19. yüzyılda Batılı seyyahların gözüyle Antalya (1800-1876)

16. yüzyıl sonrasında, özellikle Batı'da ortaya çıkan Doğu'yu görme isteği, Osmanlı toprakları için de geçerli olmuştur. Büyük Tur denilen gezilerle Batılı seyyahların, özellikle 19. yüzyılda Osmanlı topraklarına seyahatleri artış göstermiştir. Özellikle bu dönemde antik bölgelerin keşfedilmesi ile Batı Anadolu ve Doğu Akdeniz'e olan seyahatler en ilgi çekici güzergâhlar arasına girmiştir. Bu dönemde özellikle İngiliz ve Fransız ağırlıklı olarak Batılı seyyahlar, Antalya'yı da içerisine alan Likya bölgesine seyahatler gerçekleştirmişler, kent ile izlenimlerini gezi yazıları, seyahatnameler, anılar ya da mektuplar şeklinde yayınlamışlardır. Tarihi kaynaklar arasında önemli bir yerde bulunan seyahatnameler, son yıllarda şehir tarihçiliği açısından da incelenmeye başlanmıştır. Özellikle Batı kaynaklarında, Osmanlı kentlerine gelen seyyahların izlenimleri, kentin o dönemki siyasi, sosyal ve ekonomik yaşamının ortaya konulmasının yanı sıra günlük yaşam tarzının öğrenilmesi açısından da büyük öneme sahiptir. Çalışma kapsamında da 1800-1876 yılları arasında Antalya'yı ziyaret eden seyyahların yayınladıkları seyahatnameler özelinde bir değerlendirme yapılması, bunun resmi Osmanlı kayıtları ile karşılaştırılması hedeflenmiştir. Çalışma kapsamında elde edilen bulgulara göre, Antalya'yı ziyaret eden seyyahların öncelikli amacı, kentte yer alan antik kalıntıların incelenmesi olmuş, bu nedenle kentteki sosyal yaşam ile izlenimleri çok ayrıntı içermemiştir. Bununla beraber kentin doğal güzellikleri tüm seyyahların üzerinde uzlaştığı bir konu olmuştur. Seyyahların geneli kentteki azınlıklar ve yaşamları hakkında daha ayrıntılı bilgi verirken, Türk toplumu ile izlenimleri daha sınırlıdır. Seyahatnamelerin incelenmesi ile ortaya konulan sonuçlardan biri de, 19. yüzyıl başında yazılan seyahatnamelerdeki Antalya izlenimlerinin, diğer seyahatnameler için rehber olması ve diğer seyahatnamelerde bu nedenle tekrara düşülmesi olmuştur. Anahtar Kelimeler: Seyahatname, Antalya, Antalya Tarihi, 19. Yüzyıl, 19. Yüzyıl Seyyahları