18.yüzyıl şairi Rıfki ve Divanı (tenkitli metin ve inceleme)

Bu çalışmada Rıfkî mahlaslı divan şairinin hayatını ve edebi kişiliğini bilim dünyasına tanıtmak, eseri hakkında bilgi vermek ve eserin tenkitli metnini ortaya koymak amaçlanmıştır. Rıfkî, 18.yüzyılda yaşamış bir divan şairidir. Hakkındaki en geniş bilgi Şeyhülislam Ârif Hikmet'in Tezkire-i Şuarâsından öğrenilmiştir. Kilisli olduğu bilgisine ulaştığımız Rıfkî'nin ailesi hakkındaki bilgiler sınırlıdır. Araştırmalarımız neticesinde Rıfkî'nin yalnızca Divân'ına ulaşılmıştır. Divân'ı, tek nüshadır ve Balıkesir Ömer Ali Bey Yazma Eserler Kütüphanesinde yer almaktadır. Divân'ından hareketle, Rıfkî'nin Arapça ve Farsça'yı şiir söyleyecek kadar iyi bildiği tespit edilmiştir. Yapmış olduğumuz çalışma 4 ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde şairin yaşamış olduğu 18.yüzyıl dönemi siyasi, toplumsal ve edebi durum açıdan değerlendirilmiştir. Birinci bölümde şairin hayatı, edebi kişiliği ve eseri hakkında bilgiler yer almaktadır. İkinci bölümde Divân'ın biçim ve içerik incelemesi (Nazım şekillerinin biçim ve muhtevası, dil ve üslup özellikleri) yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise nüsha tavsîfi, metin hazırlanırken takip edilen yol ve divanın tenkitli metni bulunmaktadır. Divân'da 8 kaside, 21 kıta, 5 musammat, 5 tanesi Farsça olmak üzere 81 gazel ve 3 tane mesneviyle birlikte toplam 118 manzume bulunmaktadır. Bu manzumelerin biçim ve içerikleri, Divân'da bulundukları sıraya göre işlenmiştir. Rıfkî Divân'ı, içinde 18. yüzyıl mahalli unsurların olması, dilinin yerli özellikler göstermesi ve sıklıkla müstehcen ifadelerin kullanılması yönüyle dikkat çekmektedir.