2008 küresel finansal krizin Azerbaycan kamu kesimi dengesi ve ekonomik istikrar üzerine etkisi

ABD konut piyasasında 2007 yılının ikinci yarısında başlayan ciddi sorunların bir sonucu olarak, gelişmiş ülkelerdeki varlık fiyatlarındaki düşüş hane halkı refahında bir düşüşe ve bunun sonucunda da iç talepteki azalmaya, büyük yatırım bankalarının iflas eşiğine gelmesine neden olmuştur. Küreselleşme nedeniyle ekonomik ve finansal bütünleşmenin sık gerçekleştiği bu dönemde, kriz etkisi kısa bir zamanda tüm dünya ekonomilerini hızlı bir şekilde etkilemeye başlamıştır. İlk başta gelişmiş ülkelerde yaşanan istikrarsızlıklar, sonraki dönemde gelişmekte olan ülkelerden de yan geçmemiştir. Genel olarak gerçekleşen bu kriz, 1929 Ekonomik Burhan'ından sonra gerçekleşen en büyük çaplı kriz olmuştur. Küresel finansal krizin ulusal ekonomiler üzerindeki etkisi tartışılırken, her şeyden önce kriz öncesi ve kriz dönemindeki makroekonomik politikalar ve iktisadi ortamdaki değişiklikler ile hükümetlerin, işletmelerin ve hane halkının kriz durumundaki tepkisi değerlendirilmelidir. Şöyle ki, dünya ekonomisindeki kriz, finansal sektördeki normal ve uyumlu faaliyetlerin kötüleşmesi, sermaye piyasalarının kötüleşmesi, ekonomik büyümedeki yavaşlama ve ekonomideki iş kaybının yaygınlığı ile karakterize ediliyordu. 2008 yılının ortalarından itibaren önde gelen ülkelerde ipotek temerrütleri, bankaların sorunlu kredilerinin artması, tüketici harcamalarında ve yatırımlar düşüşler gözlenmiştir. 2009 yılının ilk çeyreğinde, gelişmiş ülkelerde durgunluk eğilimi ortaya çıkmış, Gayri Safi Yurtiçi Hasıla keskin bir şekilde azaldı, emtia piyasaları fiyatları, finansal piyasalarda öncü endeksler düşmüş ve işsizlik artmıştır. Bu şartlar altında birçok ülkede para politikası önemli ölçüde yumuşatılmış, devlet harcamaları ve bütçe açıkları artırılmış, finansal sistem üzerindeki kontrol güçlendirilmiştir. Bu amaçla, pek çok ülkede, küresel talebi desteklemek için finansal istikrar ve ekonomik yardım programları uygulanmıştır. Azerbaycan'da finansal piyasasaların küresel finansal piyasaya ile kısmen bağımlılığı, finansal piyasadaki yabancı sermayenin düşük olması, "güvenlik yastığı" fonksiyonunu gerçekleştiren yeterli döviz rezervinin bulunması ve devletin uyguladığı politikalar, küresel krizin ülke ekonomisine etkisini azaltmada önemli rol oynamıştır. Makroekonomik göstergeler üzerinden yapılan araştırmalara göre krizden etkilenen çoğu ülkelerden farklı olarak krizin etkisiyle ülke ekonomisinin büyüme hızı düşse de, devam etmiş, enflasyon son iyirmi yıl için en yüksek düzeye çıkmış, ancak krizden hemen sonra fiyatlar genel düzeyi eski haline geri dönmüştür.