1980 sonrası ekonomik krizlerin karşılaştırmalı bir analizi: Türkiye örneği

Bu çalışmada 1980 sonrası ekonomideki yapısal dönüşüm ve 1989 yılında sermaye hareketlerinin serbestleştirilmesi sonrasında yaşanan ekonomik krizler incelenmiştir. Bu bağlamda; 1980 yılından sonra ilk ciddi kriz olma niteliği taşıyan 1994 krizi, 1997 Güneydoğu Asya ve 1998 Rusya krizleri, 2000-2001 krizi ve 2008 küresel ekonomik krizi çalışma kapsamına alınmıştır.Türkiye ekonomisinde yaşanan ekonomik krizlerin çıkış nedenleri ve kriz sonrasında ekonomi üzerinde yarattığı etkiler aynı değildir. Çalışmada ekonomik krizler, çıkış kaynağı açısından ülke ekonomisinden kaynaklanan krizler ve dış şoklardan kaynaklanan krizler olarak sınıflandırılmıştır.Çalışma; kriz teorileri ile ilgili yapılan literatür taraması ve istatistiki veriler ışığında krizlerin oluşum nedenlerinin ve Türkiye ekonomisinde yarattığı etkilerin benzer ve farklı yönlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda ilk bölümde literatürdeki ekonomik krizler ile ilgili kavramsal çerçeveye yer verilmiştir. İkinci bölümde 1980 sonrası ekonomik krizlerin nedenleri ve gelişimi üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde ise makroekonomik değişkenler seçilerek ekonomik krizlerin etkilerinin karşılaştırmalı analizi yapılmıştır.Çalışma; incelenen kriz dönemlerinin makroekonomik değişkenler üzerinde benzer etkilerinin olmasının yanı sıra farklı etkiler de gösterdiğini ortaya koymuştur. Çalışma kapsamında incelenen bütün kriz dönemlerinde GSYİH'deki büyüme oranı önemli ölçüde düşmüş, ekonomi daralmıştır. İşsizlik oranlarındaki değişime bakıldığında ise 1994 krizinde işsizlik oranının yükselmediği ancak incelenen diğer kriz dönemlerinde işsizlik oranının yükseldiği görülmüştür. Kriz dönemlerinde enflasyonist bir eğilim mevcuttur. Dış ticaret göstergelerine bakıldığında ise ithalatın bütün kriz dönemlerinde azaldığı ancak ihracatın ülke ekonomisinden kaynaklanan 1994, 2000-2001 krizlerinde arttığı, dış şoklardan kaynaklanan 1997 Güneydoğu Asya, 1998 Rusya ve 2008 küresel krizlerinde ise azaldığı görülmüştür.