1990'lı yıllardan günümüze Türkiye'de sivil itaatsizlik eylemleri ve örnek olaylar

Sivil itaatsizlik, karşı koyma güdüsünün bir dışavurumu olarak ilk çağlardan beri varlık gösteren, günümüze kadar ulaşabilmeyi başaran pasif bir direniş biçimi olmuştur. Sivil itaatsizlik haksız bir uygulama karşısında kanuni yolların tüketilmesinden sonra başvurulan bir pratik olma niteliği taşımaktadır. Sivil itaatsizlik eylemleri kanuna aykırılık vasfını buradan almaktadır. Sivil itaatsizlik eylemcisi düzene aykırılık oluşturmaz, işleyişteki aksaklıkların giderilmesi noktasında bu yönde bir tercihte bulunmaktadır. Sivil itaatsizlik eylemlerini diğer eylemlerden ayıran en temel nokta siyasi bir nitelik taşımasıdır. Bu çalışma, Türkiye'de Erken Cumhuriyet tarihinden günümüze dek görülen sivil itaatsizlik eylemlerini kronolojik olarak ele almaktadır. Türkiye'de 1960'lı yıllarında görünürlük kazanan sivil itaatsizlik eylemlerinin en yoğun olduğu periyod 1990-2000 yılları arasındadır. 1960'lı yıllarda işçi sınıfının örgütlenme pratikleri ve bu örgütlenişin sendikalar kanalıyla gerçekleştiği görülmektedir. 1990'lı yıllar ise, Kürt sorununun ve siyasal İslam'ın politik gündemde ağırlık kazandığı bir dönemdir. Çalışma bu çerçeveden hareketle dört ana bölümde yapılandırılmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde sivil itaatsizlik kavramı tanımlanmakta, konuyu ele alan kuramcılardan yola çıkılarak sivil itaatsizliğin unsurları değerlendirilmektedir. Çalışmanın ikinci bölümünde, Çorum Alpagut İşçi eylemi, Tös eylemleri, Bahar eylemleri ve Beyaz eylemler incelenmektedir. Çalışmanın üçüncü bölümünde, Bergama köylülerinin direnişi, Işık Söndürme eylemleri, Başörtüsü eylemleri, Cumartesi Anneleri, Barış Anneleri ve Açlık Grevi eylemleri ele alınmaktadır. Dördüncü bölümde Duran Adam eylemleri, Adalet Yürüyüşü eylemi ve Diyarbakır Anneleri'nin eylemleri ele alınmaktadır. Bu bağlamda çalışmada sivil itaatsizlik kavramından hareketle Türkiye'de gerçekleşen sivil itaatsizlik eylemleri bütünlüklü bir anlayışla değerlendirilmektedir.