17. yüzyılda Osmanlı Devletinde Istabl-ı Amire (has ahûr) teşkilâtı

Kuruluşundan itibaren Osmanlı Devleti'nde birçok müessese tesis edilerek devlet teşkilatlanması oluşturulmuştur. Osmanlı Devleti'nin kurmuş olduğu en önemli teşkilatlardan birisi de Istabl-ı Âmire Teşkilâtıdır. Osmanlı Devleti'nde Istabl-ı Âmire (has ahûr) teşkilatı; ulaşım, haberleşme, sefer, ordu, tören, şenlik, spor ve de avcılık gibi birçok alanda çok önemli görevler üstlenmiştir. Bu çalışmada bu kadar önemli görevler üstlenen Istabl-ı Âmire Teşkilatı'nın 17. yüzyıldaki idari yapısı, teşkilatta yer alan bölükler ve personel sayıları ve personelin aldıkları günlük ücret miktarları, bölükbaşılarının isimleri, aldıkları ücret miktarları ele alınmıştır. Sefere katılan Istabl-ı Âmire teşkilatı personeli sayıları, Sarayın Enderun ve Birun halkının kullanmakta olduğu hayvan sayıları ve türleri ayrıca Istabl-ı Âmire'de yer alan hayvan sayıları ve türleri de ortaya konulmuştur. Taycılık konusunda önemli bir görev üstelenen Sultanönü Sancağı, sarayın nitelikli at ihtiyacını karşılamasında önemli bir yere sahiptir. Sultanönü Sancağı taycı çiftliklerinde üretimi yapılan tay sayıları taycı kanunnamesine göre değerlendirilmiştir. Tay yetiştiriciliği dışında Istabl-ı Âmire'ye ne şekilde hayvan temin edildiği, Istabl-ı Âmire'ye verilen hayvanların bahaları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Anadolu ve Rumeli coğrafyasında sistemli bir şekilde teşkilatlananan Istabl-ı Âmire'ye bağlı ocaklarda bakımı yapılan hayvanlar, ocaklarda yer alan görevliler, koru, çayır, kışlak, yaylak, ahır ve anbar sayıları verilmiştir. Istabl-ı Âmire koru ve ocakları mahsulatının ne miktarda olduğu belirtilmiştir. Istabl-ı Âmire hayvanlarına ihtiyaç halinde saman, arpa ve otun ne şekilde temin edildiği ve zahirenin masraflarının nereden nasıl karşılandığı ifade edilmiştir. Istabl-ı Âmire'de kullanılmak üzere alımı yapılan malzemelerin neler olduğu ve tamirat masraflarının tespiti yapılmıştır. Istabl-ı Âmire 'ye bağlı olan raht hazinesi görevlileri, hazinede yer alan eşyaların neler olduğu ve sayıları, ne şekilde temin edildiği, eşyaların yapımında uygulanan sanatlar ve motifler tespiti yapılarak açıklanmıştır.