2008 küresel finans krizi sonrasında FED'in uyguladığı geleneksel olmayan para politikalarının makroekonomik göstergelere etkisi: Kırılgan Beşli üzerine panel var analizi

2008 yılının son çeyreğinde yaşanan küresel finansal krizle beraber, merkez bankalarının ekonomiyi yönlendirmede kullandıkları geleneksel para politikası araçlarının yetersiz kaldığı görülmüştür. Küresel krizin tüm dünyayı etkileyecek şekilde derinleşmesiyle beraber, merkez bankaları geleneksel araçları terk ederek alışılmadık politikalar üretmeye başlamışlardır. Küresel krizin tüm dünyayı etkileyecek şekilde derinleşmesiyle beraber, merkez bankaları geleneksel araçları terk ederek alışılmadık politikalar üretmeye başlamışlardır. FED' in geleneksel olmayan para politikası olarak nitelendirilen nicel gevşeme programının piyasalardaki dolar likiditesini artıracağı, artan dolar likiditesinin döviz kurlarını düşürmesi dolayısıyla faiz oranlarının düşeceği beklentisi nedeniyle gelişmekte olan ülkeler üzerinde birtakım olumlu etkilere sebep olmuştur. Bu çalışmada, FED' in küresel kriz sonrası uyguladığı geleneksel olmayan para politikalarının "Kırılgan Beşli (Fragile Five)" olarak adlandırılan ve ekonomilerinin FED' in nicel gevşeme politikası karşısında potansiyel hassasiyetinin olduğu düşünülen Brezilya, Hindistan, Endonezya, Türkiye ve Güney Afrika ülkeleri üzerindeki makroekonomik etkileri PANEL ARDL yöntemi ile araştırılmaktadır. Bunun için dört ayrı model oluşturularak FED' in 2008 Küresel Finans Krizi sonrasında uygulamış olduğu geleneksel olmayan para politikalarının Kırılgan Beşli ülkelerde makroekonomik göstergelere etkisi dört ayrı modelle incelenmiştir. Geleneksel olmayan politikaların Model 1'de Sanayi Üretim Endeksi (IP) üzerine etkisi, Model 2'de Tüketici Fiyat Endeksi (CPI) üzerine etkisi, Model 3' de Nominal Döviz Kuru (DK) üzerine etkisi ve Model 4' de de Parasal Toplam (M2) üzerine etkisi incelenmiştir. Panel ARDL modeli kurulmadan önce yatay kesit bağımlılığının varlığı ve değişkenlerin heterojen olması nedeniyle CADF birim kök testi yapılmıştır. Birim kök testi sonucu analizin Panel ARDL yöntemi ile yapılmasına fırsat vermiştir. Buna bağlı olarak 4 ayrı Panel ARDL modeli oluşturulmuştur. Model 1 için Panel ARDL sonuçlarına göre FED' in genişletici para politikaları tüketici fiyat endeksini açıklamakta anlamsızdır. Model 2 için Panel ARDL sonuçların göre FED' in genişletici para politikası sanayi üretim endeksi üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı etkiye sahiptir. Model 3 için Panel ARDL sonuçlarına göre, FED' in genişletici para politikaları döviz kuru üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı etkiye sahiptir. Son olarak Model 4' de için Panel ARDL sonuçlarına göre FED in genişletici para politikaları para arzını açıklamakta anlamsızdır. Bu sonuçlara göre ABD'nin geleneksel olmayan genişletici para politikalarının bir göstergesi olarak ABD 10 yıllık tahvil faiz oranlarının Kırılgan Beşli ülkelerin makroekonomik göstergeleri olarak; sanayi üretim endeksi, tüketici fiyat endeksi, döviz kuru ve M2 para arzından oluşan makroekonomik göstergelerden sadece sanayi üretim endeksi (IP) ile döviz kuru (DK) üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olduğu, tüketici fiyat endeksi (CPI) ve para arzında (M2) anlamlı bir etkinin olmadığı anlaşılmaktadır. Anahtar Kelimeler: FED, Miktarsal Genişleme, Kırılgan Beşli, Panel ARDL