1990 yılından günümüze Türkiye'nin cari açık sorunu

Son yıllarda cari açık sorunu Türkiye'nin en önemli yapısal sorunlarından biri haline gelmiştir. Bununla birlikte cari açığın artmasına sebep olan birçok faktör vardır. Özellikle 1990'lı yıllardan itibaren Türkiye ekonomisinde, cari açığın ortaya çıkmasında ithalat, ihracat, dış kaynak girişi ve toplam dış borç stoku gibi yapısal sorunlar daha büyük etkiye sahip olmuştur. Bundan dolayı bu çalışmada 1984-2017 yılları arasında Türkiye ekonomisinde cari açığa sebep olan unsurlar ele alınmıştır. Bu çalışmada, Türkiye'de 1984-2017 yılları arasındaki cari açık verilerinin ithalat, dış kaynak girişi, toplam dış borç stoku ve ihracat ile olan nedensellik ilişkisi ekonometrik olarak analiz edilmiştir. Çalışmada öncellikle, serileri durağanlaştırmak için ADF ve PP birim kök testleri uygulanmış ve değişkenlerin düzeyde durağan olmadıkları, birinci farkları alındığında ise durağanlaştıkları görülmüştür. Yani, her üç seri de I(1) seviyesinde durağandır. Granger nedensellik testi sonucunda dış kaynak girişinden cari açığa doğru tek yönlü bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Yine, dış kaynak girişi ve ithalattan toplam dış borç stoğuna doğru tek yönlü bir nedensellik ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, dış kaynak girişinden ithalata doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi bulunmaktadır. Dış kaynak girişinden ihracata doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi bulunmaktadır. Johansen Eşbütünleşme analizinde ise bütün değişkenlerde koentegre vektör bulunmaktadır. Böylelikle, cari açık, ithalat, dış kaynak girişi, toplam dış borç stoku ve ihracat arasında uzun dönemli bir ilişki bulunmaktadır. Çalışmada sonuç olarak ulaşılan ekonometrik analizler literatür taramasındaki çalışmalarla uyumludur. Anahtar Kelimeler: Ödemeler Bilançosu, Cari Açık, İhracat-İthalat, Johansen Eşbütünleşme