12-36 ay arası bebeği olan annelerin ek gıdaya başlama sırasındaki tutum ve davranışları: Niteliksel bir araştırma

GİRİŞ VE AMAÇ: Tamamlayıcı beslenme dönemi anne sütünden sonra ilk kez farklı nitelikteki besinler ile tanışan bebekler için gelecekteki fiziksel ve ruhsal sağlık göstergelerini de belirleyen önemli bir zaman aralığı olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışmada 12-36 ay arası bebeği olan annelerin tamamlayıcı beslenmeye geçiş dönemlerinde iyi ve doğru bir beslenme için izledikleri yolun, tamamlayıcı beslenme hakkındaki çekince ve endişelerinin, aldıkları fikirler ve hangi kaynaklara başvurduklarının incelenmesi amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: 16.10.2019-20.12.2019 tarihleri arasında, niteliksel bir çalışma olarak planlanan Sakarya ili Serdivan ilçesi Bahçelievler Aile Sağlığı Merkezi'ne bağlı iletişim problemi olmayan, 12-36 ay arası çocuk sahibi 40 gönüllü anne ile yarı yapılandırılmış anket formu kullanılarak yüz yüze görüşme tekniği ile mülakat yapılmış, mülakatlar ses kaydına alınmıştır. Mülakat sonuçları bilgisayar ortamında yazılı metne dönüştürüp MAXQDA Pro2020 programı kullanılarak tema analizi yöntemi ile nitel veri analizi uygulanmış, sosyo-demografik verilerin değerlendirilmesinde SPSS 20.0 (SPSS Inc, Chicago, IL, USA) kullanılmış ve sonuçlar yorumlanmıştır. BULGULAR: Çalışmamızda katılımcıların yaş ortalamasının 32,20±5,34 SS (Standart Sapma) olduğu, %72,5'inin lise ve üzeri eğitim düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Ortalama ek gıdaya başlangıç 5,59±0,60 ay olarak bulunmuştur. Niteliksel tema analizi yöntemi ile altı ana tema ortaya çıkmıştır. Organik, temiz, besin değeri yüksek gıdaların tercih edilmesi, uyum sağlayabileceği tat ve kıvamın sağlanması ek gıdaya başlama döneminde çocuğun doğru beslenmesi için izlenen yollar olarak belirtilmiştir. Alerji, boğulma ve besin reddi katı gıdaya geçişte yaşanan endişeler olarak dile getirilmiştir. Hekimler, diğer sağlık çalışanları, ebeveynler, sosyal medya, internet ek gıdaya başlarken fikir alınan kaynaklar olarak belirtilmiş ve bunlardan hekimler ve ebeveynler alınan kararlarda en etkin grup olmuşlardır. Farklı tarifler denemek, pütürlü gıdalara erken başlamak, bebeğin kendi kendisine yemesine izin vermek ek gıdaya başlamada pişmanlıkla sonuçlanan konular olmuşlardır. viii Profesyonel yardım almak, bebeğin kendi kendine yemesine izin vermek, farklı tarifler denemek gibi hususlar yeni bir çocuk sahibi olduklarında annelerin dikkat edeceği konular olarak belirtilmiştir. SONUÇ: Tamamlayıcı beslenmeye geçiş dönemindeki uygulamalar bebeklerin ilerleyen yaşlardaki sağlık göstergelerini etkilemektedir. Sağlıklı nesillerin ortaya çıkabilmesi için en az altı ay anne sütü ile beslenme desteklenmeli ve ek gıdaya geçiş süreci doğru yönetilmelidir. Annelerin bilgi düzeylerinin azımsanamayacak düzeyde olduğu ancak daha modern ve sağlıklı bir beslenme modeli için eğitime ihtiyaç duydukları düşünülmüştür. Bu bağlamda annelerin güvenilir ve güncel bilgi kaynaklarına ulaşımı sağlanmalı, beslenmeye başlangıç dönemindeki endişeleri giderilmelidir. Anahtar Kelimeler: Tamamlayıcı beslenme, Bebek beslenmesi, Ek gıdaya geçiş dönemi