1999 ve 2006 yılları arasında ADÜ Kalp ve Damar Kliniğince yapılan açık kalp ameliyatlarının uzun dönem takip sonuçları

AMAÇ: Kalp akciğer pompasının 1955 yılında kullanılmaya başlaması ile kalp hastalıklarının cerrahi tedavisi başarı ile yapılabilir hale gelmiş ve açık kalp cerrahisi hızla dünyada ve ülkemizde yaygınlaşmıştır. Ülkemizde açık kalp cerrahisi, 1960lı yıllarda, İstanbul?da Siyami Ersek Hastanesi ve Ankara?da Yüksek İhtisas Hastanesi ile Hacettepe Üniversitesi öncülüğünde başlamış ve takiben diğer merkezlerde de başarı ile yapılır hale gelmiştir. Aydın ilinde ise ilk açık kalp cerrahisi ameliyatı yaklaşık 40 yıl sonra, 1990lı yıllarda gerçekleştirilmiştir. Aydın Devlet Hastanesinde yapılan birkaç ameliyat ile Aydın ilinde açık kalp cerrahisi başlamış ancak sürekli olmamıştır. Adnan Menderes Üniversitesi 1999 yılında açık kalp cerrahisi ameliyatlarına başlamış ve kesintisiz olarak günümüze kadar sürdürmüştür. Bu tezin amaçlarından ilki, Aydın ilinde açık kalp cerrahisinin başlamasında ve rutin cerrahi tedavi yöntemleri arasına girmesinde önemli rolü olan Adnan Menderes Üniveristesinde yapılan ilk kalp ameliyatlarının sonuçlarını incelemektir. Bu tez çalışmasının diğer bir amacı da açık kalp cerrahisi geçiren hastaların uzun dönem sonuçlarını araştırmaktır. Ülkemizde açık kalp cerrahisi ameliyatı uygulanan hastaların erken dönem sonuçları bildirilmesine karşın uzun dönem sonuçları ile ilgili araştırmalar yetersiz sayıdadır. Bu tez çalışması, bu alandaki boşluğu doldurmaya katkı sağlamayı amaçlamaktadır. METOD: Çalışmamızda Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi Kliniğinde açık kalp cerrahisi uygulanan ardışık ilk 253 hasta incelenmiş ve hastaneden taburcu olan 240 hastanın uzun dönem takipleri yapılmıştır. Bu çalışmada, takibi yapılan hastalarda sağ kalım, fonksiyonel kapasite, reoperasyon ve reanjiyografi sorgulanmıştır. Hastalara tek tek ulaşılmaya çalışıldı ve poliklinik kontroluna çağrılarak son durumları değerlendirildi. Kendisine ulaşılamayan hastaların dosyalarındaki son kontrol bilgileri değerlendirmeye alındı. Nüfus dairesindeki bilgileri de kontrol edildi. Demografik data ve uygulalan prosedür tipine göre ameliyat sonrası sağkalım, kardiyak nedene bağlı anjiyografi ve invaziv girişim oranları ile reoperasyon oranları istatistiksel olarak Kaplan-Meier yaşam testi, gruplar arası fark olup olmadığı ki-kare testi, beklenen değer 5 ten az ise Fisher?s kesin testi kullanıldı. Sürekli değişkenlerin dağılımına göre Student?s testi ya da Mann-Whitney U testi, bağımlı değişkenler için Wilcoxon testi kullanılarak analiz edildi. BULGULAR: Adnan Menderes Üniversitesinde ilk açık kalp cerrahisi 22 Kasım 1999 tarihinde 38 yaşında bir kadın hastada yapılan atriyal septal defekt kapatılması operasyonu ile başlamıştır. Bu çalışmadaki ardışık 253 hasta, 61 kadın 192 erkek hastadan oluşuyordu. Yaş ortalaması 59 olup hastaların en genci 14 yaşında, en yaşlısı ise 89 yaşında idi. Bu hastaların %73ünde koroner arter hastalığı, %22sinde kalp kapak hastalığı, %4ünde konjenital kalp hastalığı, %3ünde aort anevrizma veya diseksiyonu vardı. Hastaların tamamı ile ilgili bilgilere ulaşıldı ve bütün açık kalp cerrahisi operasyonlarında hastane içi mortalitenin % 5,2 olduğu görüldü. Çalışmaya dahil olan hastaların % 70 ine izole KABG,% 19 una izole kalp kapak cerrahisi, % 2 sine aort diseksiyonu ameliyatı, % 4 üne erişkin konjenital cerrahisi operasyonu, % 3 üne kapak ile beraber koroner arter bypass greftleme (KABG) cerrahisi operasyonu, %1 ine kapak ile beraber asendan aort anevrizma cerrahisi uygulanmıştır. Hastaneden taburcu olmuş 240 hastanın tümünün takip bilgilerine ulaşıldı. Toplam takip süresi 26170 hasta ayı olup minimum 2 ay, maksimum 168 ay idi. Tüm hastalar için 10 yıllık sağkalım %80 idi. Bu oran erkeklerde %83, kadınlarda %77 idi (p>0.05). İzole KABG cerrahisi operasyonu geçiren hastalar için 10 yıllık sağkalım oranı % 85 düzeyinde bulunmuştur. İzole kapak cerrahisi geçiren hastalar için 10 yıllık sağkalım oranı %70 düzeyindedir. İzole KABG operasyonu geçirenlerde izole kapak cerrahisi operasyonu geçirenler arasında yapılan karşılaştırmada yaşam beklentisi açısından fark görülmemiştir. KABG ve kapak cerrahisini beraber olanlarda yaşam beklentisi izole KABG ve izole kapak cerrahisi olanların her birinden daha az bulunmuştur (p<0.05). Reoperasyon oranının % 1,2 olduğu tespit edildi. Re-anjiyografi oranı %8,7 bulundu. Hastanın yaşı, cinsiyeti ve distal anastomoz sayısı ile re-anjiyografi arasında bir ilişki bulunmadı. SONUÇ: Bu çalışmada sunulan 253 hasta, Aydın ilindeki ilk açık kalp cerrahisi serisi olma özelliğine sahiptir. Adnan Menderes Üniversitesinde yapılan ilk ardışık 253 hastanın uzun dönem sağkalım oranları literatürde yayınlanmış dünyanın önde gelen kalp merkezlerinden bildirilen sağkalım oranları ile paralellik göstermektedir. Yaşayan hastaların takip edildiği andaki fonksiyonel durumları hastaların büyük çoğunluğunun asemptomatik olduğunu göstermiştir. Adnan Menderes Üniversitesinde yapılan bu ilk açık kalp ameliyatlarının erken ve geç dönem sonuçlarında sağlanan bu başarının, kalp cerrahisinin Aydın ilinde kurumsallaşarak sürekli hale gelmesinde ve yaygınlaşmasında önemli bir yeri olduğu düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Açık kalp cerrahisi, yaşam beklentisi, reanjıografi, reoperasyon.