2007 DBYBHY ve 2018 TBDY'ine göre betonarme ve moment aktaran çelik çerçeve sistemli yapıların değerlendirilmesi

Asrın felaketi olarak tarihe geçen 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkez üslü deprem, ardından birçok hasarlı yapı bırakmıştır. Bu felaket, ülkemizdeki yapıların deprem güvenliği ve dayanıklılığı üzerine önemli bir sorgulama başlatmıştır. Özellikle, depreme karşı malzeme seçimi ve bina deprem yönetmeliklerinin yeterlilikleri ciddi şekilde tartışmaya açılmıştır. Bu noktada, yapıların performansını artırmak amacıyla güncellenmiş yönetmeliklerin ve malzeme seçimlerinin önemi daha da artmıştır. Yapı hasarlarının minimuma indirgenmesi için deprem yönetmelikleri değiştirilip eklentiler yapılarak güncellenmiştir. Deprem yönetmeliklerinin yenilenmesi ve malzeme seçiminin optimize edilmesi, yapıların deprem sırasında daha az hasar almasını sağlayarak can ve mal kayıplarını azaltmayı hedeflemektedir. Bu çalışmada, önceki araştırmalara kıyasla her iki deprem yönetmeliği doğrultusunda iki ayrı malzeme seçimi yapılarak karşılaştırılmıştır. Çalışmanın temel amacı, güncellenmiş yönetmeliklerin ve malzeme tercihlerinin yapının deprem güvenliği üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Çalışma kapsamında tasarlanan yapılar, bir tarafı 6 katlı süneklik düzeyi yüksek moment aktaran çelik çerçeve sistem, diğer tarafı ise 6 katlı betonarme yapıları temsil etmektedir. Her iki yapı tipi için de SAP2000 analiz programı kullanılarak detaylı analizler yapılmıştır. Bu analizlerde, deprem yer hareketi, hareketli yükler, ölü yükler gibi çeşitli faktörler göz önünde bulundurulmuş ve buna bağlı olarak ivme spektrumu belirlenerek analizler yapılmıştır. Analiz sonuçlarının değerlendirilmesinde, göreli kat ötelemesi, kat rijitlikleri, kesme kuvvetleri (temel, kat), titreşim periyodu gibi parametreler incelenmiştir. Ayrıca, her iki yapının tasarımı sırasında elde edilen statik hesap sonuçları ortaya konularak, bu sonuçlar karşılaştırılmıştır. Çalışma, güncellenmiş yönetmeliklerin yapı güvenliği üzerindeki pozitif etkilerini vurgulamaktadır. TBDY 2018'e göre tasarlanan yapıların daha avantajlı sonuç verdiği gözlemlenmiştir. Bu bulgular, TBDY 2018 yönetmeliğinin deprem performansı açısından daha etkin ve güvenli yapıların tasarımına olanak sağladığını göstermektedir. Çalışma, güncel deprem yönetmeliklerinin, yapıların dayanıklılığını artırarak can güvenliğini sağlamada önemli bir rol oynadığını ortaya koymaktadır.