ile orantılı olarak ambulans hizmetlerinden daha fazla yararlandığı belirlendi. Bu nedenle 112 ambulans ekiplerinin travmalardan daha çok medikal hastalara hizmet verdiği saptandı. 3. Basamak acil servise getirilen vakaların çoğunun rahatlıkla ayaktan başvurabilecek ve ambulans hizmeti gerektirmeyecek hastalar olduğu gözlendi. Bu sebepten ambulans personeline telekonferans doktor bağlantısı ile olay yerinde müdahale ve nakil uygunluğu belirlemede yetki verilmesi veya doktorlu ambulansların sayısının arttırılması, 112 ve hastane personelinin iş yükünü azaltacağı düşünülmektedir.