16. yüzyılın son çeyreğinde mühimme defterlerine göre Kütahya sancağı

XVI. yüzyılın son çeyreğinde Divan-ı Hümayun'dan Kütahya sancağına gönderilen Mühimme hükümleri Osmanlı tarihi için önemli bir kaynak oluşturmaktadır. Bu kaynakların içerisinden 28. defterden başlanarak 72. deftere kadar yapılan çalışmada, Kütahya ile ilgili 45 defterde 310 adet hüküm tespit edilmiştir. Özeti yapılan bu hükümlere bakarak Osmanlı Devleti'nde 1575-1600 yılları arasında siyasi ve iktisadi açıdan ne gibi değişmeler olduğu, kurumlardaki çözülmeler ve en önemlisi de yükselme döneminin ihtişamından çıkıp duraklama dönemine doğru yol alındığı görülecektir. Kütahya, Anadolu Beylerbeyliğinin merkezi olması hasebiyle buraya gönderilen hükümler, çoğu kez devletin genelini ilgilendirir nitelikte olmuştur. Bu hükümlerin ışığında tımar sistemindeki bozulmalar, uzun yıllar süren savaşlar ve akabinde isyanlarla birlikte devletin geçirdiği bunalım ve halkın yaşadığı huzursuzluk gözler önüne serilmektedir.