1950-1980 yılları arasında İzmir mimarlığında Fahri Nişli

Modernizm Batı Avrupa'dan başlayarak yeni toplumsal hareketlerle endüstrileşme, demokratikleşme ve kentleşme gibi önemli kavramları oluşturmuş ve birçok disiplini etkilemiştir. Endüstri Devrimi ile tüm dünyayı etkisi altına alan modernlik, yayıldığı kentlerde siyasi, sosyo-kültürel, ekonomik dinamiklerin köklü değişimler geçirmesine neden olmuştur. Türkiye'de de tarihsel süreç içerisinde Cumhuriyet'in kurulması ve ülkenin dinamiklerinin değişmesi en güçlü etkilerini mimarlık disiplini üzerinde de göstermiştir. Modernleşme hareketinin mimarlık disiplinindeki etkileri ve yansımaları birçok farklı çalışmada Türk mimarlık tarihindeki aktörler ve ürünler üzerinden irdelenmiş olsa da, bu literatür içerisinde İzmir'li mimarlar üzerine yapılmış çalışmalar oldukça az sayıdadır. Bunlar arasında, 1950'li yıllarda kentte mimarlık uygulamaları olan az sayıdaki mimarlık ofisleri arasında öne çıkan isimlerden olan Fahri Nişli üzerine yapılmış kapsamlı bir araştırmaya rastlanmamıştır. Bu doğrultuda çalışmanın ana eksenini İzmir'de 1950 ve 1980 yılları arasında modern mimarlığın gelişimi kapsamında İzmir mimarlık repertuarını şekillendiren ve önemli ürünler ortaya koyabilen mimar Fahri Nişli'nin mimarlığı oluşturmaktadır. Mimara ilişkin monografik bir envanter çalışması sonucunda, şematik analizlerle tipografik/morfolojik bir okuma yapılmış; bu doğrultuda hedef mimarın ulusal ölçekte ve İzmir mimarlığı içinde özgün mimari yaklaşımını tespit etmek olmuştur. Mimarın aktif meslek hayatını sürdürdüğü 1944-1992 aralığındaki mimarlık üretimi 3 ana dönem üzerinden analiz edilerek ortaya konmuş; seçilen yapılar dönemlere göre kategorize edilerek, yapı kütlesi (tasarım, doluluk-boşluk oranı), plan şeması (iç mekân vb.) ve cephe dili (detay, malzeme vb.) olmak üzere üç ana parametreye göre detaylı irdelenmiştir. İzmir'in modern kent kimliğinin oluşması sürecine önemli katkılarda bulunan ve kentteki modern mimarlık repertuarının oluşturulmasında rol oynayan Fahri Nişli'ye ait dokümantasyon ve değerlendirmenin gelecekte bu kapsamdaki araştırmalar ve çalışmalar için kaynak oluşturacak nitelikte olması öngörülmektedir.