1828-29 Osmanlı Rus savaşı'nın mali sonuçları

Bu yüksek lisans tezi çalışması 1828-1829 Osmanlı-Rus savaşının mali sonuçlarına odaklanmaktadır. Savaş sonunda mağlup olan Osmanlı Devleti çok ağır şartlar içeren Edirne Antlaşması'nı imzalamak durumunda kalmış, bu antlaşma ile Osmanlı Devleti ticaret tazminatı ve savaş tazminatı olmak üzere iki tür tazminat ödemeye mahkûm edilmiştir. Bu tazminat ödemeleri doğurduğu mali sonuçlar itibarıyla çalışmanın odağını teşkil etmektedir. İlk bölümde savaşa giden süreç, savaşın cereyanı ve savaşın sonuçlanması ele alındıktan sonra; ikinci bölümde ticaret tazminatı, üçüncü bölümde de savaş tazminatı Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivindeki belgelerden yararlanılarak irdelenmiştir. Bu bölümlerde; tazminat ödemelerinin finansmanı, ödemelerde yaşanan sorunlar ve ödemeler çerçevesinde gelişen siyasi ilişkiler üzerinde durulmuştur. Çalışmada; savaş nedeniyle zaten mali bir bunalım yaşayan Osmanlı Devleti'nin savaş sonrasında karşı karşıya kalınan bu tazminatı ödemekte oldukça zorlandığı ve politik bağımlılık ilişkileri kurmak zorunda kaldığı görülmüştür. Bu bağlamda tazminat ödemeleri sürerken mali sorunlar derinleşmiş, tağşişler nedeniyle Osmanlı para sistemi oldukça istikrarsızlaşmış ve Mısır valisi Mehmet Ali Paşa'nın isyanı karşısında devlet kendini savunamayacak hale gelmiştir. Siyasi açıdan kritik bir konjonktürde ödenmek zorunda kalınan tazminat kamu maliyesine ciddi bir yük getirdiği gibi tazminat konusu Rusya tarafından Osmanlı Devleti üzerinde finans politik bir baskı aracı olarak kullanılmıştır. Mısır Sorunu nedeniyle Rusya'nın hamiliğiyle sonuçlanan bu süreç İngiltere'nin Osmanlı'ya yönelik dış politikasında önemli bir rota değişikliğine sebep olmuştur. Rusya'nın siyasi baskılarından bu şekilde kurtulan Osmanlı bürokratları dikkatlerini Tanzimat reformlarına çevirebilmişlerdir.