1980 sonrasında Adana ova kesimindeki tarım işletmelerinde arazi tasarruf biçimlerindeki değişim ve arazi birikim süreci

Bu çalışmada 1980'den günümüze Adana tarım işletmelerinde arazi satışı araştırılmış, toprak tasarrufu ve mülkiyet ilişkilerindeki değişim betimlenmeye ve aralarındaki ilişkiler belirlenmeye çalışılmıştır. Adana ova kesiminde bulunan ve seçilen 14 köyde tarım arazilerinin tapu kayıtları incelenmiş, 1980-2013 döneminde tarımsal arazilerin satışları izlenerek; tarım işletmelerinde arazi mülkiyet ve tasarruf biçimlerindeki değişimler ile arazi birikim süreci Türkiye tarımındaki liberalizasyon politikaları çerçevesinde araştırılmıştır. Sonuç olarak geçmişte önemli bir oranda yer tutan ortakçılık şeklindeki tasarruf biçiminin neredeyse terk edildiği, tarımsal arazi kiralayan işletme oranı ve kiralanan arazi miktarının arttığı saptanmıştır. Tarımsal arazilerin parsel ölçeğinde satışlarının arttığı, satılan parsellerin çoğunlukla köy içinden büyük işletmeler tarafından veya mirasçılardan biri tarafından satın alındığı anlaşılmıştır. Bu yolla işletme ölçeğinin büyüdüğü bunun da bir eğilim haline geldiği söylenebilir. Büyükşehir yasası ve son yıllarda hız kazanan toplulaştırma çalışmalarının küçük üreticilerin arazilerini ellerinden çıkarmalarına yol açacağı beklenebilir. Bu süreçten olumsuz etkilenecek küçük üreticileri koruyucu sosyal politika önlemleri alınmalıdır.