16. yy.'da Çin sanatı ve Osmanlı minyatürlerinde kullanılan simurg tasvirlerinin karşılaştırmalı incelemesi

Sanatsal bağlama konu olan imgelem dünyası, sembolik anlam vermenin yanı sıra mitolojik unsurlar çevresinde belli bir kutsallığı hedeflemiştir. Bu noktada hayvanlar, esin kaynağı olmuş, dolayısıyla mitoloji, sanata da ilham kaynağı olmuştur. İlham kaynağı olan mitolojik yaratıklardan biri de Simurg kuşudur. Simurg kuşu, Anka veya Zümrüdü Anka olarak da bilinen bir mitolojik kuştur. Diğer kültürlerde olduğu gibi Simurg kuşu da farklı sembolik kodlara sahiptir. Bu sembolik kodlar hikâyenin veya efsanenin durumuna göre değişkenlik göstermektedir. Simurg kuşu, kendi kuruluş hikayesi olan otuz kuşun bir araya getirilmesiyle oluşturulmuş, iyilik başlığı altında incelenen bir semboliktir. Simurg, İslam kültür ve sanatında özellikle çeşitli anlatılarda ve maddi kültür ürünlerinde çok sık kullanılan sembolik bir motiftir. Bu anlatılardan biri de minyatürlerdir. Minyatürler, Osmanlı sosyal ve kültürel hayatında kayıt değeri taşımaktadır. Simurg kuşu taşıdığı sembolik kodlar ve üstlendiği misyonlar açısından kültürel anlatıların önemli mitolojik figürlerinden biridir. Çin mitolojisinde de önemli bir yere sahip olan simurg kuşunun daha çok adaleti tesis eden bir formla resimlerde realistik bir tavırla betimlenmektedir. Tüm bu bilgiler ışığında bu çalışmada Simurg kuşunun mitolojideki yerini ortaya çıkarmak, Osmanlı ve Çin sanatındaki yerinin ve kullanım amaçlarının ne olduğunu incelemek temel amaç olarak belirlenmiştir. Çalışmanın kavramsal çerçevesi ilk olarak Osmanlı ve Çin medeniyetlerindeki geleneksel sanat algıları üzerine inşa edilmiş ve devamında da bu medeniyetlerde simurg imgesinin temsil ettiği anlamı ortaya çıkarma üzerine durulmuştur. Devamında ise Osmanlı minyatürleri ile Çin resimlerinde yer alan örnek görseller eşliğinde simurg kullanımı ele alınmış ve son bölümde ise örnek bir uygulama ile çalışma sonlandırılmıştır.