1979 ve 2001 Afganistan işgallerinin mukayeseli incelenmesi

İmparatorlukların mezarı olarak bilinen Afganistan son çeyrekte büyük iki gücü de topraklarına hapsetmiştir. İkinci Dünya Savaşından sonra dünyaya yayılan ideolojik çatışmalardan nasibini alan Afganistan, dönemin büyük gücü SSCB tarafından on yıl sürecek bir işgale maruz kalmıştır.1979 yılında SSCB işgale başladığında uzun süren bir çatışmanın içerisine girmeyeceğini düşünüyordu. Öngörülemeyen direniş, yanlış strateji SSCB'yi Afganistan'da bir çıkmaza sürükledi. Sistemin en güçlü ordusuna sahip olan SSCB, 1989'da birçok başarısızlıkla Afganistan'dan çekilmek zorunda kaldı. SSCB'nin Afganistan'dan çekilmesi yalnızca SSCB'yi değil uluslararası sistemin yapısında da köklü bir değişime neden oldu. SSCB dağıldı, iki kutuplu sistem sona erdi. ABD, 11 Eylül saldırıları sonrası faillerin Afganistan hükümeti tarafından saklandığı gerekçesiyle Afganistan'ı yirmi yıl sürecek bir işgale başladı. Dönemin en güçlü devleti olan ABD yirmi yıllık işgal sürecinde nispi başarı elde etmiş olsa da Afganistan'dan çekilmek zorunda kalmıştır. ABD'nin gücü sorgulanmış ve saldırgan tutumundan dolayı uluslararası toplumdan çokça eleştiriye maruz kalmıştır. Her iki devletin de Afganistan'da neden başarısızlığa sürüklendiğini açıklamaya çalıştığımız bu çalışmada birçok başarısızlık nedenleri ortaya koyduk. İki ülke için de ortak olan temel iki başarısızlık nedeni; Afgan halkının direnişini hafife almak ve bölgeye uygun stratejik planlar hayata geçirememiş olmaktır. SSCB ve ABD Afganistan'a farklı koşullar altında gerçekleştirdikleri işgallerde benzer sonuçlarla karşılaşmışlardır. Bu başarısızlık SSCB sistemini derinden etkilerken ABD daha az zararla kurtulmuştur.